Agendabundel

Stadhuisplein 1 Postbus 108 4200AC Gorinchem

T 140183 F 0183-630540

E gemeente@gorinchem.nl I www.gorinchem.nl

6.1 De mutaties zijn in lijn met de besluitvorming in de perspectiefnota 2026. Op basis van de uitgangspunten over de hoogte van de reserve Sociaal Domein is in de perspectiefnota 2026 besloten de reserve Sociaal Domein met € 2 mln. af te romen en deze middelen toe te voegen aan de Algemene reserve. 7.1 De mutaties zijn in lijn met de besluitvorming in de perspectiefnota 2026. In lijn met de besluitvorming in de perspectiefnota 2026 wordt € 2 mln. vanuit de Algemene reserve ingezet om de gewenste investeringen uit te kunnen voeren. 8.1 en 9.1 De meest recente ontwikkelingen zijn nog niet verwerkt in de begroting. Er is gekozen om de begroting tot een bepaald punt cijfermatig te wijzigen. Wijzigingsvoorstellen na dit moment zijn toegevoegd in de financiële inleiding van de begroting en worden verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2026. Het saldo van de septembercirculaire 2025 wordt hierin meegenomen. Risico’s: N.v.t. Financiën: In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u de toelichting op de financiële positie van onze gemeente. In de paragraaf komt de weerstandsratio uit op 1,56. We komen hiermee uit binnen de door de raad vastgestelde bandbreedte van 1,4 tot 2,0 Participatie: N.v.t. Communicatie: De begroting 2026 wordt gepubliceerd op de gemeentelijke website.

Bij de begroting is een Begroting in één oogopslagen en stresstest opgesteld, deze bieden overzichtelijke relevante informatie over de begroting. Duurzaamheid: N.v.t. Vervolgproces: • •

I&O-sessie is op donderdag 30 oktober 2025 Besluitvorming is op dinsdag 11 november 2025

Bijlagen: • • •

Begroting 2026 (D-996209) Begroting in één oogopslag 2026 (D-995812) Stresstest (D-995731)

Raadsbesluit De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van het college d.d. 7 oktober 2025 Gelet op de wettelijke bepalingen

Besluit:

1. De begroting 2026 vast te stellen; 2. De investeringen voor het begrotingsjaar 2026 vast te stellen en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen; 3. Het investeringsbudget voor project Banneweg te verlagen met € 2,7 mln.; 4. De afschrijvingsreserve van € 1,795 mln. voor project Banneweg vrij te laten vallen; 5. € 905.000 te onttrekken uit de reserve infrastructuur als dekking voor project Banneweg; 6. De reserve Sociaal Domein af te romen met € 2 mln. en deze middelen toe te voegen aan de algemene reserve; 7. De inzet van de Algemene reserve vast te stellen op € 2 mln. om de gewenste investeringen uit te kunnen voeren; 8. De besluitvorming over de begroting 2026 te verwerken in de eerstvolgende begrotingswijziging; 9. De 1e begrotingswijziging 2026 vast te stellen en de financiële consequenties te verwerking in een begrotingswijziging. Aldus besloten in de raadsvergadering van 11 november 2025

Griffier,

{{esl:Signer1:signature:size(200,50)}}

Voorzitter,

{{esl:Signer2:signature:size(200,50)}}

Begroting 2026

Begroting 2026

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

2

1.1 1.2 1.3

2 4 10

Beleidsmatige inleiding Financiële begroting op hoofdlijnen Leeswijzer

Beleidsbegroting: Programmaplan

15

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

15 18 21 26 30 34 39 52 56 60 63

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 Sociaal domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien

Beleidsbegroting: Paragrafen

67

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8

67 78 83 86 91 92 95 102

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Openbaarheid Grondbeleid Lokale heffingen Verbonden partijen

Financiële begroting

121

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

121 123 133 135 138 141

Grondslagen begroting en meerjarenraming Overzicht van lasten en baten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Verschillenanalyse Uiteenzetting financiële positie Totaaloverzicht lasten en baten per taakveld

Bijlagen

143

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

144 150 152 157 159

Reserves Voorzieningen Investeringsoverzicht Vastgesteld beleid Afkortingenlijst

1

Begroting 2026

1

Inleiding

1.1

Beleidsmatige inleiding

We kijken vooruit naar 2026. Een jaar dat weliswaar in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen zal staan, maar ook een jaar waarin veel projecten in Gorinchem in de uitvoeringsfase komen. Werken aan Gorinchem Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners werken we verder aan Gorinchem. We geven vorm aan de fysieke ontwikkeling van onze stad, bijvoorbeeld de werkzaamheden op bedrijventerrein Groote Haar, de herinrichting van de Banneweg, de aanleg van het warmtenet en de (her)ontwikkeling van de Arkelsedijk. We werken verder aan de voorzieningen die horen bij Gorinchem, zoals schoolgebouwen, het nieuwe zwembad en het cultuurhuis. We geven vorm en inhoud aan een sociale en veilige stad, met programma’s rondom weerbaarheid en de uitvoering van het integraal zorgakkoord en de hervormingsagenda jeugd. Zomaar een greep uit de werkzaamheden die het komende jaar worden opgepakt, want natuurlijk doet een opsomming nooit recht aan alle werkzaamheden waar medewerkers van de gemeente samen met veel betrokken partners iedere dag weer mee aan de slag gaan. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is onze inzet uiteindelijk gericht op het samen werken aan de toekomst van onze stad! Van perspectiefnota naar begroting Donderdag 17 juli 2025 gaf de gemeenteraad met het vaststellen van de perspectiefnota 2026-2029 richting voor het opstellen van de begroting.

Er is de afgelopen maanden ingezet op de verwerking in onze begroting. Die invulling geeft aan de vastgestelde perspectiefnota. Daarom zijn er weinig verschillen tussen de perspectiefnota en deze begroting. Natuurlijk bevat de begroting een aantal geactualiseerde cijfers, zoals de effecten van de septembercirculaire. Meer informatie daarover vindt u in de financiële inleiding. En net als de perspectiefnota bevat deze begroting geen nieuw beleid, maar staat deze in het teken van verdere uitwerking, uitvoering en continuïteit van beleid. Een stevige basis voor een volgende collegeperiode! Overdragen De afgelopen jaren zijn financieel uitdagend geweest, er is gewikt en gewogen, er is geparticipeerd en besloten. Ook moesten er soms pijnlijke keuzes gemaakt worden om de begroting op orde te houden. We dragen daarmee een solide begroting over richting de volgende bestuursperiode. Tegelijkertijd blijft zorgvuldig financieel beleid nodig, ook in de komende jaren. De begroting is voor de jaren 2026 en 2029 sluitend, terwijl deze in 2027 en 2028 minimale tekorten heeft. Ook in de toekomst zijn wezenlijke keuzes noodzakelijk, waar we wel en niet in investeren. Dat is een continu proces, in het belang van onze stad. Tot slot Een herhaling van onze boodschap in de perspectiefnota: Er is in de komende tijd nog veel te doen.

Ook in het komende jaar zijn er volop uitdagingen waar we met elkaar aan werken. Alleen samen kunnen we invulling geven aan de opgaven waar we voor staan en werken aan wat in Gorinchem moet gebeuren. 2026 zal een jaar zijn van samenwerkingen die ontstaan en van samenwerkingen die blijven. Laten we als gemeenteraad, college, inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, regio en iedereen die zich betrokken voelt bij onze mooie stad samen blijven optrekken. Samen aan de slag voor Gorinchem!

2

Begroting 2026 Het college van burgemeester en wethouders, 7 oktober 2025

3

Begroting 2026

1.2

Financiële begroting op hoofdlijnen

De financiële begroting van de gemeente Gorinchem wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen uiteengezet. Dit gebeurt aan de hand van enkele financiële uitgangspunten, het verloop van het begrotingssaldo, de algemene reserve en het autorisatieniveau. Enkele financiële uitgangspunten Naast de specifieke uitgangspunten in de perspectiefnota 2026 zijn in deze begroting zo veel mogelijk de volgende algemene financiële uitgangspunten gehanteerd: 1. 2.

