Agendabundel

Hoe anders is dat op financieel gebied? Wij zijn zeer bezorgd, vooral omdat de raad gedurende deze hele periode in het duister heeft moeten tasten over wat er wel of niet kan en hoe keuzes afgewogen kunnen worden. Hoe laat dit college de boel dan achter? 1.De netto schuldquote zal toenemen naar 84% in 2026. Daarmee loopt de schuldquote gevaarlijk op. En Vz, we zijn eerlijk, investeringen waar we doorgaans raadsbreed achter staan. Maar neemt het college ons wel genoeg mee in scenario’s voor risicobeheersing? 2. De absolute schuld en het renterisico zijn hoger dan de oorspronkelijke streefrichting van € 115 miljoen. De hogere rentelasten hebben de flexibiliteit van de begroting doen afnemen. Blijft onze schuld wel beheersbaar? 3. Grondexploitatie met Hoog Risicoprofiel: valt in de categorie 'meest risicovol' . Dit wordt vooral veroorzaakt door de grondexploitatie Groote Haar, dat weten we. Maar zijn we er gerust op dat dit college zich voldoende inzet op de verkoop en de daaraan gekoppelde risico’s voor netwerkcongestie en stikstof? 4. Intussen daalt ook het solvabiliteitsrisico en kan een stijging van de kapitaalmarktrente met 0,5% de structurele rentelasten vanaf 2030 jaarlijks met € 0,5 miljoen verhogen. Gelijktijdig worden gemeente geplaagd door een falend optreden van de landelijke politiek:

1. Het kabinet onderkent dat de rijksmiddelen over het algemeen ontoereikend zijn voor de kosten die in het Sociaal Domein worden gemaakt. Na 2028 wordt een tekort verwacht bij de uitvoering van de Hervormingsagenda. Een risico zolang de Jeugdwet een open-einde regeling is. 2. Door de toenemende vergrijzing in Gorinchem zien de prognoses een stijging van de zorgvraag naar Wmo-voorzieningen. De daadwerkelijke ontwikkeling hiervan blijft een risico. En waar wil dit college opnieuw de rekening neer leggen: Forse Stijging Lokale Lasten: De totale woonlasten voor meerpersoonshuishoudens stijgen in 2026 naar € 987 (een stijging van 6,8% ten opzichte van 2025). Dit komt voornamelijk door een stijging van de Rioolbelasting van 19,9%. Vorig jaar hebben we al gewaarschuwd voor een koers waarin verenigingen, cultuur en sport opnieuw de dupe worden. Toen noemden we dat “de portemonnee van de inwoner” en “de portemonnee van de stad”. Een formulering en analyse die collega Pellikaan zelfs de zilveren microfoon opleverde. Waarvoor nog eens onze dank en volste begrip. Wij denken met afgrijzen en verwondering terug aan de aandoenlijke motie van de VVD over de OZB. Nadat de heer van Santen voorop liep om de OZB met recordhoogte te laten stijgen, stelde hij een maandagavond-coalitie-motie voor om dat daarna nooooit meer te doen.

En wat krijgen wij dan nu? Een enorme verhoging van de rioolheffing waardoor de lokale lasten opnieuw ongekend hard stijgen. Wij kunnen met deze list niet akkoord gaan. Dan zijn er nog de onopgeloste Taakstellingen en Projectrisico's 1. We zien aanzienlijke restanten van openstaande taakstellingen voor de periode 20272029. Na Molengraaf de zonsvloed denkt u wellicht? 2. Er is onvoldoende ruimte voor het uitvoeren van het Integrale Huisvestingsplan (IHP) voor Onderwijs. En de mobiliteitsfinanciering in de toekomst laat dit college achter als groot vraagteken want de meeste grondexploitaties zitten in hun eindfase zitten, waardoor er een andere manier gevonden moet worden om middelen te reserveren. 3. In toenemende mate zijn wij bezorgd over de projectorganisatie en controle in deze organisatie. Schokkend dat de accountant blijft wijzen op het gebrek aan regie en overzicht op onze projecten. 4. Hoewel de nieuwbouw van het Cultuurhuis als een worst is voorgehouden, moet ons nog altijd een financieel passend beheer- en exploitatiemodel worden getoond. Hoe verontrustend vz is het dan dat tijdens de laatste begroting nog geen zicht is op de exploitatiekosten van het Cultuurhuis.

