Programmabegroting 2023-2026.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2023-2026
Inhoudsopgave 1 Introductie
5
1.1 Inleiding
5
1.2 Leeswijzer
5
2 Aanbiedingsnota
8
2.1 Begroting in beeld
8
2.2 Bestuurlijke samenvatting
10
2.3 Financiële samenvatting
11
3 Beleidsbegroting: programma's
15
3.1 Economie, werk en onderwijs
16
3.2 Energie en klimaat
20
3.3 Wonen en leefomgeving
24
3.4 Sociaal domein
28
3.5 Cultuur, sport en recreatie
32
3.6 Leefbaarheid en veiligheid
36
3.7 Bestuur en organisatie
40
3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen
47
4 Beleidsbegroting: paragrafen
52
4.1 Lokale heffingen
53
4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
61
4.3 Onderhoud kapitaalgoederen
71
4.4 Financiering
75
4.5 Investeringen
81
4.6 Bedrijfsvoering
83
4.7 Verbonden partijen
86
4.8 Grondbeleid
102
5 Financiële begroting 2023 - 2026
104
5.1 Inleiding
104
5.2 Financieel beleid en indicatoren
104
5.3 Toelichting ontwikkeling meerjarenperspectief 2023 - 2026
104
5.4 Grondslagen
112
5.5 Overzicht van baten en lasten
113
5.6 Incidentele baten en lasten 2023 - 2026
114
5.7 Financiering
115
5.8 Ontwikkeling en toelichting reserves 2023 - 2026
116
5.9 Ontwikkeling en toelichting voorzieningen 2023 - 2026
125
5.10 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
128
6 Bijlagen
129
6.1 Overzicht taakvelden
130
6.2 Wettelijk voorgeschreven indicatoren
133
6.3 Afkortingen
137
Programmabegroting 2023-2026
3
4
Programmabegroting 2023-2026
1 Introductie 1.1 Inleiding Voor u ligt de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 (hierna: programmabegroting) van de gemeente Gouda. De programmabegroting maakt deel uit van de Planning & Controlcyclus. Gemeenten zijn volgens de Gemeentewet verplicht om ieder jaar een begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening binnen deze Planning & Controlcyclus vast te stellen. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. De plannen zijn beschreven in zeven programma’s, waarbij steeds drie vragen centraal staan: • Wat wil Gouda bereiken? • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? • Wat gaat het kosten? Met deze begroting legt het college van burgemeester en wethouders de voor 2023 geplande lasten en baten ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De begroting dient ter ondersteuning van de rol van de raad. In deze rol ligt de nadruk op kaderstelling, controle, sturing op hoofdlijnen, autorisatie en allocatie van middelen. De budgetten voor 2023 worden door het vaststellen van deze begroting door de raad op programmaniveau geautoriseerd. Daarnaast geeft de meerjarenraming de raad een beeld van de verwachtingen ten aanzien van de financiële ontwikkelingen in de drie daaropvolgende jaren.
1.2 Leeswijzer De brede samenstelling van het gemeentelijk takenpakket maakt het lezen van een gemeentebegroting niet eenvoudig. Deze leeswijzer is bedoeld om u daarbij op weg te helpen. De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Aanbiedingsnota Dit onderdeel bevat een samenvatting van de belangrijkste ambities uit de begroting en de financiële positie. Programma's Een (beleids-)programma is een samenhangende verzameling van taken, activiteiten en geldmiddelen, wat gericht is op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke effecten. De burgers kunnen de raad aanspreken op de te realiseren prestaties van de programma’s in de begroting. Elk programma gaat in op de eerder aangehaalde drie W-vragen: • Wat wil Gouda bereiken? (geeft inzicht in de gestelde doelen); • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? (geeft een beschrijving van de doelen en acties); • Wat gaat het kosten? (bevat een overzicht van lasten, baten en taakvelden). Ieder programma wordt afgesloten met een overzicht van de verbonden partijen. Verplichte overzichten De overzichten Overhead en Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien zijn verplichte onderdelen van de programmabegroting. Het overzicht Overhead is verwerkt in programma 7 Bestuur en organisatie. Op algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt ingegaan in hoofdstuk 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen.
Paragrafen In de paragrafen worden financiële en bedrijfsmatige onderwerpen (van belang voor het inzicht in de financiële positie) gebundeld en per thema gepresenteerd. De volgende paragrafen maken onderdeel uit van de begroting: Lokale heffingen, Risicobeheersing en Weerstandsvermogen, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Investeringen, Verbonden partijen en Grondbeleid. Het onderwerp Investeringen is toegevoegd om extra inzicht in de verwachte uitgaande geldstroom te creëren; de andere 7 onderwerpen zijn wettelijk verplicht. Financiële begroting Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Gouda. Met onder andere de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief, de meerjarige ontwikkeling van het EMU-saldo en een meerjarig overzicht van baten en lasten. Ook een overzicht van de reserves en voorzieningen en de grondslagen waarop de ramingen zijn gebaseerd, worden gepresenteerd. De meeste overzichten in dit onderdeel zijn wettelijk voorgeschreven.
Programmabegroting 2023-2026
5
In de begroting zijn veel optellingen opgenomen. Voor deze tabellen geldt dat als gevolg van afronding de som der delen kan afwijken van het totaal. Besluit en bijlagen De begroting wordt gecompleteerd met enkele bijlagen, waaronder een vertaaltabel met baten en lasten per programma / taakveld.
6
Programmabegroting 2023-2026
Verbetering financiële functie Het verbeteren van de financiële functie heeft onze prioriteit. Onderdeel van het verbeterprogramma is het verbeteren van de begroting. De onderstaande wijzigingen zijn - onder andere - in de voorliggende begroting doorgevoerd: • De beleidsbegroting is meer op hoofdlijnen uitgewerkt, in lijn met het bestuursakkoord; • Er is een inleiding toegevoegd die fungeert als managementsamenvatting, zowel beleidsmatig als financieel, waarmee de hoofdlijn van de begroting 2023-2026 wordt weergegeven; • De financiële begroting en de paragraaf investeringen zijn vereenvoudigd, om de leesbaarheid en transparantie te vergroten; • Het overzicht van reserves en voorzieningen is gebundeld in de financiële begroting; • Bij de financiële tabellen zijn voetnoten toegevoegd om de interpretatie te vergemakkelijken; • De omvang van de begroting is met +/- 21 pagina's gereduceerd; • De financiële ontwikkelingen/ begrotingsmutaties zijn gebundeld in drie categorieën: 1) autonome en administratieve ontwikkelingen, 2) mutaties Bestuursakkoord en 3) nieuwe ontwikkelingen/ beleid. Door deze bundeling worden de financiële mutaties leesbaarder en makkelijker te volgen qua systematiek. • De begroting wordt aangeboden met een oplegnotitie in plaats van een raadsvoorstel.
