08-11-2023, verslag gemeenteraad 14.00 uur - Raadsvergadering.pdf

64

03:50:00

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ja, hier word ik een beetje verlegen van. Ik heb vorige keer natuurlijk... 03:50:04

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Nee, we gaan het niet hebben over linkse politiek en lokale politiek en wat nou pragmatisch denken en handelen is. Alhoewel, dat misschien nog wel een leuke discussie zou kunnen zijn in deze gemeenteraad. Laat ik één ding zeggen en ik heb het al wel vaker gezegd... 03:50:18

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Mevrouw Jongman en meneer Leemhuis zijn volgens mij de enigen hier aanwezig die het moment dat wij als gemeente gigantisch moesten bezuinigen hebben meegemaakt. Al die goede voorzieningen willen ook wij graag in stand houden. Ik hoop niet weer mee te maken dat ik mensen huilend aan de telefoon krijgt, omdat wij als gemeente straks niet de financiële middelen krijgen van het Rijk en dan alsnog keihard moeten gaan bezuinigen en juist die sociale basis niet meer in stand kunnen houden. Nee, ik lever hier niet meteen geld bij, maar wel realisme en dat is dat we daar goed op moeten blijven letten. 03:51:00

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik had het dus over die kurk, waarop de gemeente moet drijven en dat we inwoners, ondernemers en verenigingen moeten blijven meenemen. Uit onderzoek van Afgehaakt Nederland blijkt dat burgers voor wie de democratie minder goed werkt, dreigen af te haken van de politiek of al zijn afgehaakt. De Ombudsman bevestigt dit beeld in het jaarverslag. Het coalitieakkoord schrijft zeer zeker mooie woorden over zeggenschap en erkent dat veel mensen zich niet gehoord voelen en dat zeggenschap bovendien de kwaliteit van de besluiten vergroot. Voorzitter, naar onze mening is de praktijk een stuk weerbarstiger. De politieke agenda blijft te vaak leidend en zeggenschap moet passen bij wat vaak al in beton gegoten is. Zo voorkomen we niet dat mensen zich afkeren van politiek. 03:51:49

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, voor zeggenschap en participatie is geen cement- of betonmolen nodig. Voorzitter, als we willen voorkomen dat mensen afhaken van politiek en politiek niet meer serieus nemen, zich tegen ons keren en wegblijven bij de stembus, dan hebben we daar drie dingen voor nodig: moed, durf en lef. De ivoren toren van de politiek, die weet wat goed voor u is, moeten wij met zijn allen verlaten. Vertegenwoordig niet uitsluitend vanuit de gestaalde partijkaders de politieke agenda en het coalitieakkoord. Breek met Den Haag, breek met die Haagse bestuurscultuur. Kies voor de menselijke maat, die moet echt van waarde zijn. Dat is wat een overheid, die gelooft in de kracht van mensen en inwoners, vertrouwd doet. Daarom dienen wij een motie in met de titel 'Als de muren konden praten' samen met de VVD en de PVV om zeggenschap als basisuitgangspunt te hanteren en inwoners, ondernemers en verenigingen voorafgaand aan het maken van plannen en politieke besluitvorming te betrekken en hun daadwerkelijk de kans te geven om invloed uit te oefenen, 65

03:53:02

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dan de gemeentefinanciën... 03:53:05

Voorzitter: ChristenUnie. 03:53:08

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Als je het hebt over over zeggenschap en invloed van inwoners, dan hebben we natuurlijk in de afgelopen tijd met elkaar ook het Gronings model ontwikkeld. We hebben vorige week een mooie presentatie gehad over hoe het gaat in Hoogkerk. Hoe kijkt de heer Sijbolts aan tegen dit verder uitrollen? 03:53:26

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Daar ben ik het helemaal mee eens. De discussie eerder vanmiddag over de reclamebelasting, daar kunnen we van mening over verschillen en dan doen we ook. Als we kijken naar wat er in het verleden is gedaan rond de invoering van betaald parkeren bij Hoornsemeer, het project Q, het gedoe rondom Sportpark Corpus Den Hoorn, dan blijft het wat ons betreft nog te weinig bij daden en te veel bij woorden. In die zin zou die motie daar iets aan toe kunnen voegen, als we vandaag uitspreken dat we dat gewoon gaan doen. 03:54:01

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik ben aangekomen bij de gemeentefinanciën. Mijn fractie heeft tijdens het voorjaarsdebat duidelijk uiteengezet welke keuzen het college in onze ogen in deze begroting had moeten maken. De financiële zorgen hangen als een donkere wolk boven Groningen en ondanks deze bezorgdheid lijken we geld uit te blijven geven zonder zorgen. Het financiële beeld van Groningen staat al jaren bekend als uiterst zorgwekkend en zwaar onvoldoende en steeds vaker stellen wij met zijn allen visies en plannen vast waar op voorhand al geen geld voor is. Rente en schuldaflossing zijn een aanzienlijk deel van de gemeentelijke uitgaven. Het dreigende rampjaar staat als een ijzige kou voor de deur. Voorzitter, ik heb bij het voorjaarsdebat ook al betoogd, geen sluitende meerjarenbegroting betekent extra risico. Er wordt actie verwacht om de zorgwekkende financiële situatie van de gemeente Groningen op te lossen in plaats van problemen te negeren en door te schuiven naar de toekomst en volgende generaties. 03:55:07

Voorzitter: De Partij van de Arbeid. 03:55:08

De heer Van Veen (PvdA): Dank u wel. Over die meerjarenbegroting. Had u, als u college was geweest, wel een sluitende begroting willen presenteren voor 2027? 03:55:19

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik denk dat ik vorige week en ook wel bij het voorjaarsdebat, duidelijk heb aangegeven dat ik op zich kan begrijpen dat deze koers wordt ingezet, maar ik vind het wel heel onverstandig. We hebben namelijk niet de zekerheid dat een nieuw kabinet met geld over de brug gaat komen. 66

Als je alle tekorten en financiële problemen van deze gemeente bij elkaar optelt, is het risico in onze ogen te groot. Wat gebeurt er op het moment dat we geld nodig hebben, als al duurste gemeenten van Nederland? De lokale lasten van inwoners en ondernemers verhogen en dat willen wij voorkomen. 03:55:59

Voorzitter: Vervolgvraag. 03:56:00

De heer Van Veen (PvdA): Ik heb nu ook weer een flashback naar vorige week, want ik herinner me inderdaad dat ik ook toen u probeerde te verleiden tot een uitspraak waarin u zou zeggen: dat zouden we anders doen. Ook nu zegt u weer: "Ik begrijp het, maar ik vind het onverstandig". Dat is nog steeds geen antwoord. Zou u nu wel of niet die sluitende begroting gepresenteerd hebben? 03:56:22

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik weet niet of wij als politici elkaar moeten gaan proberen te verleiden. Weet u wat wij zo lastig vinden, is dat Groningen het nieuwe Londen van Nederland dreigt te worden. Te duur om in te wonen en de armoedeproblemen worden alleen maar groter. Je moet blijven investeren, maar het risico dat Den Haag niet over de brug komt is te groot. Wij zullen op een gegeven moment keuzen moeten maken. Ik heb eerder bij een interruptie van volgens mij de heer Van Hoorn van GroenLinks ook al aangegeven, ik wil niet keihard bezuinigen volgend jaar. Ik zal ik u een voorbeeld geven en dat voorbeeld is u volgens mij bekend - ik had daar later op terug willen komen - waar wij een andere keuze hadden gemaakt. We hebben de strategische investeringsagenda gezien en wij hadden liever al veel eerder en daar hebben wij vorig jaar twee keer een motie toe ingediend, alternatieven voor bijvoorbeeld het muziekcentrum onderzocht. Die keuze stellen we nu opnieuw uit. Daar hadden we nu realistische alternatieven voor op tafel kunnen hebben en dan kunnen we juist wel meer investeren in die zorgen, die wij wel gezamenlijk delen. Ik denk dat dit mijn antwoord is op uw vraag. 03:57:40

Voorzitter: GroenLinks. 03:57:43

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik had het niet over het deel muziekcentrum, dus wees allen gerust. Ik snap het pleidooi van de Stadspartij. Wat ik alleen niet begrijp... 03:57:55

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Nog even los van het feit... 03:57:56

De heer Van Hoorn (GroenLinks): De projecten in de strategische investeringsagenda kosten veel geld, maar die staan allemaal niet in de begroting, dus dat is nu niet aan de orde. Als de Stadspartij zo bang is om in de toekomst te moeten bezuinigen, waarom pleiten ze dan om die bezuinigingen nu te doen? "Ik ben zo bang dat ik het in de toekomst moet doen, dan doe ik het liever nu".

