Programmabegroting 2023-2026.pdf

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

2) Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren Gouda is een unieke stad die veel te bieden heeft. Daar zijn we trots op. Daarom wil de gemeente datgene waar “Gouda” voor staat verder uitdragen en werken aan versterking van het imago.

3) Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda Inzetten op het behoud en maatschappelijke benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op archeologisch gebied.

4) Ontwikkeling en herstel van de brede culturele sector Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de culturele sector is noodzakelijk. Om een interessant en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blijven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.

5) Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

32

Programmabegroting 2023-2026

3.5.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Doelstelling 1: Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen • Opstellen van een meerjarenprogramma voor de inzet op de ontwikkeling van de binnenstad, het stimuleren van ondernemerschap en innovatie. In samenwerking met de binnenstadondernemers. Als vervolg op de samenwerkingsovereenkomst en met de SBG. • Uitvoering geven aan project vanuit het Waterfonds binnen de vastgestelde kaders. De gemeenteraad van Gouda heeft 2 miljoen beschikbaar gesteld als reserve waterfonds Gouda. • Vaststellen Kwaliteitsplan Openbare Ruimte Binnenstad wat een leidraad vormt voor de inrichting van de openbare ruimte in de binnenstad in de komende jaren. • Uitvoering horecavisie en tot stand brengen breed horecaconvenant • Uitvoeren evenementenbeleid

Doelstelling 2: Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren • Gouda750 benutten als een springplank voor een vernieuwde aanpak van stadsmarketing. Versterken van het imago en een hogere waardering van bezoekers, bewoners en bedrijven. Het is geen vorm van stadspromotie, maar een strategische aanpak van het merk Gouda. • Versterken van de lokale vrijetijdseconomie door het verhogen van de bekendheid, de bestedingen binnenstad en het meerdaags verblijf. Het koersdocument toerisme biedt de kaders voor deze aanpak. • In de Cheese Valley samenwerking inzetten op promotie van boerenkaas en aantrekken en vasthouden van bezoekers in de regio

Doelstelling 3: Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda • Inzetten op het behoud en maatschappelijke benutting van het cultuurhistorisch erfgoed. Bijvoorbeeld door inzet op herbestemming Stadhuis, Gouwekerk en uitvoering kerkenvisie. • Stimuleren van onderhoud via oa de onderhoudssubsidieregeling gemeentelijke monumenten. De regeling erfgoed en duurzaamheid wordt geevalueerd. • Er komt een actieplan voor de doorontwikkeling van de archeologie-functie en het -depot.

Doelstelling 4: Ontwikkeling en herstel van de brede culturele sector • Opzetten Innovatiefonds voor de brede culturele sector in Gouda. Daardoor mogelijk maken van een nieuw aanbod en nieuwe projecten van amateurvereniging tot maker en professionele organisaties. • Stimuleren cultuur voor jongeren en in de wijk via het Innovatiefonds. • Hanteren van het Fair Practice als criterium in het Innovatiefonds en subsidierelaties. • Uitvoeren nulmeting kunst in openbare ruimte

Doelstelling 5: Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt • Oprichten van het Sportaccommodatiefonds. Verenigingen met een eigen accommodatie kunnen een beroep doen op een gemeentelijke bijdrage. Als ondersteuning bij nieuw- of verbouw van hun sportvoorzieningen. • Voortzetten van het Volwassenenfonds voor inwoners met een minimuminkomen. Inzetten op meer beweegaanbod voor ouderen. Speciale aandacht voor scholieren omdat het bieden van voldoende bewegingsonderwijs een steeds grotere uitdaging voor scholen wordt. • Het realiseren van sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte op een aantal plekken in de stad. Om tegemoet te komen aan de toenemende wens van veel inwoners om dicht bij huis, in de buitenlucht, hun sport te beoefenen. • Opstellen nieuwe sportnota. De bestaande nota uit 2017, het Sportakkoord en de in 2021 vastgestelde sportaccommodatienota vormen de basis voor nieuwe kaders in het sportbeleid

Programmabegroting 2023-2026

33

3.5.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland De natuur- en recreatiegebieden van Groenalliantie maken onderdeel uit van een groter groen recreatief netwerk en zijn van groot recreatief belang voor Gouda en haar directe omgeving. De Groenalliantie werkt aan goed ingerichte en beheerde recreatiegebieden die bijdragen aan een actieve en gezonde samenleving. In de recreatiegebieden is het onder andere mogelijk om te wandelen, fietsen, spelen, sporten, kanoën, varen, vissen, en te genieten van natuur en landschap. Voor de natuur- en recreatiegebieden van Groenalliantie betekent een groeiende aandacht voor een gezond leven dat er meer ruimte wordt gezocht voor fietsen en wandelen, voor meer avontuurlijke en sportieve vormen van bewegen zoals bootcamp, crossfit, wielrennen, steppen en skaten en voor vormen van bezinning en ontstressen zoals buitenyoga, natuurroutes en mindfulness. Om de toenemende drukte in de gebieden beter te spreiden, worden in 2023 de mogelijkheden onderzocht om de gebieden uit te breiden. Daarnaast werkt Groenalliantie in 2023 aan het realiseren van gemarkeerde wandelroutes. Deze wandelroutes zijn leuk en interessant, maar helpen ook om bezoekersstromen te geleiden. De routes krijgen een thematische in vulling. Ook wil de Groenalliantie haar gebieden beter bereikbaar maken voor mensen met een beperking.

Streekarchief Midden-Holland Het Streekarchief Midden-Holland bewaart conform de Archiefwet de archieven van de besturen en ambtelijke instellingen van de deelnemende gemeenten en organisaties.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de haven- en liggelden als algemeen dekkingsmiddel.

Sport.Gouda SPORT●GOUDA is de uitvoerder van het gemeentelijke sportbeleid. Het zorgt voor de instandhouding van het aanbod aan sportvoorzieningen, zoals het Groenhovenbad, gymzalen, sporthallen en sportvelden. Daarnaast stimuleert SPORT●GOUDA actieve sportbeoefening, onder andere door het ondersteunen van sportverenigingen en het organiseren van buitenschoolse activiteiten en sportevenementen

34

Programmabegroting 2023-2026

3.5.3 Wat gaat het kosten? 3.5.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2023

2024

2025

2026

20.522

20.651

20.575

20.284

Baten

-2.735

-2.735

-2.735

-2.735

Saldo van baten en lasten

17.786

17.916

17.840

17.549

Toevoegingen aan reserves (lasten)

1.300

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-1.300

0

0

0

Gerealiseerd resultaat

17.786

17.916

17.840

17.549

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.5.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting Autonome en administratieve ontwikkeling Bestuursakkoord Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal

2023

2024

2025

2026

15.851

15.774

15.343

15.343

773

880

909

1.019

1.162

1.262

1.587

1.187

0

0

0

0

17.786

17.916

17.840

17.549

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.5.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2.3 Recreatieve havens

433

433

432

432

7.524

7.484

7.284

7.284

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

2026

270

458

465

484

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

4.570

4.558

4.700

4.391

5.4 Musea

2.401

2.401

2.376

2.376

478

478

478

478

5.6 Media

2.109

2.103

2.103

2.103

Totaal

17.786

17.916

17.840

17.549

5.5 Cultureel erfgoed

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2023-2026

35

3.6 Leefbaarheid en veiligheid Ambitie Lasten x € 1.000 11.027 Baten x € 1.000 -129 Percentage van totale uitgaven 3%

Alle Gouwenaars moeten kunnen wonen en opgroeien in veilige, leefbare buurten en wijken. Het gaat zowel om het voorkomen (preventie) als het bestrijden (repressie) van problemen variërend van ondermijning, drugscriminaliteit, sociale overlast en jeugdcriminaliteit tot mensenhandel en (woning)inbraken. Veiligheid wordt mede bepaald door de sociale verbondenheid in de buurt en de situatie op straat, waar buurtbewoners elkaar kunnen aanspreken.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Signaleren, voorkomen en aanpakken van ondermijnende criminaliteit Voorkomen dat de onderwereld en de bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder de ondermijningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

2) Daling van het totaal aantal High Impact Crimes Ingezette daling van het aantal woninginbraken voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.

