Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029

Raadsvergadering 12 november 2025, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit: Begroting 2026 ev37.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

De VNG hanteert een signaalwaarde van 20% als minimum.

Programmabegroting 2026-2029

Netto - investeringsquote De VNG hanteert geen specifieke norm voor de investeringsquote van gemeenten. Wel zĳn er signaalwaarden vastgesteld voor zowel te lage als te hoge investeringen. Bĳ een netto investeringsquote van minder dan 1% is sprake van een lage investeringsquote; bĳ een negatieve waarde (< 0%) wordt dit als zeer laag beschouwd. Aan de andere kant geldt dat bĳ een netto investeringsquote van meer dan 5% sprake is van een hoog investeringsniveau. Te lage investeringen kunnen een signaal zĳn dat een gemeente moeite heeft met het beheersen van de lopende consumptieve uitgaven. Op termĳn kunnen hierdoor inhaalinvesteringen nodig zĳn. Te hoge investeringen zorgen daarentegen voor een stĳging van de netto schuldquote en dus ook van de schuldverplichtingen. Daarnaast leggen hogere afschrĳvingslasten een groter beslag op de exploitatierekening, waardoor de ruimte voor ombuigingen op de lopende uitgaven kleiner wordt. In 2024 heeft de raad besloten om de investeringsquote als instrument op te nemen, zodat gevolgd kan worden of er voldoende wordt geïnvesteerd. De investeringsquote is een maatstaf die de ontwikkeling van de jaarlĳkse investeringen weergeeft. Door deze indicator te gebruiken, kan beter worden gemonitord of de gemeente voldoende investeert in belangrĳke projecten en voorzieningen. Hiermee wordt beoogd de transparantie en verantwoording te verbeteren.

In onderstaande grafieken wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de investeringsquote, gebaseerd op de trends in de investeringsuitgaven voor 2024 en 2025 en de investeringsvolumes uit de begroting 2026-2029. De investeringsuitgaven in 2024 en 2025 zĳn verdubbeld ten opzichte van 2023 en voorgaande jaren en blĳven op een hoog niveau, wat resulteert in een hoge investeringsquote in de jaren tot en met 2029. De inhaalslag is hier duidelĳk zichtbaar. Na 2029 daalt deze waarde naar onder de 5%, en met een investeringsniveau van € 40 mln per jaar blĳft de investeringsquote op circa 3%.

Structurele exploitatieruimte Het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ geeft inzicht in welke mate de structurele lasten van de gemeente gedekt zĳn door structurele baten. Dit is van belang om te beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stĳging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat incidentele lasten deels uit structurele middelen worden gedekt. Een negatief percentage betekent dat structurele lasten deels uit incidentele baten worden gedekt. De begroting 2026-2029 van de gemeente Gouda laat zien dat de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bĳ de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptĳd meerdere jaren betreft. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. In de periode 2026 tot en met 2029 ligt dit kengetal van de gemeente Gouda “veilig” onder de GTK-norm van 10%.

Programmabegroting 2026-2029

Belastingcapaciteit Het kengetal ‘belastingcapaciteit’ geeft weer hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelĳk gemiddelde van alle gemeenten. De ruimte die een gemeente heeft om belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten voor de burger. Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten op het landelĳk gemiddelde liggen. Onder de woonlasten worden verstaan de ozb, rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een percentage boven de 100% betekent dat de woonlasten per huishouden hoger zĳn dan het landelĳk gemiddelde. Binnen de gemeente Gouda worden de hoge woonlasten veroorzaakt door het relatief hoge aanslagbedrag voor de rioolheffing. Deze is nodig om de financiering van de riolering toekomstbestendig te maken.

Programmabegroting 2026-2029

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen 4.3.1 Inleiding De gemeente heeft op haar grondgebied een groot aantal kapitaalgoederen zoals gebouwen, wegen, constructies, riolering, water en groen. Investeren in en onderhouden van kapitaalgoederen zĳn belangrĳk, omdat deze kapitaalgoederen een belangrĳke bĳdrage leveren aan de uitvoering van de programma’s van de begroting, zoals milieu, onderwĳs en verkeer. Een aantal van de taken, waarop kapitaalgoederen betrekking hebben, is verplicht. Zo heeft de gemeente een wettelĳke plicht rondom riolering en onderhoud van wegen. Ook leggen de kapitaalgoederen een aanzienlĳk beslag op de gemeentelĳke middelen. Dit geldt niet alleen voor de aanschaf als investering, maar ook voor de jaarlĳkse exploitatiekosten die hieruit voortvloeien. Het gaat dan vooral om kosten van rente en afschrĳving, kosten van groot en klein onderhoud en beheerskosten. Dit vergt duurzaam onderhoudsbeheer op basis van door de raad vast te stellen beleidskaders waaruit de voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling daarvan in de begroting dienen te worden aangegeven. In deze paragraaf geven we een dwarsdoorsnede van de meerjarige uitgaven voor het onderhoud.

We maken onderscheid in kapitaalgoederen in de openbare ruimte (bĳvoorbeeld wegen, openbare verlichting, bruggen, openbaar groen en riolering) en gemeentelĳke gebouwen (bĳvoorbeeld Huis van de Stad, Schouwburg, Cultuurhuis De Garenspinnerĳ). Het onderhoudsbeleid is gebaseerd op de onderstaande nota's die door de raad zĳn vastgesteld: Nota

Datum vaststelling

Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024

Vastgesteld op 19-02-2020

Uitvoeringsplan 2e Tranche IHP 2026-2029

Vastgesteld op 18-06-2025

Verordening Voorzieningen Huisvesting onderwĳs gemeente Gouda 2020

Vastgesteld op 19-02-2020

Kadernota Vastgoed 2023

Vastgesteld op 13-12-2023

MeerJaren Onderhoudsplan gemeentelĳk vastgoed 2025- 2030

Vastgesteld 11-12-2024

Nota kwaliteitsplan openbare ruimte (KOR)

Vastgesteld op 03-10-2005, actualisatie in 2018 (ter kennisname) aan de raad aangeboden

Nota beheerplan groot- en vervangingsonderhoud (GoVo)

Jaarlĳkse actualisatie en één keer per twee jaar aan de raad aangeboden. Meest recente versie is vastgesteld op 27-09-2023

Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028

Vastgesteld op 13-03-2024

Sportaccommodatienota Ruimte voor Sport

Vastgesteld op 6-10-2021

Nota maatschappelĳke voorzieningen Westergouwe

Vastgesteld op 26-05-2021

Omdat de onderhoudsbehoefte per jaar kan verschillen, kunnen de uitgaven ook jaarlĳks verschillen. Daarom worden kostenegalisatievoorzieningen gebruikt waaraan jaarlĳks een bedrag wordt gedoteerd. In een jaar dat er minder wordt uitgegeven dan begroot, groeit de voorziening en de middelen uit de voorziening zĳn beschikbaar in een jaar waarin er meer wordt uitgegeven dan wordt toegevoegd aan de voorziening.

4.3.2 Onderwĳsgebouwen 4.3.2.1 Beleid De gemeente is verantwoordelĳk voor onderwĳshuisvesting van het primair en voortgezet onderwĳs. Die verantwoordelĳkheid vertaalt zich in een zorgplicht voor de huisvesting. De uitvoering van deze zorgplicht is vastgelegd in het Uitvoeringsplan onderwĳshuisvesting 2020-2024 1e tranche IHP en in het Uitvoeringsplan onderwĳshuisvesting 2026-2030 2e tranche IHP (Hierna Uitvoeringsplan 1 IHP en Uitvoeringsplan 2 IHP). De schoolbesturen zĳn zelf verantwoordelĳk voor al het onderhoud aan hun schoolgebouwen. Schoolbesturen ontvangen deze middelen vanaf 2015 rechtstreeks van het Rĳk. De gemeente blĳft nog wel verantwoordelĳk voor nieuwbouw, uitbreiding, medegebruik, eerste inrichting, vandalismeschades, constructiefouten en onderhoud van de scholen in eigen beheer (de bruikleenscholen). De gemeentelĳke gymnastiekzalen zĳn in de dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA ondergebracht die het beheer en onderhoud uitvoert. De gemeente stelt jaarlĳks een programma voorzieningen Onderwĳshuisvesting vast waarin de huisvestings- (en daaraan gerelateerde) aanvragen van de schoolbesturen zĳn opgenomen.

