08-11-2023, verslag gemeenteraad 14.00 uur - Raadsvergadering.pdf

De heer Rebergen (ChristenUnie): Het is goed dat die huizen ook bereikbaar zijn. We zijn daarom blij met de inzet voor de Lelylijn en station Suikerzijde. In al die verkeersstromen vindt de CU dat we veel aandacht moeten houden voor kwetsbare weggebruikers en toegankelijke trottoirs. Groningen is in het gaswinningsgebied voor veel mensen geen veilige plek om te wonen. Daar wordt hard aan gewerkt, maar dit loopt ook nog tegen heel veel problemen aan. Als gemeente gaan we de komende tijd weer in gesprek met inwoners om dat ook van hen te horen en dat te betrekken bij de gesprekken met de NCG en IMG en het vaststellen van het plan van aanpak voor versterking. 05:50:41

De heer Rebergen (ChristenUnie): U weet dat de ChristenUnie de inzet op mensenhandel en vrouwenhandel van belang vindt. Onlangs kwam er een nieuw rapport uit over kwetsbare daders. Daaruit blijkt dat het belangrijk is deze daders een alternatief te bieden, bijvoorbeeld door middel van sporten. Hoe kijkt het college hiernaar? Voor betere veiligheid zullen we ook de motie over safe space van Student en Stad mede indienen, zodat een plek wordt gecreëerd bij evenementen waar slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag, seksuele intimidatie of geweld naartoe kunnen. Voor wat betreft de toekomst zetten we in op duurzame van woningen. We doen een nieuwe aanvraag en zetten een cofinanciering in voor het verduurzamen van de woningen. Echter, toekomst betekent ook investeren in leefbaarheid. Daarom is het goed dat wordt geïnvesteerd in bijvoorbeeld zwembaden van Ten Boer, Haren en Hoogkerk en in gebiedsgericht werken, wat goed aansluit bij onze inwoners. 05:51:36

De heer Rebergen (ChristenUnie): Toekomst is echter niet alles. We moet ook kijken naar het verleden, naar historie en naar erfgoed. Daarom is het goed dat we 85

investeren in erfgoed, extra toezicht en handhaving. Voorzitter, ik wil afsluiten met iedereen die mee heeft gewerkt aan deze begroting te bedanken en Gods zegen toe te wensen. 05:52:01

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij het CDA, de heer De Haan. 05:52:33

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, 'zien leidt tot gedenken, gedenken leidt tot doen'. Het is een citaat uit het verhaal van Manja Pach bij de bijzondere herdenking afgelopen zondag van de Kristallnacht. Een herdenking die juist nu van belang is, omdat we zien dat antisemitisme niet uit de samenleving is verdwenen, ook niet in Groningen. Zo zijn er kinderen die niet van hun ouders in de Groningse synagoge mogen komen en voelde de organisatie zich zo onveilig dat de stille tocht geen doorgang kon vinden. Het CIDI meldde gisteren dat het aantal meldingen in Nederland van antisemitisme met ruim 800 procent is toegenomen. De oorlog is complex en elk slachtoffer, zowel aan israëlische kant als aan Palestijnse kant, is er één te veel. Helaas zorgt het voor polarisatie, terwijl we moeten zoeken naar verbinding. Laten we daarom ook de woorden van Pach ter harte nemen: "Juist nu is het belangrijk bij elkaar te komen, te praten over wat ons bindt en over wat ons verdeelt". 05:53:45

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dan over naar de Groningse orde van de dag: de begroting, waarin grote keuzen voor dure investeringen op de lange baan zijn geschoven, het gevolg van een financieel wankel beleid waar het CDA al jaren voor waarschuwt. Keuzen waar ook deze coalitie rustig mee doorgegaan is. Kiezen voor een wethouder Eiwittransitie, te forse investeringen in de binnenstad en ambities te over. Dit alles heeft ertoe geleid dat de lokale heffingen in Groningen torenhoog zijn geworden. Woningeigenaren, ondernemers, verenigingen en autobezitters betalen in groeiende mate de letterlijke prijs van politieke expansiedrift met de invoering van de reclamebelasting vandaag als klap op de vuurpijl. Voorzitter, het kan anders en het moet anders. Daarom laat het CDA in haar tegenbegroting ook zien dat het anders kan. Keuzen voor een ondernemend en een sportief Groningen, waarin we de lasten voor onze inwoners verlagen, zodat onze gemeente voor eenieder betaalbaar blijft. Zijn dit gemakkelijke keuzen? Nee, maar het zijn wel de keuzen die deze coalitie al veel eerder had moeten maken. 05:55:08

De heer De Haan (CDA): Het CDA kiest voor een gemeente waarbij we ruimte geven aan ondernemers... 05:55:17

Voorzitter: SP. 05:55:17

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik heb dit al eerder gezegd, het valt het CDA te prijzen dat het wel inzichtelijk maakt welke keuzen ze maken. Ergens snap ik uw oproep voor lastenverlichting, maar die geldt dan kennelijk voor het CDA niet als je een jonge kunstenaar bent die een eerlijke prijs voor zijn werk wil of als je een talentvolle kunstenaar bent die misschien ook wat ondersteuning van de gemeente 86

nodig heeft. Hoe rijmt u dat nou? Vindt u het daadwerkelijk zo belangrijk om die paar euro's bij huizenbezitters terecht te krijgen? 05:55:49

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, wat ik van belang vind, is dat we in deze raad geen gratis bier gaan uitdelen. Dat je, als je voorstellen doet, met een dekking komt. Ik zei ook dat een dekking geen makkelijke keuze is. Het is niet leuk om zomaar wat geld bij cultuur weg te halen of vanuit het SIF of de stedenbanden. Zij misschien iets minder, dat zijn geen makkelijke keuzen. Wat ons betreft zijn het echter wel de juiste keuzen om ervoor te zorgen dat we die lasten voor onze inwoners eindelijk een keer kunnen gaan verlagen. 05:56:21