Na uitwerking van de septembercirculaire 2022 wordt een integraal raadsvoorstel - inclusief de effecten van de septembercirculaire - van de begroting opgesteld en aan de raad voorgelegd. Naast de bovengenoemde aanpassingen wordt ruimte benut voor verdere verbetering. Dit betreft onder andere de eigen indicatoren. De eigen indicatoren zijn nu (nog) niet opgenomen. De wettelijke indicatoren zijn opgenomen in de bijlage van de programmabegroting. Het streven is om per programma een aantal eigen indicatoren op te nemen om de effectiviteit van het beleid te meten. Om te komen tot een goede set aan indicatoren is echter meer tijd nodig. Het is belangrijk dat de indicatoren voldoende concreet, meetbaar, realistisch en ook door de gemeente beïnvloedbaar zijn. En de indicatoren moeten ook daadwerkelijk wat zeggen over het te bereiken doel. De komende maanden wordt daar invulling aan gegeven, als onderdeel van de verdere uitwerking van het Bestuursakkoord. Bij de Kadernota 2024 (medio mei 2023) worden de nieuwe indicatoren gepresenteerd.
Programmabegroting 2023-2026
7
2 Aanbiedingsnota 2.1 Begroting in beeld
8
Programmabegroting 2023-2026
Programmabegroting 2023-2026
9
2.2 Bestuurlijke samenvatting Gouda is al 750 jaar een prachtige stad met een rijke historie. Gouda staat er goed voor. Het college wil hierop voortbouwen en de ambities uit het akkoord op hoofdlijnen “Geef Gouda door” waarmaken. Dit betekent nieuwe accenten op duurzaamheid en groen, en een inclusieve en sociale stad. Een goede samenwerking met de gemeenteraad en stad is daarbij essentieel. Winterplan Steeds meer kwetsbare Gouwenaars en maatschappelijke organisaties dreigen in financiële problemen te komen door de hogere energierekening en de inflatie. Daarom stelt het college voor om – naast 2022 – ook in 2023 en 2024 geld te reserveren voor onder andere aanvullende steun aan huishoudens en maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen, cultuurinstellingen, welzijnsorganisaties en buurthuizen, die door de stijgende kosten financieel ernstig in de problemen komen. Economie, werk en onderwijs Het college streeft naar een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, inclusief een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarom gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda. Verder wordt ingezet op het terugdringen van laaggeletterdheid en het bevorderen van kansengelijkheid in het onderwijs.
Via Campus Gouda wordt het hoger onderwijs duurzaam aan Midden-Holland verbonden in samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties. Tot slot wil de gemeente Gouda de komende bestuursperiode de jeugdwerkloosheid verminderen. Energie en klimaat De ambitie is dat de leefomgeving in 2050 bestand is tegen klimaatveranderingen en in 2040 wil Gouda CO2-neutraal en aardgasvrij zijn. De gemeente wil de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast verminderen door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Verder wordt begonnen met het verbinden en uitbreiden van groene structuren. Het verduurzamen van huizen en gebouwen krijgt een extra impuls om zoveel mogelijk energie te besparen. De gemeente geeft daarin het goede voorbeeld door in 2030 tenminste 55% van het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. Tot slot investeert de gemeente integraal en duurzaam in de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte. Wonen en leefomgeving In Gouda kan iedereen prettig wonen en dat moet zo blijven. Voor een goede bereikbaarheid en woningaanbod voor elke doelgroep voert de gemeente de in 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie uit. Met het programma Versnellen woningbouw stuurt de gemeente op kansrijke mogelijkheden. De gemeente blijft zich inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading.
Met de uitvoering van het Verkeerscirculatieplan creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad wordt autoluw. De totstandkoming van een distributiehub wordt bevorderd, De gemeente streeft naar een soepele overgang van vergunningaanvragen en bouwinitiatieven als de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking treedt. Sociaal domein Het college heeft de ambitie om passende hulp en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden voor Gouwenaars die dit het meest nodig hebben. De gemeente werkt aan een inclusieve en sociale stad, mede door het uitvoering van het programma Lokale inclusie agenda. Verder wordt ingezet op ondersteuning naar werk van inwoners met een arbeidsbeperking, statushouders en mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt Om kansengelijkheid te bevorderen en zwaardere zorg en ondersteuning te voorkomen wordt gewerkt aan een buurtaanpak. Aanpak van financiële problemen door het vroegtijdig signaleren van schulden, hulp bij schulden en verruimen inkomensgrenzen voor minimaregelingen. Er is aandacht voor de aansluiting tussen onderwijs, zorg en gemeentelijk sociaal domein. De dienstverlening aan inwoners is integraal en gaat uit van de menselijke maat. Cultuur, sport en recreatie Gouda is een unieke stad die veel te bieden heeft.
Daarom wil de gemeente datgene waar Gouda voor staat verder uitdragen en werken aan versterking van het imago. De gemeente investeert in samenwerking met de partners in de stad in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen.Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.Het huidige cultuurhistorische erfgoed wordt goed onderhouden en daar waar mogelijk toekomstbestendig en duurzaam aangepast. Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de sector is noodzakelijk om een interessant en aansprekend aanbod voor de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blijven trekken. Leefbaarheid en veiligheid Voor het tegengaan van ondermijnende criminaliteit wordt een integrale aanpak gehanteerd. Onder de ondermijningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel. De aanpak van het aantal woninginbraken blijft hoge prioriteit houden in 2023. Daarnaast is een duidelijke verschuiving gaande naar cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. De inzet van jeugdboa’s moet resulteren in de afname van jeugd(overlast). Tot slot investeert de gemeente in het voorkomen van polarisatie en radicalisering.
10
Programmabegroting 2023-2026
2.3 Financiële samenvatting Conclusie van de financiële positie • We leveren een sluitend meerjarenperspectief op. • In de voorliggende begroting zijn de budgetten zoals opgenomen in het bestuursakkoord 2022 - 2026 "Geef Gouda door" vewerkt. • De geactualiseerde verhouding tussen risico's en de mogelijkheid om deze te kunnen opvangen vanuit het weerstandsvermogen is "ruim voldoende" voor 2023 - 2026. • De omvang van de algemene reserve neemt toe van € 35 miljoen in 2023 naar € 54 miljoen in 2026.
Financiële resultaten 2023 -2026 In onderstaande tabel zijn de financiële resultaten opgenomen voor de jaren 2023 tot en met 2026. (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
324.194
310.021
312.654
310.827
Totaal baten
-325.353
-315.867
-325.039
-312.058
Saldo excl. reserves
-1.158
-5.846
-12.384
-1.231
Toevoegingen
19.607
4.057
4.257
4.257
Onttrekkingen
-21.062
-3.988
-3.309
-3.839
Saldo inzet reserves
-1.455
68
948
417
Gerealiseerd resultaat
-2.613
-5.778
-11.437
-814
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Ontwikkelingen begroting 2023 - 2026 In de onderstaande tabel zijn de ontwikkelingen opgenomen vanaf de meest actuele uitgangspositie (raadsbesluiten t/m 4 juli 2022) van het begrotingsresultaat. Hierbij zijn de mutaties per onderdeel toegelicht. (bedragen x € 1.000) A. Startbegroting
2023
2024
2025
2026
-23.165
-26.659
-31.731
-16.827
B. Autonome en administratieve ontwikkeling C. Bestuursakkoord
-981
-1.693
-1.958
-2.287
17.022
18.703
19.976
16.661
D. Nieuwe ontwikkelingen/ beleid
4.512
3.871
2.276
1.639
E. Geactualiseerd perspectief
-2.613
-5.778
-11.437
-814
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
A. Startbegroting Dit betreft de startpositie na het vaststellen van raadsbesluiten tot 4 juli 2022.
B. Autonome en administratieve ontwikkeling Bij het samenstellen van de programmabegroting 2023 - 2026 zijn er diverse autonome ontwikkelingen. Dit betreft onder andere loon- en prijsontwikkeling, aanpassing van hoeveelheden en administratieve aanpassingen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.
