Fenomeenanalyse Gouda

De hierboven beschreven narratieven behoren bij denkbeelden van een radicale klimaatbeschermingsideologie. Wanneer extremistische klimaatbeschermingsdenkbeelden erbij komen, zoals het geloof in de wenselijkheid van grootschalige vernielingen of geweldslegitimatie, dan spreken we van een klimaatextremistische ideologie. Het handelen op basis van de ideologie kan op verschillende manieren: via actievoeren met middelen die binnen de grenzen van de Nederlandse wet vallen (activisten), of door grensoverschrijdende middelen, zoals het plegen van geweld of significante wetsovertredingen.

19

Gewelddadig salafisme

Het salafisme is een containerbegrip voor specifieke vormen van fundamentalisme binnen de soennitische islam. Vanwege de interne variatie wordt ook wel gesproken over een salafistisch spectrum. Er zijn niet-gewelddadige en gewelddadige salafistische stromingen. Niet-gewelddadige stromingen binnen het salafistische spectrum hebben in de basis een religieus fundament en zijn niet per definitie politiek georiënteerd. Dat maakt de context voor het bredere fenomeenbegrip en de afbakening van dit fenomeen voor deze fenomeenanalyse anders dan de fenomenen met een politieke ideologie. Om die reden is voor dit onderzoek enkel de manifestatie van de gewelddadige stroming van het salafisme onderzocht, omdat deze wél een expliciet politieke ideologie bevat. Volgens de ideologie van het gewelddadig salafisme worden moslims onderdrukt, vernederd en vermoord. Er is een wereldwijde oorlog gaande tegen de islam. Democratische systemen gelden niet voor moslims en er wordt een dubbele standaard gehanteerd als het gaat om de naleving van democratische rechten en vrijheden. De oplossing voor dit onrecht is de oprichting van een kalifaat. Dit is het enige systeem waaronder moslims kunnen leven en waarin de rechten van moslims worden gewaarborgd.

De totstandkoming van een kalifaat kan enkel en alleen door middel van een gewelddadige strijd (handelen), waarbij de jihad een individuele verplichting is (fard ayn).

Methodische verantwoording Deze fenomeenanalyse is een beschrijvend kwalitatief onderzoek dat enerzijds gebaseerd is op bureauonderzoek, bestaande uit het raadplegen van open bronnen (websites, fora, sociale media), literatuur, media, overheidsstukken en overige documenten die openbaar toegankelijk zijn. Tijdens dit bureauonderzoek zijn ideologische thema’s en/of narratieven gebruikt als zoekrichtingen voor het in kaart brengen van (online) manifestaties van de beschreven fenomenen en de daarbinnen aanwezige groeperingen. Anderzijds is veldonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit straatbeeldonderzoeken, zoals onderzoek naar de kwantiteit en inhoud van straatmarkeringen, zoals stickers, posters en graffiti in de openbare ruimte, en uit semigestructureerde interviews. Onderstaande afbeelding toont de routes die zijn gelopen voor het straatbeeldonderzoek.

20

Er zijn vijftien interviews afgenomen met in totaal zeventien respondenten. Bij twee interviews waren twee personen aanwezig. De selectie van respondenten is tot stand gekomen door werving via de opdrachtgever en door snowball sampling. [21] Het betreffen professionals die werkzaam zijn in de lokale zorg- en veiligheidsketen van de gemeente Gouda: professionals van de afdeling Veiligheid en Wijken gemeente Gouda, de afdeling Maatschappelijk beleid gemeente Gouda, de politie van Gouda, de jeugdzorg, het welzijnswerk, het jongerenwerk, een deelnemer van het multidisciplinair overleg PGA-radicalisering, professionals van Stadstoezicht en van de Stichting inclusie en discriminatiebestrijding (iDb). Deze respondenten zijn gekozen, omdat zij als eerstelijns professionals een belangrijke signaleringsfunctie voor polarisatie, radicalisering en extremisme hebben. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de periode december 2023 t/m mei 2024. Deze interviews gaven inzicht in de observaties en perspectieven van de professionals en in de aard en omvang van de lopende casuïstiek.

[21] Snowball sampling is een onderzoeksmethode waarbij respondenten nieuwe respondenten aandragen voor het onderzoek.

De bevindingen van het onderzoek, zijn geduid aan de hand van de afbakening en terminologie die in de paragraaf Toelichting terminologie en relevantie zijn beschreven. Er zijn geen duidingen van personen gegeven, maar uitsluitend van narratieven, uitingen en aanwezige organisaties die te relateren zijn aan de Goudse context. Daarbij is het belangrijk om te benoemen, dat de duiding van een organisatie niet een-op-een door te voeren is naar individuen binnen deze organisatie.

Analyse In dit onderzoek is een beschrijvende analyse gegeven van de polariserende, activistische en extremistische manifestaties van de fenomenen binnen Gouda. Voor de analyse zijn verschillende stappen doorlopen die in deze paragraaf worden toegelicht. Tijdens de eerste fase van het onderzoek zijn er online en offline grove data opgehaald. Dat wil zeggen dat alle online en offline manifestaties die ideologisch gezien elementen bevatten van een van de ideologische fenomenen, zijn gefotografeerd en/of beschreven. De afbakening van deze zoekslag zorgde ervoor dat manifestaties die inhoudelijk geen enkel verband hadden met een van de ideologieën achterwege werden gelaten. Aan het einde van de onderzoeksfase bestond de grove dataset uit een verslag van het bureauonderzoek, veldwerkverslagen en interviewverslagen. In sommige gevallen hadden de manifestaties een duidelijke actor/groepering. Daarvan was een aantal op landelijk niveau bekend, andere actoren waren niet of minder bekend. Voor deze actoren geldt dat er een duiding heeft plaatsgevonden van de concrete manifestatie, maar ook van de actor zelf. Voor een duiding geldt, dat er wordt gekeken naar de ideologie (radicaal, radicaal met extremistische elementen of extremistisch) en de uitingsvormen van een actor (activistisch of extremistisch). In het geval van manifestaties zonder actor is alleen de manifestatie zelf geduid.

Hoe uitgebreid de actor wordt beschreven in het rapport, is afhankelijk van de vorm van manifestatie binnen het onderzoeksgebied. Daarin maken we onderscheid tussen actieve en niet-actieve actoren. Onder actieve actoren wordt verstaan: lokaal opgerichte actoren die verwant zijn aan landelijke actoren, actoren die online zelf aangeven actief te zijn geweest in het onderzoeksgebied binnen de onderzoeksperiode, actoren van wie uitingen zijn gevonden die inhoudelijk gezien niet voorafgaand aan de onderzoekstermijn geplaatst kunnen zijn en actoren die protesten en/of demonstraties hebben gehouden in het onderzoeksgebied, binnen de onderzoeksperiode. Niet-actieve actoren zijn actoren van wie enkel een sticker of straatmarkering is gevonden, waarvan niet met zekerheid te zeggen is dat deze voor of tijdens de onderzoeksperiode geplaatst is. Manifestaties die ideologisch te categoriseren zijn binnen een van de fenomenen,

21

zijn in het betreffende hoofdstuk beschreven. Manifestaties die voor polarisatie en/of maatschappelijke onrust (kunnen) zorgen, maar niet toe te schrijven zijn aan een specifieke ideologie/ideologische groepering, zijn in een apart hoofdstuk opgenomen in deze rapportage.

Informed consent

Het onderzoek is vooraf aangekondigd in de gemeenteraad. De respondenten zijn geïnformeerd over de doelstelling van dit onderzoek; hun deelname was enkel mogelijk na hun (schriftelijke) toestemming. Bij een audio-opname van het interview kon de respondent ook nadrukkelijk akkoord geven voor de uitvoering van het interview en deelname aan het onderzoek.

Anonimiteit

De semigestructureerde interviews zijn naar gelang de voorkeur van de respondent anoniem afgenomen. Een terugkoppeling van het interviewverslag naar de respondent maakt onderdeel uit van het onderzoek om uitspraken in de juiste context te plaatsen en eventuele onduidelijkheden te verhelderen. Enkel na inhoudelijke goedkeuring (en na eventuele aanpassingen) van het verslag door de respondent werd de informatie geanonimiseerd opgenomen in de eindrapportage.