4.3.2.2 Financiële middelen (Dagelĳks) onderhoud De gemeente is verantwoordelĳk voor het dagelĳks onderhoud van de zeven zogenoemde “bruikleenscholen”. Gebruik vindt plaats op basis van medegebruiksovereenkomsten. Alleen voor het schoolgebouw Burgemeester Martenssingel 15 is een voorziening ingesteld aan de hand van een MJOP. Met het vrĳvallen van verschillende locaties na opheffing/fusering komen er eind 2025/ begin 2026 enkele bruikleenscholen bĳ. Eind 2025 wordt onderzocht of een aanvraag voor een extra onderhoudsvoorziening voor alle bruikleenscholen noodzakelĳk is. Dit hangt af van de werkelĳke kosten van noodzakelĳke ingrepen in 2025 aan de huidige gebouwen, op te stellen MJOP's van de nieuwe bruikleenscholen en de bezetting van de tĳdelĳke huisvesting als gevolg van het Uitvoeringsplan 1 en 2 IHP. De volgende dotaties en bestedingen (voorziening) in de periode 2026-2029 zĳn geraamd.

Programmabegroting 2026-2029

2026

2027

2028

Stand per 1 januari

(bedragen x € 1.000)

2029 0

Vermeerderingen

Verminderingen

Stand per 31 december

Voor dagelĳks onderhoud (contract- en klachtenonderhoud) van de bruileenscholen zĳn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Onderhoud bruikleenscholen

119

4.3.3 Gemeentelĳke gebouwen en objecten 4.3.3.1 Beleid In december 2024 is het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 2025-2030 vastgesteld. Het MJOP is opgesteld op basis van de onderhoudsbehoefte per object. Om de onderhoudsbehoefte van de gemeentelĳke gebouwen te kunnen bepalen en begroten wordt eens in de vĳf jaar een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. De MJOP is gebaseerd op inspecties en geeft inzicht in het planmatig onderhoud om het vastgoedbezit in stand te houden, volgens de in de Kadernota Vastgoed vastgelegde onderhoudsniveaus. De onderhoudsniveaus variëren van onderhoudsniveau A t/m D. A is het hoogste onderhoudsniveau en wordt veelal toegepast bĳ beeldbepalende, voor publiektoegankelĳke gebouwen. Onderhoudsniveau D is het laagste onderhoudsniveau en vooral gericht op het voldoen aan wet- en regelgeving. Dit onderhoudsniveau wordt toegepast op objecten waar herontwikkeling is voorzien of waar om andere reden geen lange termĳn instandhouding aan de orde is. Het onderhoudsniveau kan gedurende de exploitatieperiode wĳzigen, bĳvoorbeeld als gevolg van een functiewĳziging. Op basis van het meerjarig onderhoudsplan wordt het onderhoudsbudget vastgesteld.

4.3.3.2 Financiële middelen Planmatig / groot onderhoud In 2025 worden uitgaven voor planmatig/groot onderhoud gedekt uit de voorzieningen groot onderhoud voor dit doel. De verwachte uitgaven en onttrekkingen voor deze voorzieningen zĳn als volgt. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

Stand 1 januari

2.036

1.024

1.045

2029 506

Dotatie

1.910

Uitputting

2.922

1.889

2.448

2.416

Stand 31 december

1.024

1.045

506

Dagelĳks onderhoud Voor dagelĳks onderhoud (contract- en klachtenonderhoud) zĳn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Dagelĳks onderhoud gebouwen

269

265

Programmabegroting 2026-2029

4.3.4 Openbare ruimte (wegen, kunstwerken, water en groen) 4.3.4.1 Beleid Voor het dagelĳks beheer van de stad wordt gewerkt met de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus gebaseerd op de landelĳke beeldsystematiek van het CROW. Gouda stuurt zelf het dagelĳks onderhoud van de openbare ruimte aan. Het onderhoud is aanbesteed en gegund aan een aantal marktpartĳen. De gemeente controleert de kwaliteit van het uitgevoerde onderhoud door maandelĳks op 100 willekeurige punten kwaliteitsmetingen uit te voeren en via dagelĳks toezicht op de uitgevoerde werkzaamheden. Groot onderhoud en vervanging worden uitgevoerd wanneer dit technisch noodzakelĳk is op basis van door de raad vastgestelde normen. Er wordt daarbĳ ingezet op het kwaliteitsplan Openbare ruimte en de daarbĳ horende beheervisie. In het beheerplan voor de openbare ruimte is een lange termĳn doorkĳk gemaakt van de noodzakelĳke onderhoudsen vervangingswerkzaamheden met een prognose van de benodigde financiële middelen. De nota Beheerplan Groot onderhoud en vervanging, waarin de staat van de openbare ruimte wordt beschreven met een meerjarige doorkĳk, is geactualiseerd in september 2023. Dit proces volgt een tweejaarlĳkse cyclus. Indien de financiële middelen op de middellange termĳn niet toereikend zĳn, worden keuzes voorgelegd aan de raad.

4.3.4.2 Financiële middelen Groot onderhoud en vervanging openbaar gebied De kosten van groot onderhoud komen ten laste van de voorziening Groot Onderhoud Openbare Ruimte. Vanuit de exploitatie vinden dotaties plaats aan deze voorziening. Naast onderhoud vinden investeringen plaats. Alle investeringen moeten geactiveerd worden (investeringsbudgetten in meerdere jaren afschrĳven). Daartoe is er een reeks investeringsbudgetten opgenomen met, afhankelĳk van de levensduur van de investering, verschillende afschrĳvingstermĳnen. Voor de totaal beschikbare middelen voor Onderhoud en investeringen Openbare Ruimte (zowel de voorziening groot onderhoud als de investeringsbudgetten) geldt dat de beschikbare middelen zĳn afgestemd op de onderhouds- en investeringsbehoefte. Vervangingsinvesteringen openbare ruimte worden op basis van het beheerplan openbare ruimte geprogrammeerd en komen ten laste van de investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte. In de begroting wordt rekening gehouden met het volgende verloop van deze voorziening groot onderhoud (zie onderstaande tabel). Daarnaast is een reeks investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte opgenomen zoals verwerkt in de paragraaf investeringen. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Stand 1 januari

5.532

2.887

4.342

3.652

Dotatie

5.141

Uitputting

7.785

3.687

5.830

2.190

Stand 31 december

2.887

4.342

3.652

6.604

Civieltechnische kunstwerken (bruggen, kademuren, sluizen, tunnels en viaducten) Naast de investeringsprojecten in het beheerplan openbare ruimte zĳn er ook verbeterprojecten voor de openbare ruimte opgenomen in het Concern Investeringsplan (CIP). Dit zĳn projecten die afwĳken van de criteria van het beheerplan openbare ruimte. Bĳvoorbeeld: projecten op basis van het mobiliteitsplan, nieuwe aanleg van ondergrondse afvalcontainers of (her)inrichting van de openbare ruimte naar aanleiding van wĳkontwikkelingsprojecten. Ook deze (vervangings)investeringen worden, conform de regeling Besluit begroting en verantwoording, geactiveerd. De benodigde investeringsbudgetten worden opgenomen in het CIP en de meerjaren kapitaallasten worden in de begroting verwerkt. Herstel zakkende bodem Door de bodemgesteldheid (veenbodem) behoort de zakkende bodem nog steeds tot de grootste aandachtspunten en kapitaalintensieve beheeronderdelen van Gouda. Bodemdaling zorgt ook dat woningen, bedrĳven en instellingen steeds lastiger toegankelĳk worden. In gebieden waar geen grootschalig onderhoud staat gepland zorgt dit voor uitdagingen bĳ het realiseren van de doelstelling om Gouda voor iedereen toegankelĳk te houden. De ophoogprojecten worden ook vanuit de voorziening groot onderhoud openbare ruimte betaald.

In de rioleringsprojecten worden ook meteen de noodzakelĳke ophogingen meegenomen, zodat het gebied weer volledig is opgeknapt. Dagelĳks onderhoud Voor het uitvoeren van het dagelĳks onderhoud zĳn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie: Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

2.1 Verkeer en vervoer

11.425

9.870

9.796

2.4 Economische havens en waterwegen 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Programmabegroting 2026-2029

481

6.804

6.175

6.159

Het dagelĳks onderhoud wordt uitgevoerd door diverse gespecialiseerde marktpartĳen waarbĳ de selectie van partĳen via aanbestedingen plaatsvindt.