De heer Van Veen (PvdA): Ik ben helemaal voor dat het betaalbaar wordt voor onze inwoners, maar bijvoorbeeld bij de lokale lasten gaat het om enkele honderden euro's. Is het dan niet veel effectiever om met beleid te zorgen dat er bijvoorbeeld meer sociale huurwoningen zijn en dat de woningprijs in algemene zin daalt? Is dat niet een veel effectievere manier om het voor ons inwoners betaalbaarder te maken in plaats van een lichte OZB-verlaging? 05:56:44

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, als gemeente staan we torenhoog in het lijstje van de woonlasten. We zijn bijna de duurste gemeente van Nederland en dan gaat u het hier hebben over het bouwen van sociale huurwoningen. Natuurlijk moet er ook gebouwd worden, maar laten we alsjeblieft eens kijken naar die torenhoge lasten. Laten we daar eens een keer wat aan doen. Wij dienen daar een aantal voorstellen voor in en ik hoop op uw steun. 05:57:09

Voorzitter: ChristenUnie. 05:57:12

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. De heer De Haan geeft aan dat ze voorstellen doen waar ook dekking bij zit. Het is goed dat dit geprobeerd wordt. Er staan ook een aantal voorstellen in, zoals het nu wegsturen van een wethouder en dat dit per één januari direct geld zou besparen. Daar geloof ik niet zo in. Hetzelfde denk ik bij de subsidies aan bijvoorbeeld culturele instellingen. Volgens mij kunnen we die per één januari 2024 helemaal niet op deze korte termijn verlagen. Hoe kijkt de heer De Haan daarnaar? 05:57:41

De heer De Haan (CDA): Wat ons betreft kan het wel, want anders stond het natuurlijk niet in de tegenbegroting. Dat kan gewoon en u kunt er vandaag ook voor kiezen, dus ik nodig u van harte uit. 05:57:53

De heer Rebergen (ChristenUnie): Voorzitter, als wij vandaag een wethouder naar huis sturen, dan krijgt die wachtgeld mee, dus dan hebben we nog steeds lasten. De lasten zijn dan dus niet per één januari weg. Als wij subsidies willen verlagen, dan zit dat vast aan behoorlijk bestuur. Dat betekent dat we dat tijdig moeten aankondigen. Dat betekent dat we niet in november kunnen aankondigen en dan per januari de subsidies kunnen verlagen. Het kan dus niet. 87

05:58:16

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, er zouden ook een aantal wethouders wellicht wat minder kunnen werken. Dat is de strekking. Iedereen zal de pijn moeten dragen. Dat is ook de Groningse politiek. Als u goed kijkt, ziet u dat het budget voor de raad ook wat verlaagd is, dus ook wij zullen het voelen. Het zijn geen makkelijke keuzen, zoals ik net zei. Echter, als je lasten wil verlagen, dan zullen dat geen makkelijke keuzes zijn. Voorzitter, wij kiezen er ook voor om ruimte te geven aan ondernemers. In deze raad lijkt ondernemersschap wel eens een vies woord, alsof ondernemers geen sociale verantwoordelijkheid hebben en vooral focussen op hun eigen portemonnee. Het CDA ziet dat heel anders. Ondernemers zorgen voor leefbare wijken en dorpen. Het zijn de sponsoren van de voetbalclub en zijn bij uitstek mensen die verantwoordelijkheid voelen voor de mensen om hen heen. We maken het ondernemers niet makkelijk. Als we kijken naar de uitbreiding van betaald parkeren, de kosten voor bedrijfsvergunningen en de invoering van een zeroemissiezone. Een kleine ondernemer kan helemaal geen nieuw busje van 60.000 euro betalen. Natuurlijk ook de invoering van reclamebelasting helpt de groenteboer in Ten Boer, de bloemist in Haren of de kleine ondernemer in de Folkingestraat niet verder.

Daarom moeten we andere keuzen maken, lasten verlichten en naast ondernemers gaan staan in plaats van tegenover. 05:59:39

De heer De Haan (CDA): Dat geldt ook voor de woningeigenaren en autobezitters in onze gemeente. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe de woonlasten bleven stijgen en het betaald parkeren zich als een olievlek heeft uitgebreid over onze gemeente. Net als de reclamebelasting leidde in Corpus 1.000 handtekeningen tot geen enkel resultaat. Ook wachten bewoners uit de tweede schil van onze gemeente nog steeds op tariefverlaging. De gehele raad oordeelde in april 2021 dat de verschillen tussen de tweede en het derde schil oneerlijk zijn. Na anderhalf jaar ligt er wederom een begroting, waarin bewoners die woonachtig zijn binnen dit gebied onevenredig zwaar belast worden. Vandaag kunnen we dit regelen. 06:00:25

De heer De Haan (CDA): Het CDA staat ook voor een sportieve gemeente en dat begint ten eerste bij al die honderden verenigingen. Het is de plek waar kinderen beginnen met bewegen. Het zijn mini-democratieën, waar de leden het laatste woord hebben en bestuurders dienstbaar zijn uit verantwoordelijkheid. Toch weten we dat het maatschappelijk middenveld, ons rijke verenigingsleven en de talloze vrijwilligers steeds meer onder druk staan. In een samenleving, geteisterd door het individualisme, wordt het vinden van voldoende vrijwilligers steeds moeilijker. Vanuit de gemeente begint dit met dat we verenigingen niet als bedrijf behandelen. Dat we dit met de reclamebelasting wel doen, is niet uit te leggen. Het gaat ook om waardering en daarom is de Dag van de Vrijwilliger een goed idee. In een sportieve gemeente die het CDA voor ogen heeft, is er ook een schaatsbaan in Sportcentrum Kardinge. Een ander resultaat is ondenkbaar. Om te kijken... 06:01:28

Voorzitter: De Stadspartij. 06:01:28

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u , Voorzitter. Dat gaat 88

een stukje terug naar die verlaging van de bewonersvergunningen en de tweede schil. Daar zijn we het als partij heel erg mee eens, maar wij zijn een beetje verbaasd over de in onze ogen wat 'houtje touwtje dekking' die u als alternatief heeft gevonden. Wij kennen het CDA als een partij die altijd heel erg scherp stuurde op de financien van de gemeente Groningen. Mijn fractie overweegt overigens om alle moties die een dekking hebben uit de AR niet te steunen. Ik vroeg mij af waarom u voor de meest moeilijke oplossing heeft gekozen? Het is lovenswaardig dat u een serieuze poging doet, maar misschien dat u mij daarin kunt meenemen. 06:02:06