Triangulatie

Uitspraken van respondenten zijn geverifieerd door meerdere bronnen om uit te sluiten dat conclusies enkel gefundeerd worden op de uitspraken van een enkele respondent. Dit komt ook ten bate van de respondent, omdat de informatie niet herleidbaar is tot een persoon.

Methodische beperkingen De scope van het onderzoek is, zoals hiervoor besproken, uitsluitend gericht op de zichtbare manifestaties van de fenomenen. Inherent aan deze afbakening is dat de onderzoeksresultaten enkel een buitenperspectief geven en er geen uitspraken gedaan kunnen worden over het binnenperspectief van Goudse inwoners. Het perspectief van de professionals in combinatie met open bronnen wijkt mogelijkerwijs af van de daadwerkelijke manifestatie van de fenomenen. Conclusies over aard, omvang en ernst van manifestaties van de fenomenen zijn daarom beperkt tot datgene wat zichtbaar is voor de onderzoekers. Kennis over het binnenperspectief behoeft intensiever onderzoek, waarbij ook leden en activiteiten van de fenomenen onderzocht moeten worden. Dit paste niet binnen de reikwijdte van dit onderzoek.

Leeswijzer Het rapport bestaat uit acht inhoudelijke hoofdstukken. In hoofdstukken 1, 2, 3, 4 en 5 worden de bevindingen over de manifestaties van de fenomenen beschreven op basis van het bureauonderzoek en veldwerkonderzoek. Elk van deze hoofdstukken kent de volgende opbouw: » » » »

de kwantitatieve gegevens van de manifestatie van het fenomeen; de manifestatie en duiding van de aanwezige actoren; het perspectief van de professionals op het fenomeen; een korte fenomeenspecifieke conclusie, waarin antwoord wordt gegeven op de deelvragen van het onderzoek.

In hoofdstuk 6 worden thema’s besproken die lokaal maatschappelijke onrust en/of polarisatie tot gevolg (kunnen) hebben. In hoofdstuk 7 worden overige opbrengsten van het onderzoek gedeeld. Afsluitend wordt in hoofdstuk 8 antwoord gegeven op de centrale onderzoeksvraag, waarna wordt afgesloten met enkele aanbevelingen.

22

1. Manifestatie van extreemrechts en rechts-extremisme Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de online en offline manifestaties in Gouda die te plaatsen zijn binnen het bredere fenomeenbegrip van extreemrechts en rechtsextremisme.

1.1 Casuïstiek en straatmarkeringen De lokale persoonsgerichte aanpak radicalisering van gemeente Gouda (hierna: PGA), kent ten tijde van het onderzoek twee casussen die worden gemonitord waarbij sprake is van een extreemrechtse en/of rechts-extremistische ideologie. Daarnaast wordt één ‘signaal’ besproken in de wegings- en duidingsfase. Dat wil zeggen dat er nog moet worden besloten of de persoon wordt opgenomen als casus in de PGA. In het fysieke straatbeeld zijn tenminste zeventig verschillende stickers en straatmarkeringen (graffiti) aangetroffen in het onderzochte gebied. Daarnaast hebben zich verschillende demonstraties en incidenten voorgedaan tijdens de onderzoeksperiode. De online en offline manifestaties binnen het extreemrechtse fenomeen zijn te relateren aan negentien actoren. Deze actoren zullen in meer of minder uitgebreide mate worden besproken, afhankelijk van de mate van waargenomen activiteit binnen de onderzoeksperiode. Eerst worden de actoren besproken die een actieve manifestatie tonen of toonden binnen de onderzoeksperiode in het onderzoeksgebied door middel van demonstraties, evenals Gouwenaren die een verbindingen hebben met de organisatie en online uitingen die duiden op activiteiten in het onderzoeksgebied.

Daarna worden de (veelal oude of internationale) actoren besproken van wie enkel stickers en/of straatmarkeringen zijn gevonden en die verder geen aantoonbare actieve rol hebben gespeeld binnen het onderzoeksgebied en binnen de onderzoeksperiode.

1.2 Actieve organisaties en groeperingen In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van organisaties die aantoonbaar actief zijn geweest in de onderzoeksperiode in de vorm van een lokale organisatie, protesten, demonstraties of op basis van eigen online berichtgeving van de organisatie. De manifestatie wordt eerst beschreven en daarna volgt een duiding van de organisatie.

1.2.1 De Geuzenbond Manifestatie onderzoeksgebied: er zijn stickers waargenomen en de organisatie meldt via onlinekanalen actief te zijn (geweest) in Gouda.

In het onderzochte gebied zijn stickers aangetroffen met de teksten ‘Taal, erfgoed, eigenheid’ en ‘De Nederlander één’. Beide stickers tonen onder andere de Prinsenvlag. Opvallend aan deze manifestatie is dat de stickers er relatief nieuw uitzien, waardoor het aannemelijk is dat ze recent zijn geplakt. Dit wordt ondersteund door een bericht van de Geuzenbond op Telegram dat impliceert dat ze posters hebben geplakt in Gouda voor januari 2024. [22] Ook op andere momenten zegt de Geuzenbond in Gouda stickers geplakt te hebben, onder andere in januari, februari en mei 2023. [23]

[22] Geuzenbond. (2024, 12 januari). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/Geuzenbond/1070 [23] Geuzenbond. (2023, 6 februari). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/Geuzenbond/690; Geuzenbond. (2023, 23 mei). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/Geuzenbond/817

23

Duiding actor

De Geuzenbond is een groepering die zich vooral richt op jongeren en poogt om een ‘vaderlandse zuil’ op te richten. Ze organiseren activiteiten, zoals sportmomenten, demonstraties, deelname aan conferenties en bezoek aan historische plekken. De Geuzenbond maakt in zijn narratieven een onderscheid tussen immigranten en ‘inheemse Europese volkeren’. Tevens ziet hij een dreiging in massa-immigratie en pleit hij voor remigratie. Ook waarschuwen de leden van de bond voor omvolking, wat ertoe zou kunnen leiden dat ‘inheemse volkeren’ niet langer meester zijn in eigen staten en tot minderheden in eigen landen. Deze narratieven passen in het extreemrechtse wereldbeeld. De bond opereert zowel landelijk als internationaal in een netwerk van bekende extreemrechtse organisaties. De Geuzenbond organiseert meermaals ‘zelfverdedigingstrainingen’. Hoewel dit niet hetzelfde is als geweldslegitimatie, kan dit er wel op duiden dat de leden percipiëren dat er een aanleiding is voor voorbereiding van geweldsincidenten. Mogelijke voorbeelden hiervan zijn confrontaties tussen extreemrechts en antifascisten. Bij beide partijen zijn gevallen bekend waarin ze geweld hebben geïnitieerd, of waarin er een escalatie was waarbij het onduidelijk was wie de agressor was. Deze organisatie wordt daarom geduid als een activistische organisatie met een extreemrechtse ideologie.

De zelfverdedigingsoefeningen kunnen op rechtsextremisme duiden, maar dit is onduidelijk.

1.2.2 Identitair verzet Manifestatie onderzoeksgebied: er zijn stickers waargenomen en er heeft (buiten de onderzoeksperiode) een demonstratie plaatsgevonden.

Er zijn relatief veel stickers van IDverzet gevonden, vooral rond Goverwelle en de ingang bij het Goudse Hout. De stickers kennen de teksten ‘islamists not welcome’, ‘join the rebellion’ en ‘een [afbeelding groen hart] voor het groene hart’. In 2017, weliswaar vóór de onderzoeksperiode, maar wel relevant om te benoemen, heeft Identitair Verzet kort het pand bezet waar een uitbreiding van moskee Assalam gebouwd zou worden. [24] Het AD schrijft: “De Rechtse beweging Identitair Verzet heeft zaterdagmiddag het pand aan de Antwerpseweg 3 in Gouda heel even ‘bezet’. Voor het pand zijn plannen voor een Islamitisch centrum. Demonstranten klommen op het dak en lieten een spandoek zien met de tekst ‘Salafisten niet welkom’. Er worden meer acties aangekondigd. Het pand is onlangs aangekocht door MIV Assalam.”