4.3.5 Watertaken 4.3.5.1 Beleid In maart 2024 is het Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028 (WRP 2024-2028) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit programma zĳn de wettelĳke watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater opgenomen. Binnen de WRP-projecten worden (in het projectgebied) ook de noodzakelĳke ophogingen en de daarbĳ horende weginrichting meegenomen en gefinancierd vanuit het WRP. Dit geldt ook voor de watergerelateerde klimaatadaptatiemaatregelen om de stad weerbaarder te maken tegen de effecten van klimaatverandering. Daarnaast zĳn de (gemeentelĳke) maatregelen die nodig zĳn voor de waterpeilverlaging in de binnenstad (Kaderplan Bodemdaling Binnenstad) opgenomen in het WRP. In 2026 zal het WRP worden geactualiseerd op basis van de meest recente inzichten met betrekking tot de (meerjarige-)uitvoeringsplaning van het beheer en onderhoud (inclusief de financiele doorrekening) en actuele regelgeving (wet, jurisprudentie, beleid e.d.). De uitwerking hiervan zal in 2026 via separate besluitvorming aan de raad worden voorgelegd.

4.3.5.2 Financiële middelen Gebaseerd op het WRP 2024-2028 is de planning voor de jaaruitgaven en de inkomsten voor de komende jaren als volgt: Riolering - totaal voorzieningen Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Stand 1 januari

18.020

9.063

5.586

6.008

Dotatie

7.602

7.533

8.445

8.525

Uitputting

16.558

11.010

8.023

8.021

Stand 31 december

9.063

5.586

6.008

6.512

4.3.6 Sportgebouwen 4.3.6.1 Beleid De gemeente is verantwoordelĳk voor het onderhoud van de sporthallen, gymnastieklokalen, het Groenhovenbad en de velden op een aantal sportparken in Gouda. De onderhoudsniveaus zĳn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst tussen gemeente en SPORT●GOUDA. SPORT●GOUDA verzorgt voor de gemeente de uitvoering van het groot en dagelĳks onderhoud. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de sportclubs. De sportclubs onderhouden zelf hun eigen accommodaties zoals kleedkamers en kantines. De dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA is in 2022 met een periode van vĳf jaar verlengd. Na deze periode kan, op basis van de evaluatie, besloten worden om nogmaals met vĳf jaar te verlengen.

4.3.6.2 Financiële middelen De kosten voor het onderhoud van de binnensportaccommodaties moet SPORT●GOUDA vinden in het lumpsumbedrag dat zĳ jaarlĳks van de gemeente ontvangt voor uitvoering van de dienstverleningsovereenkomst. Investeringen in sportvelden staan op de gemeentelĳke begroting. Groot onderhoud De meerjarenonderhoudsplanningen voor zowel de binnensport als de buitensport worden jaarlĳks door SPORT●GOUDA bĳgesteld. Grote projecten in 2026 zĳn de renovaties van het kunstgrasveld van ONA (doorgeschoven vanuit 2025) en die van de honk- en softbalvelden. Dagelĳks onderhoud Het contractonderhoud (jaarlĳkse onderhoudsbeurten van installaties, schilderwerk, servicecontracten) en het klachtenonderhoud maakt deel uit van de meerjarenonderhoudsplannen.

Programmabegroting 2026-2029

4.4 Financiering 4.4.1 Waarin geeft de paragraaf financiering inzicht? De paragraaf geeft inzicht in de verwachte ontwikkeling van de financiering op korte, middellange en langere termĳn. Deze verwachte ontwikkeling vindt haar grondslag in de volgende gegevens, verwachtingen, het treasurystatuut en (wettelĳke) kaders: • De omvang van de verwachte meerjarige financieringsbehoefte • De renteverwachting • Gedeeltelĳk afdekken van toekomstig renterisico • Kasgeldlimiet en renterisiconorm Onder 4.4.2 worden de belangrĳkste conclusies uit deze paragraaf financiering samengevat. De gevolgen voor de operationele financiering zĳn hieronder in 4.4.3 uitgewerkt in beleidsvoornemens voor de korte termĳn (2026), de middellange termĳn (2027-2029) en lange termĳn (2029 en verdere jaren). Tevens wordt inzichtelĳk gemaakt op welke wĳze de bancaire schuld zich naar verwachting meerjarig gaat ontwikkelen en hoe zich dit verhoudt met het schuldenplafond. Ook wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de schuldquote. Het investeringsprogramma leidt er toe dat de komende jaren jaarlĳks nieuwe financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Daarover moet rente worden betaald. In het tweede helft van 2025 is de rente aan het stabiliseren en licht dalend.

Hoe de gemeente beleidsmatig al op deze rentestĳging heeft geanticipeerd en in de nabĳe toekomst mee om wil gaan is in deze paragraaf onder 4.4.3.1, 4.4.3.2 en 4.4.4.1 uitgewerkt. Daarnaast dient in de paragraaf financiering een aantal door het BBV voorgeschreven rapportages te worden opgenomen. Deze zĳn onder 4.4.5 opgenomen.

4.4.2 Belangrĳkste conclusies uit de paragraaf financiering De belangrĳkste conclusies zĳn: • De verwachting is dat de renteniveaus in 2026 rond de 3% tot 4% zullen liggen, wat een redelĳke schatting is gezien de huidige economische vooruitzichten; • het verwacht renteresultaat over 2026 is € 1,2 miljoen positief; • meerjarige financiering vindt plaats binnen de wettelĳke kaders; • de netto schuldquote stĳgt in 2028 naar 103%, daalt daarna snel onder 100% en blĳft ruim onder de acceptabele grens van 110%; • de investeringsquote laat duidelĳk de inhaalslag zien; • uit hoofde van risicobeheersing worden maatregelen genomen ter beheersing van het renterisico op toekomstig aan te trekken financieringsmiddelen.

4.4.3 Beleidsvoornemens 4.4.3.1 Beleidsvoornemens operationele financiering op korte termĳn (2026) Hieronder het verloop van de bancaire financiering: Omschrĳving (bedragen x 1 miljoen €) Langlopende financiering

Bedrag 322

Kortlopende financiering

Totaal

357

Omschrĳving (bedragen x 1 miljoen €)

Bedrag

Langlopende financiering Omvang op 1 januari 2026

286

Contractuele aflossingen 2026

-19

Opname langlopende financiering met al in 2021 vastgelegd rentepercentage

In de tweede helft van 2026 aan te trekken langlopende financiering

Totaal op 31 december 2026

322

Kortlopende financiering Omvang op 1 januari 2026

In 2026 aan te trekken kortlopende financiering

Totaal op 31 december 2026

Programmabegroting 2026-2029

4.4.3.2 Beleidsvoornemens op middellange termĳn (2026-2028) De benodigde omvang van de bancaire financiering wordt steeds lastiger betrouwbaar in te schatten naarmate verder in de toekomst wordt gekeken. Verwachte ontwikkelingen binnen het investeringsprogramma worden continu bĳgesteld en steeds beter gefaseerd, waardoor een realistischer beeld ontstaat. Het huidige investeringsvolume is in de afgelopen jaren realistischer ingeschat, waardoor de financieringsbehoefte beter kan worden bepaald voor de komende periode. Hierdoor sluit de nieuw aan te trekken financiering beter aan op de werkelĳkheid. Op basis van de trends in investeringsuitgaven in 2024 en 2025, en het verwachte investeringsvolume, is de verwachting dat er op de middellange termĳn (2026–2028) circa € 133 miljoen aan langlopende financiering nodig zal zĳn. Eventueel extra benodigde financiering zal worden voorzien met behulp van kortlopende leningen. Het renterisico over 2026 is deels afgedekt doordat in 2022 een langlopende geldlening van € 11 miljoen is aangetrokken, die op 1 juli 2026 wordt uitgekeerd tegen een vast rentepercentage van 2,527% (huidige marktrente: 3,2%). De beheersing van het renterisico op het resterende financieringsvolume in 2026 en het verwachte volume in 2027 wordt in de loop van 2026 nader overwogen

4.4.3.3 Beleidsvoornemens op langere termĳn (>2028) Gegeven ons investeringsprogramma zullen vanaf 2029 structureel langlopende financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Door de onzekerheden op de kapitaalmarkt en de onduidelĳkheid over de wĳze waarop gemeenten na 2026 vanuit het gemeentefonds worden gefinancierd, is de omvang van de benodigde nieuwe langlopende financiering slechts in beperkte mate met zekerheid te bepalen. Om die reden wordt het op dit moment nog niet zinvol geacht om actief beleid te voeren op de beheersing van het renterisico met betrekking tot de financieringsmiddelen die vanaf 2029 nodig zĳn.