De heer De Haan (CDA): Ja, dat wordt toch een herhaling van zetten. Wat ik net ook gezegd heb. Ik heb me net ingehouden, maar ook de heer Sijbolts heb ik veel plannen horen presenteren en veel horen praten de afgelopen weken, maar met weinig tot geen dekking zien komen. Ik zeg dat liever niet, maar als u mij dan aanvalt over de dekking... 06:02:23

De heer De Haan (CDA): Sorry, maar de enigen die vandaag een amendement indienen, zijn het het CDA en de Partij voor de Dieren. Ik vind het een beetje een 'jammere' interruptie. 06:02:31

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, in een sportieve gemeente is er ook een schaatsbaan in Sportcentrum Kardinge. Een ander resultaat is ondenkbaar. Kijken naar financiering vanuit de provincie of een andere gemeente is begrijpelijk, maar het mag geen excuus zijn om straks helemaal geen schaatsbaan te hebben. Bij grote culturele projecten zoals de Nieuwe Poort of MartiniPlaza is de financiering vanuit andere overheden ook geen harde eis. Tenslotte betekent een sportieve gemeente voor het CDA ook een gemeente met de Groningse marathon. Het is onfatsoenlijk dat het college niet bereid is geweest verder in gesprek te gaan over het mogelijk maken van dit sportieve evenement. 06:03:17

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, als we het over de gemeentefinanciën hebben, dan moeten we ook het eerlijke en hele verhaal vertellen. Het CDA hamert al jaren op onze eigen verantwoordelijkheid als gemeente en een focus op de kerntaak, maar natuurlijk ligt de bal ook bij het Rijk. De omvang van het gemeentefonds laat vanaf 2026 een bizarre daling van ongeveer drie miljard zien. In een tijd van forse prijsstijgingen en steeds meer overgehevelde onvoldoende gefinancierde taken vanuit het Rijk en de provincies naar gemeenten is een dergelijke korting onverantwoord. Op 22 november is het aan de kiezer om een nieuwe koers van het land te bepalen. Het CDA kiest voor een fatsoenlijk land, waarin gemeenten voldoende geld hebben om hun taken te kunnen uitvoeren en voorzieningen open te houden. Vandaag, in de doorrekening van het Centraal Planbureau maken we één komma zeven miljard vrij voor gemeenten. Het is goed dat de meeste partijen dit ook doen, de VVD uitgezonderd. 06:04:16

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, het is tijd om onze blik te verruimen. Niet alleen de laagste inkomens, maar ook onze middenstand heeft het zwaar. Het is tijd om breder te kijken. Verenigingen zijn geen bedrijven, maar onmisbare maatschappelijke 89

scharnieren; verzamelingen vrijwilligers die ons verbinden en in beweging brengen. Het is tijd voor minder ik en meer wij. Het is tijd om elkaar weer te zien, want zien leidt tot denken en denken tot doen. 06:04:53

Voorzitter: Ik vind het fantastisch. Dan zijn we bij de Partij voor het Noorden, meneer Van der Laan. 06:05:16

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank, Voorzitter. 06:05:29

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Nog een keer. 06:05:49

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank, Voorzitter. Nog een keertje. In veel zaken die in het coalitieakkoord staan, kunnen wij ons op zich wel vinden. Er zijn echter momenten, dan kom je in een soort pavlovreactie van een niet bewegende coalitie en een oppositie, die dat beantwoordt met een soort eendrachtigheid. Wat dat betreft hebben wij wel eens wat twijfel bij dat hele coalitiemodel, maar daar zitten we hier niet voor. Gelukkig is er ook nog licht, dat soms mensen ondeugend zijn en de moed hebben om anders te kiezen, ook al zijn ze onderdeel van die coalitie. Ik wijs met name even naar Rita Pestman die afwezig is. Ik hoop niet dat daar een correlatie tussen zit, maar dat even terzijde. Dat vergt moed en overtuiging en dat is dapper. Even los van het onderwerp waar het in dit geval over ging, daar hebben wij echt diep en diep respect voor. Voorzitter, dat geeft namelijk ons ook weer ruimte. We hebben ook wel eens gezegd, waarom is niet juist de coalitie heel kritisch? Het is toch hun coalitieakkoord en het zijn toch hun plannen. Nu lijkt het vaak alsof de coalitie zo kritisch en misschien wel moeilijk doet. Wij doen dat zeker niet altijd. Dank ook voor een sluitende begroting en dank voor alle inspanningen die gepleegd zijn. Dank voor een sluitende begroting. 06:07:25

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Heel praktisch even. We hebben een motie ingediend: 'Help de dorpen met bouwen' en die lijkt ook breed gesteund te worden. Dank daarvoor, want wij zien toch dat dorpen ook wel een klein beetje mogen groeien, daarbij geholpen door de gemeente, om ook ouderen een kans te geven om in het dorp te blijven wonen en dat er sprake is van doorschuiven van grote woningen naar jonge gezinnen. Dat biedt kansen, maar dat vergt een wat actievere inzet vanuit de gemeente. Nu hebben we wel eens het gevoel dat natuurlijk elk plan wel op merites wordt beoordeeld, maar dat er wel iets meer partnerschap in terug mag komen vanuit de gemeente om juist die dorpen te helpen. Mits dat kleinschalig is, mits er niet hele woonwijken worden gerealiseerd bij die dorpen, maar wel sprake is van groei. 06:08:30

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Het is al een paar keer gezegd natuurlijk, de lasten. Daar kijken wij naar. Vandaag bijvoorbeeld weer, de waterschapslasten met dertien procent. Ik weet dat wij hier niet zitten voor het waterschap, maar het is en en en. Ik merk vaak als ik met met buren of bewoners spreek, van de mooie stad waarin ik mag wonen, dat heel vaak op de vraag: zouden 90

jullie nu anno 2023 die woning waar jullie nu in wonen nog kunnen financieren? Zou je die nu nog kunnen kopen? Dan is het antwoord: "Nee, dat kan niet meer. Natuurlijk zit dat voor een groot deel in de hypotheek, dat realisme hebben we ook, maar ook die lokale lasten helpen niet. We willen niet een elitaire of een stad voor de rijke mensen. Vandaar dat wij een aantal moties onder leiding van de PvdA mede hebben ingediend om nu een keer echt de uitponding door woningbouwcorporaties van sociale huurwoningen te stoppen, want dat gebeurt nog steeds veel te veel. 06:09:44