C. Bestuursakkoord "Geef Gouda door" 2022 -2026 Op 29 juni 2022 is het Bestuursakkoord "Geef Gouda door" 2022 - 2026 vastgesteld. De budgettaire verwerking is in de voorliggende begroting 2023 - 2026 verwerkt. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.
Programmabegroting 2023-2026
11
D. Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Bij het samenstellen van de programmabegroting 2023 - 2026 zijn er diverse nieuwe ontwikkelingen. In de onderstaande tabel is een specificatie met toelichting van deze ontwikkelingen opgenomen. D. Nieuwe ontwikkelingen/ beleid (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
01. Nadere uitwerking meicirculaire 2022
429
407
377
364
02. Tijdelijke voorzieningen Westergouwe
369
402
515
0
03. Uitvoering amendement verbetering bestaand groen
150
150
0
0
04. Vennootschapsbelasting
363
233
234
160
05. Contractwissel Gazprom
276
276
276
276
2.000
1.500
0
0
07. Toevoeging stelpost looncompenstatie
500
500
500
500
08. Toevoeging stelpost onderuitputting kapitaallasten
250
250
250
250
09. Diverse kleine mutaties
175
153
125
90
4.512
3.871
2.276
1.639
06. Toevoeging stelpost Winterplan
Totaal mutaties nieuwe ontwikkelingen / beleid (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
1. Nadere uitwerking meicirculaire 2022 Dit betreft een correctie van een algemene mutatie van het gemeentefonds naar een taakmutatie integratie uitkering WSW. Bij een nadere analyse van de meicirculaire 2022 is gebleken dat dit bedrag ten onrechte niet was toegekend aan het onderdeel WSW. 2. Tijdelijke voorzieningen Westergouwe Op 26-05-2021 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van een bedrag van € 49 miljoen bij de ' nota maatschappelijke voorzieningen Westergouwe 2021'. Het totaal beschikbaar budget bestond uit een investering van € 46,7 miljoen. Het resterende bedrag waren exploitatiemiddelen bestemd voor uitbreiding en huur van de tijdelijke huisvesting van 'IKC De Ontdekkingsreizigers'. Echter is het financieel effect van deze exploitatiemiddelen destijds niet verwerkt. In de 1e bestuursrapportage 2022 zijn de exploitatiemiddelen voor het jaar 2022 (alsnog) verwerkt. De resterende exploitatiemiddelen voor de jaren 2023 t/m 2025 zijn in deze begroting verwerkt. 3. Uitvoering amendement verbetering bestaand groen Dit betreft fasering van het amendement verbetering bestaand groen. Er is € 300.000 is vrijgevallen in de 1e bestuursrapportage 2022. De fasering over de jaren 2023 en 2024 zijn in deze begroting verwerkt. 4. Vennootschapsbelasting Dit betreft de actualisatie van de vennootschapsbelasting 2023 - 2026. 5.
Contractwissel Gazprom Vanwege de (verplichte) overstap naar een nieuwe energieleverancier worden er extra kosten gemaakt. 6. Toevoeging stelpost Winterplan We reserveren € 2 miljoen in 2023 en € 1,5 miljoen in 2024 voor onder andere aanvullende steun aan huishoudens en maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen, cultuurinstellingen, welzijnsorganisaties en buurthuizen, die door de stijgende energiekosten financieel ernstig in de problemen komen. 7. Toevoeging stelpost looncompensatie Dit betreft een extra toevoeging aan de stelpost (reservering) voor looncompensatie. Gelet op de huidige arbeidsmarktontwikkelingen en CAO onderhandelingen wordt er 1% extra op deze stelpost begroot. Hiermee komt de totale loonreservering op 4%. Gelet op de marktontwikkelingen is deze reservering waarschijnlijk niet toereikend. Op basis van de uitkomsten van de septembercirculaire 2022 wordt de looncompensatie mogelijk herzien. 8. Toevoeging stelpost onderuitputting Vanwege stijgende investeringskosten (ontwikkeling van de marktprijzen) reserveren we budget voor extra kapitaallasten (afschrijving / rentekosten) in de toekomst. 9. Diverse kleine mutaties Dit betreft diverse kleine overige mutaties.
E. Begrotingsresultaten 2023 - 2026 Dit betreft de nieuwe begrotingsresultaten 2023 - 2026 na verwerking van de diverse ontwikkelingen.
12
Programmabegroting 2023-2026
Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. (bedragen * € 1.000) Resultaat begroting (A)
2023
2024
-2.613
-5.778
2025
2026
-11.437
-814
Incidenteel saldo begroting Saldo van incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
-3.161
-1.281
-43
92
Incidenteel saldo (B)
-3.161
-1.281
-43
92
Totaal structurele baten
-325.353
-315.867
-325.039
-312.058
Totaal structurele lasten
324.194
310.021
312.654
310.827
Saldo
-1.158
-5.846
-12.384
-1.231
Saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
1.706
1.349
990
325
548
-4.497
-11.394
-906
Structureel saldo begroting
Structureel saldo (A-B) (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Ontwikkeling reservepositie De algemene reserve is een buffer voor de instandhouding van de weerstandscapaciteit en voor het opvangen van incidentele kosten. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de algemene reserve weergegeven, per stand 31 december. Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023 t/m 2e berap 2022
2024
2025
2026
Algemene reserve per (31/12)
32.537
35.151
41.129
Begrotingsresultaten (31/12)
2.613
5.778
11.437
52.765 814
Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12)
35.151
40.929
52.565
53.579
Aanpassingen binnen de begroting 2023 - 2026 Nieuwe reserve Klimaatfonds - uitwerking bestuursakkoord "Geef Gouda door" Om de ambities om in 2040 een CO2-vrije stad te zijn richten wordt een revolverend duurzaamheidsfonds / klimaatfonds opgericht. Als aanvulling op Rijks- en provinciale ondersteuningsmiddelen (subsidies en fondsen) ondersteunt een lokaal duurzaamheidsfonds / klimaatfonds bij het waarmaken van deze ambitie.
Programmabegroting 2023-2026
13
Ontwikkeling woonlasten In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten weergegeven, op basis van een gemiddelde WOZ waarde van woningen in Gouda in 2022 van € 276.000. Ter vergelijk zijn de woonlasten van 2022 ná vaststelling van het amendement van de raad (teruggaaf van € 1 miljoen) verwerkt. Opbrengstsoort (bedragen x € 1)
2023
2023
2022 na amendement
2022 na amendement
verschil in %
eigenaar/ gebruiker
huurder
eigenaar/ gebruiker
huurder
eigenaar/ gebruiker
317,00
23,83%
OZB eigenaar
242,86
Afvalstoffenheffing
392,55
237,40 392,55
317,00
verschil in % huurder
2,30%
Rioolheffing eigenaar
258,50
Rioolheffing gebruiker
253,10
253,10
247,40
247,40
2,30%
2,30%
1.147,01
645,65
1.054,50
564,40
8,77%
14,40%
Totaal
252,70
23,83%
2,30%
Als college vinden wij het van belang dat de heffingen zo veel mogelijk kostendekkend zijn, maar tegelijkertijd willen wij ook de woonlasten acceptabel houden voor onze inwoners. Met name op het terrein van afval zien we dat het tarief flink stijgt door o.a. ontwikkelingen op het gebied van de verwerking van het afval. Na een bijstelling/actualisatie op het gebied van toerekeningen vanuit zwerfafval en reinigingsinspectie blijft een stijging over van 8,77% voor een eigenaren/ gebruikers en 14,40% voor huurders.