Programmabegroting 2026-2029

4.4.3.4 Meerjarige ontwikkeling schuldquote In het bestuursakkoord 2022-2026 heeft het college aangegeven de schuldquote te hanteren als monitoringsinstrument, met een ondergrens van 110% als acceptabel niveau. In onderstaande grafiek wordt, mede op basis van de onder 4.4.3.1 tot en met 4.4.3.3 genoemde beleidsvoornemens, inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de schuldquote en de toetsingskaders (GTK) die de provincie Zuid-Holland hanteert. Wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, springt het sein op rood: er is dan sprake van een (zeer) hoge schuldenlast. Vanwege de oplopende investeringsuitgaven in 2024 en 2025 en de investeringsvolumes uit de begroting 2026-2029 zien we in die jaren een stĳgende trend in de schuldquote. In 2028 wordt naar verwachting het hoogste punt van circa 103% bereikt. Daarna zal de schuldquote snel dalen tot onder het niveau van 100%. Met een investeringsniveau van € 40 miljoen per jaar zal de schuldquote naar verwachting in de daaropvolgende jaren verder afnemen. Door investeringen beter te faseren en de investeringsvolumes binnen acceptabele grenzen te houden, verwachten we dat de schuldquote zich binnen de vastgestelde bandbreedte zal ontwikkelen.

4.4.3.5 Meerjarige ontwikkeling investeringsquote De VNG hanteert geen specifieke norm voor de investeringsquote van gemeenten. Wel zĳn er signaalwaarden vastgesteld voor zowel te lage als te hoge investeringen. Bĳ een netto investeringsquote van minder dan 1% is sprake van een lage investeringsquote; bĳ een negatieve waarde (< 0%) wordt dit als zeer laag beschouwd. Aan de andere kant geldt dat bĳ een netto investeringsquote van meer dan 5% sprake is van een hoog investeringsniveau. Te lage investeringen kunnen een signaal zĳn dat een gemeente moeite heeft met het beheersen van de lopende consumptieve uitgaven. Op termĳn kunnen hierdoor inhaalinvesteringen nodig zĳn. Te hoge investeringen zorgen daarentegen voor een stĳging van de netto schuldquote en dus ook van de schuldverplichtingen. Daarnaast leggen hogere afschrĳvingslasten een groter beslag op de exploitatierekening, waardoor de ruimte voor ombuigingen op de lopende uitgaven kleiner wordt. In 2024 heeft de raad besloten om de investeringsquote als instrument op te nemen, zodat gevolgd kan worden of er voldoende wordt geïnvesteerd. De investeringsquote is een maatstaf die de ontwikkeling van de jaarlĳkse investeringen weergeeft. Door deze indicator te gebruiken, kan beter worden gemonitord of de gemeente voldoende investeert in belangrĳke projecten en voorzieningen.

Hiermee wordt beoogd de transparantie en verantwoording te verbeteren. In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de investeringsquote, gebaseerd op de trends in de investeringsuitgaven voor 2024 en 2025 en de investeringsvolumes uit de begroting 2026-2029. De investeringsuitgaven in 2024 en 2025 zĳn verdubbeld ten opzichte van 2023 en voorgaande jaren en blĳven op een hoog niveau, wat resulteert in een hoge investeringsquote in de jaren tot en met 2029. De inhaalslag is hier duidelĳk zichtbaar. Na 2029 daalt deze waarde naar onder de 5%, en met een investeringsniveau van € 40 mln per jaar blĳft de investeringsquote op circa 3%.

Programmabegroting 2026-2029

4.4.4 Beheersing renterisico Omdat de gemeente Gouda meer investeert dan voorheen, zullen er meer nieuwe financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Hierdoor neemt het risico toe dat een stĳgende rente zal leiden tot hogere exploitatielasten, wat een negatieve invloed heeft op het financieel perspectief. Daalt de rente, dan heeft dat juist een gunstig effect op de lasten en daarmee op het perspectief. (bedragen x € 1 miljoen)

2026

2027

2028

2029

Stand per 1 januari

286

322

339

362

Aflossingen

-19

-20

Nieuwe lening, % al vastgelegd > geen renterisico

Nieuwe lening, % nog niet bekend > wel renterisico

Stand per 31 december

322

339

362

357

Langlopend

Bĳ de beleidsvoornemens is uiteengezet op welke wĳze invulling wordt gegeven aan het beheersen van het renterisico. De verwachting is dat de rentepercentages voor langlopende financiering binnen de gehanteerde bandbreedte blĳven. Aangezien de rente beïnvloed wordt door macro-economische ontwikkelingen, wordt speculeren op renteontwikkelingen op dit moment niet zinvol geacht. Om die reden is er ten aanzien van het te beheersen renterisico geen actie ondernomen

Programmabegroting 2026-2029

4.4.5 Voorgeschreven rapportages 4.4.5.1 Rente en renteverdeling Voor de begroting 2026 wordt rekening gehouden met € 8,5 miljoen aan te betalen rentekosten (voor 2025: € 7,7 miljoen). Via de methodiek van de renteomslag wordt totaal € 9 miljoen aan rentelasten omgeslagen over de activa (programma’s en voorzieningen) en daarmee doorbelast aan de taakvelden. Aan de grondexploitaties wordt € 0,5 miljoen vergoed.

Schema rentetoerekening 2026 (bedragen x € 1.000) De externe rentelasten voor de korte en lange financiering

8.583

De externe rentebaten

-125

Totaal door te berekenen externe rente

8.458

De rente die aan de grondexploitaties wordt worden doorberekend

-579

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

Totaal rente grondexploitaties en projectfinanciering

-579

Saldo door te berekenen externe rente

7.879

Rente over eigen vermogen

Rente over voorzieningen die gewaardeerd zĳn op contante waarde

Totaal rente over eigen vermogen en voorzieningen

De geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente

7.879

De werkelĳk aan taakvelden (programma's inclusief overhead) toegerekende rente (renteomslag)

9.064

Renteresultaat op het taakveld treasury (- betekent voordelig)

-1.185

Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelĳke rentepercentage (toegestaan binnen een bandbreedte van -0,5% tot +0,5%), ontstaat een renteresultaat. Het verwachte renteresultaat voor 2026 bedraagt € 1,2 miljoen (ter vergelĳking: 2025 € 0,7 miljoen). Dit renteresultaat maakt onderdeel uit van het resultaat van het taakveld Treasury. De toename van het renteresultaat ten opzichte van 2025 wordt met name veroorzaakt door hogere toegerekende rente aan taakvelden. Het gepresenteerde positieve renteresultaat betekent dat de gehanteerde omslagrente hoger is dan het werkelĳke rente. Er wordt dus meer rente doorberekend dan dat er daadwerkelĳk aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte. In de programmabegroting 2026-2029 zĳn voor de verschillende rentes de volgende uitgangspunten gehanteerd: Omschrĳving

2026

2027

2028

2029

Omslagrente

1,90%

Rente over boekwaarden grondexploitaties

1,90%

Rekenrente in de grondexploitaties

1,90%

Rekenrente aan te trekken kort geld

4,00%

Rekenrente aan te trekken lang geld

3,50%

De hoogte van de omslagrente is vastgesteld op basis van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) hiervoor stelt.

Programmabegroting 2026-2029

Ten aanzien van de meerjarige ontwikkeling van de omslagrente bestaat het risico dat deze, als gevolg van de ontwikkeling van de renteniveaus waartegen de gemeente kan lenen, op enig moment naar boven moet worden bĳgesteld. Bĳ de tweede bestuursrapportage van 2026 vindt een nieuwe analyse van de verwachte toekomstige ontwikkeling plaats. Eventuele budgettaire consequenties, mogelĳk ook voor het begrotingsjaar 2026 worden verwerkt. De verwachting is overigens dat de 1,9% omslagrente enige jaren kan standhouden. De rekenrentes voor aan te trekken kort en lang geld zĳn afgeleid van de marktverwachtingen in het derde kwartaal van 2025. De verwachting is dat zowel de korte als de lange rente in 2026, maar ook voor de wat langere termĳn, op de huidige niveaus blĳven en wellicht iets stĳgen.