3) Afname jeugdoverlast Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

4) Professionalisering vergunningenbeleid Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

5) Voorkomen van polarisatie en radicalisering Steeds meer inwoners voelen zich (mede door corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.

36

Programmabegroting 2023-2026

3.6.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Doelstelling 1:Signaleren, voorkomen en aanpakken van ondermijnende criminaliteit • Het blijven inzetten op en doorontwikkelen van het interventieteam. Binnen het interventieteam wordt enerzijds nauw samengewerkt met andere interne afdelingen, waaronder het sociaal domein en stadstoezicht, anderzijds wordt nauw samengewerkt met externe partners, waaronder politie en het zorg-en veiligheidshuis. Hiermee wordt een integrale aanpak op domeinoverstijgende casuïstiek bewerkstelligd. • Het intensiveren van integrale controles op horeca-ondernemingen, (overlast)panden, bedrijventerreinen en illegale prostitutie. • Doorontwikkelen van de aanpak op jeugdcriminaliteit en –overlast (o.a. tegengaan doorgroei binnen criminaliteit), drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel. Meer integrale samenwerking met partners in het bijzonder op buurt- en wijkniveau (o.a. versterking van de informatiepositie) en een gezamenlijke lobby richting politie en het Rijk.

Doelstelling 2: Daling van het totaal aantal High Impact Crimes • Doorontwikkelen van de aanpak op cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminaliteit. Het weerbaar maken van de gemeentelijke organisatie. Het voorlichten van ondernemers en inwoners over cybercrime om zo de cyberweerbaarheid van ondernemers en bewoners te vergroten. • Voortzetten van de aanpak gericht op het structureel verminderen van het aantal woninginbraken en andere vormen van HIC.

Doelstelling 3: Afname jeugdoverlast Door een in de raad aangenomen motie met betrekking tot capaciteit van onze handhaving, is gekeken naar nut, noodzaak en mogelijkheden. Dit heeft plaats gekregen in het Bestuursakkoord 2022 - 2026 en geresulteerd in een uitbreiding van 2,4 fte Jeugdboa. • Meer handhaving op straat door extra capaciteit voor administratieve afhandeling van bestuursrechtelijke handhaving en een effectievere inroostering op de meldkamer. • Meer handhaving op straat door verbetering van de digitale ondersteuning en de inzet van een scanauto voor de controle op parkeren. • Meer handhaving op straat door het inzetten van jeugdboa’s. Om zo meer in contact te komen met de jeugd op de vindplaatsen, ook in de nacht. Daardoor eerder en beter in te kunnen spelen op signalen. Door deze extra inzet van jeugdboa’s gaat dit niet ten koste van de reguliere inzet op leefbaarheid in de wijken. • Stadstoezicht zet daarnaast meer in op klein leed door bijvoorbeeld verkeerd aangeboden afval en zwerfvuil. Om zo verrommeling en verpaupering tegen te gaan. Hiervoor wordt gestart met een spreekuur in de wijk.

Doelstelling 4: Professionalisering vergunningenbeleid • Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen, o.a. door positionering van de Evenementencoördinator en versterking van het team door uitbreiding capaciteit vergunningverlening. • Versterken van de samenhang en samenwerking met Stadstoezicht en andere gemeentelijke afdelingen. • Verbinding leggen met de organisatoren en ondernemers in de stad en hen optimaal faciliteren bij (vergunning)aanvragen.

Doelstelling 5: Voorkomen van polarisatie en radicalisering • Het verder versterken van het netwerk, het verkleinen van de voedingsbodem van radicalisering (links, rechts en jihadisme) en het bieden van tegenwicht aan radicalisering. • Voorlichting op scholen doormiddel van gastlessen en rolmodellen . • Het vergroten van vertrouwen en verdraagzaamheid tussen inwoners onderling en tussen inwoners en overheid. Daardoor krijgt polarisatie en radicalisering minder kans. Dat doen we door ruimte te bieden voor tegengeluiden, het versterken van ‘het stille midden’ en het oppakken van signalen door goed te luisteren en in contact te zijn met inwoners.

Programmabegroting 2023-2026

37

3.6.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Hecht (vorheen RDOG ) Gezondheidsbescherming, Toezicht en GHOR; beperkt en/of voorkomt de verspreiding van infectieziekten, draagt o.a. bij aan een veilige omgeving voor kwetsbaren en coördineert, registreert en adviseert over de geneeskundige hulpverlening bij crisisbeheersing;

Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) De Veiligheidsregio Hollands Midden behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van brandweer, geneeskundige hulpverlening bij zware ongevallen, rampen en rampenbestrijding. Daarnaast realiseert het een gecoördineerde inzet van de bij zware ongevallen en rampen betrokken organisaties, instellingen en diensten.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering de leges voor de uitvoering van bijzondere wetten ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van een aanvraag en het verstrekken van bijvoorbeeld een terrasvergunning of het houden van een evenement.

38

Programmabegroting 2023-2026

3.6.3 Wat gaat het kosten? 3.6.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten Baten

2023

2024

2025

2026

11.027

11.030

10.895

10.861

-129

-129

-129

-129

10.898

10.901

10.766

10.732

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

0

1

1

1

10.898

10.902

10.767

10.733

Saldo van baten en lasten

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.6.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting

2023

2024

2025

2026

10.216

10.180

10.045

10.045

Autonome en administratieve ontwikkeling

309

76

-50

116

Bestuursakkoord

355

630

755

555

Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal

17

17

17

17

10.898

10.902

10.767

10.733

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.6.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

5.387

5.387

5.387

5.387

1.2 Openbare orde en veiligheid

5.510

5.513

5.378

5.345

Totaal

10.898

10.901

10.766

10.732

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2023-2026

39

3.7 Bestuur en organisatie Ambitie Lasten x € 1.000 33.966 Baten x € 1.000 -5.574 Percentage van totale uitgaven 10%

Regio en partnerschappen Ontwikkelingen in Gouda zijn van belang voor de ons omliggende gemeenten in de regio en andersom. Veel van de opgaven waar de gemeente voor staat, kunnen alleen op regionaal niveau worden opgelost. De intensieve samenwerking in de regio Midden-Holland wordt voortgezet. Wederkerigheid is daarbij belangrijk. Huidige samenwerkingsverbanden zijn onder andere samenwerking in de regio Midden-Holland, samenwerking met verschillende steden als Alphen en Woerden, en in verbanden als de G40 en VNG en gemeenschappelijke regelingen. Met de wijziging in de wet Gemeenschappelijke Regelingen bezien we hoe we invulling kunnen geven aan de versterking van de controlerende en kader stellende rol van de gemeenteraad in deze regelingen.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Samenwerking Alle politieke partijen in de Goudse gemeenteraad willen werken aan een vernieuwende vorm van besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de leden van de politieke partijen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en openheid zijn hierbij de basis.