[24] Van den Belt, P. (2017, 11 februari). Actie tegen Islamitisch centrum. AD. Geraadpleegd van https://www.ad.nl/groene-hart/actie-tegenislamitisch-centrum~a77d3c6f/ [25] Identitair Verzet. (z.d.). Over IDVerzet. Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://www. idverzet.org/over_idverzet/

Duiding actor

Identitair Verzet is een extreemrechtse Nederlandse organisatie die is opgericht in 2012 als een afsplitsing van Voorpost. Identitair Verzet is onderdeel van een internationale beweging. De organisatie organiseert demonstraties, acties en bezettingen, hoewel ze de laatste jaren minder actief is. Identitair Verzet is een groep van activisten die claimt ‘niet langer zwijgend toe te kijken hoe vreemde culturen een aanslag plegen op hun identiteit.’ [25] Identitair Verzet is een organisatie met een extreemrechts wereldbeeld waarin rechts-extremistische elementen worden waargenomen: leden die een revolutie bepleiten, het verwachten van een onvermijdelijke burgeroorlog. Ze uit zich activistisch. De organisatie wordt daarom geduid als een extreemrechtse activistische organisatie met rechts-extremistische elementen.

1.2.3 White Lives Matter (WLM) Manifestatie onderzoeksgebied: er zijn stickers waargenomen, er heeft een demonstratie plaatsgevonden.

24

In 2023 demonstreerde Extinction Rebellion (XR), inclusief XR Gouda in Utrecht tegen fossiele energie. Hier sloot White Lives Matter (hierna: WLM) zich bij aan, waarbij een Gouwenaar aanwezig zou zijn. [26] Op het spandoek van WLM stond “White extinction Rebellion. Blanke (witte) mensen 8% vd wereld en krimpende! Baarschaamte. Klimaatdepressie. Klimaatvluchtelingen. Reperations. Co2-paspoort enz. ANTI-blank”. Aangenomen wordt dat dit een statement vanuit WLM was waarin ze de consequenties van klimaatverandering (en klimaatbeleid) zien als antiblanke fenomenen. WLM heeft in februari 2024 opnieuw gedemonstreerd. [27] Volgens het lokale nieuwskanaal Het Kontakt, editie Goudse Post riep de demonstratie “hevige emoties op” bij “mensen van kleur”, maar zijn er geen strafbare feiten gepleegd. Op 18 mei 2024 wordt op het landelijke Telegramaccount van WLM een foto geplaatst van personen met een spandoek waarop staat “Omvolking=volksverraad”. [28] Opvallend is dat naast dit spandoek ook de Palestijnse vlaggen worden gedragen. De personen staan voor het Oude Stadhuys in Gouda. In het hoofdstuk Maatschappelijke onrust en polarisatie wordt een verdiepende beschrijving gegeven van hoe een pro-Palestinaopvatting door verschillende radicale groeperingen wordt verenigd met het extreemrechtse gedachtegoed. WLM plaatst in december 2023 een bericht dat er stickers geplakt zijn in Gouda.

[29] Stickers die tijdens het fysieke straatbeeldonderzoek zijn gevonden, bevatten de teksten “White Lives Matter”, “Wist je dat er een gemeenschap is die vecht voor de toekomst van jou en die van je kinderen?”, “De anti-blanke holocaust. De Holodomor”, [30] “Waarom niet “all lives matter?” Omdat blanke [weggekrabd] vertegenwoordiging [weggekrabd]. Als andere rassen zich trots verenigen als raciale groep. Doen wij dat ook. Wie dat tegenspreekt wil ons kapot maken.” De laatste sticker heeft de tekst: “White children are only 3% of the world population and already a minority in many western nations.” Alle stickers van WLM bevatten ook een Telegramlink naar de Nederlandse WLM-groepering. Ten slotte geven respondenten aan dat er een directe link is tussen WLM en PGA-casussen. Dit wordt in de paragraaf Perspectief vanuit professionals verder toegelicht.

Duiding actor

[26] Capitol Terrorists Exposers. [@j6dreamteam]. (2023, 16 december). [Tweet]. X. Geraadpleegd van https://twitter.com/j6dreamteam/ status/1736111999891685724 [27] Goudse Post. (2024, 3 april). Extreemrechtse demonstratie riep hevige emoties op, maar geen sprake strafbare uitingen, zegt Gouda. Het Kontakt, Goudse Post. Geraadpleegd van https:// www.goudsepost.nl/nieuws/nieuws/383470/ extreemrechtse-demonstratie-riep-hevigeemoties-op-maar-geen[28] WLM NL Training/wiki. (2024, 18 mei). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://t.me/wlm_nl_ wikientraining/1533 [29] WLM_EU_NETHERLANDS. (2023, 3 december). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/ WLM_EU_NETHERLANDS/1143 [30] Hierbij staat beschreven: “Een van de meest gruwelijke Anti-Blanke Gebeurtenissen in de geschiedenis wordt gecensureerd en gebagatelliseerd dor het Anti Blanke Systeem. Iedereen kent de Holocaust maar bijna niemand kent de Holodomor. Volgens een gezamenlijke verklaring aan de Verenigde Naties, ondertekend door 25 landen zijn er tijdens de Holodomor meer mensen omgekomen dan tijdens de Holocaust. In de Holodomor, meer dan 10 miljoen blanken waren vermoord en gemarteld in Europa door de meerderheid van de Niet-Blanke Bolsjewieken.

De ADL (Anti Defamation League) Heeft de President van Oekraïne gepest en onder druk gezet in het bagataliseren van de Holodomor. Het is illegaal in Europa om over de Holocaust te vragen/ kritisch te zijn. Terwijl het legaal is om tegen Blanken te discriminiseren en Anti Blanke gebeurtenissen zoals de Holodomor belachelijk te maken. Wij als Echte Europeanen zijn tolerant geworden tegen dit soort ontaard. WORDT WAKKER.” [31] WLM_EU_NETHERLANDS (2024, 7 januari). WILM-handleiding, p. 7 [Telegrambestand]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/WLM_EU_NETHERLANDS/1174

White Lives Matter is een internationale beweging met een actieve Nederlandse tak. Aanhangers worden aangemoedigd mee te doen met wat ze ‘pro blank activisme’ noemen, voor bijvoorbeeld het plakken van stickers of om mee te doen met demonstaties. WLM NL bepleit anonimiteit, ook doen ze aan vechttraining in de vorm van boksen. Dit kan uitgelegd worden als veiligheidsbewustzijn tegen de (bestaande) dreiging van antifascisten, maar ook als het verstoppen voor veiligheidsdiensten of het voorbereiden van illegale activiteiten. In hun handleiding pleiten ze voor de-escalatie: ‘Documenteer alles met video, provoceer niet en de-scaleer. Je hebt dus geen excuus.’ [31] WLM bepleit dat je legale acties moet uitvoeren: “Alles moet gebeuren binnen de kaders van de wet en fysiek of verbaal geweld is niet toegestaan”. Bij acties roepen ze hun activisten op om niet te provoceren en zich niet te laten uitlokken. Ze zeggen een ‘vreedzame oplossing’ te willen. Ze willen dit doel bereiken ‘of dit op een politieke manier gebeurt of niet’. Hoe ze hun plannen precies willen bereiken, lichten ze niet toe. Belangrijk is dat hun standpunten, zoals het willen van een 99% ‘blank’ Nederland, niet zonder extremisme te bereiken zijn. De combinatie van narratieven over een dreigende genocide/moord op witte mensen met hun uiteindelijk standpunt dat ze een 99% ‘blank’ Nederland willen

25

komt overeen met het extreemrechtse wereldbeeld. Er wordt in 2021 een bericht gedeeld waarin een lijst met boeken staat, waarvan enkele extremistisch van aard zijn, omdat de auteurs (Hitler, Breivik of Tarrant) oproepen tot aanslagen of oorlog. Het kan zijn dat WLM niet specifiek deze boeken wil aanraden, maar het desondanks initieel delen van deze lijst duidt niet op weerstand jegens extremisme. De post is inmiddels verwijderd. De organisatie wordt daarom geduid als een extreemrechtse organisatie, die in het verleden enkele extremistische elementen bevatte. WLM bedient zich in de regel van activistische methoden en toont weerbaarheid tegen extremisme door geweld af te wijzen.