4.4.5.2 Kasgeldlimiet Om grote fluctuaties in de rentelasten van de gemeente te vermĳden is de omvang van de korte financiering door de wet Fido begrensd op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal bĳ aanvang van het jaar, met een minimum van € 0,3 miljoen. Het is hierbĳ niet toegestaan meer dan twee kwartalen achtereen de kasgeldlimiet te overschrĳden.

Kasgeldlimiet Omschrĳving (bedragen * € 1 miljoen)

Rekening Begroting 2024 ultimo 2025 gemiddeld

Begroting 2026 1e kwartaal

Begroting Begroting 2026 2e 2026 3e kwartaal kwartaal

Begroting 2026 4e kwartaal

Begrotingstotaal (primitief)

390

380

414

In procenten van de grondslag

8,5%

Kasgeldlimiet

Gemiddelde kortlopende schuld (-/- = schuld, + = tegoed)

-15

-25

-35

-17

-8

-16

Vrĳe ruimte

Bovenstaande tabel toont aan dat de gemeente Gouda de renterisico's op korte schuld beheerst binnen de daarvoor gestelde wettelĳke kaders. Bĳ een eventuele transactie waarbĳ korte schuld wordt omgezet in lange schuld, beïnvloedt dit de ruimte onder de limiet positief.

4.4.5.3 Renterisiconorm Om grote fluctuaties in de rentelasten bĳ lange financiering te vermĳden is door de wet FIDO bepaald dat een gemeente elk jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal mag aflossen. Doel van de norm is dat gemeenten de renterisico’s over de jaren spreiden. Onderstaand de renterisico’s met betrekking tot de vaste schuld. Omschrĳving (bedragen * € 1 miljoen)

2026

2027

2028

2029

Grondslag: omvang begroting per 1 januari Begrotingstotaal

414

394

395

411

Norm (%)

20%

Renterisiconorm

Aflossingsverplichtingen op vaste schuld

-19

-20

Ruimte (+) / Overschrĳding (-)

Bovenstaande tabel geeft aan dat het renterisico op de vaste schuld van de gemeente Gouda in de periode 2026 tot en met 2029 ruim binnen de wettelĳk gestelde normen blĳft.

4.4.5.4 Kredietrisico op verstrekte gelden en borgstellingen De gemeenteraad heeft als algemeen uitgangspunt vastgesteld dat alleen leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Andere uitzettingen zĳn op grond van de Wet Fido niet toegestaan. Eventuele overtollige financiering mag uitsluitend nog worden belegd bĳ banken die voldoen aan de juiste kredietwaardigheid, de rĳksoverheid of medeoverheden. Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartĳ bĳ financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen, beleggingen) of uit verleende garanties.

Programmabegroting 2026-2029

Overzicht kredietrisico op verstrekte gelden en borgstellingen Omschrĳving (bedragen * € 1.000)

Rekening 2024

Begroting 2025

Ultimo 2025 Ultimo 2026 Ultimo 2027 Ultimo 2028 Ultimo 2029

Publieke taak Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlĳke personen

Leningen aan woningbouwcorporaties

2.825

Prudent beheer Financiele instellingen (rating A en hoger) Overige (semi-)overheidsinstellingen

105

Overige toegestane instellingen

568

318

3.570

3.215

Overige niet toegestane instellingen Totaal

De uitzettingen bĳ financiële instellingen met een rating van A of hoger betreffen met name uitzettingen bĳ het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting. Naast het verstrekken van kredieten, verleent de gemeente Gouda uit hoofde van de publieke taak in uitzonderlĳke gevallen een borgstelling richting derden (voor een toelichting, zie het onderdeel: Niet uit de balans blĳkende verplichtingen uit de jaarstukken). Het kredietrisico op borgstellingen wordt periodiek gewaardeerd en meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

4.4.5.5 Liquiditeitenrisico Liquiditeitsrisico is het risico dat er onvoldoende middelen zĳn om aan directe betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. Dit doet zich voor indien de met BNG Bank overeengekomen kredietlimiet van € 10 miljoen op onze rekening-courant wordt overschreden. Dit risico wordt beheerst door een actief liquiditeitenbeheer dat wordt ondersteund door een permanent onderhouden liquiditeitsplanning met een horizon van ongeveer 2 jaar. Op basis van onderbouwde voorspellingen van de in- en uitgaande geldstromen kan tĳdig actie worden ondernomen om tekorten aan te vullen en overschotten uit te zetten. De liquiditeitsplanning wordt ook ingezet als hulpmiddel om de renterisico's te bepalen en het dagelĳks saldo te beheren.

Programmabegroting 2026-2029

4.5 Investeringen 4.5.1 Inleiding Investeringen leveren een positieve bĳdrage aan de fysieke leefomgeving, waardoor de stad voor inwoners, bedrĳven en toeristen aantrekkelĳk blĳft. Daarom blĳft het college in de begroting ruimte maken voor zowel investeringen met een economisch als een maatschappelĳk nut.

4.5.2 Investeringsrapportage In de begroting wordt jaarlĳks een meerjarige investeringsplanning opgesteld. Met dit instrument wordt de omvang van de investeringsbudgetten en de kapitaallasten vastgesteld. Bĳ iedere programmabegroting wordt een inschatting van de verwachte operationele, investerings- en financieringskasstromen opgesteld, waardoor liquiditeits- en renterisico’s beheersbaar blĳven. De kapitaallasten die uit de investeringen voortvloeien zĳn opgenomen in de exploitatielasten. Het totaalbedrag aan investeringen per jaar is als volgt: Programma (bedragen in €)

Omschrĳving

Nut

2026

1 Economie, werk en onderwĳs

IHP

8.441.194

3.363.613

IHP 2 2026-2030

2.000.000

3.463.622

6.000.000

13.172.765

Maatschappelĳke Voorzieningen WesterGouwe

129.200

193.800

91.356

6.000.000

Ondergrondse afvalcontainers

1.717.373

Rioleringsinvesteringen uitgaven

16.445.706

10.424.830

7.872.456

2 Energie en klimaat

Rioleringsinvesteringen inkomsten 3 Wonen en leefomgeving

5 Cultuur, sport en recreatie

2027

2028

2029

-16.445.706

-10.424.830

-7.872.456

Rioolprojecten (afschrĳven)

1.000.000

Dubbelzĳdig fietspadverb. Jamessingel

835.000

Duurzame distributie (bestuursakkoord)

1.975.000

Elektrificering Bruggen/sluizen deel 1

1.700.000

Elektrificering Bruggen/sluizen deel 2

1.205.000

Haastrechtsebrug

3.550.000

Herinrichting Agnietenstraat

409.200

Kruising Jamessingel/Rĳsselseweg

1.440.675

Kwaliteitsverhoging binnenstad

300.000

840.000

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP 2022-2029

6.013.275

3.500.000

4.853.616

2.500.000

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP 2022-2029

400.000

500.000

393.000

Maatschappelĳke Voorzieningen WesterGouwe

6.306.499

100.874

MJOP 2025-2029

191.403

86.250

1.318.234

286.350

Noord-Zuid fiets- en wandelroutes bereikbaar Hoogv.