2) Gemeenschappelijke regelingen Eenduidige invulling van de aanpassingen in de wet gemeenschappelijke regelingen.

3) Regio en partnerschappen Gouda werkt conform het positioneringsdocument regio Midden-Holland.Voor iedere samenwerking worden strategische keuzes gemaakt en een duidelijke inzet voor iedere samenwerking geformuleerd.

4) Ruimte voor burgerinitiatieven Burgers, ondernemers en organisaties kunnen contact opnemen met participatiemedewerkers, wanneer zij initiatieven willen ontplooien of willen reageren op projecten in de openbare ruimte.

40

Programmabegroting 2023-2026

3.7.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Doelstelling 1: Samenwerking • Opstellen van een format voor de startnotitie in samenspraak met de griffie. • Startnotitie gebruiken bij de 12 raadsbrede thema’s.

Doelstelling 2: Gemeenschappelijke regelingen • In overleg treden met andere steden en in gemeenschappelijke regelingen over de invulling van de wijziging in de wet gemeenschappelijke regelingen • Invulling voorstellen aan de Raad

Doelstelling 3: Regio en partnerschappen • Starten met concrete invulling geven aan de lobbyagenda. • Conform het postitioneringsdocument regio Midden-Holland focus aanbrengen op de inzet van Gouda in de verschillende bestuurlijke tafels.

Doelstelling 4: Ruimte voor burgerinitiatieven • Nieuwe evenementenvoorschriften voor Goudasfalt, en totstandbrengen Bestemmingsplan voor het terrein. • Continueren GoudApot en bezien mogelijkheden voor verbreding doelstellingen

Programmabegroting 2023-2026

41

3.7.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Regio Midden-Holland (RMH) Om de regio Midden-Holland, met Gouda als schakel, economisch aantrekkelijk te houden, bouwen we voort op het werk van de afgelopen periode. We investeren in een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en vestigingsklimaat door onder meer samen te werken op: • Verbeteren van bereikbaarheid door samenwerking voor de ontwikkeling van station Gouweknoop en inzetten op duurzame mobiliteit Fiets, OV en over de weg. • Verdere ontwikkeling van Campus Gouda en de Triple Helix innovatieprojecten. • Samenwerking in het sociaal domein om versnippering van het zorgaanbod tegen te gaan en meer regionale samenhang in beleid en uitvoering te creëren. • Invulling geven aan het Nationale Klimaatakkoord. • De onderlinge regionale afstemming van en inzet op woningbouwopgave, voor de toename van (betaalbare) woningen in de regio conform de Regionale Projectenlijst Wonen. • Aanvaarding kwalitatieve bedrijventerreinen door GS.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de publieksleges ter dekking van de kosten voor de door burgerzaken diverse geleverde diensten.

42

Programmabegroting 2023-2026

3.7.3 Wat gaat het kosten? 3.7.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2023

2024

2025

2026

33.966

34.074

34.165

33.446

Baten

-5.574

-5.574

-5.574

-5.574

Saldo van baten en lasten

28.392

28.500

28.591

27.872

Toevoegingen aan reserves (lasten)

557

557

557

557

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-664

-664

-664

-664

28.285

28.392

28.484

27.764

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Startbegroting

26.053

26.056

26.160

26.161

Autonome en administratieve ontwikkeling

-3.382

-3.423

-3.681

-3.500

Bestuursakkoord

5.329

5.474

5.719

4.819

285

285

285

285

28.285

28.392

28.484

27.764

Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

0.1 Bestuur

5.815

5.809

6.006

5.507

0.2 Burgerzaken

1.134

1.134

1.134

1.134

0.4 Overhead

21.442

21.557

21.450

21.231

Totaal

28.392

28.500

28.591

27.872

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2023-2026

43

3.7.4 Overhead 3.7.4.1 Inleiding Het BBV schrijft voor dat in het programmaplan een overzicht van de overhead wordt opgenomen. Doordat de overhead in een apart overzicht verantwoord wordt, ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen. Het idee is dat de begroting transparanter wordt en dat de raad beter kan sturen op de kosten van overhead. Daarnaast kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. Het BBV geeft de volgende definitie van overhead die de gemeenten moeten hanteren: 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Deze kosten worden verantwoord op het taakveld Overhead. De kosten van personeel (en goederen en diensten) in het primaire proces worden rechtstreeks doorberekend aan de betreffende taakvelden. Vanwege administratief technische redenen heeft de gemeente ervoor gekozen de overhead in de programmabegroting onderdeel uit te laten maken van programma 7 Bestuur en organisatie.

3.7.4.2 Toelichting op de overhead Voorbeelden van kosten die tot de overhead worden gerekend zijn de salarislasten van leidinggevenden en van medewerkers van de afdeling financiën. Ook de exploitatielasten van het Huis van de Stad maken deel uit van de overhead. Om de raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, worden de overheadkosten centraal begroot. Voorheen werden deze kosten verdeeld over de programma’s en niet apart inzichtelijk gemaakt. Het saldo van de overheadkosten (inclusief het bedrag dat is toegerekend aan externe kostendragers) komt in 2023 uit op € 21,4 miljoen en is daarmee 6,61% van de totale lasten (inclusief reserves) van de begroting. Voor het specificeren van de overheadkosten hanteert de gemeente Gouda een indeling in elf onderdelen. Onderdeel

Toelichting

Directie

Kosten van de directieleden en de bijbehorende management ondersteuning.

Primair proces

Loonkosten van het personeel die niet direct aan een taakveld kunnen worden toegerekend, zoals alle leidinggevenden in het primaire proces en ondersteuning in het primaire proces (managementassistentes en administratieve medewerkers).

Bestuursondersteuning en Communicatie

Kosten die worden ingezet ten behoeve van de interne en externe communicatie en de bestuursondersteuning.

Concernstaf

Kosten die gemaakt worden ten behoeve van interne controle en advies.

Informatisering en Automatisering

Kosten die gemaakt worden voor het aanschaffen van hardware- en software, licenties, onderhoud, systeem- en netwerk beheer, helpdesk, applicatiebeheer en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Ook vallen hier de telefoonkosten, de kopieerkosten en de kosten van DIV onder. Hiervoor zijn alle automatisering en ICT kosten doorgelopen en indien van toepassing direct toegerekend aan een taakveld. De overgebleven kosten zijn verantwoord onder overhead.

HRM

Kosten die gemaakt worden voor het personeelsbeheer, zoals de salariskosten van de HRMmedewerkers, de kosten van het personeelssysteem, concern brede opleidingskosten en trainingen, werving en selectie, arbodienst, OR, detachering en kosten organisatieontwikkeling.

Huisvesting

Kapitaallasten en onderhoud die betrekking hebben op het Huis van de Stad, alsmede waterverbruik, energiekosten, schoonmaakkosten, beveiliging en het onderhoud binnen het Huis van de Stad.