3. 4. 5. 6.

7.

De begroting 2026 dient reëel en structureel sluitend te zijn. De begroting 2027, 2028 en 2029 wordt voorzover mogelijk reëel en structureel sluitend opgesteld waardoor de toekomstige lasten van besluiten gedekt worden en er ruimte is voor het opvangen van tegenvallers. Er wordt gewerkt met het principe ‘nieuw voor oud’. Nieuwe lasten worden daarbij gedekt binnen het betreffende programma danwel binnen de totale begroting. De autonome en wettelijke ontwikkelingen gaan voor op de wensen voor nieuw beleid. Een begrotingstekort wordt opgelost met maatregelen die een structurele besparing of een structurele opbrengst geven. Er wordt gewerkt met een spaarsysteem (bestemmingsreserves) om te sparen voor grote investeringen in de (nabije) toekomst. Het al gespaarde en het in deze collegeperiode nog te sparen geld wordt in deze collegeperiode zo veel mogelijk ingezet om enkele concrete resultaten te boeken. Het investeringsplafond wordt gehandhaafd om de toekomstige schuldenomvang te beheersen.

Verloop van het begrotingssaldo Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief van de begroting 2026 is de perspectiefnota 2026-2029 en de uitkomst van de mei- en septembercirculaire gemeentefonds 2025. In het hierna volgende overzicht laten we zien aan hoe we vanuit dit financieel meerjarenperspectief tot ons voorstel voor de meerjarenbegroting 2026-2029 komen.

4

Begroting 2026 Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)

2026

2027

2028

2029

Nr.

Perspectiefnota 2026 inclusief meicirculaire

1.332

184

664

1.429

1

Diverse technische en autonome bijstellingen

267

381

-10

-17

2

Tussentijdse rapportage 2025 structurele bijstellingen

-717

-26

-54

-120

3

Meerjarenbegroting

882

539

600

1.292

4

Taakstelling Betere inzet Brede Scholen

-20

-20

-20

-20

5

Betere inzet Brede Scholen

20

20

20

20

5

Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging)

Banneweg conversie investeringsbudget

-2.700

68

68

68

6

Banneweg vrijval afschrijvingsreserve

1.795

-45

-45

-45

7

Onttrekking reserve infrastructuur voor Banneweg

905

-23

-23

-23

8

MJOP (vastgoed exploitatie & dotatie voorziening)

-200

-200

-200

-200

9

-6

-6

-6

-6

10

Algemene uitkering / septembercirculaire gemeentefonds

-212

-348

-437

-524

11

Meerjarenbegroting inclusief wijzigingsvoorstellen

464

-15

-43

562

12

Skatepark Gijsbert van Andelpark

Restant openstaande taakstellingen uit begroting 2025: Taakstelling Subsidies Taakstelling Sociaal Domein Taakstelling Efficiency Organisatie

7

173

173

173

13

-204

-26

-36

-36

13

0

134

159

159

13

-197

281

296

296

13

0

0

489

489

14

Taakstelling DT

100

100

100

100

14

Taakstelling Stadsontwikkeling

52

52

52

52

14

Totaal restant openstaande taakstellingen

-45

433

937

937

Besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Rijk)

0

0

262

263

15

Besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Lokaal)

0

0

702

695

15

Totale besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd

0

0

964

958

15

Subtotaal Restant openstaande taakstellingen voor begroting 2025 Dekking hogere kosten Sociaal Team

Hervormingsagenda Jeugd

5

Begroting 2026 1. Perspectiefnota 2025 (inclusief meicirculaire) Dit betreffen de saldi zoals deze zijn opgenomen in de perspectiefnota 2026-2029. 2. Diverse technische en autonome bijstellingen Dit betreffen bijstellingen die zich voordoen bij het opwerken van een perspectiefnota in een gedetailleerde meerjarenbegroting. 3. Tussentijdse rapportage 2025 structurele bijstellingen Dit betreffen de structurele bijstellingen zoals deze zijn opgenomen in de tussentijdse rapportage 2025. 4. Meerjarenbegroting Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi. Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) Voor de hierna volgende punten stellen wij voor de meerjarenbegroting te wijzigen. In afwachting van de besluitvorming van de raad zijn deze voorstellen niet verwerkt in het programmaplan en de financiële begroting. De besluitvorming zal worden verwerkt in een 1e begrotingswijziging die gelijktijdig met de begroting wordt vastgesteld. 5. Betere inzet Brede Scholen Dit betreft huuropbrengsten en compensatie van kosten voor het buurtcentrum Gildenplein. Deze baten worden ingezet voor de opdracht Betere inzet Brede Scholen. 6. Banneweg conversie investeringsbudget Bij het project Banneweg is de verbreding van de spoorwegovergang een belangrijk onderdeel waarvoor we afhankelijk zijn van ProRail.

De middelen die we hieraan besteden passen weliswaar binnen het investeringsbudget, maar mogen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) niet worden geactiveerd. Hiervoor is dan ook een exploitatiebudget nodig. 7. Banneweg vrijval afschrijvingsreserve Het investeringsbudget kan als gevolg van bovenstaande conversie worden verlaagd met € 2.700.000. De afschrijvingsreserve kan hierdoor ook worden verlaagd en zorgt voor een deel van de dekking voor het inrichten van het exploitatiebudget. 8. Onttrekking reserve infrastructuur Een deel van het exploitatiebudget voor de Banneweg kan niet worden gedekt door de afschrijvingsreserve. Voorgesteld wordt om dit te onttrekken uit de reserve Infrastructuur. Door het lagere investeringsbedrag zullen de afschrijvingen worden verlaagd. Het voordeel wat hierdoor ontstaat wordt jaarlijks teruggestort in de reserve Infrastructuur. 9. MJOP Dit betreft de gevolgen van het actualiseren van het MeerjarenOnderhoudsPlan 2022-2025 voor het gemeentelijk vastgoed. 10. Skatepark Gijsbert van Andelpark Dit betreft met name de onderhoudskosten voor het aan te leggen Skatepark.

6

Begroting 2026 11. Algemene uitkering / Septembercirculaire gemeentefonds 2025 De septembercirculaire is nog niet verwerkt De wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) zijn niet verwerkt in de de BIEO. 12. Meerjarenbegroting inclusief wijzigingsvoorstellen Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi, waarmee rekening wordt gehouden bij het weerstandsvermogen en de stresstest. 13. Restant openstaande taakstellingen begroting 2025 De in de begroting 2025-2028 opgenomen taakstellingen zijn voor 2026 ruimschoots ingevuld. In 2027 moet nog circa 18% van deze taakstellingen worden gerealiseerd. Deze taakstellingen zullen verder worden ingevuld. 14 Restant openstaande taakstellingen voor begroting 2025. Dit betreft de taakstellingen die reeds bestonden voor de begroting 2025. 15. Hervormingsagenda Jeugd De besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Lokaal) is voor het totaaloverzicht opgenomen in deze tabel maar is inmiddels concreet in de begroting verwerkt op de budgetten waar een besparing dient te worden gerealiseerd. De besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Rijk) betreft de besparingen die meeveren met de maatregelen van het Rijk.

7

Begroting 2026 Het investeringsplafond In de perspectiefnota 2021-2024 is besloten tot het invoeren van een investeringsplafond. Dit bleek de meest doeltreffende maatregel om de hoge schuldpositie van de gemeente Gorinchem af te bouwen. Daarbij is er voor nieuwe investeringen een investeringsplafond ingevoerd van € 5 mln. per jaar. Dit plafond is inmiddels met de jaarlijkse indexatie verhoogd en nu circa € 5,8 mln. In de begroting 2026 en verder zijn alleen de reeds in de perspectiefnota 2026-2029 verwerkte ter beschikking te stellen budgetten opgenomen. Het investeringsplafond is ongewijzigd ten opzichte van de perspectiefnota 2026-2029 en blijft sluitend.