1.2.4 Inheems-Europees.nl Manifestatie onderzoeksgebied: er zijn stickers en posters waargenomen.

In het onderzoeksgebied is een sticker gevonden met de tekst ‘Maak Blanke Kindjes’ waarop een moeder en vader, beiden met blond haar, met een baby te zien zijn. Volgens respondenten is er ook een directe link tussen de oprichters van deze organisatie en Gouda. Dit wordt in de paragraaf Perspectief vanuit professionals verder toegelicht.

Duiding actor

Inheems Europees.nl lijkt een kleine groep mensen die zich richt op het promoten van het ideaalbeeld van het ‘blanke gezin’. Stichting Inheems Europese Rechten (SIER) deelt een narratief dat een kwaadaardige elite bewust beleid maakt (via onder andere immigratie, feminisme en lhbtqia+) om de bevolkingsaantallen te laten afnemen, met als doel om het witte volk om te volken. Ze zien niet-inheemse culturen als vreemd en vijandig. Dit past binnen een extreemrechts wereldbeeld. In haar activiteiten uit ze zich vooral activistisch en als een vereniging. De boksles kan duiden op geweldsvoorbereidingen, maar past ook binnen de bredere appreciatie van sport binnen het extreemrechtse milieu. De zelfverdedigingsoefeningen kunnen op rechts-extremisme duiden, maar dit is onduidelijk. De organisatie wordt daarom geduid als een activistische organisatie met een extreemrechtse ideologie.

1.2.5 Defend Gouda Manifestatie onderzoeksgebied: oprichting door Goudse jongeren.

Respondenten geven aan dat deze organisatie niet meer actief is. Wel houdt ze verband met activiteiten binnen de onderzoeksperiode. Dit wordt in de paragraaf Perspectief vanuit professionals verder toegelicht.

Duiding actor

Defend Gouda is gestart als een lokaal jongereninitiatief gericht tegen de komst van een moskee en vluchtelingenopvang. Het initiatief uit zich met een fascistoïde ideologie. Er zijn diverse foto’s op het internet waar leden met slagwapens poseren. Hun logo toont een geweer. Veel activiteiten speelden zich op het internet af. Defend Gouda organiseerde in 2016 in samenwerking met Zwart Front een demonstratie In Gouda. Er is hierna niets meer bekend over haar activiteiten. [32] Vanwege de beperkte beschikbare informatie over ideologie en activiteiten wegens de opheffing van deze organisatie, kan deze niet worden geduid. De weergave van wapens in hun beeldtaal roept vragen op over de aanwezigheid van rechts-extremistische elementen.

[32] Wagenaar, W. (2017). Factsheet Extreemrechts in Nederlandse Gemeentes. Anne Frank Stichting. https://kafka.nl/publicaties/factsheetextreemrechts-nederlandse-gemeentes-2/

1.2.6 Overige actoren en straatmarkeringen Naast de actoren met een actieve manifestatie in de gemeente Gouda binnen de onderzoeksperiode, wordt zoals genoemd ook kort een aantal actoren besproken waarvan enkel een straatmarkering is gevonden.

26

Actoren waarvan één of meerdere stickers zijn gevonden »

»

»

» »

»

» »

»

» »

Volksverzet. Volksverzet, die na naamsverandering nu Wolvenrad heet, is een extreemrechtse organisatie die expliciet affiniteit deelt met het nazisme. Ze voert actie, bijvoorbeeld door lhbtqia+-vlaggen te verbranden. Leden doen aan bokstraining, bijvoorbeeld met Active Dietsland. [33] De sticker die in Gouda is aangetroffen, bevatte de tekst: ‘Nationaal socialisme, We zijn terug! Volksverzet’. Rood Wit Blauw Hooligans. Rood Wit Blauw hooligans is waarschijnlijk een actor gevormd uit nationalistische hooligans. Op de sticker die in Gouda is aangetroffen, is een afbeelding te zien waarop hoogstwaarschijnlijk iemand een figuur op de grond trapt in combinatie met de tekst ‘good night, left side’. Als deze figuur een mens is, dan kan dit wat zeggen over geweldslegitimatie. Gezien de onduidelijkheid over wat de sticker precies afbeeldt, kan er geen duiding van de organisatie worden gegeven. Casa Pound Italia Verona. Deze organisatie is een Italiaanse extreemrechtse organisatie waarbij leden zichzelf beschrijven als ‘neofascisten’ en Mussolini verheerlijken. [34] De sticker die in Gouda is aangetroffen, toont enkel het logo van deze organisatie. Azione Strudentesca Torino. Dit is een Italiaanse extreemrechtse studentenorganisatie. [35] De sticker die in Gouda is aangetroffen, toont enkel het logo van deze organisatie. Schild en Vrienden.

Schild en Vrienden is een Vlaamse extreemrechtse organisatie. Hun voorman Dries van Langenhove is veroordeeld voor het aanzetten tot haat en racisme. Vijf andere leden kregen ook een (lagere) straf. [36] De sticker die in Gouda is aangetroffen, toont de tekst ‘Ons land = onze waarden’. De inhoud ligt in lijn met een extreemrechtse ideologie. Fortezza Europa. Fortezza Europa is een Italiaanse extreemrechtse organisatie. [37] De sticker die in Gouda is gevonden, toont de tekst ‘Ama la tua terra, difendi la tua identita’ wat betekent ‘Houd van je land, verdedig je identiteit’. De inhoud ligt in lijn met een extreemrechtse ideologie. European Brotherhood. Dit is een groep van Europese nationalisten die kleding verkoopt waar extreemrechtse leuzen en symbolen op staan. [38] De sticker die in Gouda is gevonden, toont enkel het logo van deze organisatie. Nederlandse Volksunie (NVU). NVU is een van de langst bestaande extreemrechtse organisaties in Nederland. Ze houden zich bezig met activisme en doen soms mee aan verkiezingen. De aanhang is verouderd. De sticker die in Gouda is gevonden, is grotendeels weggekrast, maar het logo is nog herkenbaar. Een andere sticker van hen toont de tekst ‘doodstraf voor kinderverkrachters en moordende pedofielen’. Nationale weerstand. Dit is een onbekende actor.

Het symbool van de zwarte zon in combinatie met een man met een geweer roept vragen op over geweldslegitimatie. Het symbool van strasserisme is aanwezig: dit staat voor een samenkomst van klassenstrijd en nationalisme. Door beperkte informatie kan de organisatie zelf niet worden geduid. De sticker die is aangetroffen in Gouda toont de tekst ‘Voor volk en vaderland. Nationale weerstand’ met de hiervoor beschreven symbolen. Deze inhoud ligt wel in lijn met een extreemrechtse ideologie. Ultras nacjonalistyczny Szcecin. Dit is een Poolse extreemrechtse organisatie, uit een stad in Noordwest-Polen. [39] De sticker die in Gouda is gevonden, toont enkel het logo van deze organisatie. GoyimTV flyers. Deze organisatie is een online collectief dat antisemitische propaganda produceert vanuit extreemrechtse hoek. Hun doel is dat sympathisanten wereldwijd hun materiaal uitprint en zelf opplakt. De stickers die in Gouda zijn gevonden, tonen de teksten ‘Every single aspect of pornography and hookup culture is jewish’ daarbij staan foto’s van mensen die volgens de makers Joods zijn en een rol spelen in de porno-industrie. Een andere sticker toont de tekst ‘every single aspect of mass immigration is jewish’ en ‘Jewish NO’s Promoting mass immigration’.

De inhoud ligt in lijn met een extreemrechtse ideologie, waarbij ‘de joden’ worden gelinkt aan door hen ervaren negatieve (wereldwijde) invloeden.