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Wij moeten wel wennen aan een niet-sluitende meerjarenbegroting. Dat schept toch bepaalde verwachtingen en niets is zo grillig als de politiek. Wij houden ook rekening met scenario's dat juist de plattelandsgemeenten, die het nog een factor tien moeilijker hebben dan stedelijke gemeenten zoals bijvoorbeeld de gemeente Groningen, wel eens iets meer zouden kunnen krijgen. Dat misschien de grote stedelijke gemeente, waar Groningen ook ondervalt als zesde gemeente van Nederland, misschien wel ietsje extra zullen krijgen - dat is ook nog maar de vraag - maar dat de koers toch meer naar het platteland zal gaan. Het is dus helemaal niet gezegd of wij daarin zullen worden gecompenseerd. Een niet-sluitende meerjarenbegroting daar moeten we echt aan wennen. We wijzen het niet direct af, maar we vinden het wel wat. Ik ben financiële man van huis uit en dat is echt een proces. 06:10:47

Voorzitter: Stadspartij. 06:10:49

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik moet een beetje wennen aan de grilligheid van de heer Van der Laan, want die ben ik niet helemaal van hem gewend. Vorig jaar steunde de Partij voor het Noorden nog een motie van ons waar het juist ging om die solvabiliteit en die financiële degelijkheid. Nu hoor ik de Partij voor het Noorden aan het begin van het betoog zeggen: "Wij zijn blij met een sluitende begroting, we zijn niet helemaal blij met een niet-sluitende meerjarenbegroting". Volgens mij was u bij het Voorjaarsdebat veel stelliger dat u dat niet vind kunnen. Zou u mij kunnen duiden, waar de verandering of de ommezwaai in zit? Of heb ik u verkeerd beluisterd? 06:11:28

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Nou, wij zien ook wel de opgave. Ik denk dat het college dat goed gedaan heeft door bijvoorbeeld zo een investeringsagenda op te zetten. Dan zie je een enorme lijst die nauwelijks op één A4'tje past. Wij hebben dat wel in ons achterhoofd, maar als je dat dan ziet dan denk je, waar zouden wij dan in schrappen. Natuurlijk, wij zijn geen bestuurders en wij zijn volksvertegenwoordigers, maar dat is best wel lastig. Desalniettemin, kritische indicatoren als solvabiliteit en weerstandsvermogen vinden wij belangrijk. Dat is gewoon belangrijk en die zijn er niet voor niets. Daaraan houden wij ons vast en dat blijft ook zo, dus daar blijven we kritisch in. Ik blijf ook zeker kritisch over de lokale lasten, want ik heb het ook al een keer eerder gezegd, we vinden het al normaal dat we het hebben over indexering en dat niet als lastenstijging zien. Dat is het natuurlijk wel. Het gaat om netto geld. Of het nu een indexering is of een verhoging, het is een netto lastenverhoging. 91

06:12:37

Voorzitter: SP. 06:12:37

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik heb dit al eerder geprobeerd, maar ik ga kijken of ik nu een reactie krijg. Stel, we zouden de OZB niet indexeren, dan sla je een gat in de meerjarenbegroting van vele miljoenen. Tegelijkertijd zegt u, zo een niet-sluitend meerjarenbeeldvind ik ook ingewikkeld. Dan zouden we er nog eens een paar tientallen miljoenen extra bij moeten bezuingen. Waar moet dat dan? U, als financiële man, waar haalt u dat vandaan? 06:13:06

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, ik ben geen bestuurder, ik ken onvoldoende het ambtelijk apparaat om te kijken, waar gaan we snijden. Daar hebben we acht bestuurders voor, Voorzitter. 06:13:15

De heer Brandenbarg (SP): Het zijn politieke keuzen. Kom op. Waar wilt u het aan uitgeven? 06:13:19

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Nee, ik pas daarvoor. Ik stel me echt heel open en constructief op, maar ik ga niet in een ambtelijke organisatie kijken die ik onvoldoende ken. Daar hebben wij acht bestuurders voor en dat is meer dan genoeg. Die bestuurders nemen ons, ik zou bijna zeggen, aan het handje en komen met de constructieve plannen. Op die merites gaan wij het bestuur beoordelen. 06:13:46

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dan pak ik er toch nog een paar zaken uit. Wij steunen onder andere de herdenkingen van Keti Koti en de Indische herdenking, ook al wordt daar wel een kleine greep gedaan uit de algemene reserve. We vinden dat echt te belangrijk om niet door te laten gaan of onvoldoende draagvlak voor te krijgen. Wat dat betreft zijn we ook een beetje jaloers op de provincie. Daar is twee miljoen, deze collegeperiode en elk jaar, vrij besteedbaar geld. Provinciale Staten mag dat zelf invullen. Wij zijn hier altijd op zoek naar geld. Het zou het wel een stuk makkelijker maken, als er vrij besteedbaar geld zou zijn voor ons, zodat we niet altijd die dekking hoeven te zoeken. 06:14:41

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Ik hoor wat gegniffel. 06:14:43

Voorzitter: Nee, maar het zou helpen als statenleden dan... 06:14:46

Voorzitter: Nou ja, zo. 06:14:51

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Je moet af en toe goede ideeën meenemen naar het juiste gremium. Ik hoor ook veel partijen over landelijke politiek praten en ik mag dan nooit praten over de provincie. Dat is altijd lastig. Ik doe het toch natuurlijk. 92

06:15:09

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Voorzitter, ter afsluiting nog even over Edanz. Er ligt een collegebrief, waar we best positief over waren. We waren wel een beetje verbaasd dat er helemaal geen opzeggingsgrond was bij nader inzien. Hoe kan het nu dat we helemaal niet mochten opzeggen? Er ontstond daardoor heel veel onrust bij Edanz, maar goed wellicht dat we dat debat nog in de toekomst gaan voeren. Even kijken. Ook een handreiking over als het gaat over het herwinnen van de openbare ruimte. Daar willen we graag over doorpraten, maar dan vooral over veiligheid, fietsen, scooters en zwerfvuil. Als we dat tempo net zo hoog kunnen leggen als die invoering van die reclamebelasting, dan wordt het misschien nog wel wat. Tot zover, Voorzitter. 06:16:06