Nr.

Investeringen (bedragen x € 1.000; = nadeel)

2026

2027

Beschikbare investeringsruimte

2028

2029

268

5.812

Indexatie investeringsplafond (3,2%)

186

186

186

186

Totaal investeringsbudget

186

186

454

5.998

739

296

-998

-518

-432

1

Beschoeiingen

268

2

Havens

-371

3

Civiele Kunstwerken/Bruggen

-111

4

Spaaropgave onderwijs

5

Centrale Hal

6

IHP

7

Reserve Sociaal Domein

8

Investering WBI

9

Voertuigen en Materieel

10

ICT

-210

11

Openbare verlichting

-58

12

Straatmeubilair

-100

13

Verkeersborden

-55

14

Speelruimteplan

-200

15

Vervangingsplan Inventaris

16a

GRP

-1.130

16b

Dekking GRP

1.130

Subtotaal exploitatie / investeringen Cumulatieve ruimte in investeringsplafond

8

-1.000 -300 -3.000

-1.000

2.000 -1.000 -194

-135

102

-192

-106

1.292

86

-3.034

-4.919

1.478

272

-2.580

1.079

1.478

1.750

-830

249

Begroting 2026 Verloop algemene reserve In onderstaand overzicht wordt het verloop van de algemene reserve weergegeven. Afgezien van de eenmalige inzet in 2025 en 2026 om voorgenomen nieuwe investeringen van dekking te voorzien, dient de algemene reserve voornamelijk als onderdeel van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling algemene reserve (- = onttrekking, + = toevoeging, bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

Stand Algemene Reserve begin boekjaar

30.468

29.045

29.045

29.045

29.045

Bij: resultaat jaarrekening 2024

2.479

Af: Amendement Skatepark

-102

29.045

29.045

29.045

Bij: afroming reserve Sociaal Domein

1.100

Af: dekking investeringen PPN 2024-2027

-3.800

Af: dekking investeringen PPN 2025-2028

-1.100

Af: dekking investeringen PPN 2026-2029 Stand Algemene Reserve ultimo boekjaar

2.000

-2.000 29.045

29.045

Autorisatieniveau Overeenkomstig artikel 5, lid 1, van de Financiële verordening autoriseert de raad met het vaststellen van de begroting, de baten en de lasten per programma en de investeringsbudgetten, voor het eerste begrotingsjaar. Op grond van artikel 5, lid 2, van de Financiële verordening kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven van welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel wil ontvangen voordat wordt overgegaan tot het aangaan van verplichtingen. Op grond van artikel 5, lid 16, van de Financiële verordening wordt het gebruik van lid 3 t/m 15 van de verordening als acceptabel aangemerkt en kan het worden verwerkt in de maandwijziging. Op grond van artikel 5, lid 17, van de Financiële verordening worden begrotingsafwijkingen door overschrijding en onderschrijding van baten en onderschrijding van lasten en investeringsbudgetten als acceptabel en daarmee rechtmatig aangemerkt mits deze afwijkingen worden toegelicht overeenkomstig de uitgangspunten voor de toelichting in de jaarstukken of in een ander bestuurlijk document. De begroting geeft informatie op taakveldniveau. Dit is een detailniveau lager dan het programmaniveau waarop uiteindelijk de autorisatie van de raad plaats vindt.

9

Begroting 2026

1.3

Leeswijzer

De begroting bestaat uit een aantal onderdelen: Het programmaplan, de paragrafen, de financiële begroting en de bijlagen. Programmaplan en taakvelden Het programmaplan bestaat uit een beleidsmatig en financieel gedeelte. Het beleidsmatige gedeelte volgt de programma-indeling. Binnen deze programma’s is de financiële informatie weergegeven op het niveau van taakvelden, conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het programmaplan bestaat uit negen programma's. Naast de negen programma’s bevat de begroting ook twee aanvullende programma’s. In deze programma’s zijn de algemene dekkingsmiddelen en overheadkosten, vennootschapsbelasting en onvoorziene uitgaven opgenomen. Indicatoren en streefwaarden Conform het BBV zijn gemeenten verplicht om in de begroting en jaarstukken ten minste 34 beleidsindicatoren op te nemen. Deze indicatoren zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. De gegevens zijn raadpleegbaar via www.waarstaatjegemeente.nl. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'B'. Voor sommige indicatoren zijn op het moment van opstellen (nog) geen actuele gegevens beschikbaar. Naast deze verplichte indicatoren is er ook een lijst met facultatieve indicatoren.

Voor deze indicatoren dient de gemeente zelf de registratie te organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren zijn deze indicatoren wat minder feitelijk en kennen ze een zekere mate van subjectiviteit, zoals gevoelens of waarderingen. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma worden de facultatieve indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'F'. In enkele programma's zijn nieuwe facultatieve indicatoren opgenomen, gebaseerd op de burgerpeiling en andere bestuurlijke documenten. De burgerpeiling wordt eens per jaar uitgevoerd en vond voor het laatst plaats in 2025. Per programma worden de indicatoren weergegeven in een tabel, aangeduid met de afkorting 'PI' of 'ME', respectievelijk Prestatie-Indicator of Maatschappelijk Effect. Aan de indicatoren zijn ook streefwaarden voor 2026 gekoppeld. Voor enkele indicatoren zijn geen streefwaarden opgenomen. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat per programma uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat gaat dit kosten? Per programma is steeds een overkoepelend doel geformuleerd onder de kop "Wat willen we bereiken". In de afgelopen jaren waren deze acties voor het grootste deel gebaseerd op acties uit het collegeprogramma 2022-2026.

Omdat de periode van dit collegeprogramma bijna voorbij is en veel acties zijn uitgevoerd, zijn de acties in deze begroting verder geactualiseerd. Hierbij is ook gebruik gemaakt van de bijstellingen van de Turap, zowel wat betreft inhoud als voor de planning van acties.

10

Begroting 2026 Voor de weergave van de planning van acties, maken we gebruik van het onderstaande kleurenmodel: • Periode voorbereiding besluitvorming (Paars) • Periode plaatsvinden besluitvorming (Lichtblauw) • Periode actie na besluitvorming of actie zonder besluitvorming (Geel) Onder het kopje "Wat gaat dit kosten" worden de baten en lasten per programma gepresenteerd. Afwijkingen boven de € 100.000, ten opzichte van de primitieve begroting 2025, worden per taakveld nader toegelicht. De specifiek aan het programma gerelateerde investeringen worden hier eveneens gepresenteerd. Bijzondere en grote investeringen boven de € 500.000 worden nader toegelicht. In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Paragrafen Na het programmaplan volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's. Financiële begroting De financiële begroting gaat in op de grondslagen voor de begroting, zoals die bij de perspectiefnota 2026-2029 zijn bekrachtigd. Daarnaast biedt de financiële begroting o.a.

een totaaloverzicht van de baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, verschillenoverzicht met toelichting en de uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen Tot slot zijn in de bijlagen de meerjarige overzichten van de reserves en voorzieningen, investeringsoverzicht en een overzicht van de beleidskade opgenomen. Ook is een lijst met gehanteerde afkortingen toegevoegd.

11

Begroting 2026

12

Begroting 2026

Begroting 2026 Beleidsbegroting: Programmaplan

13

Begroting 2026

14

Begroting 2026

2

Beleidsbegroting: Programmaplan

2.1

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning

Taakvelden Nr.