1.450.261

Ontsluiting Gouda-West

3.000.000

PRIS - Parkeer Route Informatie Systeem

225.000

Sporten in de buitenruimte (bestuursakkoord)

250.000

1.000.000

Stadhuis (bestuursakkoord)

4.999.057

3.161.713

Toegankelĳkheid Openbare Gebouwen 20 jr (bestuursakkoord)

166.500

167.500

Verduurz Gem.Vastgoed (bestuursakkoord)

1.892.000

2.192.000

2.500.000

Vervanging Kade- en Walmuren (bestuursakkoord)

631.981

Vervanging Kade- en Walmuur 20jr

2.500.000

500.000

Vervanging populieren

1.280.000

1.060.000

Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte

19.953.558

6.590.059

5.619.307

6.500.000

Voetpad door spoorpark

179.000

Buitensport

1.187.000

251.000

937.000

Programmabegroting 2026-2029

Programma (bedragen in €)

Omschrĳving

Nut

6 Leefbaarheid en veiligheid

Vervanging camera toezicht

50.000

7 Bestuur en organisatie

Automatisering

524.000

362.000

1.198.261

500.000

AV middelen

Totaal

Programmabegroting 2026-2029

2026

2027

2028

2029

425.350

60.211.091

38.078.379

23.027.148

37.638.228

4.6 Bedrĳfsvoering 4.6.1 Inleiding Een sterke bedrĳfsvoering vormt de basis van een robuuste organisatie. Het fundament moet stevig staan: voldoende vakbekwame medewerkers en ambtelĳk vakmanschap centraal. Een duidelĳke koers en herkenbare waarden geven richting aan het dagelĳks werk en aan het gedrag dat daarbĳ hoort. De bedrĳfsvoering ontwikkelt zich voortdurend mee met de opgaven van de stad. Dit vraagt om investeren in cultuur en leiderschap, modernisering van informatievoorziening en ICT, en het versterken van de financiële functie. Samen zorgen deze onderdelen voor een betrouwbare en toekomstbestendige organisatie die de stad goed ondersteunt.

4.6.2 Wat zĳn de belangrĳkste prioriteiten

Verbeteren financiële functie Doel Verbeteren Financiële Functie (VFF) is in 2021 gestart en wordt in 2026 verder doorontwikkeld. Het doel is om financiële processen betrouwbaar en overzichtelĳk te maken, de administratie op orde te hebben, de informatievoorziening goed te organiseren en het eigenaarschap helder te beleggen. Daarmee wordt de financiële functie een stabiele basis binnen de organisatie: onzichtbaar wanneer alles goed verloopt, zichtbaar wanneer sturing nodig is. Activiteiten 2026 • Het beter benutten van inzicht uit eerdere verbeteringen om de sturing te versterken. • De organisatie ondersteunen in de ontwikkeling waarbĳ afdelingen steeds meer zelf verantwoordelĳkheid nemen en de financiële staf een stevige partner is. • Kansen benutten om met data meer inzicht te krĳgen en efficiënter te werken. • Het bestuur voorzien van betrouwbare financiële informatie tĳdens de bestuurswissel. • De financiële functie verder versterken met speciale aandacht voor risicovolle projecten.

Sturen op realisatie Doel Het versterken van de sturing op realisatie is een belangrĳk ontwikkelpunt. Dit gaat om personeelskosten (inclusief inhuur), financiën en resultaten. Door scherper te sturen op uitkomsten ontstaat meer focus en wordt doelgerichter en doelmatiger gewerkt. In 2026 ligt de nadruk op het verder ontwikkelen en gebruiken van rapportages en dashboards. Activiteiten 2026 • De mogelĳkheden voor het maken van prognoses verder ontwikkelen en toepassen. • Bestaande dashboards doorontwikkelen en aanpassen aan nieuwe wensen en mogelĳkheden van gebruikers. • Het financiële inzicht vergroten bĳ betrokkenen in alle fasen van risicovolle projecten.

Informatisering en automatisering Doel De I-visie geeft richting met vier doelen: betere dienstverlening, nieuwe technologie en duurzaamheid, robuuste en wendbare ICT en een moderne (samen) werkplek. Betere dienstverlening De ambitie is om de dienstverlening slim, snel en digitaal in te richten. Goed ingerichte processen leveren sturingsinformatie op. Met die data kunnen processen efficiënter worden ingericht, besluiten beter onderbouwd worden en inwoners gerichter geholpen worden. Persoonlĳk contact en schriftelĳke communicatie blĳven daarnaast altĳd mogelĳk. Nieuwe technologie en duurzaamheid Informatietechnologie verandert voortdurend. Daarom wordt doelgericht geïnvesteerd in nieuwe technologie die flexibiliteit, innovatie en duurzaamheid ondersteunt. Samenwerking met ketenpartners, andere gemeenten en overheden is hierbĳ een belangrĳk uitgangspunt. Een voorbeeld is de expertgroep AI, die de ontwikkeling en inzet van kunstmatige intelligentie coördineert en als aanspreekpunt dient. Robuuste en wendbare ICT De ICT-omgeving moet betrouwbaar en veilig zĳn, en tegelĳk kunnen meebewegen met maatschappelĳke en technologische ontwikkelingen. Dat vraagt om een stevige infrastructuur die bestand is tegen cyberdreigingen, én om flexibiliteit in de inrichting en toepassing van systemen.

Moderne werkplek De digitale werkplek wordt gemoderniseerd met veilige samenwerkingsmogelĳkheden en duurzame bestandsopslag. Dit ondersteunt hybride werken en vergemakkelĳkt samenwerking binnen en buiten de organisatie.

Programmabegroting 2026-2029

Activiteiten 2026 • Verbeteren van de informatiehuishouding door de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek Archivering uit te voeren. Dit zorgt voor betrouwbaardere informatie, betere toegankelĳkheid en naleving van wettelĳke verplichtingen. • Data actiever gebruiken om beleid te onderbouwen en resultaten te monitoren. Door dashboards en analyses strategisch in te zetten, ontstaat meer transparantie en kunnen besluiten beter worden verantwoord. • Starten met een meerjarenplan AI-geletterdheid. Medewerkers en teams doen ervaring op met kleinschalige pilots, leren de mogelĳkheden kennen en ontwikkelen vaardigheden om AI verantwoord in te zetten. • Voorbereiden van een ethische commissie die adviseert over digitale dilemma’s, privacy en het gebruik van nieuwe technologie. Dit helpt om zorgvuldig en transparant keuzes te maken. • Moderniseren van bestaande systemen met oog voor innovatie en duurzaamheid. Daarbĳ gaat het om standaardisering, minder maatwerk en efficiënter gebruik van licenties, zodat systemen toekomstbestendig blĳven. • Onderzoeken hoe de afhankelĳkheid van niet-Europese software en cloudleveranciers kan worden verminderd. Dit draagt bĳ aan digitale soevereiniteit en meer controle over eigen data. • Versterken van processen voor wĳzigingsbeheer, informatieveiligheid en continuïteit in de ICT-dienstverlening.

Hierdoor blĳft de dienstverlening betrouwbaar, ook bĳ verstoringen of cyberdreigingen. • De moderne werkplek verder uitbouwen en goed inbedden in de organisatie. Dit omvat het aanbieden van veilige samenwerkingsmogelĳkheden, duurzame digitale opslag en ondersteuning bĳ hybride werken.

Cultuur en leiderschap Doel De missie en kernwaarden vormen het hart van de organisatie en geven richting aan hoe wordt samengewerkt en bĳgedragen aan de stad. De missie luidt: “Wĳ zĳn de gemeente Gouda. Trots op onze stad en ons werk. Deskundig, betrokken en meedenkend. Samen met de Gouwenaars bouwen we verder aan een stad waar het fĳn leven en werken is voor iedereen.” De kernwaarden zĳn samen, lerend en eigen-zinnig. Samen staat voor integer handelen, luisteren en de kracht van verschillen benutten. Lerend betekent dat vakkennis op peil blĳft, persoonlĳke ontwikkeling wordt gestimuleerd en successen en fouten als leermoment worden gezien. Eigen-zinnig verwĳst naar creatief, kritisch en zelfbewust werken, met ruimte voor eigen verantwoordelĳkheid en ontwikkeling. Een sterke en herkenbare organisatiecultuur is nodig om maatschappelĳke opgaven te realiseren. Daarom wordt geïnvesteerd in goed werkgeverschap, eigentĳds leiderschap en strategische organisatieontwikkeling. De langetermĳnkoers wordt aangescherpt, de samenhang in het werk versterkt en de organisatie steeds beter ingericht op de opgaven van de stad. Activiteiten 2026 • De strategische koers Gouda 2030 uitwerken en verbinden met doelstellingen en KPI’s. Dit geeft richting aan de bĳdrage aan de stad en aan de eigen ontwikkeling als organisatie.

• De missie en Gouden Waarden vertalen naar de dagelĳkse praktĳk, zodat medewerkers ze kennen, uitdragen en zichtbaar maken in hun werk. • Leiderschapsontwikkeling versterken met een MD-traject dat de langetermĳnvisie verbindt aan de rol van directie, afdelingshoofden, teamleiders en medewerkers. • Investeren in persoonlĳk leiderschap en teamontwikkeling, gericht op effectief samenwerken en gezamenlĳke resultaten. • Een lerende cultuur stimuleren met trainingen, intervisie, de Maand van Leren en Ontwikkelen en een breed leerplatform. • Een diverse, inclusieve en vitale organisatie verder opbouwen, onder meer met lerende lunches, duurzame inzetbaarheid en aandacht voor werkplezier en werkdruk.