Voorzitter: U heeft nog een vraag van Student en Stad. Meneer Van der Laan, nog een vraag van Student en Stad, mevrouw Goodijk. 06:16:13

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Dank u wel, Voorzitter. De heer Van der Laan begon zijn betoog met dat we ook kritisch moeten zijn als raadsleden, ook de coalitie. 06:16:21

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Bedankt, assistent. 06:16:23

Mevrouw Goodijk (Student en Stad): Daarnaast bent u ook nog een financiële man en het is zo dat wij als raad natuurlijk budgetrecht hebben. Wij gaan over de verdeling van het geld. U pleitte voor lastenverlichting, maar dan ben ik nog steeds benieuwd waar dat vandaan moet komen. 06:16:38

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Of ik voor lastenverlichting heb gepleit, weet ik niet. Ik heb vooral gepleit voor niet verdere lastenverhoging en dat is natuurlijk een wezenlijk verschil. 06:16:49

Voorzitter: Dat leidt nog tot een vraag van de Stadspartij. 06:16:52

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, vorig jaar hebben wij volgens mij twee keer een gezamenlijke motie voor lastenverlichting ingediend, dus ik begrijp niet dat de Partij voor het Noorden nu niet meer voor lastenverlichting is. 06:17:03

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): De Stadspartij blijft aandringen. We gaan nog even kritisch kijken naar die motie en wellicht dat we deze steunen, Voorzitter. 06:17:11

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de PVV, meneer Ram. 06:18:00

De heer Ram (PVV): Dank u wel, Voorzitter. Groningers werken heel erg hard voor een te laag loon. Je euro is niets meer waard en de belastingen gaan omhoog. Energiebelasting, de zorgverzekering, BTW, reclamebelasting, parkeervergunningen 93

en dan nog een keer de precariobelasting. Met andere woorden, we worden helemaal 'doodbelast' en we verdienen helemaal niets. 06:18:28

De heer Ram (PVV): Dan hebben we de financiën, Voorzitter, van deze gemeente. Er komt een rampjaar aan, dat is iedereen bekend. De lijn, zoals het VNG voostelt, is om gedeeltelijk toch een tekort te laten zien. Door deze keuze zet je jezelf helemaal vastzet. Als je iets wilt doen in je eigen begroting, iets wil bezuinigen of veranderingen aan wil brengen, dan kan dat niet, want je moet drie jaar lang deze lijn volhouden. Dat is natuurlijk ondenkbaar, gezien de strategische opgaven die je doet. Ja, daar zijn we heel kritisch op geweest. We hebben aangegeven, als er een keuze moet worden gemaakt, dan hebben wij de voorkeur voor Kardinge en niet het muziekcentrum, want dat vinden we toch een linkse hobby. 06:19:20

De heer Ram (PVV): Daarnaast staan die klimaatmaatregelen, dat heb ik ook al eerder gevraagd in de commissie, helemaal niet op geld. Ik vind dat heel raar. Je gaat voor miljoenen isoleren, misschien tientallen of honderd miljoen. Al die scholen moeten geïsoleerd worden, alle dependances van het Forum moeten geïsoleerd worden en maatschappelijk vastgoed en het staat niet in de Strategische Investeringsagenda. Ik vind dat een enorm gat en dat moet deze coalitie, als jullie de ambities willen waarmaken voor 2035, toch opvullen. Dan kan je dus niet kiezen voor een strategische investeringsagenda, dus dat is op los zand gebaseerd, Voorzitter. 06:20:01

Voorzitter: GroenLinks. 06:20:02

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Ik had initieel een andere vraag, dus als u mij toestaat twee korte vragen. Het stukje over hoe wij ons precies vastzetten door een lijn te volgen van de VNG en dat we dan de komende drie jaar niets kunnen doen, snap ik niet. Wellicht dat de heer Ram dat zo duidelijk zou willen toelichten. Is de heer Ram het met me eens dat de strategische investeringsagenda juist de dingen zijn die we nog op geld moeten zetten - daarom staan ze tenslotte ook in de Strategische Investeringsagenda - en dat de klimaatmaatregelen onderdeel zijn van onze begroting? Dat is tenslotte ook waar de PVV al jaren tegen ageert. Het kan niet beide waar zijn. Dat we de ene kant te veel geld uitgeven aan klimaat en dat hier dan het college de maat wordt genomen met 'alles wat jullie doen voor het klimaat, zetten jullie niet op geld'. 06:20:49

De heer Ram (PVV): Dat zijn meerdere vragen in één. Ik zal zal even afpellen. Kijk, er wordt een stuk van de begroting voor energiearmoede ingezet. Eén miljoen staat in de begroting op dit moment. Nou, reken even uit. Ik ben zelf bezig zelf met een verduurzaming van mijn flat om deze te isoleren. Hoeveel kost dat? Dat kost 32.000 euro per flat. In onze flats, dat zijn twaalf flats, ben je ongeveer zo een 350.000 euro kwijt. Met andere woorden, voor die één miljoen, kun je 36 flats isoleren dan is het geld op. Met andere woorden, als je dat niet op geld zet... 06:21:38

De heer Ram (PVV): Als je de hele opgave, de hele verduurzaamheid van heel 94

Groningen en al het maatschappelijke vastgoed op geld moet zetten, dan is dat heel erg veel geld. Dat woord vermijden jullie totaal en ik begrijp niet dat jullie dat niet zien. Ik bedoel... 06:21:57

Voorzitter: Misschien is het goed om GroenLinks nog even het woord te geven. 06:22:01