Als college vinden wij deze woonlastenontwikkeling zorgelijk en is er proactief nagedacht over potentiële mogelijkheden voor een verlaging van de woonlasten. Wij zien dit als een politieke keuze en willen graag actief met u als raad in gesprek om - zowel op basis van de mogelijkheden op korte termijn als de langere termijn - hier verder invulling aan te geven en over te besluiten. Mogelijkheden korte termijn 1: Verlaging van de woonlasten incidenteel of structureel door bijstelling van de kosten van kwijtschelding aan afval en riool Op de korte termijn is het mogelijk om structureel of incidenteel het tarief te verlagen en dit te dekken vanuit het saldo van de begroting. Een concrete invulling daarvan kan zijn om de kwijtschelding uit de afvalstoffenheffing en of rioolheffing te halen en te dekken uit de algemene middelen. Dit betekent dat de kwijtschelding van de belasting voor de betreffende doelgroep dan niet meer rechtstreeks wordt betaald door degenen die wel de heffing betalen, maar dat dit ten laste komt van de gemeentelijke begroting. De kosten hiervoor bedragen ca € 976.000 miljoen structureel voor afval (effect tarief daling € 29,47), indien dit ook gelijk gedaan wordt voor riool bedraagt dit structureel € 719.000 (effect tarief daling rioolheffing gebruiker € 20,50).
2: Verlaging van de woonlasten incidenteel of structureel - door inzet vanuit het begrotingssaldo 2023 - 2026 Een structurele of incidentele verlaging van de woonlasten ten laste van het begrotingssaldo 2023 - 2026. Grofweg elke €10 verlaging betekent € 350.000 begrotingssaldo. Mogelijkheden lange termijn Afval Voor de wat langere termijn is het goed om samen met u als raad verschillende zaken op een rij te zetten: de ontwikkelingen van de marktprijzen van de verschillende afvalstromen, de ontwikkelingen ten aanzien van het contract van cyclus, de ambities op het terrein van duurzaamheid en de manier waarop het afval ingezameld wordt. Riool Volgend jaar wordt een voorstel voorgelegd voor een actualisatie van het VGRP - gemeentelijk rioleringsplan. Op het gebied van riolering is dit een moment om de diverse ontwikkelingen in relatie tot de heffing te bespreken.
14
Programmabegroting 2023-2026
3 Beleidsbegroting: programma's
Programmabegroting 2023-2026
15
3.1 Economie, werk en onderwijs Ambitie Lasten x € 1.000 23.965
De gemeente Gouda streeft naar een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, inclusief een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Baten x € 1.000 -8.998
Bedrijven, onderwijs en overheid (triple helix) maken zich sterk voor meer hoger onderwijs in Midden-Holland. Samenwerking zorgt voor innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in de zorg en bij bodemdaling. De relatie van mens met technologie is daarin de rode draad.
Percentage van totale uitgaven 7%
Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor alle kinderen op Basis-, Voortgezet- en Speciaal(voortgezet) onderwijs in Gouda en sterk onderwijs, waarin wordt samengewerkt om gelijke kansen te creëren. En actief werk maken van het terugdringen van laaggeletterdheid.
Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Uitvoeren Economische Agenda Samen met ondernemers en onderwijs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda.
2) Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen.
3) Terugdringen laaggeletterdheid Het terugdringen van laaggeletterdheid. Het bevorderen van kansengelijkheid door sterk onderwijsen ontwikkeling van de basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende mate digitale vaardigheden.
4) Doorontwikkelen Campus Gouda Via Campus Gouda hoger onderwijs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties.
5) Terugdringen jeugdwerkloosheid Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in de periode 2022-2026 met 50 personen tot 209 jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.
16
Programmabegroting 2023-2026
3.1.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Doelstelling 1: Uitvoeren Economische Agenda • Inzet op aantrekkelijke werklocaties en slim ruimtegebruik van bedrijventerreinen. Het versterken van het vestigingsklimaat op de bedrijventerreinen Kromme Gouwe en GoudsePoort. Het (laten) vestigen van het juiste bedrijf op de juiste plaats en door het clusteren van gelijksoortige bedrijven. • Uitvoeren van de meerjarige triple helix innovatieagenda. Om zo de economische positie van de regio Midden-Holland aantrekkelijk houden. Dit betreft diverseprojecten in de bouwsector en maakindustrie, stadsdistributie en logistiek en Living Labs van Campus Gouda. • Stimuleren en ondersteunen van (nieuw) ondernemerschap en het ondernemersklimaat in Gouda. Meebouwen aan het netwerk StartUp Gouda, accountmanagement voor bedrijven in Gouda en het organiseren van bijeenkomsten zoals de Bedrijvendag en het Startersevent.
Doelstelling 2: Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen • Starten met ontwerpfases voor de projecten de Casimirschool en de Livingstoneschool. In 2023 starten met realisatie van de projecten Johannes Calvijnschool, Al Qalam, Kesper College, Auris, Taalplein de Triangel en sloop van gymzaal de Hoogenburg. • Plan vormen voor de aanpak van de tweede tranche van het Integraal Huisvestingsplan. Op basis van de evaluatie van: het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 1e tranche IHP 2020-2024, Renovatie De Goudse WaardenHeemskerkstraat en Nieuwbouw KC De Ontdekkingsreizigers in Westergouwe. • Onderhouden van de zes bruikleenscholen waarvoor gemeente verantwoordelijk is. Gebruik vindt plaats op basis van medegebruiksovereenkomsten. Schoolbesturen die eigenaar zijn van gebouwen zijn zelf verantwoordelijk voor al het onderhoud aan hun schoolgebouwen. • Nader verkennen vande mogelijke koppelkansen ISK bij AZC in Molenwiek.
Doelstelling 3: Terugdringen laaggeletterdheid • Uitvoeren van de Goudseonderwijsagenda in samenhang met het NationaalProgramma Onderwijs. • Succesvolle uitrol Chocoladefabriek met Libertum en de Techniekwerkplaats. • Intensiveren van de huidige inzet via het Taalhuis en extra investeren in het laaggeletterdheidsaanbod voor kwetsbare doelgroepen. Opstellen plan van aanpak Laaggeletterdheid. • Doorlopende leerlijn techniek uitbouwen, in samenwerking met Techniek Talent Gouda
Doelstelling 4: Doorontwikkelen Campus Gouda • Het doorontwikkelen van de Living Lab Bodem en Technologie. • Het doorontwikkelen van de Living Lab Zorg en Technologie. • Modulair hbo aanbod Campus Gouda: start minor bodemdaling en continueren modules zorg en technologie. • Duurzaam verbinden van de CIV's aan het regionale MKB, en inzet van CIV's voor energietransitie en klimaatopgaven.
Doelstelling 5: Terugdringen jeugdwerkloosheid • Het voorkomen en bestrijden van de jeugdwerkloosheid door arbeidsmarktpartners met elkaar te verbinden en knelpunten op te lossen. • Het blijven verbeteren van de dienstverlening, in overleg met alle arbeidsmarktpartners. • Reductie van het aantal voortijdig schoolverlaters.