[33] WOLVENRAD. (2024, 10 juli). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/wolvenrad/561 [34] Gattinara, P. C., & Froio, C. (2019, 28 mei). Why Italy’s media fixates on CasaPound, an extreme-right party with a racist agenda. Washington Post. Geraadpleegd van https://www.washingtonpost.com/ politics/2019/05/28/why-italys-media-fixatescasapound-an-extreme-right-party-with-racistagenda/ [35] Azione Studentesca. (z.d.). La Nostra Storia. Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https:// azionestudentescaofficial.com/la-nostra-storia/ [36] NOS. (2024, 12 maart). Cel voor Vlaming Dries Van Langenhove na aanzetten tot haat en racisme. NOS. Geraadpleegd van https://nos. nl/artikel/2512477-cel-voor-vlaming-dries-vanlangenhove-na-aanzetten-tot-haat-en-racisme [37] Global Project Against Hate and Extremism. (z.d.). Fortezza Europa (Fortress Europe). Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://symbols.globalextremism.org/ details?recordId=recarD6eRTqvZGSLS [38] Postma, F. (2022, 24 mei). Fascist Fashion: How Mainstream Businesses Enable the Sale of Far-Right Merchandise. Bellingcat. https:// www.bellingcat.com/news/2022/05/24/fascistfashion-how-mainstream-businesses-enable-thesale-of-far-right-merchandise/ [39] Nacjonalistyczny Szczecin. (z.d.). Geraadpleegd 6 juni 2024 van https:// nacjonalistycznyszczecin.wordpress.com/

27

» »

Ansgar Aryan, Germanic Brand. Dit is een van ’s werelds grootste verkopers van extreemrechtse kleding. [40] De sticker die gevonden is in Gouda toont enkel het logo van de organisatie. Europa the last battle. Dit is een antisemitische revisionistische film die claimt dat de Joden de wereldoorlog veroorzaakt hebben en dat Hitler Duitsland probeerde te redden. [41] De sticker over deze film toont de teksten ‘What whatchers have sold on IMOb’, ‘Perhaps the most important historical film of all time in understanding the world today’, ‘Pure unadaltered truth that will bring the strongest of men to tears and the weakest of men to anger’ ‘WAKE UP!’ De inhoud ligt in lijn met een extreemrechtse narratief, waarbij gepoogd wordt de holocaust zo te framen dat dit niet/in mindere mate gebeurd is, of door te stellen dat ‘de Joden’ deze zelf georkestreerd hebben. In dit narratief zijn aanhangers van het nazisme de ‘goeden’ of zijn zij minstens onbegrepen en overdreven verketterd en staan ‘de Joden’ voor het kwaad.

Straatmarkeringen die niet aan een actor te verbinden zijn

In Gouda is op verschillende momenten graffiti verschenen met extreemrechtse elementen waarover onlineberichten zijn geplaatst. Hierna zullen ze in chronologische volgorde worden besproken. »

» »

»

In november 2022 is op de muur van de spoortunnel in Gouda de leus ‘Stop globalisme’ gespoten. In plaats van de letter ‘o’ is een Jodenster gebruikt. Dit ligt in lijn met extreemrechtse narratieven waarin ‘globalisme’ een veel voorkomende verwijzing naar het Jodendom is, waarbij geloofd wordt dat Joden de wereldpolitiek beheersen. Vaak gaat dit samen met het narratief dat globalisme immigratie bevordert, wat extreemrechtse actoren vaak zien als een dreiging voor de gepercipieerde puurheid van hun eigen groep. In december 2022 zijn bij een tunnel onder de A12 bij de Bloemendaalse weg nog meer leuzen gevonden, zoals ‘holocaust = hoax’ en ‘blond lives matter’. [42] In juni 2023 zijn foto’s van Marokkaanse gastarbeiders en hun gezin beklad bij een publieke tentoonstelling bij station Gouda. Met zwarte stift zijn de teksten ‘white genocide’, ‘omvolking’ en ‘kom in verzet’ op de buitententoonstelling geschreven. [43] Zowel de termen ‘omvorming’ als ‘white genocide’ duiden op de complottheorie waarin ‘het witte volk’ als bedreigd wordt gezien; mensen met niet-witte of gemengde afkomst worden gezien als ‘vreemd’. De theorie stelt dat gemengde relaties en immigratie, feminisme en/of de lhbtqia+-geaardheid gepromoot wordt. Dit zou leiden tot minder witte kinderen, met als doel de witte mens een minderheid te laten worden in oorspronkelijk dominant witte gebieden.

In deze narratieven zijn de daders die hierachter zitten vaak ‘links’ georiënteerde mensen, ‘globalisten’ of Joden. In februari en maart 2023 is een brug in Gouda beklad met een hakenkruizen. Een maand eerder is de tekst ‘gedenk 1945 Dresden hellstorm’ geschreven in de spoortunnel. [44] In februari 1945 is de Duitse stad Dresden door de geallieerden gebombardeerd. Er zijn destijds duizenden doden gevallen en grote delen van de stad werden verwoest. Het bombardement wordt in extreemrechtse kringen herdacht, vaak in relatie tot het narratief dat de nazi’s beschuldigd worden van verschrikkingen en de geallieerden niet bekritiseerd worden.

[40] Bundesamt für Verfassungsschutz. (2022). Right-wing extremism: Symbols, signs and banned organisations. Geraadpleegd van https:// www.verfassungsschutz.de/SharedDocs/ publikationen/EN/right-wing-extremism/202207-right-wing-extremism-symbols-andorganisations.pdf?__blob=publicationFile&v=12 [41] ADL. (z.d.). Europa The Last Battle. Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://www. adl.org/glossary/europa-last-battle [42] Tielemans, S. (2022, 27 december). Antisemitische leus gespoten op tunnel onder A12: ‘Holocaust = hoax’. AD. Geraadpleegd van https://www.ad.nl/gouda/antisemitischeleus-gespoten-op-tunnel-onder-a12-holocausthoax~ac79240a/ [43] Nesselaar, F. (2023, 11 juni). Foto’s van Marokkaanse gastarbeiders bij station Gouda beklad met extreemrechtse leuzen. AD. Geraadpleegd van https://www.ad.nl/gouda/ fotos-van-marokkaanse-gastarbeiders-bijstation-gouda-beklad-met-extreemrechtseleuzen~a46e2039/ [44] Nesselaar, F. (2023, 3 maart). Brug in Gouda beklad met hakenkruizen: zoveelste teken van Jodenhaat dat opduikt in de stad. AD. Geraadpleegd van https://www.ad.nl/gouda/ brug-in-gouda-beklad-met-hakenkruizenzoveelste-teken-van-jodenhaat-dat-opduikt-inde-stad~a21876f9/?cb=1d41609a7a442dfd10463d 9f8e67675a&auth_rd=1

Ook in het fysieke straatbeeld zijn nog enkele uitingen gevonden waarvan de maker onbekend is. »

»

Graffiti met de letters GNLS (Good night left side), om een Keltisch kruis heen. ‘Good Night left side’ is een slogan die in de regel samengaat met een illustratie waarin iemand geweld wordt aangedaan. Het moet gelezen worden als een belofte van geweld jegens links. Een Keltisch kruis (een cirkel met een kruis) wordt in extreemrechtse kringen gebruikt om trots op het witte ras te tonen. In andere contexten kan het religieuze of Keltische trots aanduiden. Graffiti met ‘1488’. 1488 staat voor ‘de 14 woorden’ (We must secure the existence of our people and a future for white children) en de achtste letter uit het alfabet (hh), wat staat voor Heil Hitler.

28

»

» » »

» »

»

» » »

Graffiti met de tekst ‘Rahowa’, die staat voor ‘racial holy war’. [45] Deze slogan duidt op het geloof in een raciale oorlog. Het woord ‘Holy’ geeft de hoge betekenis aan. In narratieven is deze oorlog vaak aangekondigd en in de extreemste gevallen zelfs wenselijk. Graffiti met de tekst ‘Hogesa’, die staat voor ‘Hooligans gegen salafisten’. [46] Een Duitse extreemrechtse beweging, vooral groot rond 2014, die zich wilde verzetten tegen wat zij zien als islamisering. Meermaals graffiti met het symbool van een Keltisch kruis. (Zie eerdere duiding van dit symbool). Graffiti met de tekst ‘XR = antiwesters klimaat hoax’. Aannemelijk wordt hiermee bedoeld dat klimaatmaatregelen en klimaatschaamte het Westen ‘verzwakt’. In sommige extreemrechtse narratieven zou bijvoorbeeld de keuze om minder kinderen te krijgen bij mensen die zich zorgen maken om het klimaat, een wenselijk effect zijn vanuit mensen die het witte volk in geboorteaantallen willen verminderen. Meermaals graffiti met de tekst ‘White lives matter’. (Zie de uitgebreide beschrijving van deze actor hiervoor). Een sticker met de tekst ‘Revolt against the modern world’. Revolt against the Modern world is een boek van Julius Evola, een zelfbenoemde ‘superfascist’. De slogan wordt in memes en online content ook gebruikt in extreemrechtse kringen.