67

03:58:16

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Nee, Voorzitter, ik pleit niet om de bezuinigingen nu te doen. Wij pleiten ervoor om over die zaken nu al te beslissen dat we dat niet te gaan doen. Dan hebben we voor de toekomst meer geld over, want het is natuurlijk niet zo dat de Nieuwe Oosterpoort gratis gaat zijn. 03:58:32

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, pleiten om geen geld uit te geven, zo kunnen we het ook noemen. Dat is toch feitelijk toch hetzelfde als pleiten voor bezuinigen. 03:58:40

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Nee, voorzitter, dat is niet pleiten voor bezuinigen, dat is pleiten voor andere prioriteiten stellen. Zoals u ons kent, pleit de Stadspartij er al jaren voor om te kiezen voor inwoners en te investeren in mensen en niet in stenen. Ik begrijp dat een groot deel van deze coalitie liever investeert in stenen. Dat staat trouwens haaks op de nota Sociale Basis, want die is in de kern heel goed. Ik had liever daar meer geld voor uitgetrokken. Uw blik zei dat u dit een mooie reactie vond. Voorzitter... 03:59:16

Voorzitter: Dan nog even de SP. 03:59:18

De heer Rebergen (ChristenUnie): Voorzitter, ik vind de zin 'ik had hier liever geld voor uitgetrokken' een beetje in tegenstelling met het feit dat u een paar moties indient die geen van allen andere keuzen maken in deze begroting, behalve dan misschien nog het college te vragen, hoe ze volgend jaar de lasten kan verlagen. Dat is namelijk het enige voorstel dat u doet. 03:59:39

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, maar wij zijn ook realistisch. Ik weet bijvoorbeeld dat voor de vorming van dit college de SP wel was meegegaan in een voorstel om de nieuwe poort niet te bouwen. 03:59:51

De heer Brandenbarg (SP): Dat voorstel doet u ook niet. 03:59:54

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik kan het doen. Goed, dan ga ik straks met mijn fractie weer die motie schrijven die we al twee keer hebben ingediend. Gaat u het dan wel steunen? Ik verwacht van niet. In die zin doet het pluche soms een mens of een partij iets veranderen. 04:00:13

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, daarnaast heeft die tunnelvisie ook ertoe geleid dat er veel kostbare tijd verloren is gegaan. Dan kom ik ook meteen eventjes op de motie van de Partij van de Arbeid over de nieuwe poort. Wij zien dat een beetje als propaganda en lobby roadshow, want uiteindelijk heb ik niet het gevoel dat de PvdA bepleit om een uitgeklede Oosterpoort te gaan bouwen, een goedkopere Oosterpoort of laat staan ergens anders. Het college geeft zelf aan, deze locatie achter het stationsgebied is eigenlijk te duur en daarom kijken we naar alternatieven. Ik zie in uw motie dat u bepleit om met oogkleppen op en kop in het 68

zand dezelfde plek te blijven bepleiten. In die zin complimenten voor het college, want zij hebben wat meer realiteitszin. 04:01:03

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik ben door mijn tijd heen, zie ik. Dan kom ik nog eventjes op die investeringsagenda. Wij zijn blij dat het college daar voortvarend mee omgatat. Nu, niet voortvarend genoeg, maar in elk geval de toezegging heeft gedaan vorige week dat wij eerder dan het voorjaarsdebat met elkaar in gesprek gaan over die investeringsagenda, zodat we op het juiste moment de juiste keuze kunnen maken. Voorzitter, ik sluit af door het college opnieuw te vragen om de handschoen op te pakken en een leidend college te zijn en het goede voorbeeld te geven en de juiste keuzen te maken, waarbij we voorkomen dat we voorzieningen moeten schrappen en lokale belastingen moeten verhogen. 04:01:42

Voorzitter: SP, meneer Brandenbarg. 04:01:59

De heer Brandenbarg (SP): Dank, Voorzitter. Voorzitter, tijdens het voorjaarsdebat sprak ik hier ook namens mijn fractie over de uitdaging om met de scherven van decennia neoliberalisme en tien jaar Rutte iets moois te maken. Over hoe de jarenlange afbraak van onze publieke sector de ongelijkheid heeft vergroot, de armoede heeft verergerd, het vertrouwen in de politiek en onze collectieve voorzieningen heeft laten afbrokkelen en de overheid minder slagvaardig heeft gemaakt. Ik gaf toen namens mijn fractie aan wat er volgens ons nodig is: het weer opbouwen van de samenleving door te investeren in die samenleving. Eén: door sterk en ruimhartig armoedebeleid gebaseerd op vertrouwen. Twee: door het opbouwen van een overheid die zichtbaar aanwezig is in de wijken en de buurten. Drie: door het opbouwen van publieke instituties die van onze inwoners zijn, zodat hun stem ertoe doet. Vier: door langjarig samen met onze inwoners ervoor te zorgen dat de mensen die in onze wijken wonen, waar de ongelijkheid het hardste gevoeld wordt, straks in onze mooiste wijken wonen. 04:02:59

De heer Brandenbarg (SP): Wij noemden dat toen 'investeren in de sociale infrastructuur van onze samenleving'. Vandaag beoordelen we langs die meetlat of wij dat terugzien in de begroting van dit college voor volgend jaar en daarna. Voorzitter, ik geef het maar vast weg, de SP-fractie beoordeelt deze begroting grotendeels of bijna volledig positief. Wij zien daarin de keuzen die wij graag willen zien. Ik loop ze even langs, Voorzitter. Eén: wij zien flink extra geld voor armoedebestrijding in deze begroting. We zien daarbij dat er ook keuzen gemaakt worden op basis van vertrouwen. Wij zijn er bijvoorbeeld erg trots op dat dit college ervoor kiest om jongeren tot 27 jaar, die een uitkering nodig hebben, niet eerst vier weken laten wachten, omdat dit verdere financiële problemen voorkomt en schuldenproblematiek voorkomt en omdat dit vertrouwen uitstraalt. 04:03:54

De heer Brandenbarg (SP): Waar we ook trots op zijn, Voorzitter, is dat dit college voorstelt om de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing direct te gaan toepassen. Volledig. Voorzitter, dit lijkt misschien klein. Het is volgens mijn fractie bijna een politieke aardverschuiving, want tot voor kort kregen mensen pas na drie jaar een 69

minimum-inkomen gedeeltelijke kwijtschelding en na vijf jaar volledig. Vorig jaar al zorgde een voorstel van mijn partij samen met de PvdA, GroenLinks, Partij voor het Noorden, ChristenUnie en de Partij voor de Dieren ervoor dat het na drie jaar volledig werd toegekend. Vanaf nu gaat dat dus direct gebeuren. Al sinds ik hier in de raad zit - en ik had daar net een onderonsje onder over met de heer Leemhuis van GroenLinks, wij voelen ons inmiddels fossielen in deze raad - doet mijn fractie voorstellen om dit voor elkaar te krijgen. Mijn voorganger Dijk maakte er een halve show van met borden, waarmee hij aantoonde hoe Groningen onderaan bungelde in lijstjes. Nu, voorzitter, loopt Groningen landelijk voorop door het direct volledig toe te kennen. 04:05:00