Wordt het echt wel betaalbaar zonder andere culturele voorzieningen de nek om te draaien? Onze vraag is: wat weet u op dit moment al over de exploitatiekosten van het cultuurhuis? Passen die wel of niet binnen de begroting? Wij willen ruimte voorzitter voor als er dan toch een cultuurhuis komt, dat daar ook geld is

voor leven in de brouwerij zonder dat andere voorzieningen zoals de kleine theaters of Centraal Punt daaronder moeten leiden. We willen dat er een gelijk speelveld ontstaat want het Cultuurhuis zou geen concurrent worden voor andere voorzieningen. Is er dan geen lichtpuntje Vz in het voortdurende gebrek aan inzicht en sturing op financieel gebied? Nou ja we zien bij elke jaarrekening dat er enorme bedragen niet zijn uitgegeven. Dat sterkt ons in een bijstuur amendement onder de naam: Meer vuur, Minder Inhuur! Amendement 1– Meer Vuur, Minder Inhuur! Behalve die jaarlijkse overschotten zien we in Gorinchem een bijzonder hoog percentage aan inhuur. U streeft naar 17% inhuur. Dat gaat om zo’n 5,8 mln. Dat kan echt niet Vz. U verhoogt weer de lasten, net als vorig jaar toen ook verenigingen de klos waren. Daarom wordt het hoog tijd die ongekende inhuur veel sterker terug te dringen. Wij staan voor een herverdeling. De kettingzaag gaat in de inhuur door van de 5,8 mln naar nog altijd een forse 4,8 mln te gaan en dat miljoen zetten we in voor: compensatie aan verenigingen (herstel van de inflatiecorrectie), leven in en naast het cultuurhuis en verlagen van de lastensruk: geen OZB verhoging in 2026. En zo gaat Gorinchem een stuk fijner over tot de orde van de dag.

Bijdrage PvdA Begroting 2026 Dank u wel, voorzitter. De laatste begroting van deze raadsperiode alweer. Dat maakt dat de meest spannende keuzes niet meer in deze begroting zitten. Maar dat betekent niet dat we als PvdA minder kritisch kijken naar wat er wel in staat. Zoals u van ons gewend bent, kunnen we niet om het sociaal domein heen. Wij vinden het belangrijk dat mensen in onze stad – kwetsbaar of niet – geholpen worden en de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Iedereen moet gebruik kunnen maken van de regelingen waar hij of zij recht op heeft. We zien dat de reservering voor inkomensregelingen de komende jaren toeneemt. Al eerder is aangegeven dat dit deels komt door de verwachting dat meer mensen hier gebruik van gaan maken. Wij weten niet of we hier nu blij om moeten zijn. Als we het voorzichtig positief benaderen dan betekent het misschien wel dat inwoners de weg beter weten te vinden naar ondersteunen. Als we negatief zijn dan komt dit omdat steeds meer mensen het financieel moeilijk krijgen. Bij dat laatste kunnen we ons er ook wel deels in verbeelden. Wat we namelijk zien in de begroting, is dat de gemeentelijke lasten de laatste jaren flink gestegen zijn. Voor iedereen wordt het leven duurder, en daar komen die lasten nog eens bovenop. Wij maken ons daar zorgen over.

Daarom zijn wij benieuwd of het college een toename ziet in de aanvragen van kwijtschelding? Tegelijkertijd weten we dat het aanvragen van kwijtschelding niet voor iedere inwoner een makkelijk proces is. Om het eenvoudiger te maken voor inwoners die kwijtschelding willen aanvragen, dienen wij een motie in, samen met DG, over het vereenvoudigen van de kwijtscheldingsprocedure. Er zijn mooie voorbeelden in het land te vinden over hoe dit kan, bijvoorbeeld in de gemeente Tilburg. Tilburg past automatische kwijtschelding toe via het Inlichtingenbureau: inwoners die vorig jaar al kwijtschelding kregen, hoeven geen nieuwe aanvraag te doen zolang hun inkomens- en vermogenspositie gelijk is gebleven of verslechterd. Daarnaast wordt in sommige gemeenten, ook gekeken naar het feitelijk besteedbare inkomen, dus na aftrek van vaste lasten zoals huur, zorgkosten en alimentatie. Dit maakt het voor inwoners die nét boven de minimagrens zitten maar toch financieel kwetsbaar zijn mogelijk om kwijtschelding te ontvangen. Zo wordt de regeling toegankelijker en minder stressvol. Daarom roepen wij in de motie ook op om te onderzoeken welke beleidsruimte er nog aanwezig is in Gorinchem en dit in het tweede kwartaal van 2026 in een overzicht te verstrekken aan de raad. De PvdA staat altijd voor het creëren van gelijke kansen. Voor iedereen.