Facilitaire zaken

Kosten die betrekking hebben op het callcentrum, catering/ kantine, en portokosten.

Financiën

Kosten voor het voeren van de administratie, de planning- en controlfunctie en adviesfunctie op het gebied van financiën, treasury en fiscale zaken.

Inkoop

Kosten die worden gemaakt t.b.v. inkoop, waaronder ondersteuning aanbestedingen, ontwikkelen contractenbank en contractmanagement en de verzekeringen.

Juridische Zaken

Kosten die betrekking hebben op juridische zaken, zoals juridische advieskosten, proceskosten en schadevergoeding.

Toerekening overhead aan heffingen en tarieven Doordat de overhead sinds de BBV-wijziging op een apart overzicht wordt verantwoord en niet worden doorbelast aan de producten in het primaire proces, ontstaat een beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten binnen de programma's. Dit betekent niet dat dat de overhead buiten beschouwing wordt gelaten bij de berekening van de heffingen en tarieven. Deze wordt namelijk extracomptabel (buiten de boekhouding om) berekend ten behoeve van de tariefstelling en om aan te tonen dat de gemeente met deze heffingen geen winst maakt. De toegerekende overhead aan de heffingen en tarieven maken onderdeel uit van de in dit onderdeel gepresenteerde kosten van overhead.

44

Programmabegroting 2023-2026

3.7.4.3 Specificatie overhead De specificatie van de lasten en baten van overhead leidt tot de volgende overzichten. Exploitatie - Lasten (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

Beheer Openbare Ruimte

123

274

274

124

1.594

1.664

1.594

1.594

Centraal Juridische Afdeling

654

654

649

649

Concernstaf

646

647

647

647

2.625

2.625

2.624

2.624

Directie Algemeen

956

756

556

206

Directie Maatschappelijke Ontwikkeling

140

140

140

140

Directie Ruimtelijke Ontwikkeling

168

168

168

168

2.633

2.632

2.631

2.629

955

1.004

1.127

1.127

0

0

0

0

Human Resource Management

2.653

2.654

2.654

2.654

Informatievoorziening en Automatisering

8.678

8.660

8.648

8.956

0

0

0

0

Maatschappelijk Beleid

170

170

170

170

Opgroeien en Start Arbeidsmarkt

124

124

124

124

0

0

0

0

Bestuurs- en Managementondersteuning

Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

Facilitaire Zaken Financiën Griffie

Inkomen

Programmaorganisatie Control en Info Sociaal Domein Projecten Openbare Ruimte Regionale Dienstverlening Sociaal Domein Rekenkamer Ruimtelijk Beleid en Advies Services

2026

138

139

139

139

1.280

1.280

1.280

1.280

0

0

0

0

167

261

316

316

1.539

1.546

1.550

1.550

Stadstoezicht

137

137

137

137

Veiligheid en Wijken

230

221

221

221

Werk en Financiën

159

159

159

133

Werk en Participatie

0

0

0

0

Zorg en Ondersteuning

162

133

133

133

25.933

26.047

25.941

25.721

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2023-2026

45

Verdeling van de baten van de overhead over de afdelingen Exploitatie - Baten (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Beheer Openbare Ruimte

0

0

0

0

Bestuurs- en Managementondersteuning

0

0

0

0

-28

-28

-28

-28

Centraal Juridische Afdeling Concernstaf

0

0

0

0

-174

-174

-174

-174

Directie Algemeen

0

0

0

0

Directie Maatschappelijke Ontwikkeling

0

0

0

0

Directie Ruimtelijke Ontwikkeling

0

0

0

0 -546

Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

-546

-546

-546

Financiën

Facilitaire Zaken

0

0

0

0

Griffie

0

0

0

0

Human Resource Management Informatievoorziening en Automatisering Inkomen Maatschappelijk Beleid

0

0

0

0

-2.925

-2.925

-2.925

-2.925

0

0

0

0

-18

-18

-18

-18

Opgroeien en Start Arbeidsmarkt

0

0

0

0

Programmaorganisatie Control en Info Sociaal Domein

0

0

0

0

Projecten Openbare Ruimte Regionale Dienstverlening Sociaal Domein

0

0

0

0

-799

-799

-799

-799

Rekenkamer

0

0

0

0

Ruimtelijk Beleid en Advies

0

0

0

0

Services

0

0

0

0

Stadstoezicht

0

0

0

0

Veiligheid en Wijken

0

0

0

0

Werk en Financiën

0

0

0

0

Werk en Participatie

0

0

0

0

Zorg en Ondersteuning

0

0

0

0

-4.490

-4.490

-4.490

-4.490

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.4.4 Overheadpercentage De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moeten worden opgenomen in de begroting. Deze indicator drukt de totale overheadkosten uit in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Totale overheadkosten (programma totaal)

2023

2024

2025

2026

25.933

26.047

25.941

25.721

Baten overhead (programma totaal)

-4.490

-4.490

-4.490

-4.490

Totale overhead

21.442

21.557

21.450

21.231

Totale lasten (exclusief toevoegingen aan reserves)

324.194

310.021

312.654

310.827

6,61%

6,95%

6,86%

6,83%

Berekend overheadpercentage (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

46

Programmabegroting 2023-2026

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen Waar staat dit programma voor? Lasten x € 1.000 3.911 Baten x € 1.000 -215.813

In de zeven programma's van deze begroting zijn de specifieke laten en baten per programma opgenomen. Daarnaast heeft de gemeente ook lasten en baten die niet aan een programma zijn toe te rekenen. Het betreft de algemene uitkering, algemene belastingen, financiering, onvoorziene uitgaven, stelposten en de vennootschapsbelasting. Deze onderdelen komen aan bod in dit programma.

Percentage van totale uitgaven 1%

Programmabegroting 2023-2026

47

3.8.1 Inleiding Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Voorbeelden zijn de uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten van gemeentelijke belastingen (zoals OZB, precariobelasting). Binnen de algemene dekkingsmiddelen wordt geen directe koppeling gelegd tussen middelen en doelstellingen. Daarom bevat dit onderdeel van de begroting geen overzicht met indicatoren. De toelichting is opgebouwd aan de hand van de diverse taakvelden die binnen dit onderdeel worden verantwoord. In lijn met voorgaande jaren worden de volgende algemene dekkingsmiddelen onderscheiden: • financiering/treasury; • lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is; • uitkering(en) uit het gemeentefonds; • overige baten en lasten.

3.8.2 Toelichting op financiering Treasury Op het taakveld treasury worden het renteresultaat en het resultaat op deelnemingen verantwoord. Het renteresultaat wordt ook wel aangeduid als het saldo van de financieringsfunctie. Dit geeft het saldo weer tussen enerzijds: • de betaalde rente (last) over de aangegane langlopende leningen en over de aangetrokken kortlopende middelen zoals kasgeld en middelen in rekening-courant en • de ontvangen rente (baten) over de uitzettingen, zoals deposito’s, verstrekte langlopende leningen en beleggingen en anderzijds de rente die wordt doorberekend aan de producten, de investeringen en de grondexploitaties. Het resultaat op deelnemingen bestaat uit ontvangen dividend van aandelen BNG. Cyclus en Oasen keren geen dividend uit. Naast dividend worden op deze post ook de ontvangen garantiepremies op verstrekte borgstellingen verantwoord. Tot slot worden de kapitaallasten (rentelasten) voor deelnemingen in het aandelenkapitaal van de Bank Nederlandse Gemeenten, Cyclus N.V. en Oasen hier verantwoord. Per saldo resteert een voordelig resultaat op het taakveld treasury van ongeveer € 2,5 miljoen in 2023.