De heer Brandenbarg (SP): Twee, Voorzitter, we zien ook investeringen om die zichtbare overheid in die wijken weer op te bouwen, door extra investeringen in wijkaccommodaties en het uitbreiden van het aantal daarvan. We zien investeringen in jeugdboa's die op straat zichtbaar zijn, zette in op problematische jeugdgroepen, maar doen ook extra investeringen in veiligere buurten. Inzet om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan, door meer geld voor handhaving en het uitbreiden van de pandjesbrigade. Ja, Voorzitter, dit blijft natuurlijk allemaal het repareren van rechts rotbeleid, maar het is wel dit college dat dit doet. 04:05:36

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, drie: we zien ook plannen en ambities om publieke instituties weer op te bouwen. Bijvoorbeeld door een gemeentelijk energiebedrijf op te richten, zodat uiteindelijk de volksvertegenwoordiging weer gaat over waar de baten van nieuwe energieprojecten aan worden besteed. Ook door gemeentelijke laadpalen te gaan exploiteren en natuurlijk alle plannen om meer regie te kunnen hebben op de woningmarkt. U kent onze analyse: alles wat je als democratie terugwint op de markt, geeft invloed aan onze inwoners over wezenlijke zaken en maakt uiteindelijk dat hun stem er meer toe doet. Dat versterkt uiteindelijk het vertrouwen in deze overheid. 04:06:15

De heer Brandenbarg (SP): Dan tot slot, Voorzitter, vier, want ik had vier punten. We zien ook langjarige investeringen in de wijken, die dat het hardst nodig hebben, heel erg duidelijk in deze begroting. Mijn fractie is daar trots op, Voorzitter. Echter, waar we misschien nog wel het meest trots op zijn, is het feit dat dit niet zomaar uit de lucht komt vallen. De afgelopen jaren hebben hier talloze georganiseerde inwoners uit deze wijken en buurten gezeten. Niet alleen bij ons, ook bij corporaties en op andere terreinen hebben zij zich gemeld met acties tegen schimmel, voor verbetering van woningen en voor verbetering van hun leefomgeving. Het is deze druk geweest, Voorzitter, samen met een coalitie en een college die naar deze druk wil luisteren, die ervoor gezorgd heeft dat er nu de politieke wil is om dit langjarig met elkaar op te zetten. Wij zijn blij met het voornemen om dat te doen. Voor de SP geldt daarbij wel dat uiteindelijk wijkvernieuwing voor diezelfde inwoners niet gevoeld moet worden als wijkvernieling. Daarvoor is het van wezenlijk belang dat de inwoners die in die buurten geworteld zijn, die hun buurt kennen, die een natuurlijke achterban hebben... 04:07:21

De heer Brandenbarg (SP): Noem het buurtleiders. Volgens mij zei de heer Dijk ooit 70

buurtpapa's en -mama's. Dat vind ik wat aanmatigend, dus dat zal ik niet doen. Zij dienen een rol te krijgen bij de ontwikkeling en de uitvoering van deze plannen, want uiteindelijk weten zij het beste wat nodig is. Het is van belang dat iedereen die werkt aan die wijkvernieuwing getraind is in het herkennen en erkennen van die buurtleiders en weet hoe ze die moet betrekken. Daarom dienen wij nog die motie in voor die maatschappelijke coalitie en het opbouwwerk. Echter, Voorzitter... 04:07:56

Voorzitter: Het CDA. 04:07:58

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik dacht hij is bijna aan het einde van het betoog en ik heb even goed geluisterd naar de woorden van de heer Brandenbarg. Ik heb ook zeker respect voor al die acties die de SP al die jaren heeft gedaan, de bordjes waarmee ze hebben gestaan, maar ik vraag me een beetje af waar die bordjes voor de middeninkomens blijven? U had het net over, we lopen landelijk nu voorop in die kwijtschelding van die afvalstoffenheffing. Waar we echter ook landelijk in voorop lopen, zijn de woonlasten en de kosten voor betaald parkeren, dus wanneer komt de SP een keer met die bordjes voor de Groningse middeninkomens? 04:08:29

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, de woonlasten voor huurders gaan in deze begroting omlaag, daar zitten ook heel veel middeninkomens. Verder, laten we wel wezen, iedereen in onze samenleving heeft baat bij een meer gelijke samenleving. Iedereen in onze samenleving heeft baat bij een samenleving, waarin de tegenstellingen teruggedrongen worden, ook de middeninkomens. 04:08:51

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik zei al, we moeten ook wel eerlijk zijn hier vandaag. Het is ons tot nu toe nog niet heel erg moeilijk gemaakt, Voorzitter. Het wordt mijn partij en deze coalitie en misschien dit college nog niet echt moeilijk gemaakt. Dat bleek ook wel een beetje, volgens mijn fractie, uit die deelsessies van vorige week over de begroting, want wij constateren grote steun in de hele raad voor de keuzen van dit college. Natuurlijk met accenten her en der en er was zelfs een oppositiepartij met zoveel lef om in een tegenbegroting duidelijk te laten zien hoe zij keuzen anders zouden maken. Wezenlijk zat er niet heel veel verschil in. Zelfs, Voorzitter, de partij die ideologisch het verst van deze college af zou moeten staan, de VVD, komt vandaag met twee moties, nadat ze weken hebben geroepen dat de lasten omlaag moeten, met voorstellen om juist de lastendruk voor alle inwoners te verhogen. Voorzitter, je moet het ze wel nageven. 04:09:56

Voorzitter: Ja, zeker. Het CDA. 04:09:58

De heer De Haan (CDA): Niet echt moeilijk gemaakt, Voorzitter. We hebben duizenden handtekeningen opgehaald tegen de reclamebelasting en verhitte debatten gevoerd. We hebben net nog een verhit debat gevoerd en dan zegt u: "De oppositie heeft het ons niet echt moeilijk gemaakt". Ik vind het nogal wat om dat tegen al die ondernemers, sportverenigingen et cetera te zeggen. Dan over die tegenbegroting. Kijk, Voorzitter, anderhalf jaar geleden, hebben we met zijn allen 71

gestemd om die parkeerkosten in de tweede en derde schil gelijk te gaan trekken. Daar was uw partij ook voor om dat te gaan onderzoeken. Wij komen vandaag met een motie om dat ook waar te maken en we hebben er een dekking bij, dus dan ben ik wel benieuwd hoe de SP daarin staat. Kunnen we dat vandaag bijvoorbeeld gaan regelen? Of moeten we volgende keer hier met bordjes gaan staan? 04:10:45

De heer Brandenbarg (SP): Het lijkt me altijd goed dat u hier met bordjes gaat staan. Wij wachten liever even dat onderzoek af, zodat we met die gegevens erover kunnen praten. 04:10:52

Voorzitter: Stadspartij. 04:10:54

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. De oppositie wordt collectief verweten dat wij... 04:11:00

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik ga dat riedeltje niet herhalen. Is het feitelijk niet zo dat in deze begroting ten opzichte van vorig jaar ook niet helemaal zoveel nieuws onder de zon te vinden is? 04:11:10

De heer Brandenbarg (SP): Ik heb u net uitgelegd dat ik heel veel investeringen zie die niet in de vorige begroting stonden. Nog even los van de oppositie, Voorzitter. 04:11:19

Voorzitter: De VVD nog. 04:11:21

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Ik zal niet ingaan over onze ideologische verschillen. Wat ik wel interessant vind, is dat u de inwoners in de wijken heel erg belangrijk vindt en dat u die belangrijk wil maken in de plannen die er zijn. Kunt u mij eens meenemen hoe u daar bijvoorbeeld de wijk- en buurtwinkelcentra en de ondernemers ook in mee wil nemen? 04:11:41

De heer Brandenbarg (SP): Prima, dat mogen ze ook. Ja, waarom niet? 04:11:44

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Krijgen die wat u betreft net zo een belangrijke rol als de overige inwoners? Gaat u ook met hen in gesprek? 04:11:49