En er worden al mooie stappen gezet, maar soms kunnen we samen nog een stap extra zetten — bijvoorbeeld op het gebied van sport. Sport verbindt, maar niet iedereen kan zich sportkleding of materialen veroorloven. In andere gemeenten, zoals Gouda, zien we dat een sportspullenbank helpt om dat gat te dichten: gebruikte sportspullen krijgen daar een tweede leven en maken sporten voor iedereen toegankelijk. Wij dienen daarom een motie in, samen met het CDA en DG, om te onderzoeken hoe ook in Gorinchem — samen met de Speelgoedbank, Voedselbank en lokale sportverenigingen — een sportspullenbank kan worden opgezet. Zo zorgen we ervoor dat iedereen niet alleen lid kan zijn van een sportclub, maar ook écht mee kan doen. Iedereen moet kunnen sporten. Voorzitter, dan de taakstelling in het sociaal domein. Wij waren daar kritisch op, maar het college gaf destijds aan dat het om een efficiëntieslag ging – en dat inwoners er niet de dupe van zouden

worden. Nu zien we in de begroting dat die taakstelling deels is ingevuld door €300.000 uit het minimabeleid van Avres te halen. Dat is al vastgesteld, dat realiseren we ons. Maar het wringt wel, want er is gezegd dat de taakstelling niet ten koste zou gaan van mensen. En juist dat gebeurt hier indirect wel. Het is dan ook een principekwestie voor ons: als het niet lukt om de taakstelling in te vullen op de manier die is afgesproken: •

heeft het college dan te vroeg gejuicht? Of waren de verwachtingen simpelweg te optimistisch?

Dan veiligheid – en specifiek vrouwenveiligheid. We horen nog te vaak dat vrouwen zich in onze stad ’s avonds niet altijd veilig voelen, bijvoorbeeld op de stadwallen of op de buiten de waterpoort. Veiligheid gaat niet alleen over cijfers, maar ook over gevoel. Daarom vragen wij het college: • •

welke stappen worden gezet om vrouwenveiligheid te verbeteren? Zijn er gesprekken met vrouwen en meisjes, bijvoorbeeld op scholen of bij de Mall, of Centraal Punt? En wordt dit aspect meegenomen in het nieuw integrale veiligheidsplan?

Dan wil ik graag naar het volgende onderwerp – of beter gezegd: ik fiets er even naartoe. Duurzaam vervoer stimuleren begint bij een veilige weg. Als rotondes of fietspaden onveilig zijn, dan laten mensen de fiets sneller staan. In de begroting zien we dat de aanpak van de top 10 fietsknelpunten tot en met 2026 is begroot. •

Betekent dit dat al die knelpunten dan ook daadwerkelijk in 2026 worden aangepakt en opgelost?

En dan de taakstelling op subsidies. Daar zijn we als PvdA altijd kritisch op geweest. Sterker nog: we hebben tegen de begroting gestemd toen dit voorstel werd doorgezet. In 2026 lijkt de taakstelling ingevuld, maar vanaf 2027 niet meer. Dat voelt als het vooruitschuiven van een probleem. Het college zag dit ooit als oplossing voor tekorten, maar nu het erop aankomt, wordt het doorgeschoven naar een volgende college. Dat vinden wij teleurstellend. Onze subsidiepartners zijn van grote waarde. Zij zorgen voor leven in de stad, voor verbinding, voor activiteiten voor jong en oud. Dáár wil je niet in snijden. Toen had het college het lef om deze taakstelling op te nemen – maar waar is het lef om het nu goed af te maken? Onze subsidiepartners verdienen duidelijkheid over wat hen te wachten staat. En over vrijwilligers gesproken: wij hebben signalen ontvangen dat het bestuur van buurtvereniging West in Gorinchem-Oost is gestopt na meerdere dreigbrieven. Eerder hoorden we ook al over onrust bij de volkstuinenvereniging. Juist wanneer ons subsidiebeleid onder druk staat, is het ook onze verantwoordelijkheid om onze maatschappelijke partners te steunen en ervoor te zorgen dat binnen deze organisaties en verenigingen alles fatsoenlijk verloopt. We leunen steeds meer op hen, vrijwilligers zijn het kloppend hart van onze stad en we zijn hen ontzettend dankbaar.