In de daaropvolgende jaren loopt dit voordelig resultaat wat op met de aantekening dat het rentepercentage waartegen mag worden doorberekend aan producten, investeringen en grondexploitaties op grond van regelgeving wellicht op enig moment moet worden verlaagd. Hierdoor zal het resultaat op taakveld treasury lager worden. Indien dit zich voordoet heeft dit weinig tot geen begrotingsconsequenties omdat dan de producten, de investeringen en de grondexploitaties minder rente doorbelast krijgen.

3.8.3 Toelichting op algemene dekkingsmiddelen Mutaties reserves De bij dit onderdeel geraamde onttrekkingen zijn grotendeels een gevolg van de besluitvorming over de aanwending van de reserve sociaal domein en de algemene reserve. Resultaat van de rekening (baten/lasten) Dit taakveld toont in feite het begrotingssaldo, na alle toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het begrotingssaldo kent het volgende meerjarige verloop. (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Begrotingssaldo

-2.613

-5.778

-11.437

-814

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Het saldo wordt administratief technisch in de jaren 2023 - 2026 toegevoegd aan de algemene reserve. Onroerende zaakbelasting (woningen en niet-woningen) De OZB is een belasting die gemeenten mogen heffen over woningen en niet-woningen. De OZB maakt onderdeel uit van de groep lokale heffingen (rioolheffing, OZB, afvalstoffenheffing, leges, parkeeropbrengsten, precariobelasting, hondenbelasting, havengelden, staangelden, marktgelden en toeristenbelasting) en genereert voor de gemeente Gouda binnen de lokale heffingen de op een na hoogste belastingopbrengst. De OZB kan worden gesplitst in een eigenarenbelasting en een gebruikersbelasting. De aanslagen OZB worden berekend op basis van de waarde van de onroerende zaken. Deze waardering dient de gemeente uit te voeren op grond van de Wet waardering onroerende zaken. Het tarief voor de heffing van de OZB wordt jaarlijks gewijzigd. De aanslag OZB wordt berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaken, zoals die op de voet van de Wet WOZ wordt vastgesteld. Voor het jaar 2023 worden de onroerende zaken gewaardeerd naar waardepeildatum 1 januari 2022.

48

Programmabegroting 2023-2026

Aan de lastenkant worden kosten geraamd voor het innen van de opgelegde belastingen, de zogenaamde perceptiekosten. Feitelijk zijn dit alle personele en materiële kosten die verband houden met de oplegging, inning, afhandeling van bezwaarschriften en de kosten van de uitvoering van de Wet WOZ. Parkeerbelastingen Tot dit taakveld behoren de heffing en invordering van parkeerbelasting, de opbrengsten van parkeerfaciliteiten en de opbrengsten uit boetes. In Gouda zorgen met name het betaalde straatparkeren rondom de binnenstad en de stationsparkeergarage voor jaarlijkse inkomsten. Overige belastingen Tot dit taakveld behoren overige gemeentelijke belastingen, zoals de precariobelasting en de hondenbelasting. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De (algemene) uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De hoogte van de algemene uitkering wordt bepaald op basis van objectieve maatstaven zoals bijvoorbeeld het aantal inwoners, het aantal woonruimten en andere sociale en fysieke kenmerken van de gemeente. Naast de algemene uitkering komen uit het gemeentefonds ook decentralisatie-uitkeringen, integratie-uitkeringen en suppletie-uitkeringen, die allemaal hun eigen specifieke basis hebben. De hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds voor de periode 2023-2026 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2022.

In deze meicirculaire is ook de nieuwe verdeling van het gemeentefonds verwerkt. De raad heeft de verwerking van deze circulaire vastgesteld via een apart raadsbesluit op 4 juli 2022. De uitkomsten van de septembercirculaire 2022 worden verwerkt in het raadsvoorstel van de programmabegroting 2023 2026. Overige baten en lasten Binnen dit taakveld presenteert de gemeente de algemene lasten en baten, de post onvoorziene uitgaven algemeen en de stelposten voor nog toe te wijzen middelen. Binnen dit taakveld staan ook de loonkosten voor bovenformatief personeel dat niet meer aan het werk is en de lasten en baten van gedetacheerd personeel. Onvoorziene uitgaven Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is opgenomen. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang hiervan. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang hij nodig acht. De raming voor 2023 bedraagt € 151.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma’s tezamen, dat onder voorwaarden (onvoorzien, onvermijdbaar, onuitstelbaar) kan worden aangewend. De hoogte van de onvoorziene uitgaven is trouwens niet bedoeld om omvangrijke afwijkingen binnen de begroting op te vangen. Daarvoor dient de beschikbare weerstandscapaciteit.

Stelposten Stelposten zijn posten die wel in de begroting zijn meegenomen voor het algemeen beeld, maar nog niet zijn uitgewerkt of ingevuld. Dit omdat nog niet bekend is hoe de verdeling precies plaatsvindt. Het is wenselijk zo min mogelijk met stelposten te werken. Binnen de begroting van Gouda zijn de volgende stelposten verwerkt: • Stelposten loon- en prijscompensatie: De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prijzen. Dat betekent dat rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prijsstijgingen. De loon- en prijsgevoelige budgetten in de Goudse begroting zijn in 2023 verhoogd met de 3,3% voor loongevoelige budgetten en 2,3% voor prijsgevoelige budgetten. • Stelpost uitbreiding Westergouwe: Op basis van eerdere ramingen van de gevolgen van de bouwactiviteiten in Westergouwe voor de opbrengsten OZB en de uitkering uit het gemeentefonds is ook een (stel)post opgenomen ter dekking van hogere lasten voor de gemeente. • Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds: De taakmutaties die genoemd worden in circulaires van het gemeentefonds worden in afwachting van nadere inhoudelijke en financiële onderbouwing geraamd op een afzonderlijke post in de begroting.

Voor 2023 en verder kunnen nog middelen worden bestemd met betrekking tot onder andere de nieuwe wetten "Wet inburgering" en " Wet open overheid" en ook voor "antidiscriminatievoorziening" en prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg. • Stelpost Winterplan: Dit betreft een stelpost voor onder andere aanvullende steun aan huishoudens en maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen, cultuurinstellingen, welzijnsorganisaties en buurthuizen, die door de stijgende energiekosten financieel ernstig in de problemen komen. • Stelpost onderuitputting kapitaallasten: dit betreft een stelpost voor de onderuitputting van kapitaallasten in verband met verwachte de verwachte stijging van investeringskosten. Alle bedragen in onderstaande tabel zijn positief. Dat betekent dat de middelen beschikbaar zijn voor besteding.