De heer Brandenbarg (SP): Zeker. Even los van de oppositie, Voorzitter, dit toont wel aan wat ik net bedoelde. Ook de omstandigheden maken dat het nu nog niet heel erg moeilijk is. We krijgen het nu namelijk nog wel rond, Voorzitter. Dit jaar is de begroting nog sluitend en de ambities uit het coalitieakkoord staan er voor deze periode nog in. Er kan zelfs wat geld gespaard worden voor toekomstige projecten. 04:12:18

Voorzitter: Stadspartij. 72

04:12:19

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik heb nog een vraag aan de SP-fractie over hun motie 'Stel opbouwwerk centraal', want daarin verzoekt u het college om in alle uitvoeringsplannen voor de wijkvernieuwing de zeggenschap en actieve betrokkenheid van inwoners die geworteld zijn in wijken te organiseren. Mijn fractie vraagt zich af of dit niet al beleid zou moeten zijn? Dan is er toch iets grondig misgegaan op dit punt, op de wijze waarop het college uitvoering geeft aan het coalitieakkoord? U heeft blijkbaar deze motie nodig om dat te bewerkstelligen. 04:12:48

De heer Brandenbarg (SP): Nee, Voorzitter, als u had gelezen, zeg ik tegen de Stadspartij, dan staat daarin dat wij de hele organisatie, de hele maatschappelijke coalitie, vragen om zich te verdiepen in nieuwe manieren om dit opbouwwerk goed te doen. Er is daar namelijk de laatste jaren echt veel in ontwikkeld en die kennis moeten wij in deze lerende organisatie gaan delen. 04:13:09

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik zei al, we krijgen het nu nog rond. We kunnen nog wat sparen, maar we weten ook wat er komt. In het meerjarenbeeld wordt nu rekening gehouden met dat het Rijk de geplande korting op het gemeentefonds halveert en we dus - maar, zeg ik - maar 22 miljoen minder krijgen. Nogmaals, mijn fractie is ontzettend trots op die keuze om niet alvast die gehele korting in te boeken en te gaan snijden, maar ook dan zie je al dat na 2026 belangrijke investeringen wegvallen of heel erg moeilijk worden. Wat nu, als het nieuwe kabinet dit niet gaat terugdraaien en gemeenten niet voldoende geld geeft voor de taken die ze moeten uitvoeren. Wat als er weer een rechts kabinet komt die het politieke project van de afbraak voortzet en gemeenten daarvoor mede verantwoordelijk wil maken? 04:13:58

De heer Brandenbarg (SP): Je hoeft geen financieel expert te zijn om te weten wat dat betekent, Voorzitter. Helemaal niet, als je daarnaast de strategische investeringsagenda met toekomstige grote projecten ziet. Dank overigens aan het college dat het de raad al zo vroeg bij die agenda betrekt, zodat we ook weten wat dat betekent. Voortzitter, dan wordt het pas echt moeilijk voor dit college en voor deze coalitie. Voor mijn partij, maar ook voor deze raad. Natuurlijk is het nog wat vroeg om daar al helemaal bij stil te staan. Mijn fractie is echter niet optimistisch over een nieuw kabinet, Voorzitter, dus wij vinden dat we stil moeten gaan staan bij de vraag: hoe lukt het ons om in deze tijden te blijven investeren in die sociale infrastructuur van onze samenleving? Hoe voorkomen we dat wij als sociale coalitie en als sociaal college medeverantwoordelijk worden voor dat project, wat het vertrouwen in het collectief, in de publieke zaak en in de overheid heeft ondermijnd? Welke investeringen kunnen en moeten dan wel en welke moeten misschien niet of later of minder? Wij zijn ook wel benieuwd naar de analyse van het college hierop. Ik sluit af, Voorzitter, deze begroting is voor nu goed. We doen nu wat er nodig is en mijn fractie is daar content mee. We zullen daarom naar een interruptie gaan. 04:15:19

Voorzitter: Ja, nog één en dan mag u afronden. Nog één vraag van de Stadspartij. 73

04:15:24

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank, Voorzitter. Over die strategische investeringsprojecten. Is de SP dan ook bereid om keuzen te gaan maken? 04:15:29

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, als het geld niet komt, dan zullen we wel moeten met elkaar. Ja, dus en dan sluit ik daarbij af. 04:15:42

Voorzitter: Dank u zeer. Het is exact zes uur. Wij kunnen zo gaan eten en komen op de klok van zeven uur hier weer terug. Ik verzoek u om de leden van het college even ruimte te geven. Dat is niet uit hooghartigheid, maar omdat het college even nauwkeurig naar de teksten van uw moties wil kijken. Wij gaan dus even voordringen zo. Heel asociaal, maar het is niet anders. 05:16:51

Voorzitter: Wij vervolgen de eerste termijn van de raad. 05:16:56

Voorzitter: Ik geef het woord aan de VVD, mevrouw Jacobs. 05:17:29

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Vandaag bespreken wij de begroting van 2024. De tweede begroting van 'Superlinks Eén' van de gemeente Groningen, maar ook een begroting in een zeer ingewikkelde tijd. Vertrouwen in de overheid is een punt wat, zeker in deze tijden waarin ook de aankomende verkiezingen centraal staan, een groot punt is. Een nieuwe bestuurscultuur is ook zo een thema. Wat is vertrouwen in de overheid en wat is een nieuwe bestuurscultuur? Met een nieuwe bestuurscultuur wordt door landelijke partijen, zoals bijvoorbeeld GroenLinks, Partij van de Arbeid, Partij voor de Dieren en de SP vaak een open houding van de bestuurspartijen richting de oppositiepartijen bedoelt. Niet alles dichttimmeren tussen de coalitiepartijen onderling, maar geef andere partijen ook eens de kans om mee te denken. Geef dualisme een kans. Landelijk werd er bijvoorbeeld schande gesproken over overleggen tussen bewindspersonen en fractievoorzitters. Blijkbaar geldt deze nieuwe bestuurscultuur lokaal niet. Ik heb het coalitieakkoord er eens op nageslagen... 05:18:29

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, dat is niet de lezing van mijn fractie over een nieuwe bestuurscultuur, hoor. U weet hoe wij over dualisme denken. 05:18:36

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dat is ook zo, want u bent niet van veranderingen. Dat had ik kunnen weten. Ik heb dit coalitieakkoord eens nageslagen op wat we eigenlijk willen met de verhoudingen in de raad. Blijkbaar willen we daar helemaal niets mee. In het vorige coalitieakkoord werd nog gestreefd naar een zo breed mogelijke steun in de raad en nu helemaal niets. Blijkbaar zijn 25 stemmen altijd voldoende, dus niets nieuwe bestuurscultuur. Dit is de regenteske bestuurscultuur die links Nederland heel goed past, als ze zelf bestuurt. Het coalitieakkoord spreekt ook over de verhouding burgers tot de overheid in spoor vier 'Samen maken we Groningen': vertrouwen in de overheid begint met doen wat je zegt en zeggen wat je doet. Samen met een tal van 74

ondernemers vraagt mijn fractie zich af wat dit betekent. Immers, ondernemers zijn ook inwoners. Vaak bevlogen, enthousiaste en gedreven inwoners die strijden voor behoud van publieke voorzieningen in wijk, dorp of straat. 05:19:30

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ze praten mee over en betalen mee aan digitaliseringsopgave, bereikbaarheidsissues, arbeidsmarkt, vergroening van de directe omgeving, het realiseren van een beleving in de publieke ruimte, zoals de sinterklaasintocht en kerstversiering noem maar op. Als dit college oprecht waarde hecht aan het uitvoeren van de eigen ambities in het coalitieakkoord, dan zou het een goede aanbeveling zijn om wellicht eens goed te kijken naar het handelen van de afgelopen periode en wat dat heeft gedaan met het vertrouwen van bijvoorbeeld de ondernemers in de Groningse overheid. 05:20:00

Voorzitter: SP. 05:20:01

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik vind het lijstje heel erg mooi wat VVD opnoemt. Zou je daar niet ook uit kunnen concluderen dat deze gemeente dus heel veel samenwerking zoekt en vindt en uitvoert met ondernemers? 05:20:13