Programmabegroting 2023-2026
17
3.1.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.
Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland Een prettige woon- en leefomgeving voor medewerkers is een aspect dat voor bedrijven een belangrijke rol speelt bij de keuze voor een vestigingsplaats. Met haar historische binnenstad en aantrekkelijke omgeving met gevarieerde recreatieve mogelijkheden biedt Gouda deze prettige woon- en leefomgeving. De recreatiegebieden van Groenalliantie Midden-Holland in Gouda en de bredere regio zijn hierin ook van groot belang. Deze gebieden zijn de afgelopen periode verder ontwikkeld, waarbij de Groenalliantie inspeelt op verschillende doelgroepen: actieve recreatie, beleven en gebruiken. Op die manier voegen de recreatiegebieden meerwaarde toe aan het grotere maatschappelijk en economische perspectief van Gouda. De Groenalliantie wil ook in 2023 blijven investeren in nieuwe projecten die recreatieve meerwaarde bieden. Dit gebeurt binnen de kaders van het Ontwikkelplan (2021). De Groenalliantie heeft de organisatiekracht om samenwerkingen en allianties aan te gaan. Onder andere door deelname aan overlegtafels op gebiedsniveau worden op regionale schaal duidelijke en afgestemde afspraken gemaakt over de inhoud en (co-) financiering van ambities en wensen. Daarnaast wordt op basis van projecten samenwerking gezocht met gebruikers, gebruikersgroepen, exploitanten, ondernemers en andere terreinbeheerders.
In 2023 zet Groenalliantie in op professionele begeleiding en inzet van vrijwilligers, het faciliteren en onderhouden van participatiegroepen en het samenwerken met bewonersplatforms, stichtingen en verenigingen.
Grondbank RZG Zuidplas Door de deelname in de Grondbank heeft Gouda invloed op de regionale woningbouwopgave in relatie tot de woningbouwontwikkelingen van Gouda.
Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de marktgelden en toeristenbelasting als algemeen dekkingsmiddel.
18
Programmabegroting 2023-2026
3.1.3 Wat gaat het kosten? 3.1.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten
2023
2024
2025
2026
23.965
24.225
23.987
25.585
Baten
-8.998
-7.782
-7.750
-7.708
Saldo van baten en lasten
14.967
16.443
16.237
17.877
Toevoegingen aan reserves (lasten)
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves (baten)
-50
-50
-49
-48
14.917
16.392
16.188
17.829
Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.1.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting Autonome en administratieve ontwikkeling Bestuursakkoord Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal
2023
2024
2025
2026
12.237
13.404
13.456
17.838
920
1.172
853
-1.223
1.365
1.390
1.340
1.190
394
427
540
25
14.917
16.392
16.188
17.829
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.1.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2.4 Economische havens en waterwegen
1.456
1.545
1.637
1.803
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
214
213
212
210
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
66
66
66
66
2.095
2.064
1.959
1.806 10.518
3.4 Economische promotie 4.2 Onderwijshuisvesting
7.534
8.882
8.890
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
3.603
3.673
3.474
3.474
Totaal
14.967
16.443
16.237
17.877
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Programmabegroting 2023-2026
19
3.2 Energie en klimaat Ambitie Lasten x € 1.000 31.199
De ambitie is om Gouda duurzaam door te geven aan de volgende generaties. Gouda wil in 2040 CO2-neutraal zijn en in 2050 moet de leefomgeving bestand zijn tegen klimaatveranderingen.
Baten x € 1.000 -32.923
De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven door extra te investeren in de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed.
Percentage van totale uitgaven 10%
Speerpunt komende periode is verdere vergroening afgestemd op de bodemgesteldheid. Kwalitatief groen met een hoge biodiversiteit maakt de stad leefbaar en aantrekkelijk voor mens en dier. Duurzaamheid gaat over alle beleidsterreinen en is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water helpt hierbij.
2) Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit De gemeente zet zich in voor een groener Gouda. Het bestaande groen krijgt gaandeweg meer kwaliteit, met kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente gaat beginnen met het verbinden en uitbreiden van groene structuren.
3) Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden Extra impuls geven aan het verduurzamen van huizen en gebouwen om zoveel mogelijk energie te besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrijven en opwek van duurzame energie stimuleren.
4) Sneller verduurzamen gemeentelijk vastgoed De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld. De ambitie voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed wordt aangescherpt: in 2030 is tenminste 55% van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd. Waar mogelijk nemen we stappen om ook de toegankelijkheid van de gemeentelijke gebouwen te verbeteren.
5) Investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte Integraal en duurzaam investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de inrichting van de openbare ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet.
20
Programmabegroting 2023-2026
3.2.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Er is een keuze gemaakt in de onderwerpen op het gebied van energie en klimaat die hier naar voren komen. De gemeente is bijvoorbeeld ook verantwoordelijk voor taken op het gebied van milieubeleid, de advisering en toetsing van ruimtelijke plannen, beheer en onderhoud en toezicht en handhaving van relevante wet- en regelgeving.
Doelstelling1: Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen • Uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen, zoals het toevoegen van infiltratievoorzieningen en het realiseren van aparte afvoer van riool- en hemelwater. Verder stuurt de gemeente op minder steen en meer groen bij (nieuw)bouwontwikkelingen, op schoolpleinen en bij onderhoudsprojecten om hittestress, droogte en wateroverlast tegen te gaan. • Uitbreiden van ecologisch beheer, onder andere ecologisch maaibeheer van bermen, en het voortzetten van de aanleg van natuurlijke oevers. • Samen met ondernemers, eigenaren en parkmanagement werken aan het klimaatbestendig inrichten van bedrijventerreinen. • De samenwerking met het nationale Kenniscentrum Bodemdaling & Funderingen benutten voor kennisontwikkeling en informatievoorziening in Gouda over de gevolgen van bodemdaling in combinatie met klimaatverandering.
Doelstelling 2: Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit • Richting geven aan biodiversiteitsbeleid. Op basis van de uitkomsten van de nulmeting Biodiversiteit en Waterkwaliteit. • Het uitvoeren van maatregelen om de biodiversiteit en waterkwaliteit te verbeteren
Doelstelling 3: Inwoners en ondernemers stimuleren energie te besparen en aardgasvrij te worden • De wijkaanpak aardgasvrij Plaswijck Kern en Middenwillens-West verder brengen. Door het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek naar een warmtenet op basis van aquathermie en intensieve participatie. • Het Gouds Isolatieprogramma uitvoeren met focus op woningen met E, F en G labels en energiearmoede. Dit gebeurt o.a. door de inzet van energiecoaches en energieklussers, collectieve inkoopacties en subsidies om inwoners te ondersteunen en ontzorgen. Een uitgebreide communicatiecampagne brengt de mogelijkheden onder de aandacht van de doelgroep. • Het stimuleren van de duurzame opwek met zon op grote en kleine daken en parkeerterreinen. • Het uitwerken van de kaders van een revolverend duurzaamheidsfonds en vervolgens uitgebreid communiceren over de mogelijkheden.
Doelstelling 4: Sneller verduurzamen gemeentelijk vastgoed • Een routekaart opstellen die inzicht biedt in de aanpak en strategie om in 2030 55% CO2-reductie te realiseren in gemeentelijke gebouwen en in 2040 aardgasvrij en CO2-neutraal te zijn. Dit betreft alle gebouwen in eigendom van de gemeente, exclusief de sport- en onderwijsgebouwen. • Waar mogelijk zoekt de gemeente synergie met onderhoudsmaatregelen (MJOP) en toegankelijkheidsmaatregelen.