Programmabegroting 2023-2026

49

Stelposten Omschrijving (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Stelposten loon- en prijscompensatie

759

4.652

8.890

12.680

Stelpost uitbreiding Westergouwe

404

393

380

380

Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds

1.074

1.070

749

764

Stelpost winterplan

2.276

1.776

276

276

250

250

250

250

4.763

8.140

10.545

14.350

Stelpost onderuitputting kapitaallasten Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Vennootschapsbelasting Overheden vallen onder de vennootschapsbelastingplicht. Over de winst die zij met ondernemingsactiviteiten hebben behaald, moeten zij vennootschapsbelasting betalen. De gemeente Gouda verwacht op basis van de huidige inzichten dat de activiteiten Straatparkeren, Parkeergarage, reclame en bedrijfsafval door de ondernemerspoort gaan: • voor het Straatparkeren kan een vrijstelling worden toegepast, waardoor geen VPB-druk ontstaat; • voor de overige activiteiten geldt geen vrijstelling en is de geraamde vennootschapsbelasting € 157.000 voor 2023 en € 475.500 voor de periode 2024-2026. Deze bedragen worden respectievelijk € 176.500 voor 2023 en € 534.000 voor de periode 2024-2026 als de kabinetsplannen goedgekeurd worden om het lage tarief in de Vpb van 15 procent te laten gelden voor de eerste € 200.000 winst in plaats van voor de eerste € 395.000 nu.

3.8.4 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de onroerendezaakbelastingen, de hondenbelasting, en de precariobelasting als algemeen dekkingsmiddel.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG stuurt actief op het vergroten van hun maatschappelijke impact. BNG benoemt hiertoe vijf belangrijke doelstellingen waaraan het wil bijdragen: duurzame steden en gemeenschappen, goede gezondheid en welzijn, kwaliteitsonderwijs, betaalbare en duurzame energie, klimaatactie.

Oasen Oasen is het drinkwaterbedrijf van Midden Holland; de inwoners van de gemeente Gouda en de bedrijven in Gouda zijn de afnemers. Kernactiviteiten van Oasen zijn het winnen, zuiveren, distribueren en verkopen van drinkwater. De uitvoering van de taken van Oasen heeft geen directe link met programmadoelstellingen van de gemeente. Er is uiteraard wel sprake van een algemeen belang van goed en betrouwbaar drinkwater.

50

Programmabegroting 2023-2026

3.8.5 Wat gaat het opleveren? 3.8.5.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Lasten

3.911

6.410

8.254

11.652

Baten

-215.813

-222.448

-231.589

-222.897

Saldo van baten en lasten

-211.902

-216.038

-223.335

-211.245

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

200

200

Onttrekkingen aan reserves (baten)

0

0

0

0

-211.902

-216.038

-223.135

-211.045

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.8.5.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting Autonome en administratieve ontwikkeling Bestuursakkoord Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal

2023

2024

2025

2026

-211.637

-214.808

-220.431

-209.552

-3.018

-3.335

-3.282

-1.962

0

0

0

0

2.753

2.105

578

468

-211.902

-216.038

-223.135

-211.045

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.8.5.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit onderdeel van de begroting. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2023

2024

2025

2026

0.5 Treasury

-2.450

-3.196

-3.756

-4.087

0.61 OZB woningen

-8.697

-8.921

-9.158

-9.357

0.62 OZB niet-woningen

-8.485

-8.703

-8.933

-9.126

0.63 Parkeerbelasting

-3.782

-3.782

-3.781

-3.781

0.64 Belastingen overig

-451

-463

-477

-488

-193.145

-199.349

-208.023

-198.930

4.746

8.144

10.559

14.364

363

233

234

160

-211.902

-216.038

-223.335

-211.245

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2023-2026

51

4 Beleidsbegroting: paragrafen

52

Programmabegroting 2023-2026

4.1 Lokale heffingen 4.1.1 Inleiding Lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Heffingssoorten Er is onderscheid tussen belastingen, rechten en bestemmingsheffingen. • Belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. De opbrengst van de gemeentelijke belastingen gaan naar de algemene middelen. • Rechten zijn vergoedingen voor kosten die verband houden met een individuele dienst, zoals het verstrekken van een vergunning. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. • Bestemmingsheffingen zijn vergoedingen die een gemeente vraagt voor het beschikbaar stellen/onderhouden van een collectieve voorziening. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. Lokale heffingen Gouda Gouda kent de volgende lokale heffingen. • Belastingen: OZB, hondenbelasting, toeristenbelasting, parkeerbelasting en precariobelasting. • Rechten: Leges, marktgelden, havengelden, staangelden. • (Bestemmings)heffingen: rioolheffing, afvalstoffenheffing, reinigingsrechten. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van de diverse lokale heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners en bedrijven.

Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op de kostendekking van de leges en diverse gemeentelijke heffingen; de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De consequenties van het beleid voor de belastingverordeningen worden nader uitgewerkt in het belastingvoorstel dat in de raadsvergadering van december wordt behandeld. De Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland verzorgt voor Gouda de heffing en de invordering van de lokale belastingen en heffingen. Ook bepaalt de BSGR de hoogte van de WOZ-waarde voor alle onroerende zaken in onze gemeente. Meer informatie over de BSGR is te vinden in de paragraaf Verbonden partijen en op de website van de BSGR. (https:// www.bsgr.nl/) Met ingang van 1 januari 2023 verzorgt de Coöperatie ParkeerService U.A. de naheffingsaanslagen van de parkeerbelastingen. Dit was tot en met 2022 ondergebracht bij de BSGR. Meer informatie over de Coöperatie ParkeerService U.A. vindt u op de website van Parkeerservice (https://www.parkeerservice.nl/)

4.1.2 Beleid en belangrijkste wijzigingen in 2023 Algemeen De uitgangspunten voor de tarieven zijn gebaseerd op het Coalitieakkoord 2022-2026. Het streven is om de OZB met niet meer te laten stijgen dan het inflatiepercentage. Daarnaast is het streven om alle huishoudens ervan te laten profiteren als de lokale lasten worden verlaagd. Tariefontwikkeling In de kaderbrief 2023 is aangegeven dat de lokale woonlasten en de belastingen/heffingen voor het jaar 2023 worden geïndexeerd op basis van verwachte prijsontwikkeling. De prijsontwikkeling is conform de meicirculaire 2022. Bij het bepalen van de opbrengsten 2023 is daarom rekening gehouden met een inflatiepercentage van 2,3%. (In 2022 betrof dit percentage 1,4%). Als gevolg van de stijging van de kosten voor het inzamelen van afval dient het tarief voor afvalstoffenheffing naast het inflatiepercentage van 2,3% te worden opgehoogd. Het vaste tarief afvalstoffenheffing wordt daarom opgehoogd met € 75,55. Woonlasten (lokale lastendruk) De woonlasten bestaan uit de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De woonlasten worden berekend voor een eigenaar of huurder van een woning die de woning bewoont met meerdere personen. In 2023 stijgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 276.000 (gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2022) met 8,77%.

De woonlasten voor de huurder stijgen in 2023 met 14,4%. Deze stijgingen worden veroorzaakt door de hoge kosten voor afvalinzameling. Een ophoging van het vaste tarief voor de afvalstoffenheffing is daardoor noodzakelijk. De stijging van de woonlasten ten opzichte van 2022 geeft een vertekend beeld. In de begroting 2022 is namelijk aangegeven dat de tarieven voor afvalstoffenheffing al verhoogd diende te worden als gevolg van de kostenstijgingen voor

Programmabegroting 2023-2026

53

het inzamelen van afval. Tijdens de begrotingsraad in november 2021 is een amendement aangenomen waardoor een beroep kon worden gedaan op de algemene reserve. Een verhoging van de tarieven kon daardoor eenmalig uitblijven. In vergelijking met de oorspronkelijke begroting stijgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 276.000) met 6,01%. De woonlasten voor de huurder stijgen in 2023 dan met 9,08%.