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Nee, ik gun dat u in 2024 daadwerkelijk invulling geeft aan spoor vier 'Samen maken we Groningen'. Bezinnen en het gesprek aangaan met onze ondernemers zou het begin kunnen zijn op weg naar herstel van de nu onnodig kapotgemaakte verhoudingen. We hebben onze ondernemers keihard nodig voor tal van maatschappelijke opgaven. Ik herhaal de woorden van D66: "Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder". We kijken inmiddels terug op anderhalf jaar superlinks beleid en een gebrekkig vertrouwen in de lokale overheid voor een hele grote groep betrokken inwoners. In deze context, dames en heren, bespreken we de begroting van 2024. Het is natuurlijk ondoenlijk om in de zeven en een halve minuut, die me nog rest, het te hebben over de bestemming van één komma drie miljard en 400 pagina's tekst. Ik wil me dan ook aansluiten bij een aantal punten, die de Stadspartij ook genoemd heeft over bijvoorbeeld het dualisme en tal van andere trajecten hoe we daarmee om moeten gaan. Het college werkt hard aan bestaanszekerheid, kansenongelijkheid en perspectief voor een zo groot mogelijke groep. Dat gaat prima en er is ook een hoop over gezegd, dus daar laat ik het even bij. 05:21:25

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Zonder de rest van de onderwerpen tekort te willen doen, wil ik het hebben over wonen, werken en een veilig leven in onze mooie gemeente. Groningen groeit. Groningen is aantrekkelijk en mensen willen in Groningen wonen, dus we moeten bouwen, bouwen en bouwen. Bouwen wat kan wat ons betreft niet snel genoeg. Wat ons betreft bouwen we in alle segmenten. Voor starters die niet in aanmerking komen voor sociale huur, voor doorstromers en voor ouderen die kleiner willen wonen en niet alleen in de sociale koop of huur. We zien al jaren dat er in Groningen te weinig gebouwd wordt. Trajecten zijn lang en de regels zijn complex, hier worden de diverse procedures door vertraagd. Te lang is er door een grutto of een vleermuis een hele bouw stilgelegd. 75

05:22:09

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 05:22:09

De heer Van Veen (PvdA): Dank u wel. U wil dat er gebouwd wordt in verschillende segmenten, alleen blijkt dat de markt vaak alleen maar in die duurdere segmenten wil bouwen en dus niet in die goedkopere segmenten. Hoe stelt de VVD zich voor dat uiteindelijk daar ook genoeg woningen voor gaan komen? 05:22:27

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Volgens mij is het en en. Ook samenwerking met de gemeente, want ik heb niet gezegd dat alleen de markt moet bouwen. U denkt dat ik dat ga zeggen, maar dat ging ik niet vertellen. Ik denk dat we overal moeten bouwen, in samenwerking met projectontwikkelaars, beleggers en de markt. De gemeente moet daar de regie op voeren. Daarnaast moet de gemeente ook zijn eigen regels zo snel mogelijk afschaffen, zoals het samenwoonverbod. Gelet op de woordvoering van GroenLinks mag iedereen wonen met wie hij wil, dus ik ga ervan uit dat de volgende keer ons voorstel voor afschaffing van het samenwoonverbod ook wordt gesteund. Wat ons betreft, trekken we eindelijk de woningbouw in De Held III vlot en verkopen we de grond zo snel mogelijk aan de bouwers. Met de vrijgekomen middelen kunnen we dan overal het borgniveau naar een voldoende brengen. Dat verdienen onze inwoners, dus daar hebben wij een motie voor ingediend. 05:23:18

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Daarnaast willen we het aantal éénpersoonshuizen vergroten en vragen de gemeente om met een plan daarvoor te komen. Daar dienen we ook een motie voor in. 05:23:28

Voorzitter: GroenLinks. 05:23:30

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Ik ga proberen op mijn mimiek te letten, want ik ben erop gewezen dat ik soms wat geïrriteerd overkom. Nu maakt mevrouw Jacobs het me ook niet makkelijk in deze. Laten we even beginnen bij die motie. We gaan dan bouwen, bouwen en bouwen. Er moet meer gebouwd worden en wat we allemaal doen met al die voorwaarden. Vervolgens gaan we bouwgrond verkopen. Prima, niemand snapt hoe ze dat precies voor zich ziet, maar oké. Zelfs als we dat zouden doen en we gaan vervolgens structureel de lasten verlichten met incidentele middelen uit zo een verkoop. Hoe legt u mij dit uit met de boekhouders- en de financiële degelijkheid van de VVD? 05:24:06

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Op het moment dat er gelden vrijkomen, kun je het borgniveau verhogen. Dat is waar wij de woningbouw voor De Held III voor willen hebben, dus dan kun je dat incidenteel doen. Op het moment dat we die gelden vrij hebben, gaan wij graag met u samen op zoek naar een structurele dekking voor de lange termijn. 05:24:24

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wat ons betreft is aandacht voor scheefwonen ook belangrijk. Sociale huurwoningen... 76

05:24:28

Voorzitter: Het leidt nog tot een vervolgvraag. 05:24:30

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, ik waardeer het. In tegenstelling tot wat mevrouw Jacobs zojuist zei, ben ik ook altijd bereid om met u mee te kijken naar een dergelijke structurele dekking. Het probleem is alleen dat dit niet is wat voor ons ligt. Er is een motie van de VVD waarbij er een stuk grond verkocht wordt en dit incidenteel structureel wordt ingezet. Ik vertel u dat dit niet kan, dus ik hoef niet met u mee te kijken. Ik vraag aan u: hoe komt u met een motie die niet uitvoerbaar is? 05:24:58

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik denk dat die wel uitvoerbaar is, want we kunnen het borgniveau... 05:25:02

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik zal even goed kijken naar de motie, maar we kunnen in ieder geval het borgniveau verhogen en dan vervolgens kijken naar een structurele dekking daarvoor. Uiteindelijk gaat het namelijk om het geld wat je op dat moment uitgeeft en waar je het voor beschikbaar stelt. 05:25:18

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wat ons betreft is aandacht voor scheefwonen ook belangrijk. Sociale huurwoningen horen bewoond te worden door mensen die het echt nodig hebben. Laten we niet vergeten, in een ideale wereld hoef je nooit voor een starter te bouwen, want bij een goede doorstroom komt er altijd aan het eind een starter aan bod. 05:25:33

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Werken. Wij zijn hartstikke blij dat wij eindelijk de top tien uit dreigen te gaan. We hopen dat de wethouder dit in deze periode nog voor elkaar krijgt. Wij zijn blij met de aandacht die er voor werk is. Het zal meneer Van Veen misschien wel goed doen, ik had letterlijk staan, al voordat ik dit ging zeggen: 'Wij zijn blij met de beoogde nieuwe invulling van het Niemeyerpand, de combinatie tussen wonen en verblijven en recreëren'. Het liefst zien we nog dat op de rest van de beoogde locatie ook woningbouw gerealiseerd kan worden, maar misschien kunnen we daar wel samen in optrekken. 05:26:07

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Voor goed leven in Groningen zijn tal van aspecten van belang. Bijvoorbeeld je veilig voelen en veilig zijn in onze gemeente en kunnen ondernemen en recreëren in onze gemeente. Wij waarderen de inzet van politie, boa's en hulpverleners, die soms onder moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen. Wij delen de ambitie van dit college; een leefbare gemeente met minder overlast en criminaliteit. Toch staat de veiligheid van onze gemeente onder druk. Er zijn tal van geweldsincidenten van personen met onbegrepen gedrag, ondermijnende criminaliteit als zichtbare vorm en dan hebben we ook nog de onzichtbare vormen, zoals de gedigitaliseerde criminaliteit waarmee inwoners, bedrijven en overheden worden geconfronteerd. 05:26:50

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 77

05:26:51

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Is mevrouw Jacobs-Setz het met mij eens dat er deze coalitieperiode extra veel is geïnvesteerd in het tegengaan van ondermijnende criminaliteit? Dat er een groot aantal extra personen aan werkt bij OOV... 05:27:06