Doelstelling 5: Investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte • Oprichten van een meldpunt waar inwoners toegankelijkheidsproblemen kunnen melden. Daarnaast inventariseert de gemeente mogelijke knelpunten met betrokken organisaties. Opstellen van een uitvoeringsplan. • Op basis van het beeldkwaliteitsplan voor de binnenstad zorgt de gemeente voor een gefaseerde herinrichting van straten. • Het herstellen van kwetsbare kademuren en brugconstructies. • Het realiseren en onderhouden van sanitaire voorzieningen voor waterrecreanten. • Opstellen van een kansenkaart voor duurzaam beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Dit als onderdeel van het op te stellen duurzaamheidplan. • De gemeente informeert inwoners over de kwetsbaarheid van funderingen bij projecten in de openbare ruimte. Met advies en voorlichting helpt de gemeente inwoners op weg bij funderingsonderzoek en -herstel.
Programmabegroting 2023-2026
21
3.2.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.
Omgevingsdienst Midden-Holland (milieudeel) De ODMH staat de gemeente bij op het gebied van milieu- en duurzaamheidsaspecten. De milieutaken omvatten vergunningverlening, toezicht en handhaving van milieuregels, en advisering, ontwikkeling en uitvoering van milieubeleid. De ODMH toetst daarnaast op milieu- en duurzaamheidsaspecten als bodem, energie en geluid bij ruimtelijke plannen.
Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland Klimaatadaptatie is belangrijk om Gouda toekomstbestendig te maken en de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden voor mens en dier. Naast het aanwezige groen in de stad, zijn de omliggende natuur- en recreatiegebieden van de Groenalliantie Midden-Holland hiervoor van groot belang. Deze gebieden dragen bij aan de vermindering van hittestress, geven inwoners van Gouda ruimte om de warme stad voor een paar uur te ‘ontvluchten’ en te genieten van het groen en fungeren mee in het totale wateropvangsysteem van de stad. Inwoners van Gouda recreëren onder andere in het Krimpenerhout, het Loetbos, Reeuwijkse Hout, Goudse Hout, ’t Weegje, Twaalfmorgen, Oostpolder, Gouwebos en Elfhoeven. De natuurwaarden en biodiversiteit staan ook in de gebieden van de Groenalliantie onder druk mede door toenemende recreatieve drukte en klimaatverandering. Naast gebiedsgerichte investeringen wil de Groenalliantie in 2023 positief bijdragen aan bredere opgaven als gezondheid, biodiversiteit, de energietransitie en klimaatadaptatie. Zo kunnen de natuur- en recreatiegebieden een bijdrage leveren aan de infiltratie van regenwater en het verhogen van de biodiversiteit. Daarvoor wordt een duurzame balans gezocht tussen natuur en recreatie waarbij het uitgangspunt is dat de natuurwaarden, waterkwaliteit en biodiversiteit toenemen in de komende jaren.
Ook wordt er gezocht naar de mogelijkheden om op kleine schaal meer duurzame energie op te wekken. Hiermee wil de Groenalliantie een bijdrage leveren aan de realisatie van het Nationale Klimaatakkoord.
Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de reinigingsheffingen en de rioolheffingen ter dekking van de kosten van het ophalen en verwerken van afvalstoffen en voor de werking van een adequaat rioolstelsel. Met ingang van 1 januari 2023 treedt de omgevingswet in werking. De heffing en de invordering van milieuleges, die vanaf dat moment geheven mogen worden, wordt verzorgt door de BSGR ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de
22
Programmabegroting 2023-2026
3.2.3 Wat gaat het kosten? 3.2.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Lasten
31.199
30.502
30.986
30.620
Baten
-32.923
-32.692
-32.656
-32.628
Saldo van baten en lasten
-1.724
-2.190
-1.670
-2.007
Toevoegingen aan reserves (lasten)
5.000
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves (baten)
-7.567
-437
-134
1
Gerealiseerd resultaat
-4.292
-2.627
-1.804
-2.006
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.2.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Startbegroting
-4.464
-3.231
-3.066
-3.066
Autonome en administratieve ontwikkeling
-1.119
-738
-78
-281
Bestuursakkoord
1.290
1.340
1.340
1.340
Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal
1
1
1
1
-4.292
-2.627
-1.804
-2.006
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.2.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
7.2 Riolering
-2.555
-3.438
-2.923
-3.293
7.3 Afval
-2.984
-2.616
-2.611
-2.579
7.4 Milieubeheer
3.814
3.864
3.864
3.864
Totaal
-1.724
-2.190
-1.670
-2.007
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Programmabegroting 2023-2026
23
3.3 Wonen en leefomgeving Ambitie Lasten x € 1.000 59.474 Baten x € 1.000 -29.789 Percentage van totale uitgaven 18%
In Gouda kan iedereen prettig wonen en leven en dat moet zo blijven. Een goede bereikbaarheid en woningaanbod voor elke doelgroep zijn daarvoor van belang. Er komen nieuwe woningen in Westergouwe, de Spoorzone en andere plekken in de stad. De norm is betaalbaar bouwen, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, en aandacht voor duurzame mobiliteit. De goede bereikbaarheid en centrale ligging zijn een onbetwistbare kracht van Gouda. Om Gouda in de toekomst duurzaam bereikbaar te houden en goed te ontsluiten, wordt het Verkeerscirculatieplan uitgevoerd. Met meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad wordt autoluw. Het omgevingsbeleid biedt duidelijke richting en regelgeving voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving.
Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een toekomstbestendige woningvoorraad Het zorgen voor een toekomstbestendige woningvoorraad met aanbod voor elke doelgroep. Door het uitvoeren van de eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie. Samen met andere betrokken partijen en in samenspraak met de buurt.
2) Actieve sturing op het woningbouwprogramma Met het programma Versnellen woningbouw stuurt de gemeente op kansrijke ontwikkelingen en transformatie. Zij benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelijkheden introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie.
3) Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad maakt zij autoluw.
4) Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading Het blijven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere transportmiddelen. En de komst van een distributiehub.
24
Programmabegroting 2023-2026
3.3.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Er is een keuze gemaakt in de onderwerpen op het gebied van wonen en leefomgeving die hier naar voren komen. De gemeente is bijvoorbeeld ook verantwoordelijk voor taken als de begeleiding en toetsing van ruimtelijke plannen, het actualiseren van ruimtelijke kaders en toezicht en handhaving van relevante wet- en regelgeving.
Doelstelling 1: Een toekomstbestendige woningvoorraad • Het invoeren van de nieuwe Huisvestingsverordening. De Huisvestingsverordening maakt het mogelijk de schaarse betaalbare woningen zo eerlijk mogelijk te verdelen. Dit gebeurt met oog voor de regionale woonbehoefte door samen te werken met de regiogemeenten. • Langer in een passend huis wonen (voor senioren). In een gezonde woningvoorraad kunnen bewoners verhuizen naar een meer passende woning. Hierdoor ontstaat ruimte voor anderen die op zoek zijn naar een woning die past bij hun levensfase. Samen met betrokken partijen zoekt de gemeente naar maatregelen die senioren ondersteunen bij deze stap en die de diversiteit in het aanbod van woningen vergroot. • Het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Gouda streeft ook naar een woningvoorraad die is toegespitst op mensen die zich in een kwetsbare positie bevinden. Hiervoor voert zij het Actieplan dakloosheid uit, maakt zij Gouwe Huse mogelijk en faciliteert de gemeente woonzorgconcepten.