De moderne wereld wordt dan vaak gelijkgesteld met diversiteit en progressieve waarden, wat in het extreemrechtse wereldbeeld ‘degeneraat’ is. Een sticker met de tekst ‘Love forest. Hate Antifa’. Binnen de extreemrechtse subcultuur is er vaak een appreciatie voor de natuur. Antifa staat voor antifascisten en is de benaming voor een beweging van mensen die zich tegen het fascisme verzet. Soms is dit met een vredig tegenprotest en in uitzonderlijke gevallen met geweld. De relatie tussen fascisten en antifascisten is een antagonistische, waarbij ze elkaar opzoeken en in confrontaties terecht kunnen komen. Graffiti met de tekst ‘Antifa jagen’. Zie de bovenstaande duiding van de relatie tussen extreemrechts en Antifa. Graffiti met de tekst ‘Gouda anti Antifa’. Zie de bovenstaande duiding van de relatie tussen extreemrechts en Antifa. Graffiti met de tekst ‘The unabomber was right’. De Unabomber, Ted Kaczynki, was een Amerikaanse extremist. Hij pleegde een reeks aanslagen met bombrieven, waarbij meerdere doden vielen. Zijn standpunten waren tegen de moderne industriële samenleving. Hij is populair in sommige extreemrechtse kringen.

[45] ADL. (z.d.). RAHOWA. Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://www.adl.org/resources/hatesymbol/rahowa [46] Wikipedia. (z.d.). Hooligans gegen Salafisten. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https:// de.wikipedia.org/wiki/Hooligans_gegen_ Salafisten [47] 4chan. (2021, 1 december). Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://bit.ly/4eiUyCR [48] 4chan. (2022, 27 april). Geraadpleegd op 6 juni 2024, van https://bit.ly/4c4CrPq [49] Respondent 7

Naast de fysieke uitingen zijn ook online uitingen gevonden die binnen het extreemrechtse fenomeen te plaatsen zijn. De uitingen zijn gevonden op 4chan zoals “>Gouda >Buitenlanders. Zou je een verschil echt opmerken met wat er nu al daar rondloopt?” [47] Ook spreekt iemand over dat hij gezien heeft dat kinderen in Gouda niet meer ‘Dutch’ zijn. [48] Of en welke verbinding de schrijvers hebben met Gouda, kan niet worden vastgesteld.

1.3 Perspectief vanuit professionals Wanneer de extreemrechtse manifestaties die tijdens het bureau- en straatbeeldonderzoek zijn gevonden aan de respondenten worden voorgelegd, geven vrijwel alle respondenten aan dat deze terug te voeren zijn op enkele personen die al voor langere tijd in beeld zijn bij de politie en/of binnen de PGAradicalisering. Een respondent geeft aan dat het ten tijde van het onderzoek niet meer dan vijf personen zijn. Op basis van verhoren van verdachten, OSINTonderzoek en politiesystemen stelt de respondent dat deze personen elkaar kennen. Zo zijn ze bijvoorbeeld samen gezien tijdens demonstraties of in voertuigen die door de politie gecontroleerd werden. [49] De onderlinge verbondenheid tussen de personen wordt ondersteund door respondenten 1, 2, 5, 16 en 17. Respondent 7 geeft verder aan dat er losse contacten zijn en dat er geen sprake is van organisatie op

29

groepsniveau. Deze contacten en/of connecties ziet de respondent vooral online. [50] Narratieven die de personen gebruiken, gaan over ‘massa-immigratie’ en er wordt gesproken over de ‘omvolkingstheorie’, zo geeft respondent 7 aan. Ook ecofacistische narratieven zijn aanwezig in Gouda. [51] De personen die in beeld zijn, sluiten zich onder andere aan bij demonstraties waarbij bepaalde groepen mensen worden uitgesloten, zoals de lhbtqia+-gemeenschap. Zo is bekend dat meerdere personen hebben gedemonstreerd tegen een lezing van een transgender aan kinderen. [52] Tijdens de coronarellen was de eerdergenoemde ‘Defend Gouda’ actief. Dit is een door jonge Gouwenaren opgerichte organisatie gericht tegen de komst van een moskee en vluchtelingenopvang, met een fascistoïde ideologie. Van die groepering is slechts één persoon overgebleven die zich nog actief ideologisch uitlaat, vertelt respondent 7. Een andere lokale organisatie is Stichting Inheemse Europese Rechten (SIER), opgericht door een van de al bekende mannen binnen de PGA. Volgens respondent 10 worden bijeenkomsten georganiseerd. Waar en met welke inhoud, is onduidelijk.

[53] Uit bureauonderzoek blijkt dat deze groep verschillende activiteiten organiseerde, zoals een sportdag met bokslessen, [54] een datingevenement dat mislukte omdat er geen vrouwen op afkwamen, [55] het plakken van posters met de tekst ‘maak blanke kindjes’ [56] en het vieren van feestdagen, zoals Midwinter. [57] De personen die actief zijn binnen het extreemrechtse fenomeen tonen tevens verbonden te zijn aan extreemrechtse netwerken buiten Gouda. [58] Sommige contacten zijn jongens onder de 18 jaar, die bewondering uiten voor de Gouwenaren. [59] Deze contacten vinden volgens de respondent veelal online plaats, maar er zijn ook fysieke ontmoetingen met mensen van buiten Gouda van wie volgens de respondent bekend is dat zij een accelerationistisch [60] en/ of rechts-extremistisch gedachtegoed hebben. [61] De respondent denkt dat deze contacten binnen de netwerken van WLM plaatsvinden. Een andere respondent bevestigt dit vermoeden en geeft aan dat het nationale bijeenkomsten in Gouda waren met mensen van WLM uit heel Nederland. Zo is bekend dat er vanuit Gouda betrokkenheid was bij de projecties op de Erasmusbrug. [62]

[50] Respondent 7 [51] Respondenten 2, 7 en 10 [52] Respondent 7 [53] Respondent 10 [54] Stichting Inheems Europese Rechten. (2024, 3 april). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/ InheemsEuropees/151 [55] Stichting Inheems Europese Rechten. (2024, 15 februari). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/ InheemsEuropees/88 [56] Stichting Inheems Europese Rechten. (2024, 9 januari). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/ InheemsEuropees/37 [57] Stichting Inheems Europese Rechten. (2024, 3 januari). [Telegrambericht]. Telegram. Geraadpleegd op 6 juni 2024 van https://t.me/ InheemsEuropees/29 [58] Respondenten 7 en 10 [59] Respondent 7 [60] Het geloof dat als er een strijd moet komen tegen vijanden, deze beter vandaag dan morgen kan plaatsvinden. Je wilt deze strijd aanwakkeren, en de start ervan versnellen. NTA. (2020). Beter vandaag dan morgen: rechts-extremistische accelerationistische online bewegingen. NTA. Geraadpleegd van https://ntadvies.nl/ media/1056/beter-vandaag-dan-morgen.pdf [61] Respondent 7 [62] Respondenten 2, 5, 7, 10, 16, 17 [63] Respondent 7 [64] Respondenten 16 en 17 [65] Respondent 10 [66] Respondenten 16 en 17

Op basis van duidingen binnen de politie gaat er van deze personen op dit moment een dreiging uit richting het beschadigen van goederen, maar (nog) niet richting personen. [63] Wel heeft de WLM-demonstratie van afgelopen februari geleid tot onrust intern en extern binnen de gemeentegrenzen, geven respondenten 16 en 17 aan. De reacties die demonstranten kregen, waren opmerkingen als ‘dit past niet in Gouda’ en begeleiders van de demonstratie werd verweten dat zij de verspreiding van het gedachtegoed faciliteren, vertellen de respondenten. Het doel van de demonstranten was om discussies te hebben. [64] Een andere respondent bevestigt dit en zegt in algemene zin dat deze groep gehoord wil worden. [65] Dat sluit aan bij het perspectief van respondenten 16 en 17. Zij vertellen dat er signalen zijn van pogingen om jongeren te bereiken, bijvoorbeeld via muziek. De narratieven worden meer gericht op de jongere generaties. De respondenten maken een vergelijking met de invloed van charismatische figuren die hun ideologie deelden in de periode van de uitreizigers naar Syrië. Een dergelijke invloed zien zij binnen het extreemrechtse fenomeen in Gouda momenteel niet, er wordt niet op een charismatische en/of effectieve manier gesproken. De respondenten noemen dit de reden dat er in Gouda nauwelijks aansluiting gevonden wordt. [66]