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Nu had ik mijn woordvoering ook niet met u gedeeld, maar mijn volgende zin is: wij zijn blij met de extra investering die het college heeft gedaan in de afdeling OOV en we hopen dat dit ook uiteindelijk tot resultaat gaat leiden. We kijken uit naar de sessie rondomcameratoezicht en ik wens alle professionals in de veiligheidsketen toe dat de raad hun advies serieus neemt en opvolgt. 05:27:27

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Een fijne leefomgeving houdt ook in dat je voorzieningen hebt in je nabijheid, dat je leefomgeving goed is verzorgd en dat sporten culturele voorzieningen beschikbaar en bereikbaar zijn. Mijn fractie maakt zich zorgen over de toegankelijkheid van sport, bijvoorbeeld de lange wachtlijsten op Sportpark Corpus Den Hoorn. We hopen dat we daar in 2024 stappen in kunnen zetten en dat mensen vooral kunnen blijven sporten in onze mooie gemeente. 05:27:52

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): We zouden ook graag willen dat de openingstijden van de afvalbrengstations worden verruimd. Nu is het zo dat werkende mensen hun afval op zaterdag, als je druk aan het klussen bent, voor halverwege de middag dag moeten wegbrengen, want ze sluiten al om drie uur. We dienen een voorstel in om op zaterdag de afvalbrengstations langer te openen. 05:28:13

Voorzitter: SP. 05:28:15

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik heb dit ook gelezen. Ik kan het nog wel wel snappen door waar u vandaan komt, maar u loopt hier al sinds het voorjaarsdebat te klagen over dat het college de lasten verhoogd. Nu komt u hier met één voorstel. Hoe betaalt u dat? Door de afvalstoffenheffing te verhogen. Voorzitter, een structurele lastenverhoging voor al onze inwoners. Huurders, kopers, ondernemers, iedereen. Kunt u me dat nu eens uitleggen? 05:28:42

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Als u goed zou hebben opgelet, is er nooit een VVD'er geweest die structureel tegen lastenverhoging is. Wij willen de lasten zo laag mogelijk houden. Als we lasten verhogen, dan gaan we dat doen, als wij het dit waard vinden. De VVD zit ook in diverse colleges en het zou mij een lief ding zijn als er nooit een OZB-verhoging zou kunnen. Toen ik zelf nog collegepartij was, heb ik dat ook wel eens gesteund. Dat heeft te maken met wat heb je ervoor over en wat is de dienstverlening je waard. 05:29:10

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wij maken ons veel zorgen over de belastingdruk van onze inwoners en ondernemers en dienen daarom een aantal moties in. Ja, dat 78

maken wij ons inderdaad. Dat heeft te maken met de grote lastenverhogingen die er zijn, zoals acht procent OZB-verhoging en dat soort dingen. Wij zijn voorstander van een sterke overheid die regie voert en dan regie zoals in de Van Dale staat. De letterlijke betekenis, die in de Van Dale staat: regie betekent coördinatie, sturing en leiding. Dat lijkt mijn fractie bij uitstek een gemeentelijke taak en dan laat je bijvoorbeeld de eiwittransitie over aan de markt. Binnen onze gemeente hebben we de Avebe, de wereldwijde koploper in de energietransitie, daar kunnen geen ambtenaren tegenop. Die heeft Avebe ook niet nodig voor de transitie en dat geld kan prima besteed worden om de lasten van onze inwoners te verlichten. 05:30:01

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik kan nog veel meer zeggen, Voorzitter, maar het lijkt me goed om het hierbij te laten. Ik gun ons dat wij ons werk kunnen doen vanuit het perspectief, hard op de inhoud en zacht op de relatie. Laten wij het goede voorbeeld geven en een beetje aardig voor elkaar zijn. Kijk naar elkaar om welke politieke kleur degene ook heeft. Dank u wel, Voorzitter. 05:30:19

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 05:30:20

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Deze interruptie had mevrouw Jacobs-Setz vast verwacht. Ik heb uw motie over de eiwittransactie natuurlijk gelezen en ook het artikel in de RTV Noord vandaag. Vindt mevrouw Jacobs het niet een beetje vreemd dat aan de ene kant wordt gezegd dat er te weinig wordt geleverd en aan de andere kant wordt gezegd dat er geen geld bij mag? De reden dat er natuurlijk nog geen volledig uitvoeringsprogramma ligt, is dat er weinig ambtelijke capaciteit was, dat we ook als gemeente aan het pionieren zijn en dat zoiets natuurlijk niet van de ene op de andere dag geregeld is. 05:30:49

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Nee, dat ben ik niet met u eens, maar dat verbaast u ook niet. Misschien herinnert u nog de kleine interruptie die we hadden bij het voorjaarsdebat. Toen vroeg ik aan u: hoe denkt u dat Avebe functioneert in de eiwitttransitie? Toen zei u: "Heel goed en die zijn koploper in de wereld". Dat laatste zei ik overigens. Ik denk dat de gemeente daar niets aan toe kan voegen en dat Avebe niet zit te wachten op ambtenaren die zich daarmee bemoeien. Vandaar dat ik denk dat voor de eiwittransitie een aanjagende rol van de gemeente genoeg is. Niet om plannen te maken, want die maakt Avebe wel. 05:31:22

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Hoe ziet mevrouw Jacobs dan die aanjagende rol voor zich zonder plannen vanuit de gemeente? Hoe kun je aanjagen zonder visie of beleid? 05:31:29

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Denkt u nu oprecht dat je om aan te jagen vier of vijf ambtenaren nodig hebt? Vraag eens aan Avebe hoe je de eiwittransitie moet aanjagen. Daar geven ze niet een half miljoen aan uit, hoor. Volgens mij moeten we samen met het bedrijfsleven kijken en niet eerst zeggen: geef een half miljoen, dan gaan we de transitie aanjagen. Voorlopig hebben we in anderhalf jaar drieëneenhalf 79

A4'tje gehad. Dat stelt mijn fractie heel erg teleur. Wij constateren dat er in onze gemeente iemand is die het beter kan en daar ziet onze motie op. 05:31:59

Voorzitter: Dank u zeer. We gaan naar Student en Stad, mevrouw Goodijk. 05:32:21

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dank je wel, Voorzitter. Politiek is keuzen maken en vandaag is zo een dag dat we die keuzen gaan maken. Keuzen die bepalen welke richting we opgaan. Deze keuzen moeten we maken met het oog op de toekomst, want we maken deze keuzen niet voor onszelf, maar we maken deze keuzen voor onze kinderen en de kinderen van onze kinderen. Dat vergt dan ook een kritische en vooral jonge blik. Dit is ook van belang bij de Strategische Investeringsagenda, want het is helder dat we heel veel willen, maar misschien niet alles kunnen. Daarom vinden wij dat we juist dat moeten doen wat cruciaal is voor een leefbaar Groningen in 2030 2040 en 2050. U hoort het zelfs de SP al even zeggen. 05:33:11

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Het Groningen waar Angela zich thuisvoelt. Misschien kent u haar nog, ik heb het voor het reces ook al over haar gehad. Tijdens het voorjaarsdebat heb ik natuurlijk met name gesproken over haar toekomstbeeld en over wat ze 's nachts uitspookt, maar vandaag komen we met voorstellen om dat verder te concretiseren. Politiek is dus keuzen maken... 05:33:34

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Bedankt, assistent. Heel er handig. 05:33:42