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Ik waardeer het in ieder geval om ook van de PVV te horen dat er in de persoonlijke kring wel ingezet wordt op verduurzaming. Dat is fijn. Daarnaast, als ik dan even luister naar het pleidooi van de PVV, is het niet zozeer dat we niet de juiste dingen doen, maar ik hoor dat we aan wat we doen aan duurzaamheid niet genoeg geld uitgeven, U bent het dus wel eens met het doel, want u doet het tenslotte zelf ook. Alleen met de middelen die we hebben, gaan we het niet bereiken. Is hier dus een pleidooi, Voorzitter, om meer geld uit te geven aan klimaatmaatregelen? 06:22:33

De heer Ram (PVV): Nee, dat is een open deur natuurlijk. De reden waarom wij over dat vastzetten van die begroting begonnen, was namelijk dat je dan op dit moment geen geld kunt vrijmaken om extra te sparen voor al die strategische investeringen die nog komen. Wij zouden graag andere financiële keuzen maken. Met andere woorden, de hele begroting tegen het licht houden. Dan denk ik bijvoorbeeld aan cultuur, maar ook aan de klimaat, de doelstelling die u al aangeeft. Als u dan al die investeringen die in die investeringsagenda staan, wil doen en dan ook nog een keer die klimaatambitie heeft - dat is niet mijn klimaatambitie, maar die van u - dan heb je niet over twee en een half miljard, maar dan heb je het over drie en een half miljard wellicht. We weten het niet, want u schrijft het niet op. Met andere woorden, wij zouden totaal andere keuzen maken op dit punt. 06:23:33

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 06:23:34

De heer Van Veen (PvdA): Dank en ook van mijn kant complimenten voor het feit dat u aan het verduurzamen bent. Volgens mij heel verstandig, want de energieprijzen gaan, ben ik bang, nog meer stijgen. Heel goed. Wat hierbij natuurlijk belangrijk is om op te merken, is dat het doel van CO2-neutraal zijn niet allemaal door de gemeente gedaan hoeft te worden. Daar zit ook in dat mensen, die voldoende geld hebben, het zelf gaan doen. Daar zit ook in dat we van de Rijksoverheid geld krijgen voor een isolatieprogramma. Het is echt niet zozeer een vraag of een opmerking, maar ik probeer aan te geven dat die hele klimaatopgave niet helemaal vanuit de gemeente Groningen betaald hoeft te worden. Daarom is het toch verstandig dat we nu ook niet drie komma vijf miljard in de boeken zetten, om maar een bedrag te noemen. 06:24:19

De heer Ram (PVV): Ik denk, als je al het maatschappelijk vastgoed van de gemeente gaat bekijken, dan heb je het ook echt niet over tientallen, maar misschien wel over honderd miljoen. Het zijn wel dat soort bedragen waar je aan moet denken. 95

Ik denk dat dat reëel is. Als je dan gaat kijken naar de hele investering die de woningbouwcorporaties moeten doen... 06:24:35

De heer Ram (PVV): We hebben een presentatie gehad, daarom ook direct een vraag aan het college. Daar werd duidelijk aangegeven dat elke 100 euro investering in duurzaamheid één euro cashflow oplevert, dus 100 euro en één euro cashflow. Met andere woorden, je kunt het helemaal niet terugverdienen uit de huur, want je kunt niet verhogen. Die enorme opgave van de woningbouwcorporatie betekent dat ze maximaal moeten lenen. Dat kan helemaal niet, want dat kan helemaal niet uit. Ja, dat is een andere opgave die we ook als gemeente hebben en die deze coalitie graag wil. 06:25:22

De heer Ram (PVV): We hebben natuurlijk gekeken of er nog aardige dingen in deze begroting staan. We zijn erg kritisch en ik heb een lijstje van ongeveer tien punten gemaakt, waarom wij het niet eens zijn met deze begroting. Kijken naar veiligheid bijvoorbeeld, onze inzet zou zijn dat er veel meer geld naar veiligheid moet. Kijk bijvoorbeeld naar de drugsoverlast in wijken, maar ook in flats. Wij zouden graag zien dat daar echt expliciet beleid voor wordt gemaakt. Mochten er wettelijk geen mogelijkheden zijn dat de gemeente naar het Rijk gaat om het wettelijk mogelijk te maken om bijvoorbeeld mensen die drugsoverlast veroorzaken in flats gewoon uit te kunnen zetten en een andere plek te kunnen geven. Dat is een vraag aan... 06:26:10

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik heb de PVV twee of drie keer horen zeggen, dat ze graag zouden zien dat er fors meer geld gaat naar X, Y of Z. Nu snap ik wel dat u maar in uw eentje bent in uw fractie en dat u niet alles kunt doen en een tegenbegroting kunt maken. Het had u echter wel gesierd, als u dan voor die punten die u noemt, hier een amendement indient en laat zien waaruit u dat betaalt. Dat heeft u nagelaten. Ik vroeg me af waarom. Of bent u het toch in grote lijnen eens? 06:26:41

De heer Ram (PVV): Nee, hoor. Ik heb het heel netjes opgeschreven, Voorzitter. Waar wij bijvoorbeeld op zouden bezuinigen, als wij die begroting zouden maken, is op kwaliteit en klimaat, zestien miljoen. Bij cultuur staat 64 miljoen. Dat betekent natuurlijk niet dat wij volledig cultuur willen wegbezuinigen, maar het kan echt wel een paar tandjes minder. Als het gaat om zorg delen wij de doelstellingen met het college en de coalitie, maar het is wel een begroting van bijna 323 miljoen euro. Als je kijkt naar de WIJ en dat er weer 14 miljoen euro bij moet dit jaar, dan denk ik, we moeten ook eens even goed kijken of de WIJ en die zorg wel goed functioneert. We hebben een 'zorginfarct' in Groningen. Dat is de realiteit en ik verwacht ook van het college dat ze proactief een analyse maken van wat er aan de hand is en met een plan van aanpak komen en dan ook kijken waar je winst kan halen binnen de zorg. Ik denk dat het effectiever besteed kan worden. 06:27:44

De heer Ram (PVV): Met andere woorden, er zijn behoorlijk veel posten waar je kunt kijken of daar een andere prioritering aan gegeven kan worden en waar je dus ook geld vandaan kunt halen om te gaan sparen voor die investeringsagenda. Nee, ik 96

maak hier een voorstel, dus ik zeg het hier hardop. Volgens mij ben ik heel concreet, veel concreter dan de meeste partijen. 06:28:12