Taakveld

0.1

Bestuur

0.2

Burgerzaken

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

2.1.1

Portefeuillehouder Attie Mager Attie Mager Marjo Molengraaf

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Iedereen ervaart de dienstverlening van de gemeente. Of je nu inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner bent in onze stad. In de visie Gastvrij Gorinchem hebben we concrete acties beschreven die we uitvoeren. Dat is merkbaar in het gemak waarop je producten of diensten kunt regelen maar ook bij de ontvangst in het stadhuis. We werken aan toegankelijkheid van onze (digitale) diensten, ook voor mensen met een beperking. In deze periode maken we meer zichtbaar welke diensten we als gemeente allemaal verlenen. Om ons werk als gemeente goed te doen, moet onze eigen bedrijfsvoering op orde zijn. We professionaliseren onze bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door meer projectmatig te werken bij grote projecten, slim samen te werken met specialistische bureaus of professionals en ons verder te ontwikkelen in digitaal en datagedreven werken. Waar mogelijk maken we in onze bedrijfsvoering gebruik van diensten van Gorcumse ondernemers en bedrijven. Als gemeente hebben we diverse gebouwen in bezit. Zoals gebouwen waarin we werken, onderwijsgebouwen en accommodaties om te kunnen sporten en bewegen. We vinden het van belang dat ons vastgoed bijdraagt aan het bereiken van maatschappelijke doelen. In deze periode gaan we volop aan het werk om de gebouwen en accommodaties die ons eigendom zijn te verduurzamen.

Om onze stad steviger op de kaart te zetten gaan we werken vanuit één sterk merk. Zodat het voor iedereen herkenbaar is waar de gemeente Gorinchem voor staat en wat ze doet. We zorgen dat ons werk zichtbaar is. We nodigen inwoners uit om mee te denken, te doen of te beslissen. Dat doen we niet alleen tijdens speciale participatiebijeenkomsten, maar ook via ons Digipanel en natuurlijk gewoon door met mensen in gesprek te gaan over wat hen bezighoudt. We zorgen dat inwoners weten waarover ze mee kunnen denken en op welke manier ze dit kunnen doen. Daarbij gaan we expliciet aan de slag om jongeren actief te betrekken. Maatschappelijke vraagstukken houden zich niet aan grenzen van gemeenten. Ze zijn gemeente overstijgend en vragen daarom om een stevige samenwerking. Daar zetten we vol op in. We versterken onze relaties in de regio en de verschillende overheden. We doen dat niet alleen, maar ook samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke partners in onze stad. We werken onze regionale strategie uit om zichtbaar te maken waar we op welke regionale schaal aan werken. En we maken afspraken met Smart Delta Drechtsteden over de samenwerking binnen deze regio.

15

Begroting 2026

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F

Eenheid

Soort

2021

2022

2023

2024

Streefwaarde 2026

Formatie

B

fte per 1.000 inwoners

PI

8,8

8,9

9,4

9,3

9,0

Bezetting

B

fte per 1.000 inwoners

PI

8,1

8,6

8,5

8,4

8,7

Apparaatskosten

B

€ per inwoner PI

773

807

864

920

961

Externe inhuur

B

€ en %

12,9

12,2

21

20,3

17

Overhead

B

8,4

7,6

8,2

7,7

PI

€ en %

PI

9,0

Waardering inwoners F algehele dienstverlening

1-10

ME

7,0

6,8

7

Participatie verbeteren

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

37

35

38

F

Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.

2.1.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Vastgoed We voeren ons nieuwe vastgoedbeleid, dat naar verwachting eind 2025 wordt vastgesteld, uit.

We verduurzamen onze gemeentelijke gebouwen volgens het verduurzamingsplan.

Bedrijfsvoering en dienstverlening We vernieuwen de inrichting van de publieke ruimte in het stadhuis. Gastvrijheid, privacy en veiligheid zijn de belangrijkste speerpunten. We stellen een gemeentebreed ontwikkelplan op om als organisatie meer datagedreven te gaan werken, bijvoorbeeld in het sociaal domein of het beheer van de openbare ruimte. Datagedreven werken is daarbij geen doel op zichzelf, maar een middel om onze informatiepositie te verbeteren, zodat we daarmee beleidsdoelstellingen kunnen bereiken en publieke meerwaarde kunnen vergroten. We verbeteren de leefbaarheid in wijken door te zorgen dat de informatie in de Basisregistratie Personen (BRP) klopt en we in beeld hebben wie waar woont, om illegale bewoning van leegstaande locaties tegen te gaan. Communicatie en participatie We verwerken ons participatiebeleid Gorcums samenspel en de Nota participatie onder de Omgevingswet in een participatieverordening. In deze verordening wordt ook het uitdaagrecht opgenomen.

RB

We stellen een merkenstrategie op om één sterk, gemeentelijk merk neer te zetten en te versterken. We laten daarmee zien wat de gemeente allemaal doet en zoeken actief de samenwerking op met andere partijen die het merk Gorinchem uitdragen.

CB

16

Begroting 2026 Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Regionale samenwerking en lobby We voeren onze regionale samenwerkingsstrategie uit. We werken blijvend samen in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en maken afspraken met Smart Delta Drechtsteden over de samenwerking binnen deze regio. Overige acties We gaan aan de slag met het herijken van het gemeentelijk subsidiebeleid waarbij we kritisch kijken naar de inzet van alle subsidiegelden in relatie tot de gemeentelijke doelen en effectiviteit. We houden rekening met de recente uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van de raad van State inzake schaarse begrotingssubsidies.

2.1.3

RB

Wat gaat dit kosten?

Bestuur en Ondersteuning bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.1 Bestuur

3.038

2.822

3.014

2.962

2.990

2.990

0.2 Burgerzaken

2.203

1.701

1.789

1.956

1.739

1.459

673

704

717

709

709

709

5.914

5.227

5.521

5.628

5.439

5.159

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Lasten 0.1 Bestuur

173

3

3

3

3

3

0.2 Burgerzaken

900

743

823

895

859

629

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

563

670

558

558

558

558

Baten

1.636

1.416

1.384

1.456

1.420

1.190

Totaal saldo van baten en lasten

-4.278

-3.811

-4.136

-4.172

-4.019

-3.969

Toevoegingen reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen reserves

0

0

0

0

0

0

-4.278

-3.811

-4.136

-4.172

-4.019

-3.969

Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2025 en 2026

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV0.1 Bestuur

192 N

157 N

De pensioenvoorziening voor (ex)bestuurders is herzien. Om de voorziening voldoende te laten zijn voor de toekomstige verplichtingen is een extra dotatie gedaan.

TV0.2 Burgerzaken

88 N

103 N

In 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Omdat er in 2025 aanvankelijk géén verkiezingen stonden gepland levert dit ten opzichte van 2025 een nadeel.

14 V

De ramingen van de leges zijn geactualiseerd op basis van huidige verwachtingen. Dit leidt tot een (kleine) verlaging van de rijksafdrachten (zie ook toelichting TV 02 baten).

Baten TV0.2 Burgerzaken

80 V

80 V

De ramingen van de leges zijn geactualiseerd op basis van huidige verwachtingen, Dit leidt tot een hogere opbrengst van de gemeentelijke leges (zie ook toelichting TV 02 lasten).

TV0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

112 N

118 N

In de perspectiefnota 2025 zijn extra huuropbrengsten voor gebouw C opgenomen. Deze huuropbrengsten zijn in de perspectiefnota 2026 afgeraamd, vanwege beperkte interesse in het gebouw.

17

Begroting 2026

2.2

Programma 2 Veiligheid

Taakvelden Nr.

Taakveld

1.1

Crisisbeheersing en Brandweer

Reinie Melissant

1.2

Openbare orde en Veiligheid

Reinie Melissant

2.2.1

Portefeuillehouder

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Om prettig te wonen, werken en verblijven in de stad, is het van groot belang dat je je veilig voelt. Daarom zetten we in op de aanpak van ondermijning, de samenwerking met zorg- en veiligheidspartners, het vergroten van de digitale veiligheid en een veilige woon- en leefomgeving. We beheersen de veiligheidsrisico’s als het gaat om het uitgaansklimaat en evenementen in de stad. Dit alles doen we vanuit de juiste balans tussen preventie en handhaving.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2021 2022 2023 2024

Verwijzingen Halt

B

Aantal per 1.000 jongeren

PI

8

7

10

9

15

Winkeldiefstallen

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

2,1

2,1

2,6

2,2

2,6

Geweldsmisdrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

4,3

4,4

4,3

4,5

4,3

Diefstallen uit woning

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

1,3

0,9

1,2

1,0

1,2

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

6,0

4,9

4,9

4,4

4,9

Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

86

86

87

Mate van ervaren overlast van buurtbewoners. Ten minste enige mate van overlast

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

10

12

10

18

F

Streefwaarde 2026

Begroting 2026

2.2.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Veiligheid We geven uitvoering aan de ambities die zijn opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026. RB We stellen een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027-2030 op. We organiseren bijeenkomsten over het thema veiligheid voor de gemeenteraad. In 2026 zijn deze gekoppeld aan het opstellen van het nieuwe IVP. We werken aan de verdere professionalisering van onze boa's, bijvoorbeeld door het verbreden van de bevoegdheden en beschikbare middelen.