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Politiek is dus keuzen maken en deze keuzen gaan niet over geld, ook al staat het wel zo uitgedrukt in de begroting. Deze keuzen gaan over waarden en in tegenstelling tot wat het coalitieakkoord betuigt, is deze waarde voor iedereen anders. In deze woordvoering zal ik stilstaan bij wat voor ons als fractie van waarde is, want voor ons staat het mentale welzijn van onze inwoners voorop. In het bijzonder die van jongeren, starters en ook studenten. Terwijl wij hier nu debatteren over weerstandsvermogen en solvabiliteit voltrekt zich hier een stille crisis. Mensen om mij heen die depressief worden van het vooruitzicht van een klimaatcrisis of mensen die bezwijken onder prestatiedruk, die stress krijgen van enorme studierente, stress krijgen van woningen die alleen maar duurder worden of stress krijgen van contracten die alleen maar flexibeler worden. Dat betekent dat onze toekomstige burgemeesters, leraren of verpleegkundigen het momenteel ontzettend zwaar hebben. Juist die mensen waar wij later op moeten kunnen bouwen. 05:35:01

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Als deze mensen dan hulp zoeken, dan staan ze vaak voor een dichte deur, want de wachtlijsten zijn enorm. We moeten het tij keren en keihard gaan inzetten op preventie. Onze fractie wacht al te lang op het lokaal preventieakkoord en vindt de activiteiten beperkt. Ook de financiering is momenteel onzeker. Daarom komen wij vandaag met preventieve voorstellen. Ten eerste willen wij financiële stress wegnemen bij onze jonge inwoners. Om te 80

beginnen vinden wij het al ontzettend goed dat het college heeft besloten om jongeren niet meer onnodig te laten wachten op een uitkering en deze gewoon vanaf dag één uit te betalen. Het is een goede eerste stap in de richting, maar wat ons betreft niet genoeg. Daarom pleiten wij ervoor dat elke student met fysieke of mentale problemen aanspraak moet kunnen maken op de individuele studietoeslag en we vragen het college de voorwaarden hiervoor niet aan te scherpen. Ook verdient iedereen een eerlijke stagevergoeding en het is aan ons als overheid om hier duidelijke grenzen aan te stellen. 05:36:12

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Wat ook een preventieve werking heeft, is sporten. We willen daarom dat iedereen kan sporten, waar die ook wil, zonder op een wachtlijst te moeten staan. Daarom is het zo belangrijk dat we ook de capaciteitsproblemen bij de studentensport serieus nemen. Ook hiertoe doen wij een voorstel. Daarnaast is het ook cruciaal dat iedereen een plek heeft om naartoe te gaan als hun iets is overkomen, ook in de nacht. We hebben het vaak over het probleem van grensoverschrijdend gedrag of seksueel geweld en ervaringsdeskundigen benadrukken het belang van directe hulp en een luisterend oor, waar waar ga je naartoe? Waar voel je je veilig? Het is van belang dat we een veilige ruimte creëren in het uitgaansgebied en dit wordt ook onderstreept door onder andere het Centrum Seksueel Geweld en onze hulpdiensten. 05:37:10

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dan als laatste, de beste preventie is natuurlijk het maken van plezier en zorgeloos uit je dak kunnen gaan. Daarom onderstrepen wij ook het belang van een divers nachtleven en spectaculaire evenementen. Echter, deze evenementen gaan soms gepaard met overlast. Zoals de rekenkamer al heeft laten zien, is het cruciaal dat wij communiceren met inwoners die overlast ervaren. Ook onze Ombudsman onderstreepte vanmiddag al even het belang van luisteren. Daarom dienen wij vandaag een voorstel in voor een klachtenlijn en wij vinden het meer dan redelijk dat evenementenorganisatoren hier ook een kleine bijdrage aan leveren. Dit zijn misschien allemaal kleine stappen, maar wat ons betreft wel stappen in de goede richting. Stappen die het voor onze kinderen, maar ook voor de kinderen van onze kinderen beter maken. Daarom zijn dit de thema's die voor ons van waarde zijn. 05:38:07

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dit komt uiteraard ook naar voren in ons stemgedrag. Hierin zullen we wellicht wel kritisch zijn, want de financiële positie van de gemeente is en blijft voorlopig kwetsbaar. In de begroting staan wel streefwaarden opgenomen voor bijvoorbeeld de solvabiliteit, maar hier wordt weinig mee gedaan. Het college wil immers de nodige investeringen doen en heeft vorige week ook aangegeven geen voorstel te doen om deze kengetal kengetallen te verbeteren. Dat is een politieke keuze, maar leg mij nog eens uit waarom we dan spreken van streefwaarden, als dit niet iets is waar wij naar streven. Het is in ieder geval dus van levensbelang om keuzen gericht op de toekomst te maken. Dit houdt ook in dat we de generaties na ons niet mogen opzadelen met een onoverkomelijke schuldenlast of een lege schatkist. Politiek is wat ons betreft niet alleen keuzen maken, maar ook keuzen maken en vooruitkijken. Dank u wel. 81

05:39:12

Voorzitter: U heeft nog een vraag van GroenLinks. 05:39:16

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Ik ben altijd bereid te helpen, dus ik ga het proberen uit te leggen. Is Student en Stad het met me eens dat streefwaarden van belang zijn, maar wel zo dat het beleid voor ons Groningers prioriteit moet hebben op streefwaarden van onze financiële getallen? Dat het van groter belang is om te investeren, juist om Angela tevreden te houden, in safe spaces en veiligheid en dan niet te zeggen: nu even niet, want we willen graag 9,98 in plaats van 9,97? 05:39:48

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Wat ik al aangaf, is dat het een politieke keuze is en hier wordt inderdaad duidelijk een politieke keuze gemaakt, zoals de heer van Hoorn ook zegt, dat we nu eenmaal moeten investeren. Prima, die keuze is gemaakt, maar ga dan niet ook zeggen, maar eigenlijk streven we tegelijkertijd naar dit percentage, want dat is dus niet wat we doen. Volgens mij zag ik ook nog een interruptie aan mijn rechterzijde. 05:40:12

Voorzitter: Begrijpt u het, meneer Van Hoorn? 05:40:14

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik begrijp het wel. Het kan alleen prima naast elkaar bestaan. Het heeft te maken met wat geef je de voorkeur boven het ander op het moment dat de ruimte er is. Hebben wij voldoende voldaan aan onze verantwoordelijkheden richting Groningen en de Groningers, dan wordt daarnaast ook gestreefd naar de kengetallen. Alleen wel in die volgordelijkheid. 05:40:33

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Ik hoor geen vraag. 05:40:34

Voorzitter: Nee, ik ook niet, maar er is nog wel een vraag van de Partij van de Arbeid. 05:40:37

De heer Van Veen (PvdA): Dank u wel, Voorzitter. Complimenten aan Student en Stad, want ik ben het helemaal met u eens. Die focus op preventie is ook belangrijk en dat kwam natuurlijk ook in mijn woordvoering naar voren. Als we dat dan koppelen aan die solvabiliteit en die financiën, is dan juist niet het mooie van preventie dat het ook een kans heeft dat het geld bespaart? Dat uiteindelijk blijkt, als we nu mensen een bepaalde mate van hulp geven, bijvoorbeeld mentale hulp, dat je op de lange termijn niet alleen hun leven daarmee beter helpt, maar ook zorgt dat we in de toekomst minder zorgkosten gaan hebben. Is dit niet juist een geval waarin we en en kunnen doen, dus en op preventie inzetten en tegelijkertijd dus die belangrijke grote investeringen doen. Hier verbeteren misschien op de korte termijn de financiën niet, maar hebben we toch op de lange termijn voldoende geld voor dit belangrijke beleid 05:41:21

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Exact, dus inderdaad voor de toekomst. Dat is exact wat ik ook in mijn woordvoering heb betuigd. Namelijk, we moeten inderdaad 82

nu juist inzetten op preventie om zo te zorgen dat de zorgkosten op termijn lager worden en we ook onze toekomstige generaties niet achterlaten met een hele lege schatkist. 05:41:45

De heer Van Veen (PvdA): Ik vind het jammer dat u net die laatste zin zei. Tot dan dacht ik, we zijn het wel heel erg eens. Het is toch zo, als we nu investeren, dat het dus niet uitmaakt dat die schatkist dan gelijk blijft? Als we nu door gaan in de begroting met het pad wat we nu gekozen hebben, dan blijft onze schatkist rond die negen procent. Het is toch oké, als die schatkist over 20 jaar nog steeds op negen procent zit? 05:42:07