Rechtmatigheid Doel Rechtmatig handelen is een basisvoorwaarde voor goed bestuur. Sinds verslagjaar 2023 neemt het college in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op. Die laat zien in hoeverre de gemeente financieel rechtmatig heeft gehandeld. Het doel voor 2026 is om het aantal onrechtmatigheden verder terug te dringen en de verantwoording efficiënter op te stellen. Concreet gaat het om het verlagen van het bedrag aan begrotingsonrechtmatigheden en het verhogen van de volwassenheid van de interne beheersing van 1,6 naar 2,0. Activiteiten 2026 • De procedure voor het tĳdig doorvoeren van begrotingswĳzigingen verbeteren en toetsen op naleving. • Audits uitvoeren, verbeterpunten vastleggen en de uitvoering daarvan actief volgen.

Programmabegroting 2026-2029

4.7 Verbonden partĳen 4.7.1 Inleiding Verbonden partĳen zĳn samenwerkingspartners van de gemeente waarin zĳ een bestuurlĳk en een financieel belang heeft en waarin zĳ daardoor medeverantwoordelĳkheid draagt (‘mede-eigenaarschap’). Verbonden partĳen zĳn gevormd omdat samenwerkingsverbanden kansen bieden voor een efficiëntere, effectieve en/of kwalitatief betere uitvoering. Verbonden partĳen kunnen zowel publiekrechtelĳke (gemeenschappelĳke regelingen) als privaatrechtelĳke (stichtingen, verenigingen, NV’s en BV’s) organisaties zĳn. In deze paragraaf wordt per verbonden partĳ weergegeven welk bestuurlĳk en financieel belang de gemeente in een verbonden partĳ heeft en worden de actuele beleidsontwikkelingen benoemd.

4.7.2 Belangrĳke ontwikkeling In 2025 zĳn de wĳzigingen in de Wet gemeenschappelĳke regelingen (Wgr), die sinds 1 juli 2022 van kracht zĳn, verder doorvertaald in de praktĳk. Gemeente Gouda heeft hun gemeenschappelĳke regelingen aangepast aan de nieuwe wettelĳke vereisten. Deze aanpassingen zĳn gericht op het versterken van de democratische legitimatie, onder meer door het instellen van adviescommissies, het recht op het geven van zienswĳzen en de mogelĳkheid tot het houden van een raadsonderzoek of enquête. In 2026 ligt de nadruk op de verdere toepassing en borging van deze instrumenten in de praktĳk. Hierdoor ontstaat meer transparantie, grip en verantwoording richting de gemeenteraad bĳ deelname aan verbonden partĳen.

4.7.3 Aspecten jaarrekening 2024 4.7.3.1 Algemene aspecten De gemeente beschikt over alle jaarrekeningen 2024 van de verbonden partĳen, inclusief de bĳbehorende accountantsverklaringen. In deze verklaringen wordt onder andere aandacht besteed aan de continuïteit van de betreffende organisaties. Per verbonden partĳ is inzicht gegeven in het financieel belang van de gemeente en de bĳbehorende financiële risico’s. Uitgangspunt daarbĳ is dat de verbonden partĳ zelf zorg draagt voor de afdekking van financiële risico’s door middel van een toereikend weerstandsvermogen. Dit is van belang om te voorkomen dat deelnemende gemeenten worden geconfronteerd met onverwachte financiële nadelen. In het kader van het begrotingstraject 2026 van de gemeenschappelĳke regelingen is bovendien stilgestaan bĳ de opgelegde taakstelling van 6% en de wĳze waarop hier invulling aan is gegeven. Dit heeft geresulteerd in aangepaste zienswĳzen op de begrotingen van de gemeenschappelĳke regelingen.

4.7.3.2 Specifieke aspecten Het BBV en daaruit voortvloeiende richtlĳnen geven specifieke voorschriften mee over aspecten inzake verbonden partĳen. Voorschrift is dat gemeenten in de paragraaf verbonden partĳen van de gemeentelĳke begroting en jaarrekening de visie op en beleid omtrent verbonden partĳen opnemen. De visie en het beleid zĳn beschreven in de door de raad vastgestelde nota verbonden partĳen 2012.

4.7.4 Beleidskader De aansturing van de verbonden partĳen is onderdeel van de verbetering van de financiële functie. Daarnaast wordt de nota verbonden partĳen geactualiseerd. De besluitvorming hiervan staat gepland in het 4e kwartaal 2025.

Programmabegroting 2026-2029

4.7.5 Soort verbonden partĳen Er zĳn twee soorten verbonden partĳen. • publiekrechtelĳke verbonden partĳen; • privaatrechtelĳke verbonden partĳen.

4.7.5.1 Publiekrechtelĳke verbonden partĳen Gemeenschappelĳke regelingen met rechtspersoonlĳkheid; het openbaar lichaam en de bedrĳfsvoeringsorganisatie. Geregeld in de Wet gemeenschappelĳke regelingen. Gouda neemt deel aan de volgende gemeenschappelĳke regeling 1. Regio Midden Holland 2. Omgevingsdienst Midden-Holland 3. Groenalliantie Midden-Holland en omstreken 4. Streekarchief Midden-Holland 5. Promen 6. Hecht 7. RZG Zuidplas Grondbank 8. Veiligheidsregio Hollands Midden 9. Belastingsamenwerking Gouwe-Rĳnland 10. Jeugd en Wmo 11. De Groene Hart Rekenkamer

4.7.5.2 Privaatrechtelĳke verbonden partĳen Een besloten vennootschap of naamloze vennootschap waarin de gemeente aandelen heeft. Dit is geregeld in het Burgerlĳk Wetboek. Ook stichtingen of een (coöperatieve) verenigingen kunnen verbonden partĳ zĳn. Voor Gouda gaat dit om de volgende partĳen: 1. B.V. SPORT●GOUDA; 2. N.V. BNG; 3. Oasen N.V.; 4. N.V. Cyclus; 5. Coöperatieve Parkeerservice U.A..

4.7.6 Lĳst verbonden partĳen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is de gemeente verplicht om in de paragraaf Verbonden partĳen een overzicht op te nemen, met daarin per verbonden partĳ: • doel en openbaar belang; • wĳze van dienen gemeentebelang; • beleidsvoornemens; • risico’s; • financiële gegevens.

Totaaloverzicht bĳdragen aan gemeenschappelĳke regelingen Verbonden partĳ (bedragen * € 1.000) Regio Midden Holland

Bĳdrage 2025

Bĳdrage 2026

Bĳdrage 2027

Bĳdrage 2028

Bĳdrage 2029

414

426

4.508

4.543

Groenalliantie

587

Streekarchief Midden-Holland

705

714

Promen

9.116

9.090

8.747

8.381

7.896

Hecht

5.486

5.463

Veiligheidsregio Hollands Midden

6.321

6.380

Belastingsamenwerking Gouwe-Rĳnland

1.710

1.569

1.551

1.550

Jeugd en Wmo

2.440

2.345

2.177

106

31.393

31.183

30.654

30.288

29.802

Omgevingsdienst Midden-Holland

RZG Zuidplas Grondbank

Groene Hart Rekenkamer Totaal bĳdrage gemeenschappelĳke regelingen

Programmabegroting 2026-2029

4.7.6.1 Gemeenschappelĳke regelingen 4.7.6.1.1 Regio Midden Holland Naam verbonden partĳ

Regio Midden Holland

Vestigingsplaats

Gouda

Website

www.regiomiddenholland.nl

Programma:

7. Bestuur en organisatie

Taakveld:

0.1 Bestuur

Aard

Deelnemerspercentage

20% (Ieder AB lid heeft 1 stem)

Doel en openbaar belang

Regionale beleidsvorming en strategische belangenbehartiging van de aangesloten gemeenten BodegravenReeuwĳk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas.

Wĳze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee collegeleden die door de raad benoemd zĳn.