1.4 Conclusie

30

In Gouda zijn zowel online als offline manifestaties gevonden, die te plaatsen zijn binnen het bredere fenomeenbegrip van extreemrechts. De gevonden narratieven zijn verspreid in de vorm van stickers, straatmarkeringen, onlineberichtgeving, protesten en demonstraties. De manifestaties in handelingen binnen dit fenomeen vallen daarmee binnen het activistische spectrum. De manifestaties in narratieven kennen wél rechts-extremistische elementen. Er zijn daarnaast activiteiten van extreemrechtse actoren met rechts-extremistische elementen waargenomen in het onderzoeksgebied van Gouda. Deze extremistische elementen hebben echter in het verleden, of in andere delen van Nederland plaatsgevonden. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat extremistische handelingen hebben plaatsgevonden in Gouda. De relatief veel fysieke en online uitingen vanuit een extreemrechtse ideologie in Gouda leiden volgens de professionals naar enkele personen en deze zijn ook in beeld bij de verschillende instanties. Dat is te verklaren vanuit de subcultuur van extreemrechts, waarbinnen het normaal is om op demonstraties en onder vrienden en bekenden stickers uit te delen en deze vervolgens op te plakken (bijvoorbeeld in de eigen woonplaats).

Dat ligt in lijn met het gegeven dat deze personen (voornamelijk op basis van politiegegevens) zowel online als offline brede netwerken in de Nederlandse (en mogelijk internationale) extreemrechtse en rechts-extremistische gemeenschap hebben. Gouwenaren vervullen binnen deze gemeenschap in sommige gevallen een voorbeeldrol, die landelijke bijeenkomsten in Gouda tot gevolg heeft. Professionals schatten in dat de invloed binnen Gouda momenteel beperkt is en dat vooral wordt gericht op personen en organisaties in de extreemrechtse en rechts-extremistische gemeenschap buiten Gouda. Toch zijn er ook signalen dat er wordt gepoogd om jongeren te bereiken met het extreemrechtse gedachtegoed in Gouda. De bevindingen op basis van het straatbeeldonderzoek bevestigen dit signaal: er zijn relatief veel extreemrechtse straatmarkeringen gevonden in schoolomgevingen van Gouda.

31

2. Manifestatie van extreemlinks en links-extremisme Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de online en offline manifestaties die te plaatsen zijn binnen het bredere fenomeenbegrip van links-extremisme.

2.1 Casuïstiek en straatmarkeringen De lokale PGA van de gemeente Gouda kent ten tijde van het onderzoek geen casussen waarbij sprake is van een extreemlinkse ideologie. Tevens zijn er geen nieuwe signalen van extreemlinks gewogen op de casustafel binnen de onderzoeksperiode. In het fysieke straatbeeld zijn ten minste 21 verschillende stickers en straatmarkeringen (graffiti) aangetroffen in het onderzochte gebied. Er hebben zich geen demonstraties en incidenten voorgedaan tijdens de onderzoeksperiode. [67] De online en offline manifestaties binnen het extreemlinkse fenomeen zijn te relateren aan vijf actoren. Deze actoren zullen in meer of minder uitgebreide mate worden besproken, afhankelijk van de mate van waargenomen activiteit binnen de onderzoeksperiode. Eerst worden de actoren besproken die een actieve manifestatie tonen of toonden binnen de onderzoeksperiode in het onderzoeksgebied door middel van demonstraties, evenals Gouwenaren die een verbindingen hebben met de organisatie, en online uitingen die duiden op activiteiten in het onderzoeksgebied. Daarna worden de (internationale) actoren besproken van wie stickers en/of straatmarkeringen zijn gevonden, maar die verder geen aantoonbare actieve rol hebben gespeeld binnen het onderzoeksgebied, of van wie niet bekend is wie de maker van de stickers en/of straatmarkeringen is.

[67] Professionals noemen de pro-Palestinademonstraties een uiting van extreemlinks. In de paragraaf Perspectief vanuit professionals wordt uitgelegd waarom deze demonstraties niet worden meegenomen binnen de bespreking van dit fenomeen.

2.2 Actieve organisaties en groeperingen In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van organisaties die aantoonbaar actief zijn geweest in de onderzoeksperiode in de vorm van een lokale organisatie, protesten, demonstraties of op basis van eigen online berichtgeving van de organisatie. De manifestatie wordt eerst beschreven en daarna volgt een duiding van de organisatie.

De Rode Lap Manifestatie onderzoeksgebied: sticker

Binnen het onderzoeksgebied zijn verschillende stickers aangetroffen van De Rode Lap met teksten als ‘Huisbazen zijn parasieten. Jij betaalt de hypotheek van je huisbaas, terwijl hij niet eens in het huis woont’. Bij de tekst staan foto’s afgebeeld van Van Haga en prins Bernhard. Een andere sticker heeft de tekst ‘Hier zat een racistische sticker. Nu niet meer’. Bij deze tekst is een kat afgebeeld en het logo van communisme. Deze sticker is meermaals aangetroffen over een sticker met extreemrechtse inhoud. Ook is meermaals de sticker met ‘Eat the rich’ gevonden, eveneens afgebeeld met een kat. Dit is een antikapitalistische quote. De Rode Lap uit zich daarnaast in anti-boerenprotesten en/of als anti-trekkeractivisten met stickers waarop staat ‘Trekkertuig, opgetyft’. Op de sticker staat een trekker, rood doorkruist. Een andere sticker heeft de tekst ‘Meer koet, minder politie’, waarbij een meerkoet staat afgebeeld met daarachter politie in ME-uniform. De meerkoet is slechts een taalkundig grapje, maar heeft verder geen inhoudelijke betekenis. De sticker met ‘Alles voor iedereen, lees Marx’ kan worden gezien als een oproep om je te verdiepen in het socialisme van Karl Marx.

32

De laatste sticker van De Rode Lap die gevonden is, kent de leus ‘From the river to the sea, Palestine will be free’. Deze quote zorgt op dit moment op politiek, maar ook maatschappelijk niveau voor veel onrust. Er bestaat onenigheid [68] over of de interpretatie van deze leus. Hij kan namelijk worden geduid als antisemitisch, omdat deze gericht is op bestuurlijke veranderingen in het gebied van Israël-Palestina die de Israëlische staat en de Joodse gemeenschap zouden schaden. De leus wordt echter ook gebruikt om op te roepen tot gerechtigheid en vrijheid voor de Palestijnse burgers, zonder dat dit gepaard gaat met antisemitische denkbeelden. Het gebruik van de leus op zichzelf, in de vorm van stickers, geeft dus onvoldoende informatie om de ideologie van de persoon die de sticker heeft geplakt te kunnen duiden. Wel kan worden gesteld dat De Rode Lap in het algemeen geen vormen van antisemitische narratieven deelt, waardoor het aannemelijk is dat deze groep de leus niet met antisemitische intenties heeft gedeeld.

[68] Inmiddels is de leus strafbaar gesteld.

Duiding actor

De Rode Lap deelt een narratief dat een vijandsbeeld schetst tegen rijke mensen, de monarchie en wie zij zien als ‘te rechts’ of fascisten. De politie komt in hun beeld terug als een repressief instituut dat niet bijdraagt aan gerechtigheid. Dit alles past binnen het extreemlinkse wereldbeeld. Er zijn enkele uitingen van De Rode Lap buiten het onderzoeksgebied, waarin geweld verheerlijkt wordt (guillotineoorbellen en een sticker met geweer). Dit toont een lage weerbaarheid tegen linksextremistische narratieven, waarin geweld verheerlijkt wordt. Tevens zijn er uitingen die, zij het indirect, oproepen tot het aanranden of vernielen van voorwerpen (SUV in brand en advies om banden leeg te laten lopen, verkopen van abrisleutels). Ook lijkt er uit de uitingen een lage mate van empathie voor slachtoffers van doelwitten van door hen aangemoedigde acties (bijvoorbeeld eigenaren van SUV’s), die zij zien als politieke opponenten. De Rode Lap wordt geduid als een organisatie die producten (met productbeschrijvingen) verkoopt waaruit een extreemlinkse ideologie blijkt. Er zijn enkele uitingen waarin geweld en vernieling verheerlijkt worden, wat een lage weerbaarheid aannemelijk maakt voor links-extremistische narratieven.