Doelstelling 2: Actieve sturing op het woningbouwprogramma • Bij nieuwbouw hanteert de gemeente een vaste norm voor sociale huur (33%) en gereguleerde middeldure huur en betaalbare koop (samen 20%). De gemeente legt exploitatietermijnen vast om betaalbare woningen zo lang mogelijk beschikbaar te houden voor de doelgroep. Ook zet de gemeente in op transformatie van bestaande panden waarmee sneller dan via nieuwbouw woningen kunnen worden toegevoegd. • Het invoeren van een Fonds betaalbaar wonen. Met de implementatie van een fonds betaalbaar wonen kan de gemeente meer regie nemen op de programmatische invulling van nieuwbouwlocaties. Ontwikkelaars moeten een bijdrage in het fonds storten als zij niet voldoen aan de norm voor betaalbare woningen. • De gemeente gaat uit van natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en passende duurzame mobiliteit bij nieuwbouw en transformatie
Doelstelling 3: Uitvoering van het Verkeerscirculatieplan • Opstellen en vaststellen van diverse wijkmobiliteitsplannen. Passend binnen het Verkeerscirculatieplan. In het wijkmobiliteitsplan Binnenstad komen de randvoorwaarden voor de zero-emissiezone. Parallel aan de besluitvorming over dit wijkmobiliteitsplan wordt besluit genomen over de nota grote en zware voertuigen. • Realiseren van goede oversteeklocaties op de Goudse Houtsingel. • Voorbereiden van de realisatie van drie regionale doorfietsroutes en het afgeleide stedelijke fietsnetwerk. • Onderzoeken van de mogelijkheden om meer fietsparkeervoorzieningen te realiseren in de Binnenstad, bij voorkeur ondergronds of inpandig. • Voorbereiden en uitvoeren van de herinrichting van diverse wegen conform (het nieuwe) 30 km/u: KoninginWilhelminaweg, Fluwelensingel, Blekerssingel, Componistenlaan, Wilhelmina van Pruisenlaan. • Voorbereiden van de realisatie van capaciteitsvergrotende maatregelen op de N207/N457 (Westergouwe), op de Burg.Jamessingel/Van Reenensingel (Spoorzone) en de kruising Goudkade-Industriestraat.
Doelstelling 4: Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading • Het gestaag uitbreiden het aantal openbare oplaadpunten. Ook ontwikkelt de gemeente heldere kaders voor aanbieders van snelladen en deelmobiliteit. • Een meer duurzame vorm van bevoorrading faciliteren. In gesprek met ondernemers onderzoekt de gemeente de vestiging van een distributiehub en de overgang naar schonere en lichtere transportmiddelen.
Programmabegroting 2023-2026
25
3.3.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.
Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT-deel) De afdeling Bouw- en woningtoezicht van de ODMH ziet namens de aangesloten gemeenten toe op de veilige bouw en het toegestane gebruik van gronden en bouwwerken. Zij doet dat door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering op het gebied van bouwregelgeving en ruimtelijke ordening. Voor 2023 gaat het daarbij voor Gouda onder meer om ruim 1000 afhandelingen van aanvragen omgevingsvergunningen en meldingen, 800 toezichtdossiers, ruim 100 juridische procedures en 200 handhavingsdossiers. Het jaar 2023 zal ook in het teken staan van alle veranderingen als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.
Grondbank RZG Zuidplas Door de deelname in de Grondbank heeft Gouda invloed op de regionale woningbouwopgave in relatie tot de woningbouwontwikkelingen van Gouda. Het streven is om de grondbank per 31-12-2024 op te heffen. Tegen die achtergrond worden de eigendommen overgedragen aan de gemeente Zuidplas. Gegeven de huidige opgave ten aanzien van woningbouwontwikkeling is het belang voor Gouda om invloed te hebben op de ontwikkeling en daarmee samenhangende woningbouwprogrammering feitelijk weggevallen.
Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de standplaatsgelden ter dekking van de kosten voor de exploitatie van woonwagenterreinen . En de BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de leges omgevingsvergunning/fysieke leefomgeving ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag en het verstrekken van een dergelijke vergunning.
Cyclus N.V. Zorg dragen voor een schone leefomgeving door het inzamelen van huishoudelijk afval en het verwijderen van zwerfafval op straat. Daarnaast levert cyclus een bijdrage aan de verkeersveiligheid door de gladheidbestrijding op wegen in winterse perioden.
Coöperatie ParkeerService U.A. ParkeerService ondersteunt en ontzorgt de bij het ontwikkelen, implementeren en uitvoeren van het gemeentelijk parkeerbeleid. Ook draagt zij bij aan het maken van een vertaalslag tussen strategische visies en tactisch parkeerbeleid. Daarnaast geeft de coöperatie adviezen over verordeningen, tarifering, parkeerexploitaties. Voor Gouda worden diensten en producten geleverd zoals de afgifte van parkeervergunningen, handhaving door middel van een scanauto en en het beheer van de parkeerautomaten en de Stationsgarage.
26
Programmabegroting 2023-2026
3.3.3 Wat gaat het kosten? 3.3.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Lasten
59.474
45.188
46.327
43.602
Baten
-29.789
-15.116
-15.214
-10.996
Saldo van baten en lasten
29.684
30.073
31.113
32.606
Toevoegingen aan reserves (lasten)
12.750
3.500
3.500
3.500
Onttrekkingen aan reserves (baten)
-10.745
-2.103
-2.463
-3.130
Gerealiseerd resultaat
31.690
31.470
32.150
32.977
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.3.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Startbegroting
28.069
27.921
28.249
28.261
Autonome en administratieve ontwikkeling
1.495
910
724
1.200
Bestuursakkoord
1.735
2.249
2.936
3.276
Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal
390
390
240
240
31.690
31.470
32.150
32.977
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.3.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
172
562
1.213
1.665
2.1 Verkeer en vervoer
16.668
17.158
18.003
19.222
2.2 Parkeren
754
818
813
861
2.5 Openbaar vervoer
109
108
107
105
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
6.171
6.767
6.618
6.531
8.1 Ruimtelijke ordening
2.826
2.676
2.676
2.676
0
0
0
0
8.3 Wonen en bouwen
2.984
1.984
1.682
1.545
Totaal
29.684
30.073
31.113
32.606
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Programmabegroting 2023-2026
27
3.4 Sociaal domein Ambitie Lasten x € 1.000 140.132 Baten x € 1.000 -29.391 Percentage van totale uitgaven 43%
De ambitie is een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelijkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur, talent of beperking. Dit betekent de juiste zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar te houden voor Gouwenaars die dit nodig hebben. meer aandacht voor armoede en schuldhulp. Om mee te kunnen doen in de samenleving moeten mensen kunnen beschikken over bestaanszekerheid. Daarom worden gezinnen met een laag inkomen ondersteund die dat nodig hebben met specifieke aandacht voor kinderen.
Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Iedereen kan meedoen Een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelijkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur.
2) Inzetten op kansengelijkheid Het aanpakken van financiele problemen en voorkomen van armoede door het structureel verbeteren van de positie van gezinnen en kinderen.