Beleidsvoornemens 2026

In 2024 zĳn door de deelnemende gemeenteraden structureel aanvullende financiële middelen vrĳgemaakt. In 2025 ligt de focus op extra inzet binnen de bestaande bestuurlĳke tafels, met thema’s als duurzame mobiliteit, economische innovatie en de versnelling van woningbouw. Vanaf 2026 streven we naar een structurele versterking van de samenwerking. Daarbĳ draait het niet alleen om inhoudelĳke keuzes, maar ook om governance, uitvoeringskracht en eigentĳdse organisatievormen. Een speciaal ingestelde stuurgroep en kwartiermaker Erik Kiers werken aan het ontwerp van deze nieuwe samenwerking. In 2026 zal in het teken staan van het afronden van de inrichting van de nieuwe organisatie door de nieuwe directeur-secretaris, gelĳktĳdig met het uitvoeren van de jaarplannen 2026 die momenteel worden opgesteld en het middels zienswĳze voorleggen aan de gemeenteraden van de strategische agenda voor de inhoudelĳke focus van de aankomende jaren.

Risico's

Op 12 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de meerjarenbegroting 2025-2028. In deze begroting is het Berenschot advies om te investeren in een regionaal programmabureau dat regionale inzet coördineert en werkt aan concrete resultaten voor de drie centrale opgaven van Midden-Holland: 1) verantwoorde groei 2) bereikbaarheid en mobiliteit 3) toekomstbestendige economie. Op dit moment lukt het de Regio MiddenHolland onvoldoende om de regionale plannen in directe publieke waardecreatie voor inwoners om te zetten. Het op te richten regionaal programmabureau moet niet meer van hetzelfde worden. Bĳ de inrichting van een programmabureau moet tevens worden gelet op de opgaven die voor Gouda van belang zĳn en de wĳze waarop deze worden meegenomen.

Bĳdrage in 2026

€ 426.158

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

Eigen vermogen

ultimo

€ 617

€ 628

Vreemd vermogen

ultimo

€ 571

€ 919

€ 561

€ 77

€ 11

€-

jaarrekening

begroting

Resultaat Bron

4.7.6.1.2 Omgevingsdienst Midden-Holland Naam verbonden partĳ

Omgevingsdienst Midden-Holland

Vestigingsplaats

Gouda

Website

www.odmh.nl

Programma(s)

2. Energie en klimaat 3; Wonen en leefomgeving

Taakveld

7.4 Milieubeheer; 8.3 Wonen en bouwen

Aard

Deelnemerspercentage

17,0% (Stemverhouding op basis van budget € 100.000 = 1 stem)

Doel en openbaar belang

Bĳdrage leveren aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving.

Wĳze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee collegeleden die door het college zĳn aangewezen, waarvan 1 lid zitting heeft in het DB.

Beleidsvoornemens 2026

De beleidsvoornemens in 2026 richten zich op versterken van toezicht en handhaving op het gebied van milieu, bouw en veiligheid. Een belangrĳk aspect hiervan is de extra aandacht voor toepassen van strafrecht. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe Nota VTH (vergunningverlening, toezicht & handhaving) die in 2027 invulling geeft aan de werkwĳze onder de nieuwe systematiek omgvingswet. Ook zet de ODMH zich in voor het, zoveel mogelĳk uniform, vertalen van de milieudoelstelling in de omgevingsplannen van de aangesloten gemeenten. In 2026 blĳft de ODMH gefocust op duurzaamheid, het verbeteren van luchtkwaliteit, het aanpakken van geluidsoverlast, en het monitoren van zwemwaterkwaliteit. Hierbĳ wordt ook gebruik gemaakt van nieuwe technologieën zoals drones voor effectiever toezicht. De samenwerking met gemeenten blĳft cruciaal om beleidsdoelen te realiseren en de naleving van regelgeving te waarborgen. Deze plannen worden verder uitgewerkt in de jaarlĳkse begroting en zĳn afgestemd op de behoeftes van de gemeenten die onder de Omgevingsdienst vallen.

Risico's

Voor de totstandkoming van de Nota-VTH wordt een risico-analyse uitgevoerd.

Bĳdrage in 2026

€ 4.543.374

Programmabegroting 2026-2029

2023

2024

2025

Eigen vermogen

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000) ultimo

€ 2.045

€ 2.870

€ 2.828

Vreemd vermogen

ultimo

€ 10.462

€ 10.951

€ 8.581

€ 248

€ 880

€-

jaarrekening

begroting

Resultaat Bron

4.7.6.1.3 Groenalliantie Midden-Holland en omstreken Naam verbonden partĳ

Groenalliantie Midden-Holland en omstreken

Vestigingsplaats

Schiedam

Website

https://www.groenalliantiemiddenholland.nl/

Programma(s)

1.Economie en onderwĳs; 2 Energie en klimaat; 5.Cultuur, sport en recreatie;

Taakveld

3.4 Economische promotie; 7.4 Milieubeheer; 5.1 Sportbeleid en activering

Aard

Deelnemerspercentage

20%; 5 deelnemende gemeenten met elk 2 AB-leden; ieder AB lid heeft 1 stem

Doel en openbaar belang

Doel en openbaar belang Het primaire belang van de Groenalliantie is de bescherming van de belangen van natuur, recreatie en landschap. Verantwoordelĳk voor het beheer van natuur- recreatiegebieden voor regionale dagrecreatie in Gouda, Bodegraven-Reeuwĳk, Waddinxveen, Krimpenerwaard en enkele kleinere gebieden. Daarnaast zorgt de Groenalliantie voor (gebied)ontwikkeling, handhaving en communicatie in de natuur- en recreatiegebieden. Ook is Groenalliantie beheerder en ontwikkelaar van routestructuren in het Groene Hart.

Wĳze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee leden die door de raad en het college zĳn aangewezen. In het DB 1 lid. In de gebiedsadviescommissies zitten 2 raadsleden.

Beleidsvoornemens 2026

Eind 2021 is het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 vastgesteld. Groenalliantie zet met het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 de koers uit voor de komende 10 jaar als vervolg op de omvangrĳke en succesvolle Kwaliteitsimpuls Groenalliantie. Het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 gaat vergezeld van een meerjarige investeringsagenda. De nieuwe financiële situatie die ontstaat als gevolg van het wegvallen van de provinciale boekjaarsubsidie vanaf 2026 maakt dat Groenalliantie voorzichtig is met nieuwe investeringen en het Ontwikkelplan gaan herĳken. Er zal in de communicatie in 2026 worden ingezet op gebiedseigen thema’s, bĳvoorbeeld met excursies of informatieavonden. Doel hiervan is om de gebruikers en omwonenden bewust te maken van hetgeen er in de (vernieuwde) gebieden te beleven en te zien is. Het Dagelĳks Bestuur zal ook in 2026 haar voorgenomen plannen en investeringen voor advies voorleggen aan de gebiedsadviescommissie Groenalliantie. Daarnaast wordt in 2026 het systeem van beheerinformatie en professioneel vastgoed- en grondbeheer verder ontwikkeld. Waar mogelĳk gaat Groenalliantie het beheer meer richten op behoud en ontwikkeling van natuurwaarden en biodiversiteit.

Risico's

Uittreden provincie Zuid-Holland: De provinciale bĳdrage zoals deze gedurende zes jaar, na uittreding van de provincie uit de natuur- en recreatieschappen, heeft plaatsgevonden zal stoppen. In de uittreedovereenkomst per 1 januari 2018 is met de Provincie Zuid-Holland vastgelegd dat zĳ de komende jaren substantieel blĳft bĳdragen middels een beheerregeling recreatiegebieden. De financiële gevolgen van de wĳziging in de financiële bĳdrage van de Provincie Zuid Holland vanaf 2026 zĳn op het moment nog niet bekend. Door het wegvallen van de provinciale boekjaarsubsidie, deels gecompenseerd door de te verwachten baten uit de nieuwe beheerregeling recreatiegebieden, ontstaat vanaf 2026 een structureel begrotingstekort. Voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 is erin voorzien dat het hierdoor ontstane tekort opgevangen wordt door enerzĳds een onttrekking uit de daartoe gevormde egalisatiereserve afbouw provinciale bĳdrage en anderzĳds de taakstellende bezuinigingen 2026-2029. De lĳn is om de begroting per 2028 weer in evenwicht te hebben.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gouda&id=0e679a37-4740-47f0-9685-d060a6c870a1