De heer Ram (PVV): Dan nog een stuk over de schietincidenten en de toename van criminaliteit. Bij mijn fractie leeft en waar ik ook op aangesproken word op straat, is dat toch het aandeel Marokkanen vele malen groter is in Groningen. Graag willen wij van het college weten of Marokkaanse jongens een verhoogd aandeel hebben in criminaliteit. Dit leeft echt heel erg bij onze fractie. Een andere keuzes die wij zouden maken, Voorzitter, is op asiel. Wij zouden geen asielopvang willen hebben in deze gemeente. Of als het gaat om klimaat en wonen, daar hebben we ook iets over gezegd. Een ander punt, waar wij tegenaan lopen, is de energielabels die veelal niet blijken te kloppen. 06:29:03

Voorzitter: Dan ga ik eerst even naar ChristenUnie, want die wilde over het vorige punt nog even een vraag stellen. 06:29:09

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. De heer Ram had het over de daders van criminaliteit. Hij had het ook over bepaalde doelgroep daarvan. Hoe hij daarbij komt, weet ik niet precies, maar daar gaat mijn vraag niet over. Mijn vraag gaat over het rapport over kwetsbare daders, wat ik ook noemde. De vraag is of de heer Ram dat rapport ook kent en of hij het er ook mee eens is dat we daar in zouden moeten investeren? Juist in die kwetsbare daders om hun een alternatief te bieden, bijvoorbeeld door middel van sport. 06:29:39

De heer Ram (PVV): Natuurlijk moet je kijken naar de kwetsbaarheid van daders. Dat ben ik met u eens. Echter, wat wij missen in de hele analyse is dat er ook nog culturele aspecten zijn die een rol spelen. Ik vind dat het sociaal-cultureel aspect, hoe kinderen worden opgevoed, een rol kan spelen bij dit soort criminaliteit. Daarom vinden wij, dat is misschien een lastig punt voor deze raad, dat we daar wel degelijk over moeten praten. 06:30:10

Voorzitter: CDA. 06:30:12

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik sloeg even aan op geen asielzoekers in Groningen. Voorzitter, ik kan me best in een deel van het verhaal van de PVV vinden; dat we grip moeten krijgen op migratie en dat de huidige aantallen te hoog zijn. Er zijn nu een groot groot aantal asielzoekers in Nederland. U bent misschien weleens in Ter Apel geweest, dus u weet hoe de situatie daar is en dan heeft u het over hier geen asielzoekers. Waar moeten die asielzoekers dan heen, volgens de heer Ram? 06:30:40

De heer Ram (PVV): Als ik de lijn van onze PVV-fractie, ook in Den Haag, doortrek dan willen wij een asielstop. Dat betekent dat wij dus aan de voorkant in de regio opvang willen en niet hier. Dat betekent dus simpelweg dat wij ook die asielzoekers hier niet willen huisvesten. Dat is de consequentie van die redenatie. De reden 97

daarvan is, er is natuurlijk niet alleen asiel, maar je hebt ook de andere immigratie en internationale studenten en dat geeft een gigantische druk op onze woningmarkt. Dat is een probleem dat wij daar wel degelijk aan relateren. 06:31:19

Voorzitter: CDA. 06:31:19

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, en dat geldt voor de PVV dus ook voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld? 06:31:26

De heer Ram (PVV): Wij hebben wel degelijk een uitzondering gemaakt voor bijvoorbeeld Oekraïners. We vinden dat in de regio, dus dat past binnen ons beleid. We vinden absoluut dat je Oekraïners hier in Nederland moet opvangen. Echter, mensen die aan de andere kant van de wereld wonen en hier via Spanje of Griekenland binnen komen - die daar opgevangen moeten worden, volgens de Europese afspraken - komen dan vervolgens hier terecht. Wij zijn dan gekke Henkie die zegt, wij vangen alles wel op in het dichtstbevolkte land van Europa, op Malta na dan. Ik vind dat een hele logische denktrant. Die verantwoordelijkheid ligt ook bij andere landen en ook bij landen in de regio, waar die oorlogssituaties zijn. 06:32:18

Voorzitter: D66. 06:32:19

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voorzitter, ik wil toch een opmerking maken en ik heb daar ook een vraag bij. Het is lange tijd naar mijn idee best goed gegaan met de PVV in deze raad. In die zin, dat ik een aantal dingen, waar ik echt heel kriegelig van wordt en waar ik ook redelijk allergisch voor ben, een hele tijd niet gehoord heb. Echter, nu hoor toch een aantal dingen over asielzoekers en over Marokkaanse jongeren, waarvan ik me echt afvraag: is dit nu omdat er verkiezingen aankomen, dat we nu in één keer een andere toon krijgen? Ik vind het ontzettend jammer, want ik hoop echt dat dit anders kan in deze raad. Waarom criminaliseert u een specifieke groep? Waarom pakt u die nu hier zo eruit? Volgens mij is dat volstrekt onnodig en ik vind het ook echt heel jammer. Als ik daar een vraag van moet maken: wilt u daar eens op reflecteren? 06:33:05

De heer Ram (PVV): Ik heb dat wel in een andere bewoording gedaan. Marokkaanse jongens zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteitsstatistieken en de vraag is: hoe komt dat? 06:33:21

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voorzitter? 06:33:22

De heer Ram (PVV): Nee, volgens mij heb ik nog het woord, toch? Zij zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteitsstatistieken. Sociaal-economische factoren kunnen een rol spelen, maar er kunnen wellicht ook sociaal-culturele punten een rol spelen. Ik denk dat bij dat laatste punt ook een oorzaak ligt en ik vind dat je met open vizier het gesprek moet aangaan over wat is daar aan de hand. Als je dat dan 98

vervolgens weet, kun je daar ook beleid op voeren en kun je zeggen, hier kunnen we op ingrijpen. Dat is mijn achterliggende gedachte. Het is niet om bevolkingsgroepen weg te zetten, maar ik constateer - de statistieken zijn de statistieken - dat dit een probleem is. 06:34:11