3) Passende zorg en ondersteuning Passende zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit het meest nodig hebben.
4) Integrale dienstverlening De dienstverlening is integraal en gaat uit van de menselijke maat. Dienstverlening wordt continu verbeterd.
28
Programmabegroting 2023-2026
3.4.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen? Doelstelling 1: Iedereen kan meedoen • Verdere implementatie van het VN-verdrag handicap en uitvoering van het programma Lokale inclusie agenda • Ontwikkelen van wooninitiatieven voor doelgroepen (waaronder Gouwe Huse en een Herstelhuis) en het uitvoeren van de woonzorgvisie. Om zo te zorgen voor een passend woonaanbod. • Het duurzaam op weg helpen richting werk en het participeren van inwoners: ingezet wordt op bemiddeling en ondersteuning naar werk van inwoners met een arbeidsbeperking, statushouders en mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. • Ontwikkelen van een pilot voor simpel switchen om schotten tussen dagbesteding en werk weg te nemen. • Goede ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers
Doelstelling 2: Inzetten op kansengelijkheid • Het uitvoerenl van het preventieakkoord, gericht op de aanpak van gezondheidsachterstand en kansenongelijkheid. Onwtikkelen van het programma buurtaanpak samen met bewoners. Om kansen in deze buurten te vergroten en om het welbevinden van buurtbewoners te versterken, • Aanpak van financiële problemen en voorkomen schulden: versterken vroegsignalering, hulp bij schulden en verruimen inkomensgrenzen voor minimaregelingen • Aandacht voor de aansluiting tussen onderwijs, zorg en gemeentelijk sociaal domein. Voorbereiden en waar mogelijk bieden bredere toegang tot huiswerkbegeleiding • Participatie in de buurt en de Wmo: onderzoeken mogelijkheid om dagbesteding in te zetten als voorliggende voorziening
Doelstelling 3: Passende zorg en ondersteuning • Stabiliseren en waar mogelijk afremmen van de instroom hulp bij het huishouden door het invoeren van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zodra dit wettelijk mogelijk wordt • Verder uitrollen van ondersteuning bij de huisartsen en het initiëren van acties samen met onderwijs om instroom jeugdhulp te verminderen • Voorbereiden van de kaderstelling voor de inkoop van zorg
Doelstelling 4: Integrale dienstverlening • Dienstverlening aan inwoners en werkgevers wordt continu verbeterd en gemoderniseerd; dit in dialoog met inwoners • (ervaringen) en de menselijke maat is het uitgangspunt • Evaluatie nota sociaal domein
Programmabegroting 2023-2026
29
3.4.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.
Promen Promen voert doelstellingen uit de programmabegroting uit: 1. Iedereen die kan werken, werkt naar vermogen of is actief voor de samenleving 2. Voor wie dat nodig heeft, is een veilig vangnet beschikbaar (in dit geval in relatie tot werk).
Hecht (voorheen RDOG) In Hecht zijn de gemeentelijke taken op het gebied van openbare gezondheid samengebracht. Dit resulteert in één organisatie met meer dan 1.000 medewerkers, en een flexibele schil van tussen de 1.000-2.000 medewerkers, die vanuit verschillende expertises hun eigen specifieke bijdrage leveren aan een gezonder Hollands Midden. Alles wat Hecht doet, moet leiden tot verbetering van de kwaliteit van het leven, meer positief ervaren gezondheid, meer veiligheid en meer kansen in de regio waarvoor ze samen met de gemeenten verantwoordelijk voor zijn . Dat bereikt Hecht alleen als ze samen doet wat nodig is, met een open blik, denken in oplossingen met een duidelijk doel voor ogen. Dit is de kern van het handelen.
BSGR De BSGR verzorgt de afhandeling van kwijtscheldingsverzoeken van de gemeentelijke belastingen (Afvalstoffenheffing, rioolheffing, OZB).
30
Programmabegroting 2023-2026
3.4.3 Wat gaat het kosten? 3.4.3.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten
2023
2024
2025
2026
140.132
137.941
137.465
134.776
Baten
-29.391
-29.391
-29.391
-29.391
Saldo van baten en lasten
110.741
108.549
108.074
105.385
Toevoegingen aan reserves (lasten)
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves (baten)
-735
-735
0
0
110.006
107.814
108.074
105.385
Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.4.3.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting
2023
2024
2025
2026
100.508
98.045
98.513
98.145
Autonome en administratieve ontwikkeling
3.041
2.765
2.646
2.344
Bestuursakkoord
5.786
6.358
6.299
4.294
Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal
670
646
615
603
110.006
107.814
108.074
105.385
(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
3.4.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)
2023
2024
2025
2026
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
8.143
8.140
8.137
8.134
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
7.793
7.534
7.225
5.597
6.3 Inkomensregelingen
8.165
8.265
8.265
7.890 8.414
6.4 WSW en beschut werk
9.721
9.274
8.852
6.5 Arbeidsparticipatie
4.968
5.059
5.158
5.104
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.878
1.855
1.860
1.860
6.71a Hulp bij het huishouden (WMO)
6.500
6.678
6.838
6.859
6.71b Begeleiding (WMO)
7.986
8.110
8.169
8.171
6.71c Dagbesteding (WMO)
1.528
1.561
1.589
1.589
6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO)
1.851
1.851
1.851
1.851 4.988
6.72a Jeugdhulp begeleiding
5.270
4.987
4.988
6.72b Jeugdzorg behandeling
3.601
3.392
3.392
3.392
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
2.066
1.946
1.946
1.946
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
3.752
3.640
3.540
3.540
6.73a Pleegzorg
1.505
1.428
1.429
1.430 1.129
6.73b Gezinsgericht
1.188
1.128
1.128
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
1.873
1.770
1.770
1.771
6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
4.482
4.221
4.221
4.221
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
1.053
1.008
1.008
1.009
508
480
480
480
6.81a Beschermd wonen (WMO)
15.711
15.715
15.721
15.728
6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
5.427
4.864
4.864
4.640
6.82a Jeugdbescherming
2.351
2.233
2.233
2.234
6.82b Jeugdreclassering
174
164
164
164
3.212
3.209
3.209
3.209
36
36
36
36
110.741
108.549
108.074
105.385
6.74c Gesloten plaatsing
7.1 Volksgezondheid 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)
Programmabegroting 2023-2026
31
3.5 Cultuur, sport en recreatie Ambitie Lasten x € 1.000 20.522
Gouda is bruisende en gezonde stad, waar het prettig wonen, opgroeien en recreëren is. Een stad met een rijk cultureel aanbod waar ruimte is voor verwondering en een unieke beleving.
Baten x € 1.000 -2.735
De gemeente wil het culturele erfgoed van Gouda behouden, versterken en toekomstbestendig maken en haar archeologische verleden zichtbaar maken. Kansen die waterrecreatie biedt voor Gouda, aangrijpen.
Percentage van totale uitgaven 6%
Voor een aantrekkelijke en leefbare stad zijn cultuur en kunst een onmiskenbare schakel. Toegankelijkheid, een breed bereik en divers aanbod van kunst en cultuur is daarbij cruciaal. Gouda moet een gezonde stad zijn met gezonde inwoners. Zowel lichamelijk als geestelijk. Sporten en bewegen moet toegankelijk en dichtbij zijn voor iedere Gouwenaar.