4.1.3 Beleidsuitgangspunten gemeentelijke heffingen in 2023 Onroerende zaakbelastingen Onroerende zaakbelastingen worden betaald door eigenaren en/of gebruikers van onroerende zaken zoals woningen, bedrijfspanden en grond. De opbrengsten van de OZB gaan naar de algemene middelen. De opbrengst van de OZB wordt opgehoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Dit is de indexatie 'prijsoverheidsconsumptie’ zoals aangegeven in de meicirculaire 2022. Wat de verhoging van de OZB opbrengst betekent voor de hoogte van de belastingtarieven is onder andere afhankelijk van de waardeontwikkeling van woningen en nietwoningen. De heffingsmaatstaf van de onroerende zaakbelastingen is de WOZ-waarde van de woning/niet-woning. Er wordt belasting geheven naar een percentage van deze vastgestelde WOZ-waarde. De WOZ-waarde wordt jaarlijks opnieuw bepaald. Zodra de nieuwe WOZ-waarden voor 2023 (peildatum 1-1-2022) bekend zijn, zal bij het tarievenvoorstel Belastingverordening (na vaststelling van de begroting) het definitieve belastingtarief hierop worden aangepast. Voor de objecten die de gemiddelde waardeontwikkeling volgen zal de aanslag OZB 2023 dus met ongeveer 2,3% stijgen. Reinigingsheffingen Afvalstoffenheffing is een heffing voor huishoudens waar de gemeente de plicht heeft om huisvuil op te halen. Met de opbrengst wordt de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval bekostigd.

Het tarief voor afvalstoffenheffing bestaat per huishouden uit een vast tarief (voor 2023 bepaald op € 347,55) en een variabel tarief. Het variabele deel van de afvalstoffenheffing 2023 is afhankelijk van het aantal maal door huishoudens aangeboden restafval in 2022. Het tarief is € 1,50 per 60 liter restafval. Het aanvragen van kwijtschelding is mogelijk. Tevens is er, evenals de voorgaande jaren, een mogelijkheid tot vrijstelling indien als gevolg van een medische aandoening sprake is van extra veel afval. Bij de vaststelling van de Verordening Reinigingsheffingen 2023 (raadsbehandeling in december 2022) worden de definitieve tarieven 2023 vastgesteld. Reinigingsrecht is een heffing voor bedrijven die hun afval bij het huishoudelijk afval mogen aanbieden. Bedrijven mogen afval aanbieden dat qua samenstelling en hoeveelheid vergelijkbaar is met huishoudelijk afval. Het tarief betreft een tarief per aanbieding. Kwijtschelding is niet mogelijk. De reinigingsheffingen (afvalstoffenheffing en reinigingsrecht) worden bepaald op basis van actuele berekeningen van kosten en opbrengsten met als uitgangspunt kostendekkende tarieven. De kosten voor afvalinzameling zijn hoog en zullen ook de komende jaren stijgen.

Dit wordt onder andere veroorzaakt door prijsstijgingen bij Cyclus (een onderneming die het afval inzamelt voor Gouda), een verlaging van de vergoeding voor ingezameld afval, omgekeerd inzamelen (restafval wordt niet aan huis ingezameld, maar wordt door de bewoner zelf weggebracht naar een ondergrondse vuilcontainer), en overdragen van ondergrondse containers van eigen beheer naar Cyclus. In 2022 kon een stijging van het tarief voor afvalstoffenheffing éénmalig uitblijven doordat een beroep is gedaan op de algemene middelen. in 2023 is een tariefsverhoging (naast de ophoging met het inflatiepercentage) noodzakelijk. Doordat bepaalde kosten (bijv; opruimen zwerfvuil, kosten reinigingsinspectie) met ingang van 2023 niet meer ten laste worden gelegd van de afvalstoffenheffing is de stijging van het tarief beperkt tot € 75,55. Het tarief voor 2023 is € 392,55 (vast tarief 347,55 + 30x1,50 variabel tarief) Rioolheffingen Rioolheffing is een heffing voor huishoudens en bedrijven die water direct of indirect op de gemeentelijke riolering afvoeren. Rioolheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengsten worden dan ook alleen gebruikt om de kosten te dekken die samenhangen met de wettelijke zorgplicht die de gemeente heeft voor de afvoer van afvalwater, de afvoer van regenwater en het beheer van het grondwaterpeil. De heffing bestaat uit 2 soorten; een eigenaren- en een gebruikersdeel.

Eigenaren betalen een vast bedrag per perceel. Gebruikers betalen een bedrag op basis van het aantal kubieke meters water dat vanuit een perceel wordt afgevoerd. Het gebruikersdeel wordt vermeerderd indien meer dan 400m3 water vanuit een perceel wordt afgevoerd. De tarieven voor de rioolheffing zijn gebaseerd op het gemeentelijk rioleringsplan 2019-2023. De rioolheffing voor 2023 wordt vervolgens bepaald op basis van actuele berekeningen baten en lasten. In 2021 konden de tarieven met € 17,30 worden verlaagd en in 2022 zijn de tarieven ten opzichte van 2021 niet opgehoogd. In 2022 wordt het eigenarentarief en het gebruikerstarief slechts opgehoogd met het inflatiepercentage (2,3%). Het GRP wordt eens in de 5 jaar opgesteld. In 2023 worden de werkzaamheden opgestart voor het opstellen van het GRP 2024-2028

54

Programmabegroting 2023-2026

Marktgelden Marktgelden worden geheven voor alle week- en dagmarkten in de gemeente. Er zijn tarieven voor een vaste standplaats en een dagplaats. Deze tarieven zijn gedifferentieerd naar een tarief voor de zaterdagmarkt en een tarief voor de dinsdag, woensdag of donderdagmarkt. Belastingplichtigen betalen een bedrag op basis van de plaats (m2) die wordt ingenomen. De opbrengsten van deze belasting worden onder andere ingezet voor het onderhoud van de markt, daarbij valt te denken aan het reinigen van het marktterrein, dagelijks toezicht op de markt door de marktmeester en energie- en watervoorzieningen. De tarieven van de marktgelden worden opgehoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een belasting voor uitbaters van overnachtingsmogelijkheden zoals hotels en bed & breakfast. Er wordt een bedrag per persoon, per overnachting betaald. De opbrengsten van deze belasting worden ingezet voor stadsmarketing en toerisme. Ondernemers ontvangen aan het begin van het jaar een voorlopige aanslag. Deze mag in maandelijkse termijnen worden betaald. De definitieve aanslag volgt na afloop van het belastingjaar. De tarieven worden opgehoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Conform het raadsbesluit van 30 juni 2021 is sinds 1 januari 2022 de registratieplicht voor toeristische verhuur van toepassing.