Overige actoren en straatmarkeringen Naast de actoren met een actieve manifestatie in de gemeente Gouda binnen de onderzoeksperiode, wordt zoals genoemd ook kort een aantal actoren besproken waarvan enkel een straatmarkering is gevonden.

Actoren waarvan één of meer stickers zijn gevonden »

»

»

Vrije Bond. De Vrije Bond is een anarchistische organisatie met een extreemlinkse ideologie, waarbij elementen te vinden zijn die duiden op links-extremisme. De zelfverdedigingsoefeningen kunnen op links-extremisme duiden, maar dit is onduidelijk. De sticker die in Gouda is aangetroffen, toont enkel het logo van deze organisatie. Woonopstand. Woonopstand is een activistische organisatie met een radicale ideologie. Wel legitimeren ze het overtreden van de wet via kraken om daarmee woonrecht op te eisen. Terwijl Woonopstand zich uitgebreid uitsprak tegen politiegeweld tijdens hun demonstratie, spraken ze zich niet publiekelijk uit tegen antipolitiegeweld van demonstranten tijdens diezelfde demonstratie. Dit duidt op een lage weerbaarheid tegen de aanwezigheid van links-extremisme. De stickers die in Gouda gevonden zijn, kennen de teksten ‘Huizen voor mensen, niet voor winst. Woonopstand demo. 17 okt 14:00 Rotterdam.’ Zwartekat.org. Zwartekat.org is een webshop met extreemlinkse thema’s die op producten en op uitingen meerdere links-extremistische narratieven deelt. Een sticker die verwijst naar de ‘woonopstand’, heeft de tekst ‘Boksballen of demonstranten. #woonopstand @ctpolitiegeweld zwartekat.org’. De tekst boksballen

33

»

of demonstranten in combinatie met @ctpolitiegeweld roept op zijn minst op om als demonstrant waakzaam te zijn tegen politiegeweld. Uiteraard is kritisch zijn op excessief politiegeweld op zichzelf niet extreemlinks, maar het als inherent en voorspelbaar zien is in lijn met vijanddenken richting de politie vanuit een extreemlinkse ideologie. Antifa. Antifa is een beweging met daaraan verbonden een netwerk: Anti Fascistische Actie (AFA). AFA is een extreemlinkse beweging, met links-extremistische elementen. In extreemlinkse narratieven wordt in de regel de overheid gewantrouwd om fascisme te bestrijden en wordt regelmatig geweld tegen (gepercipieerde) fascisten gelegitimeerd. Belangrijk om te weten is dat dit een diffuse beweging is, waarbij verschillende elementen verschillende extremistische uitlatingen kunnen doen. Het merendeel van de mensen die zich antifascist noemen, zal activistische middelen gebruiken zoals een tegendemonstratie. De sticker die in Gouda is aangetroffen, toont enkel het logo van deze organisatie. Een andere sticker kent de tekst ‘tegen nazi’s’, waarbij een vuist een hakenkruis kapotslaat. Onder de sticker staat een verwijzing naar de site van afanederland.

Straatmarkeringen die niet aan een actor te verbinden zijn » » » » »

»

Een sticker met de tekst ‘FCK FVD’ [69] Graffiti met het symbool van een cirkel met een A. De ‘A’ staat voor anarchisme. Een afgescheurde sticker met ‘NVU, AZC-alert [beide antiasielzoekersorganisaties] van de straten jag[en?]’ en ‘Amsterdam’. Het is verder onduidelijk wat de precieze boodschap van de sticker was en wie de maker is. Een sticker met de tekst ‘Up with trees, down with capitalism’. Deze sticker is vaker geplakt, waarbij in sommige gevallen het symbool van Anarchisme is doorgekrast. Een sticker met de tekst ‘Queer liberation now’. Wat opvallend is, is de witte tekst op het wapen (inclusief ‘nazi off switch’, wijzend naar de trekker). Deze witte tekst kan refereren naar een soortgelijke kleurkeuze bij de tekst van de terrorist in Christchurch. De vlag op de achtergrond is diagonaal roze en zwart; anarchoqueer. Zowel het wapen zelf als de tekst erop duidt op links-extremisme. Een sticker met de tekst ‘Beauty is in the streets’, waarop te zien is dat ME-agenten van de politie in brand staan. Dit duidt ten minste op geweldsverheerlijking tegen de politie.

[69] Politieke partij Forum voor Democratie [70] Respondenten 2, 6, 7, 10 [71] Respondent 2

2.3 Perspectief vanuit professionals Het overheersende geluid van professionals is dat er in beperkte mate zicht is op het fenomeen extreemlinks. [70] Respondent 2 geeft hiervoor als reden dat extreemlinks in vergelijking met extreemrechts meer onder de radar opereert. De respondent voegt eraan toe dat personen met een extreemlinkse ideologie vaak niet willen praten met autoriteiten, terwijl personen met een extreemrechtse ideologie dat vaak wel graag willen. Hierdoor is er pas zicht op personen, op het moment dat er een actie is, concludeert de respondent. [71] Respondent 6 beaamt het hiervoor beschreven perspectief en voegt eraan toe dat er onder andere onder professionals meer sympathie is voor thema’s die extreemlinks aansnijdt, waardoor er minder snel een afwijzende reactie volgt dan bij bijvoorbeeld extreemrechts, waarvan de thema’s minder maatschappelijke steun genieten. Daarnaast is er volgens de respondent weinig kennis onder professionals om onderscheid te kunnen maken tussen links activisme, extreemlinks en linksextremisme.

34

Volgens respondent 10 is het fenomeen extreemlinks in elk geval tijdens de onderzoeksperiode een “ondergeschoven kindje” geweest. Wel zouden er personen actief zijn. Dat concludeert de respondent op basis van de stickers die worden geplakt, die regelmatig reactief zijn gericht op stickers vanuit de extreemrechtse hoek. Een andere respondent van de politie beaamt dit en noemt hierbij de ‘antiracistische kat’-sticker. [72] Op deze sticker staat de tekst: ‘Hier zat een racistische sticker, nu niet meer’.

[72] Respondent 7

Respondenten 16 en 17 vertellen dat er om de week sit-ins op het station in Gouda zijn, waarbij wordt gedemonstreerd voor de vrijheid van de Palestijnen. Hoewel de samenstelling gemixt is, noemen deze respondenten dat zich hier ook mensen vanuit een linkse ideologie bij aansluiten. Hoewel het niet uit te sluiten is dat ook mensen met een extreemlinkse ideologie zich hierbij aansluiten, zijn er geen indicaties gevonden die daarop duiden. Om die reden is een uitgebreidere beschrijving van die invloed van het Israël-Palestinaconflict opgenomen in hoofdstuk 6 Maatschappelijke onrust en polarisatie.

2.4 Conclusie In Gouda zijn offline manifestaties gevonden, die te plaatsen zijn binnen het bredere fenomeenbegrip van extreemlinks en links-extremisme. De gevonden narratieven zijn verspreid in de vorm van stickers en straatmarkeringen. De manifestaties in handelingen binnen dit fenomeen vallen daarmee binnen het activistische spectrum. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat extremistische handelingen hebben plaatsgevonden in Gouda. De manifestaties in narratieven kennen wél linksextremistische elementen. Er zijn daarnaast activiteiten van extreemlinkse actoren met links-extremistische elementen waargenomen in het onderzoeksgebied van de gemeente Gouda. Deze extremistische elementen hebben echter in het verleden, of in andere delen van Nederland plaatsgevonden. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat deze extremistische uitingen hebben plaatsgevonden in Gouda zelf. De omvang van zichtbare actieve manifestaties is relatief klein ten opzichte van de manifestatie van het fenomeen extreemrechts en rechts-extremisme. Toch tonen de gevonden manifestaties extremistische ideologische elementen. Ook wordt op basis van de onderzoeksdata duidelijk dat er reactief wordt gehandeld vanuit de extreemlinkse actoren op straatmarkeringen vanuit een extreemrechtse ideologie. Extreemrechtse stickers ond is overigens geen expliciet extreemlinkse activiteit.