Voorzitter: Ik kijk even naar uw tijd. Misschien hebt u nog andere... 06:34:14

Voorzitter: U zit aan de rand van de tijd nu. 06:34:18

De heer Ram (PVV): Ik heb... 06:34:19

Voorzitter: Ter geruststelling van de heer Van der Laan, mevrouw Pestman is weer terug. Hij miste u. 06:34:28

De heer Ram (PVV): Ik heb nog wel één vraag, die ik wil stellen aan het college en dat gaat over de energielabels. Er is wederom onderzoek gedaan door Robin Hood naar energielabels. Degenen, waar iets mis is met de energielabels, dat is een veel groter aantal in Groningen dan we denken. Ze hebben minimaal 6.000 woningen een energielabel gegeven, waarvan 4.000 nog in stand zijn. Het betekent simpelweg dat er 4.000 energielabels niet kloppen in Groningen. Ik denk dat dit mogelijk een vorm van klimaatfraude is, waar met energielabels wordt gesjoemeld. Ik vraag me af of het college wil dat Groningen de klimaatfraude hoofdstad van Nederland wil zijn. Met andere woorden, wat gaat het college doen om dit probleem op te lossen? Ik geef een hint: wellicht kan dat misschien via de Pandjesbrigade. Dank u wel, Voorzitter. 06:35:33

Voorzitter: Dank u zeer. Dan zijn we door de eerste termijn van de fracties heen en is een pauze gepland van ongeveer een kwartier. Daarna zal het college een aantal vragen beantwoorden en ingaan op de amendementen en moties. Ik stel voor dat wij gaan pauzeren tot ongeveer 20 voor negen. Ik schors de vergadering. 06:55:19

Voorzitter: Ik heropen de vergadering en wij zijn nu toegekomen aan de eerste termijn van het college. Diverse wethouders zullen ingaan op een aantal algemene punten die u naar voren heeft gebracht. Er zal ook een preadvies worden gegeven over de, als ik het goed begrepen heb, vier amendementen en een aantal moties. Daarna pauzeren we en kunt u kijken wat u met uw motie wil doen. Het woord is aan de wethouder van Financiën. 06:55:59

Mevrouw Wijnja: Dank u wel, Voorzitter. Allereerst wil ik graag beginnen, zoals inmiddels gebruikelijk is, met iedereen bedanken die iedereen bedankt heeft, die aan de begroting heeft gewerkt. Dat is namelijk elk jaar een ongelooflijke klus. Een aantal van de mensen die daar verantwoordelijk voor zijn, zitten daar al de hele tijd en een heel groot gedeelte van de andere mensen kijken mee. Het wordt dus gehoord en het wordt gezien. Het is denk ik ook terecht. 99

06:56:34

Mevrouw Wijnja: Het mooie van de begroting is dat je even opstijgt en kijkt, als we nu over het hele jaar 2024 kijken, waar gaan we dan ons geld aan uitgeven en waar halen we het binnen. Eigenlijk zie je door het hele debat de hele avond al die twee rode lijnen lopen. Het is wel belangrijk om dat even te zeggen, voorafgaand aan de beantwoording van sommige dingen. Aan de ene kant zou je kunnen zeggen, als je vanuit een bepaald perspectief een bepaald onderwerp superbelangrijk vind en geregeld wil hebben, dat het altijd ten koste gaat van het andere. U heeft bij elkaar een beetje geprobeerd dat her en der los te trekken. Dat lukte soms wat beter dan andere keren. Het is wel een gegeven dat wij als opdracht hebben om een begroting te regelen die sluitend is, dus waar de uitgaven in balans zijn met de inkomsten. 06:57:38

Mevrouw Wijnja: We hebben geprobeerd met deze begroting fors te investeren in de dingen die belangrijk zijn. Een aantal van de onderwerpen zijn genoemd. We hebben een aantal opgaven voor ons waar wij niet voor weglopen, maar waar we volle bak op investeren. Waarom? Omdat het belangrijk is voor onze inwoners, al onze inwoners en omdat het belangrijk is voor onze toekomst dat we dat blijven doen. We kunnen dus niet op onze handen gaan zitten. Dat is in ieder geval het doel. 06:58:08

Mevrouw Wijnja: Daarbij, het is al eerder vanavond gezegd, zijn financiën het middel om dat doel te bereiken. Door die bril kijken we altijd naar wat leggen we hier op de vloer qua conceptbegroting. Er is veel gezegd over financiën. Vorige week hebben we het er ook uitgebreid over gehad. Ik zal daar heel kort even iets over zeggen, omdat het niet onbelangrijk is en omdat het een relatie heeft met een aantal voorstellen die zijn ingediend. Wat wij proberen met de financiën op een punt te komen, waar wij steeds flexibeler zijn en waar we goed kunnen anticiperen op wat er gebeurt. Dat doen we over de hele linie, maar een aantal stappen die u dit college ziet zetten in deze begroting werken in die richting. Een aantal voorbeelden daarvan zijn langsgekomen. 06:58:55

Mevrouw Wijnja: Ik hoorde net de heer Ram zeggen dat we helemaal niet kunnen sparen. Ik kan u blij maken, want er zit een voorstel in om te beginnen met sparen. Ik ben met u eens, dat het nog niet helemaal niet in de buurt komt, maar het is wel belangrijk om te benadrukken dat we daar een begin mee maken. Dat is één van de voorstellen die we doen. Wij doen ook een voorstel over hoe gaan we nu om met die meerjarige onzekerheid. Vorige week hebben we in de Commissie Financiën uitgebreid uitgewisseld wat iedereen daarvan vindt. Wij kiezen voor een strategie die wordt geadviseerd door de VNG. De heer Sijbolts had het over donkere wolken boven Groningen. Je zou misschien kunnen zeggen, was het maar waar dat het alleen hier zo was. Dat is namelijk niet zo. Het grote verschil tussen dit jaar en andere jaren is dat er nog nooit zoveel gemeenten, een ruime meerderheid van alle gemeenten in Nederland, een niet-sluitende meerjarenbegroting hebben ingeleverd. Dat is tegen... 06:59:51

Mevrouw Wijnja: Ik kan wel vertellen dat alle wethouders Financiën daar moeite mee hebben, omdat het in principe natuurlijk niet je werk is. Het zegt echter iets over de 100