2.2.3

Wat gaat dit kosten?

Veiligheid - bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

4.003

4.260

4.997

4.971

4.471

4.471

1.2 Openbare orde en veiligheid

1.849

2.039

1.702

1.510

1.510

1.516

Lasten

5.852

6.299

6.699

6.481

5.981

5.987

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

100

1.2 Openbare orde en veiligheid

164

210

216

216

216

216

Baten

274

210

216

216

216

216

-5.578

-6.089

-6.483

-6.265

-5.765

-5.771

Toevoegingen reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen reserves

4

4

4

4

4

4

-5.574

-6.085

-6.478

-6.261

-5.760

-5.767

Totaal saldo van baten en lasten

Resultaat

19

Begroting 2026 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2025 en 2025

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV1.1 Crisisbeheersing en brandweer

TV1.2 Openbare Orde en Veiligheid

737 N

337 V

148 N

De bijdrage aan de Veiligheidsregio (VRZHZ) wordt verhoogd als gevolg van loon- en prijsstijgingen.

500 N

We zetten in op het tegengaan van jonge aanwas en ondermijning. Van het Rijk hebben we hiervoor een bedrag van € 1,5 mln. voor een periode van 3 jaar ontvangen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds.

92 N

Er vindt een verschuiving van ambtelijke inzet plaats van taakveld TV1.2 naar TV1.1 (zie ook toelichting TV1.2).

277 V

In 2022 is het besluit genomen om de Camera Uitlees Ruimte (CUR) te ontmantelen. De hieruit volgende (natuurlijke) afbouw van personele kosten en de verplaatsing van personeel naar andere organisatieonderdelen leidt ten opzichte van 2025 tot een voordeel van € 277.000.

92 V

Er vindt een verschuiving van ambtelijke inzet plaats van taakveld TV1.2 naar TV1.1 (zie ook toelichting TV1.1).

In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2026 worden de investeringen 2026 ook vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000)

2026

2027

2028

Nissan Leaf 1 toezicht en handhaving 28 Nissan Leaf 2 toezicht en handhaving 28 Totaal investeringen

2029

30 30 0

0

60

0

In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma zijn verstrekt: Subsidies (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Bureau Halt

21

Totaal

21

2.2.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingelijn (MLL) Beheer B.V.

20

Begroting 2026

2.3

Programma 3 Verkeer en vervoer

Taakvelden Nr.

Taakveld

2.1

Verkeer en vervoer

Marjo Molengraaf

2.2

Parkeren

Marjo Molengraaf

2.3

Recreatieve havens

Fatih Polatli

2.4

Economische havens en waterwegen

Fatih Polatli

2.5

Openbaar vervoer

2.3.1

Portefeuillehouder

Marjo Molengraaf

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: In de mobiliteitsvisie 2040 is vastgelegd hoe mobiliteit zich ontwikkelt in Gorinchem. Daarmee ligt een goede basis waarmee we aan de slag gaan. We maken keuzes in wat we de komende periode uitvoeren. Daarbij ligt de prioriteit bij het verbeteren en het veiliger maken van de routes voor fietsers en voetgangers. We hebben met name aandacht voor de oost-west verbinding en de noordelijke infrastructuur in de stad. We kijken naar de mogelijkheden om de kwaliteit van het openbaar vervoer te verbeteren. En werken samen met andere overheden aan het zoveel mogelijk voorkomen van (verkeers)hinder op de A27 en A15.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2021 2022 2023 2024

Verkeersongevallen

F

Per 100.000 inwoners

ME

Geregistreerde ongevallen naar soort:

F

In %

ME

Streefwaarde 2026

960 1.103 1261

NB

871

− Met uitsluitend materiele schade

91,9

89,2 86,8

NB

90,8

− Met letsel ziekenhuis

7,5

10,4 13,2

NB

9

− Met dodelijke afloop (x = onbekend)

0,6

0,5

NB

0,2

NB

Inwoners vaak of heel vaak te maken heeft met onveilige verkeerssituatie

F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

NB

30

32

Inwoners tevredenheid openbaar vervoer

F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

66

56

56

* Vanuit het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 wordt ingezet om het aantal verkeersongevallen in 2030 te halveren ten opzichte van 2019. Dit komt overeen met een jaarlijkse daling van circa 6%. Het aantal verkeerongevallen stijgt echter al een paar jaar zowel landelijk als lokaal. De streefwaarde betreft dus de landelijke ambitie maar die ligt niet meer in lijn met de realisatie.

21

Begroting 2026

2.3.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Mobiliteit We onderzoeken de mogelijkheden voor een extra plek in het centrum om fietsen beveiligd te parkeren aangevuld met mogelijk andere faciliteiten zoals een openbaar toilet.

CB

We verbeteren de fietsvoorziening langs de Nieuwe Hoven. We stimuleren initiatieven die mensen oproepen om op andere manieren te reizen dan met de auto tijdens de spits. Samen met Rijkswaterstaat en andere betrokkenen geven we in het bijzonder aandacht aan alternatieven tijdens de werkzaamheden aan de A27 en als onderdeel van het maatregelenpakket rondom de A15. De Mollenburgseweg richten we in als 30 km/u weg. Met de herinrichting van de Banneweg en omgeving, verbeteren we de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en doorstroming. We werken samen met andere overheden langs de A27 aan het beperken van de overlast tijdens de werkzaamheden. We kijken met Rijkswaterstaat of we de veerdienst in kunnen zetten als alternatieve route tijdens de werkzaamheden aan de A27. We lobbyen voor de realisatie van een OV Hub en met provincies en gemeenten langs de A15 voor het verbeteren van de doorstroming op deze weg. We organiseren een pilot voor het stimuleren van kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van de winkels in de binnenstad. We stelleen een programma mobiliteit op. Hierin evalueren we de Mobiliteitsvisie 2040 en het uitvoeringsprogramma 2020-2023. We actualiseren het uitvoeringsprogramma.. Daarbij geven we prioriteit aan uitvoering van projecten uit de top 10 van fietsknelpunten en het aanpakken van de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.

De raadsopdracht fietsveiligheid nemen we mee in het opstellen van het programma mobiliteit.

22

CB

CB

Begroting 2026

2.3.3

Wat gaat dit kosten?

Verkeer en Vervoer bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

2.1 Verkeer en vervoer

6.379

8.252

8.783

8.454

8.953

9.644

2.2 Parkeren

1.301

1.118

1.321

1.323

1.299

1.296

2.3 Recreatieve havens

777

748

828

852

840

838

2.4 Economische havens en waterwegen

29

29

146

148

147

147

2.5 Openbaar vervoer

3.185

3.338

4.436

4.480

4.479

4.471

Lasten

11.670

13.486

15.514

15.257

15.719

16.396

2.1 Verkeer en vervoer

1.151

403

603

663

628

628

2.2 Parkeren

696

924

950

950

950

950

2.3 Recreatieve havens

124

196

146

146

146

146

2.4 Economische havens en waterwegen

355

265

482

482

482

482

2.5 Openbaar vervoer

2.807

2.479

3.544

3.563

3.560

3.558

Baten

5.533

4.267

5.724

5.803

5.765

5.763

Totaal saldo van baten en lasten

-6.137

-9.219

-9.790

-9.453

-9.953

-10.632

Toevoegingen reserves

18.078

9.484

3.905

575

214

0

Onttrekkingen reserves

17.807

6.899

3.893

232

288

589

Resultaat

-6.408

-11.804

-9.802

-9.797

-9.880

-10.043

Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2025 en 2026

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV2.1 Verkeer en vervoer

TV2.2 Parkeren

531 N

203 N

264 N

In 2026 is er meer budget beschikbaar voor het onderhoud van wegen dan in 2025. Dat komt vooral doordat er een piek in het onderhoud aankomt, die we – volgens het wegenbeheerplan – verspreiden over de jaren 2026 tot en met 2029.