Met de invoering van deze registratieplicht kan een verhuurder niet langer vrijblijvend via bijvoorbeeld een digitaal platform zijn woning voor toeristisch gebruik aanbieden. Door invoering van een registratieplicht krijgt de gemeente dit in beeld. Dat is van belang om te kunnen beoordelen of het niet te veel druk op de woningmarkt geeft, om (brand)veiligheidseisen te kunnen handhaven en om toeristenbelasting te innen. Precariobelasting Precariobelasting is een belasting voor personen of bedrijven die voorwerpen hebben onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Voorwerpen waarvoor de gemeente Gouda precariobelasting heft zijn onder andere bouwmaterialen, terrassen, en winkeluitstallingen. De opbrengsten van deze belasting gaan naar de algemene middelen. De tarieven worden verhoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Hondenbelasting De hondenbelasting is een belasting voor houders van honden. Het te betalen bedrag is afhankelijk van het aantal honden. De opbrengsten gaan in de algemene middelen. Een deel van de opbrengst wordt gebruikt als vergoeding voor het beschikbaar stellen van collectieve voorzieningen voor honden (zoals onderhoud van uitrenplekken en het beschikbaar stellen van hondenpoepzakjes). Voor belastingjaar 2023 wordt het tarief verhoogd met het inflatiepercentage van 2,3%.

Havengelden Havengelden worden betaald voor vaartuigen die in gemeentewater aanleggen of verblijven. Het te betalen bedrag is afhankelijk van de duur van het verblijf en de lengte (in strekkende meters) van het vaartuig. De opbrengsten van havengelden worden onder andere gebruikt voor het onderhoud van aanlegsteigers en voorzieningen ten behoeve van de recreatievaart. De tarieven van de havengelden worden verhoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Staangelden Staangeld wordt opgelegd aan de hoofdbewoner van een woonwagen voor het hebben van een standplaats voor een woonwagen. Het te betalen bedrag is afhankelijk van de oppervlakte van de staanplaats. De staangelden worden verhoogd met het percentage van de maximale jaarlijkse huurverhoging voor woonwagenstandplaatsen van 2,3%. (bron:https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/woning-huren/vraag-en-antwoord/ maximale-huurverhoging-2022) Leges Leges zijn vergoedingen voor een product die bij de gemeente wordt aangevraagd of voor een dienst die door de gemeente op verzoek wordt uitgevoerd. In algemene zin worden de legestarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 2,3%. Waarschijnlijk zullen enkele nieuwe belastbare feiten worden opgenomen c.q. bestaande belastbare feiten worden gewijzigd in relatie tot onder meer gewijzigde regelgeving.

Enkele tarieven worden aangepast om een betere aansluiting te krijgen tussen tijdsbesteding van de behandeling van de aanvraag en de hoogte van het tarief. Verder zijn gemeentes gebonden aan de door de rijksoverheid vastgestelde maximumtarieven. De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen treden (mogelijk) op 1 januari 2023 in werking. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden gemeenten bevoegd gezag over de bodem. Verschillende taken worden

Programmabegroting 2023-2026

55

van de provincie overgedragen naar gemeente. Dat heeft juridische en financiële gevolgen. Het heeft dus ook gevolgen voor de legesverordening; bepaalde leges mogen niet meer worden geheven, en er mogen nieuwe tarieven worden geheven. De raad kan er bijvoorbeeld voor kiezen om milieuleges te gaan heffen. Tijdens de raad van 15 juni 2022 is besloten om deze milieuleges te gaan heffen en één en ander te verwerken in de legesverordening van 2023. De belastingverordening 2023 wordt in de raadsvergadering van december 2022 aangeboden. Bij het opmaken van de nieuwe legesverordening 2023 wordt rekening gehouden met de vernieuwde model verordening leges die de VNG speciaal heeft opgesteld in verband met de inwerkingtreding van de omgevingswet. De legesinkomsten voor bouwvergunningen zullen als gevolg van de inwerkingtreding van de Wkb teruglopen. Daarom zijn deze opbrengsten ten opzichte van 2022 naar beneden bijgesteld. Ook rond de decentralisatie van bodemtaken hangen nog financiële onzekerheden. 15 juni 2022 is er door de raad besloten om de huisvestingsverordening aan te passen en daarmee de opkoopbescherming in te voeren. In de belastingverordening van 2023 wordt een tarief opgenomen voor de aanvraag voor een verhuurvergunning opkoopbescherming.

Parkeerbelastingen Parkeerbelasting wordt betaald voor het parkeren van een voertuig op plaatsen die door het college zijn aangewezen als betaald parkeerplaatsen. Tevens wordt parkeerbelasting geheven voor het verlenen van een parkeervergunning. De opbrengsten gaan in de algemene middelen. Het kostenelement dat gemeenten in rekening mogen brengen bij de naheffingsaanslag parkeerbelasting voor 2023 is aangepast aan de consumentenprijsindex en mag met € 6,40 worden verhoogd. De kosten van de naheffingsaanslag komen daarmee op € 72,90. Met ingang van 1 januari 2023 worden de naheffingsaanslagen opgelegd door de coöperatie ParkeerService U.A en niet meer door de BSGR. Er kunnen financíële en efficency voordelen worden behaald als de parkeertaken zoveel mogelijk door één (externe) partij worden uitgevoerd. Sinds 1 april 2022 maakt Gouda gebruik van de scanauto van Parkeerservice. Het handhaven op foutparkeren wordt hiermee eenvoudiger. De opbrengst naheffingsaanslagen wordt mogelijk ook hoger. Het is nog niet te zeggen in hoeverre de opbrengst zal stijgen. Als gevolg van de scanauto zullen ook meer mensen bereid zijn parkeergeld te betalen wat minder naheffingsaanslagen oplevert.

56

Programmabegroting 2023-2026

4.1.4 Overzichten In deze paragraaf staan de volgende overzichten: 1. overzicht lokale heffingen; 2. overzicht lokale lastendruk eigenaar/gebruiker en huurder. 1. Overzicht lokale heffingen In het onderstaande overzicht staan de geraamde opbrengsten voor 2023. Opbrengstsoort (bedragen x € 1.000)

Geraamde Geraamde Geraamde opbrengst kwijtschelding opbrengst 2023 2023 2022

Tarieven 2023

Belastingen en heffingen OZB-eigenaren woningen

8.946

2

8.742

0,0963%

OZB-eigenaren niet-woningen

5.143

0

5.011

0,3534%

OZB-gebruikers niet-woningen

3.577

3.486

0,2818%

Afvalstoffenheffing

13.001

10.506

392,55

Rioolheffing eigenaren

9.416

9.419

258,50

Rioolheffing gebruikers

9.498

719

9.501

253,10

Totaal Belastingen en heffingen

49.582

1.696

46.664

976

Overige belastingen Hondenbelasting

276

269

80,95

Parkeerbelasting

3.801

4.036

div

Toeristenbelasting

149

145

0

Precariobelasting

225

219

div

Totaal overige belastingen

4.451

0

4.669

Rechten Leges burgerzaken

1.010

1.007

Leges bouwvergunningen

1.903

2.283

div

Leges milieuvergunningen

48

Leges overig

163

160

div

Marktgelden

130

127

div

Havengelden

111

108

div

Staangelden

73

71

div

25

div

div div

Reinigingsrechten

25

Totaal rechten

3.462

0

3.781

Totaal Lokale heffingen