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): We hebben het inderdaad nu over de solvabiliteit. Daar refereert de heer Van Veen aan met die negen procent. Inderdaad, als die op negen procent blijft dan zou dat heel mooi zijn, maar we hebben ook een waslijst gezien met volgens mij 26 verschillende investeringsopgaven, dus dan is het natuurlijk de vraag of het überhaupt op die negen procent blijft. Over de investeringsagenda heb ik natuurlijk ook tijdens het voorjaarsdebat al het één en ander gezegd. Daarom vandaag mijn aandacht op preventie, om juist ook in de toekomst inderdaad kostenbesparend te kunnen werken. 05:42:45

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de ChristenUnie, heer Rebergen. 05:43:17

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Het zijn onrustige tijden, tijden van oorlogen, crises, gejaagdheid, drukte en prestatiedruk. Dit kan leiden tot stress, angst, psychische klachten en overbelast zijn. Het is ook van invloed op hoe mensen zich tot elkaar verhouden. Veel mensen zijn druk bezig zichzelf staande te houden en te voldoen aan de verwachtingen van de maatschappij. Daarin zouden we elkaar zomaar uit het oog kunnen verliezen, dat we vergeten om te zien naar elkaar. Ik zeg zeker niet dat er niet ook veel gebeurt op dit gebied. Denk bijvoorbeeld alleen maar aan de mantelzorgers en vrijwilligers in onze gemeente, die de samenleving voor een groot deel draaiende houden. Of aan initiatieven zoals Groningen geeft Warmte, Gea's Weggeefwinkel, Stichting Klushulp Groningen en de verschillende kerst- en nieuwjaarsinitiatieven om mensen te ondersteunen. De fractie van de ChristenUnie deelt jaarlijks een prijs uit, de Barmhartige Samaritaan, aan mensen en organisaties die goed doen voor een ander. Dat zullen we ook volgende maand weer doen, omdat we dat waarderen. Als ChristenUnie vinden we het belangrijk om te investeren in onderlinge verbondenheid. We werken deze en vorige periode niet voor niets vanuit de slogan 'Oog voor elkaar'.

Dat is niet iets waar we dan zelf per se heel goed in zijn of zelf denken de oplossing voor te hebben, maar we lezen het in de bijbel als onze opdracht: houd de onderlinge liefde in stand en zet u in voor de kwetsbaren in een samenleving. 05:44:51

De heer Rebergen (ChristenUnie): Als we naar deze begroting kijken, ik heb het vorige week ook gezegd, dan zien we een begroting waarin oog voor elkaar duidelijk terugkomt. We investeren in mensen en vooral als zij zich in een kwetsbare positie bevinden. Als ChristenUnie vinden we het belangrijk om te investeren in 83

verbondenheid, veiligheid en toekomst. Het oog voor elkaar komt op verschillende manieren in deze begroting terug. We hebben vorige week al uitgebreid aandacht gevraagd voor het versterken van de sociale basis, voor zover dat kon in twee en een halve minuut natuurlijk. Deze plekken bieden gelegenheid voor ontmoeting, activiteiten en eventueel welzijnsactiviteiten en naar elkaar omzien begint bij elkaar te kennen. Ik was gister in mijn mentorklas bezig voor de Week van Respect en we hebben met elkaar een cocktail gemaakt. Dat was een persoonlijke cocktail op basis van van de persoonlijkheidskleuren: blauw, rood, geel en groen. De kinderen hebben aan de hand van een aantal stellingen, die ze beantwoordden, een eigen cocktail gemaakt. Zo hebben we inzichtelijk gemaakt wat voor verschillende kinderen er in de klas zitten en ook met hen besproken dat het soms betekent dat iemand anders reageert dan jij zou doen en om daarbij rekening met elkaar te houden. 05:46:07

De heer Rebergen (ChristenUnie): Een mooi voorbeeld van hoe we dat ook verder in de samenleving zouden moeten doen; steeds meer rekening houden met elkaar. Daarom is het belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten en verbinding maken. Dat gaat om plekken in de openbare ruimte en in dit verband zijn we ook blij met de investering in accommodaties in Haren en Ten Boer en het Huis van Ten Post. Daarbij is het opbouwwerk voor de sociale basis van groot belang. Dit leidt tot meer inspraak en betrokkenheid van inwoners en het is daarom belangrijk dat bij de wijkvernieuwingsplannen de professionals en partners deze precies kennen en toepassen. Daarom dienen we de motie 'Stel opbouwwerk centraal' mee in. 05:46:50

De heer Rebergen (ChristenUnie): Als je het hebt over sociale basis, dan zijn de vrijwilligers en mantelzorgers van onschatbare waarde. Deze week is het op tien november de Dag van de Mantelzorger en het is heel belangrijk dat we op deze dag als Nederland laten zien dat we mantelzorg waarderen. Er zal onder andere een spetterende feestavond zijn in MartiniPlaza en er zijn ook verrassingscoupons uitgedeeld. Als ChristenUnie zijn we blij dat we ook komend jaar weer extra investeren in de ondersteuning van mantelzorgers. Op zeven december wordt naar aanleiding van onze motie van vorig jaar de vrijwilligers de Dag van de Vrijwilligers gehouden. We dienen samen met onder andere D66, de Partij voor het Noorden en het CDA een motie in om die dag te evalueren en naar de raad te komen met een passend vervolg. 05:47:38

De heer Rebergen (ChristenUnie): Bij het zorgen voor verbinding is sport een belangrijk middel en daarom is het belangrijk dat we ons blijven inzetten voor toegankelijkheid van sport, want iedereen die wil, moet mee kunnen doen. Ik denk daarbij aan het Fonds Sport en Cultuur en de beweegcoach. Zoals al gezegd, is oog voor elkaar voor de ChristenUnie zorgen voor mensen in een kwetsbare positie. Het is daarom goed dat we veel investeren in de jeugdhulp. De jeugd en jongeren moeten op ondersteuning kunnen rekenen als zij dat nodig hebben in deze onrustige tijd. Daarom ook dat we extra investeren in het mentaal welbevinden van jongeren. We hebben de afgelopen tijd met een aantal studentenverenigingen gesproken en ook zij gaven aan dat dit een belangrijk aandachtspunt is en dat het een probleem is onder de jongeren. Wat dat betreft is dat een belangrijk thema. Student en Stad gaf 84

het vorige week al aan, dat zou niet incidenteel moeten, zoals nu in de begroting staat, maar structureel. Daarvoor zijn externe gelden aangevraagd. We hopen dat die toegekend worden en mocht dat niet zo zijn, dan hopen we dat het college met een passend voorstel daarvoor komt. 05:48:53

De heer Rebergen (ChristenUnie): Ook investeren we het komende jaar extra in armoedebestrijding en schuldhulpverlening en trekken we extra middelen uit voor de individuele studietoeslag en bijzondere bijstand. Daarnaast is het bij het zoeken naar verbondenheid belangrijk verschillen te onderkennen - ik verwijs even naar het voorbeeld wat ik net in de inleiding noemde - en daarom dienen we de motie om de jaarlijkse herdenking van het slavernijverleden en de viering van Keti Koti mee in. Oog voor elkaar betekent ook dat voor iedereen een plek moet zijn in onze gemeente, maar door het grote woningtekort en het gebrek aan doorstroming, is dat nu niet het geval. Goed dat er wordt gekeken naar het bouwen van 150 flexwoningen om de druk op de woningmarkt te verlichten. Ook de kleine dorpen en woonkernen in de gemeente hebben behoefte aan woningbouw. Daarom dienen we een motie voor een actieve rol van de gemeente bij die bouwprojecten in dorpen en woonkernen mede in. Dat is ook nodig om de voorzieningen daar in stand te houden en de leefbaarheid te versterken. Wij zijn voor een goede verdeling van de sociale huur, dus ook de motie van de PvdA dienen we mee in. 05:49:58