75 N

Het MJOP voor civiele kunstwerken en publieke objecten is geactualiseerd. Op basis van het nieuwe beheerplan zijn hiervoor in 2026 extra middelen opgenomen ten opzichte van 2025.

64 N

Met de vaststelling van het wegenbeheerplan zijn vanaf 2025 vervangingsbudgetten opgenomen. Dit leidt vanaf 2026 tot kapitaallasten.

114 N

Als gevolg van mobiliteitsinvesteringen nemen de kapitaallasten in 2026 toe.

319 N

Voor de uitvoering van het vastgestelde wegenbeheerplan is extra personele inzet nodig wat leidt tot een hogere doorbelasting van salarissen. Hiervoor zijn financiële middelen opgenomen in het beheerplan.

161 V

In lijn met de nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) 2026 met Waardlanden is er minder budget nodig voor het straatvegen.

157 V

We verduurzamen de openbare verlichting in de periode 2024-2027. De resterende boekwaarde van de huidige verlichting wordt versneld afgeschreven, wat leidt tot een nadeel. In 2026 valt dit nadeel € 157.000 lager uit dan in 2025.

174 N

De lasten voor de parkeergarages nemen € 174.000 toe. Dit komt vooral door de structurele invulling van de taakstelling parkeerregisseur. Daarnaast door de lasten van het parkeermanagementsysteem (PPN 2025) en stijgende exploitatiekosten.

23

Begroting 2026 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2025 en 2026

Verdeling Toelichting bedrag

TV2.4 Economische havens en waterwegen

117 N

93 N

De doorbelasting naar dit taakveld valt hoger uit.

TV2.5 Openbaar vervoer

1.098 N

817 N

In tegenstelling tot de begroting 2025 zijn in de begroting 2026 de kosten voor de exploitatie van de verbinding Kop van het Land opgenomen. Deze kosten worden volledig gedekt door bijdragen van de gemeenten Altena en Dordrecht.

154 N

Door de bijstelling van o.a. de energie- en brandstofkosten nemen de exploitatielasten voor de veerdienst aanzienlijk toe. Zie ook de toelichting van de baten van TV2.5.

103 N

De salaris- en inhuurkosten voor de veerdienst nemen door de CAOafspraken toe in 2026. Daarnaast wordt een deel van de taakstelling als gevolg van het elektrisch varen verantwoord op het salarisbudget. Waar mogelijk worden deze kosten gecompenseerd door de inzet van schepen op projectbasis en deels volgens de samenwerkingsovereenkomsten doorberekend aan de oevergemeenten.

Baten TV2.1 Verkeer en vervoer

200 V

150 V

In de perspectiefnota 2025 zijn extra reclameopbrengsten opgenomen voor de plaatsing van een digitale reclamemast in de loop van 2026.

TV2.4 Economische havens en waterwegen

217 V

217 V

De opbrengsten havengelden uit de riviercruisevaart zijn in 2026 substantieel hoger door de toename van het aantal aanleggingen.

TV2.5 Openbaar vervoer

1.065 V

1.065 V

De gevolgen van de toename van de energie- en brandstofkosten, de toerekening van de salariskosten Gorinchem VIII en de bijdrage in de nog te behalen ombuiging in de salariskosten voor elektrisch varen, worden doorberekend aan de deelnemende gemeenten.

Toevoeging

5.579 V

5.579 V

Dit voordeel komt met name doordat in de begroting 2025 een groot bedrag was opgenomen voor stortingen in de afschrijvingsreserve, onder andere voor het Caribabad en de investeringen in Wegen 2025. Voor de toevoegingen in 2026 verwijzen wij naar het onderdeel Reserves in deze begroting.

Onttrekking

3.006 N

3.006 N

Dit nadeel wordt grotendeels veroorzaakt doordat in de begroting 2025 een grote onttrekking is opgenomen uit de afschrijvingsreserve voor mobiliteitsprojecten. Daarnaast is er in 2025 een onttrekking voor het project verduurzaming openbare verlichting.

Reserves

Investeringen In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2026 worden de investeringen 2026 ook vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Openbare verlichting

59

56

58

58

Verduurzaming openbare verlichting

522

522

Vervangen straatmeubilair

95

95

98

100

Vervangen verkeersborden

43

43

45

55

Top 10 fietsknelpunten

300

Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven

531

531

Vervanging wegen

1.776

1.776

Indexering mobiliteit

157

Indexering herinrichting Banneweg 2019

48

Indexering herinrichting Banneweg fase 2

373

24

1.776

Begroting 2026 Investeringen (bedrag x € 1.000)

2026

Herinrichting Mollenburgseweg

250

Indexering nieuwe Lingebrug

680

Indexering herinrichting Arkelsedijk

85

2027

Diverse auto's buitendienst Vervangen houten fietsbruggen

48 111

518

E-hyundai Riveer Remmingswerken Petersbrug en Lingesluis

2028

65 432

42 371

Investering Woningbouwimpuls Totaal investeringen

2029

1.000 5.401

3.631

2.409

1.278

Verduurzaming openbare verlichting Voor de vervanging van de lampen van onze buitenverlichting door LED-lampen in de periode van 2024-2027 is jaarlijks een investeringsbudget van € 522.000 benodigd. Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven De fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven worden vernieuwd en veiliger gemaakt. Hiervoor wordt in 2026 en in 2027 een investeringsbudget van € 531.000 beschikbaar gesteld. Vervanging wegen In 2023 is het project 'Implementatie van planmatig wegbeheer' gestart naar aanleiding van de motie 'Onderhoud kapitaalgoederen 2021'. Er is een meerjarenplan opgesteld voor het noodzakelijke onderhoud en de vervanging van verouderde wegverhardingen. Voor de vervanging van wegen is in 2026 € 1,7 mln. beschikbaar gesteld. Nieuwe Lingebrug Dit betreft de indexering van het investeringsbudget voor de Nieuwe Lingebrug.

2.3.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Bureau Openbare Verlichting • MerwedeLingelijn Beheer B.V.

25

Begroting 2026

2.4

Programma 4 Economie

Taakvelden Nr.

Taakveld

3.1

Economische ontwikkeling

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Marjo Molengraaf

3.3

Bedrijfsloket en - regelingen

Attie Mager

3.4

Economische promotie

Attie Mager

2.4.1

Portefeuillehouder Attie Mager

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Onze ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan onze stad. We verlevendigen de (binnen)stad samen met ondernemers en partners in de stad en met regionale samenwerkingsverbanden. We werken aan een aantrekkelijke binnenstad waar het voor bewoners en bezoekers prettig is om te verblijven. De stad is niet meer alleen om er iets te kopen of iets te eten of te drinken. Het is een plek waar je verblijft, ontmoet en beleeft. We versterken de relatie met de ondernemers en werken samen aan onder meer aantrekkelijke en toekomstbestendige bedrijventerreinen. We werken daarbij actief samen met onze partners in de regio. Een goed ondernemersklimaat kan daarnaast niet zonder een goede arbeidsmarkt. Daarom blijven we actief bijdragen in de arbeidsregio aan mogelijkheden vraag en aanbod van werknemers bij elkaar te laten komen. Daarbij profiteren we van de goede samenwerking die we hebben in de kleinste arbeidsmarktregio van Nederland. We zorgen dus dat we deze arbeidsmarktregio behouden. Onze allermooiste vesting van Nederland trekt ieder jaar veel bezoekers die als toerist Gorinchem bezoeken. Dit toerisme levert veel kansen op voor onze stad. Toeristen bezoeken onze ondernemers en culturele instellingen en genieten van het moois dat onze stad te bieden heeft, zoals de vesting en de kunst in de stad. Tegelijkertijd zorgt toerisme ook voor uitdagingen.

In deze periode stellen we een nieuw toeristisch beleid op, waarin we een balans zoeken tussen bezoekers en bewoners. De toeristenbelasting is ingevoegd om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. En we actualiseren onze marketingstrategie, om nog meer mensen bekend te maken met onze stad en hen uit te nodigen Gorinchem te bezoeken. Dat alles doen we natuurlijk niet alleen, maar samen met partners die betrokken zijn bij toerisme.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2021 2022 2023

Streefwaarde 2026

Functiemenging B Verhouding tussen woningen en banen

% 0 = alleen woningen, 100 = alleen PI banen

56,7

57,6

58

57,6

Vestigingen van bedrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

PI

163,4 175,3 186,2

161

203,9

Aantal overnachtingen op camperplaats

F

Aantal per jaar

PI

3.696 5.175 3.818

4.015

4.015

Aantal bezoekers binnenstad F

Aantal per jaar

ME

1.200.000

1.300.000

26

57,5

2024

Begroting 2026

2.4.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Economie en arbeidsmarkt We geven uitvoering aan het accountmanagement, middels een going concern aanpak. We informeren de gemeenteraad in 2026 over onze aanpak en de strategische agenda. We zetten het ondernemerschap en de maatschappelijke bijdrage van ondernemers centraal tijdens jubilea, openingen, de Dag van de Ondernemer en andere representatieve momenten. We voeren het concept Warenhuis Gorichem uit, samen met ondernemersvereniging Hartje Gorcum. In 2026 evalueren we de afgelopen subsidieperiode en stellen we een plan op voor de nieuwe subsidieperiode 2026-2027.

CB

We houden binnen diverse samenwerkingsverbanden nauw contact met ondernemers en vastgoedeigenaren, om samen te kijken wat er nodig is om de binnenstad aantrekkelijk te maken en te houden. We onderhouden meerdere keren per jaar contact met de wijkwinkelcentra waarbij we samenwerken aan de vitaliteit deze gebieden. We stellen gebiedsprofielen op voor bestaande, waaronder watergebonden, bedrijventerreinen. Per bedrijventerrein werken we aan een agenda voor de komende jaren. De ontwikkelrichting per bedrijventerrein vormt de basis voor een nieuw bedrijventerreinenbeleid. Deze actie is gekoppeld aan het opstellen van het gebiedspaspoort Vleugels van de stad.

CB

CB/ RB We evalueren de eerste periode van het Ondernemersfonds Gorinchem. We faciliteren vanuit het accountmanagement bedrijven de vorming van energiehubs op bestaande bedrijventerreinen, als onderdeel van een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Oost II is de eerste hierin. Toerisme en citymarketing We maken een uitvoeringsprogramma naar aanleiding van het vastgestelde programma Toerisme en Recreatie 2035. Dit doen we samen met Stichting Gorinchem Citymarketing en andere stakeholders. In deze agenda komen, naar aanleiding van de vastgestelde thema's, de acties voor de komende vier jaren. Het vervolg op het Uitvoeringsplan Mooiste Vesting wordt ook in deze agenda meegenomen.

27

Begroting 2026

2.4.3

Wat gaat dit kosten?

Economie - bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

3.1 Economische ontwikkeling

812

635

1.535

1.543

1.543

1.543

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

7.641

15.284

12.132

36.508

27.367

5.605

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

22

24

25

26

26

26

3.4 Economische promotie

765

737

674

675

624

624

9.240

16.680

14.366

38.751

29.559

7.796

0

0

0

0

0

0

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

7.024

14.976

11.868

36.241

27.107

5.342

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

163

164

164

164

164

164

3.4 Economische promotie

178

337

380

430

430

430

Baten

7.365

15.477

12.412

36.835

27.701

5.936

Totaal saldo van baten en lasten

-1.875

-1.203

-1.955

-1.916

-1.858

-1.860

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling

Toevoegingen reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen reserves

85

65

50

50

50

50

-1.790

-1.138

-1.905

-1.866

-1.808

-1.811

Resultaat

In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2026 worden de investeringen 2026 ook vastgesteld. Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen Verdeling Toelichting 2025 en 2026 bedrag

Lasten TV3.1 Economische ontwikkeling

900 N

837 N

Eind 2024 heeft de gemeenteraad het raadsvoorstel Ondernemersfonds Gorinchem vastgesteld. Voor 2026 is in de begroting een subsidiebedrag van € 837.000 opgenomen. In de primitieve begroting 2025 was deze subsidie nog niet verwerkt, waardoor er een verschil is tussen de begroting van 2025 en 2026.

TV3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

3.152 V

4.321 V

In de begroting 2025 zijn lasten opgenomen voor een verlaging van de boekwaarde van Oost II als gevolg van verkopen.

1.166 N

Dit betreffen lasten in 2026 die gemaakt worden voor met name Groote Haar.

4.321 N

In de begroting 2025 zijn baten opgenomen naar aanleiding van verlaging van de boekwaarde van Oost II als gevolg van verkopen.

1.166 V

Dit betreft het verhogen van de boekwaarde van met name Groote Haar naar aanleiding van de lasten die worden gerealiseerd.

Baten TV3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

28

3.108 N

Begroting 2026 In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma zijn verstrekt. Subsidies (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Stichting BIZ Hartje Gorinchem

138

Stichting Ondernemersfonds Gorinchem

837

Stichting Rijksmuseum Slot Loevestein

13

Totaal

988

29

Begroting 2026

2.5

Programma 5 Onderwijs

Taakvelden Nr.

Taakveld

4.1

Openbaar basisonderwijs

Attie Mager

4.2

Onderwijshuisvesting

Attie Mager

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingen

Attie Mager

2.5.1

Portefeuillehouder

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Gorinchem is een onderwijsstad met een grote regiofunctie. Meer dan 10.000 kinderen gaan in Gorinchem naar onze basisscholen en voortgezet onderwijs. Samen met (onderwijs)partners zorgen we met passend en meer inclusief onderwijs voor een kansrijk onderwijsklimaat. Dit doen we in innovatieve en duurzame onderwijsgebouwen waar ieder kind gelijke kansen heeft om zijn of haar talenten te ontplooien. Vanuit een lange termijnvisie concretiseren we onze plannen voor de komende vier jaar voor onderwijshuisvesting met een uitvoeringsplan. We zoeken naar subsidies die ons helpen onze plannen verder mogelijk te maken. We faciliteren doorlopende leerlijnen met onderwijs en bedrijfsleven en bevorderen een leven lang ontwikkelen. We sluiten daarbij zo goed mogelijk aan bij beleid(sontwikkelingen) van buurgemeenten en onszelf. Ook verbreden we de aanpak van laaggeletterdheid naar een aanpak die bijdraagt aan basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Absoluut verzuim Leerplichtigen die niet staan ingeschreven op een school

B

Aantal per 1.000 leerlingen PI

1,1

1,5

1,1

1,1

1

Relatief verzuim B Leerplichtigen die zijn ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig zijn

Aantal per 1.000 leerlingen PI

10

12

13

13

13

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (x = onbekend)

B

% van het aantal leerlingen PI (12 - 23 jaar)

2,4

2,4

2,4

2,4

2,4

Kans op onderwijsachterstanden

F

% totaal aantal leerlingen

ME

17

17

17

17

15

Laaggeletterdheid

F

% van inwoners (16 tot 10 jaar)

ME

10

10

10

10

9

Startkwalificatie

F

% totaal aantal leerlingen

ME

97

97

97

97

98

30

Soort 2021 2022 2023 2024

Streefwaarde 2026

Begroting 2026

2.5.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2026 2027 2028 2029

Onderwijs We voeren het IHP 2023-2028 en het uitvoeringsprogramma 2023-2028 uit. Per project leggen we een businessplan voor aan de raad, waarbij we anticiperen op actuele ontwikkelingen. In 2028 vindt een actualisatie plaats en stellen we een nieuw IHP 2028-2044 en bijbehorend uitvoeringsprogramma op.

RB

We onderzoeken in een continu proces passende subsidiemogelijkheden voor onze investeringen in onderwijs, zowel onderwijsinhoudelijk als voor huisvesting. We blijven inzetten op de lobby richting de Rijksoverheid waarin we steeds aandacht vragen voor onze bijzondere en grote regionale onderwijsfunctie en de daarbij behorende kosten. Samen met het bedrijfsleven en onderwijs ontwikkelen we binnen het i_lab nieuwe projecten en onderwijsinnovaties waar leren, werken en innoveren samenkomen op het gebied van technologie. We ontwikkelen de i_campus verder tot een volwaardige campus voor onderwijs en bedrijfsleven, waar i_lab een centrale functie heeft. We blijven regiogemeenten verbinden met het i_lab voor regionale opgaven met betrekking tot onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. We verbreden, samen met het onderwijsveld en maatschappelijke partners, onze aanpak rondom laaggeletterdheid naar een aanpak rondom basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. We werken daarbij mee aan de monitor laaggeletterdheid van het CBS. We streven naar een betere inzet van de wijkfunctie van de Brede Scholen voor zaken die ruimte vragen.

2.5.3

Wat gaat dit kosten?

Onderwijs - bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

319

314

344

344

344

344

4.2 Onderwijshuisvesting

3.452

4.646

4.592

4.328

4.625

4.735

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

8.508

6.045

7.242

7.452

7.500

5.910

Lasten

12.280

11.005

12.178

12.125

12.468

10.989

0

0

0

0

0

0

4.2 Onderwijshuisvesting

195

191

183

148

148

148

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.925

2.581

2.617

2.645

2.645

2.645

Baten

5.120

2.772

2.800

2.793

2.793

2.793

Totaal saldo van baten en lasten

-7.160

-8.233

-9.377

-9.332

-9.675

-8.196

Toevoegingen reserves

10.071

1.049

254

218

0

2.000

Onttrekkingen reserves

6.103

1.607

552

515

618

2.618

-11.128

-7.675

-9.080

-9.034

-9.057

-7.577

4.1 Openbaar basisonderwijs

4.1 Openbaar basisonderwijs

Resultaat

31

Begroting 2026 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2025 en 2026

Verdeling bedrag

Toelichting

1.197 N

70 N

Als gevolg van de actualisatie en indexering van de verzekeringspremies onderwijshuisvesting nemen de lasten toe met € 70.000.

1.186 N

Voor o.a. de hervorming en uitvoering van de arbeidsmarktregio ontvangen we structureel meer rijksmiddelen, in 2026 € 1.2 mln. Meer dan in 2025. Dit leidt tot een even groot bedrag aan extra uitgaven.

78 N

Voor de aanpak van laaggeletterdheid ontvangen we ten opzichte van de primitieve begroting 2025 € 78.000 meer van het Rijk. Dit leidt tot een even groot bedrag aan extra uitgaven.

112 V

Door de herschikking van de middelen voor onderwijsachterstandenbeleid, waaronder de subsidie voor peuteropvang, nemen de lasten vanaf 2026 met € 112.000 af ten opzichte van 2025.

308 V

In de begroting 2025 is € 563.000 toegevoegd aan de reserve Onderwijshuisvesting als gevolg van voordelen op de afschrijving door doorschuiven van onderwijsinvesteringen. In 2026 is deze toevoeging € 254.000.

486 V

In de begroting 2025 is € 486.000 toegevoegd aan de afschrijvingsreserves Gymnastiekcapaciteit het Gilde en verduurzaming Brede School Schuttersplein. Dit is in 2026 niet van toepassing.

226 N

In 2026 wordt in tegenstelling tot in 2025 geen budget voor de sloopkosten van de locatie Lange Slagenstraat aan de reserve Sloopkosten onttrokken.

428 N

In de begroting 2025 is € 428.000 onttrokken aan reserve duurzaamheid t.b.v. onderwijshuisvesting (verduurzaming Brede School Schuttersplein).

455 N

In de begroting 2025 is € 625.000 aan de reserve Onderwijshuisvesting onttrokken voor de sloopkosten van het Gilde en gedeeltelijke dekking voor de aanpassing van het DaVinci College. In 2026 wordt € 170.000 aan deze reserve onttrokken als gevolg van de toevoegingen aan de afschrijvingsreserves Dr. Hiemstralaan 24 en Gymzaal Johan van Egmondstraat.

162 V

In 2026 wordt € 162.000 meer onttrokken aan de afschrijvingsreserves onderwijshuisvesting ter dekking van de afschrijvingslasten onderwijshuisvesting.

Lasten TV4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Reserves Toevoeging aan reserves

Onttrekking aan reserves

795 V

1.055 N

In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2026 worden de investeringen 2026 ook vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Spaaropgave IHP

1.062

1.062

4.032

2.000

1.062

4.032

2.000

Indexering IHP 2017 uitbreiding Retranchement

219

Indexering gymzaal t Gilde

179

Indexering verbouwing Vr Robbeweg tbv Yulius en ISK

107

Indexering verduurzaming Gildenplein

44

Totaal investeringen

32

1.611

Begroting 2026 Spaaropgave IHP 2023 Vanaf 2025 nemen we, binnen de kaders van het investeringsplafond, jaarlijks een bedrag van € 1 mln. op voor toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting. In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma zijn verstrekt. Subsidies (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Non-formele volwasseneneducatie*

173

Totaal

173

*subsidie gebaseerd op nadere regels.

2.5.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Dienst Gezondheid & Jeugd • GR AVRES • Coöperatie i_lab

33

Begroting 2026

2.6

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie

Taakvelden Nr.

Taakveld

5.1

Sportbeleid en activering

Fatih Polatli

5.2

Sportaccommodaties

Fatih Polatli

5.3

Cultuurpres. productie en participatie

Fatih Polatli

5.4

Musea

Fatih Polatli

5.5

Cultureel erfgoed

Eva Dansen

5.6

Media

Fatih Polatli

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Fatih Polatli

2.6.1

Portefeuillehouder

Wat willen we bereiken?

Uit het collegeprogramma: Kunst, cultuur en sport moeten voor iedereen in Gorinchem mogelijk zijn. Dit zijn voorzieningen in onze stad die ervoor zorgen dat het hier goed wonen is. Cultuur en sport maken geen onderscheid tussen mensen, maar dragen bij aan ontmoeting en verbinding en welzijn. We werken daarom aan toegankelijke en laagdrempelige mogelijkheden om deel te nemen aan kunst, cultuur en sport. Dit draagt bij aan een gezonde leefstijl. We voeren onze ingezette cultuur- en sportvisie verder uit. En we creëren duidelijkheid in twee onderwerpen waar al lang over wordt gesproken, namelijk de toekomst van De Nieuwe Doelen en de bibliotheek. Erfgoed bestaat uit het verhaal van het verleden en de fysieke overblijfselen in de stad. Het erfgoed is daarmee het DNA van onze stad. Onze vesting is een belangrijk onderdeel van het werelderfgoed van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op ons erfgoed moeten we heel zuinig zijn. Dit willen we tenslotte voor de toekomstige generaties behouden. Bij onze maatschappelijke en ruimtelijke opgaven heeft het erfgoed steeds meer impact. Erfgoed vormt daarbij steeds meer een ontwikkelpotentieel en aanjager van ruimtelijke planvorming en ontwikkeling. Dit maken we dus een belangrijk onderdeel van onze omgevingsvisie en in de toekomst op te stellen omgevingsplannen.