De eerdere signalen zijn dan ook zorgelijk. Wij horen graag: • •

Is het college hiervan op de hoogte? En zo ja, wat heeft het college hiermee gedaan? En hoe is de toestroom naar het vrijwilligerssteunpunt?

Wij zagen op de website van de gemeente Gorinchem dat de gemeente een cursus vrijwilligersmanagement aanbiedt. Dat juichen we toe. Echter, als we doorklikken dan zien we

dat de site niet meer in gebruik is. Is deze cursus nog beschikbaar voor vrijwilligers? Juist nu is het belangrijk dat verenigingen hier gebruik van kunnen maken. Voorzitter, om af te sluiten, een stad waarin iedereen kan meedoen, waar iedereen zich veilig voelt en waar steun terechtkomt bij wie dat nodig heeft: daar hebben wij ons de afgelopen periode voor ingezet, daar zetten we ons vandaag weer voor in en daar blijven wij ons voor inzetten, daarom dienen wij mede de moties over buurtbussen en mantelzorgplekken van SB in, en de motie over muziekeducatie van CU/SGP. Een sociale stad blijft onze inzet, onze ambitie, en onze belofte. Dank u wel.

Begroting 2026 Voorzitter, De behandeling van de begroting is elk jaar een belangrijk moment. Maar dit jaar is het extra bijzonder. Het is de laatste keer dat we in deze samenstelling als gemeenteraad terugkijken én vooruitkijken. De komende maanden begint een nieuwe raadsperiode. Dat maakt dit debat niet alleen financieel belangrijk, maar ook een mooi moment om stil te staan bij wat we samen hebben bereikt, wat we willen vasthouden en wat nog afgemaakt moet worden. Er ligt een sluitende begroting. In deze tijd, met de zogeheten ravijnjaren op komst, waarbij gemeenten minder geld uit Den Haag krijgen, maar wel stijgende kosten hebben, is dat echt een prestatie. Veel gemeenten hebben moeite om de cijfers rond te krijgen. Gorinchem lukt dat wél en daar mogen we trots op zijn. Dat is te danken aan het college, aan de ambtelijke organisatie en ook voor ons als raad. We hebben soms stevige discussies, maar nemen wél verantwoordelijkheid. Een sluitende begroting laat zien dat we keuzes durven maken. Dat we investeren in wat echt telt: denk aan wonen, veiligheid, duurzaamheid, bereikbaarheid en ondernemerschap. En dat als uitgangspunt hanteren dat we niet meer uitgeven dan we hebben, zodat we in de toekomst ook de lasten beheersbaar houden. Dat is waar de VVD voor staat: een gezonde financiële basis en doen wat werkt.

Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn: de druk op het sociaal domein neemt toe. De kosten voor jeugdzorg en de Wmo blijven stijgen, terwijl de middelen vanuit Den Haag niet evenredig meegroeien. Dat vraagt om scherpte, maatwerk en slimme keuzes. Begrotingsraad 11 november 2025

1

We willen dat iedereen in Gorinchem mee kan doen en dat hulp beschikbaar blijft voor mensen die het écht nodig hebben. Maar dat betekent ook dat we moeten durven kijken naar wat anders of efficiënter kan. Zorg moet dichtbij, persoonlijk en betaalbaar blijven - maar wel binnen gezonde financiële grenzen.

De VVD wil een gemeente die niet alleen zorgt, maar ook versterkt: die mensen helpt op eigen kracht verder te gaan en die oog heeft voor de toekomst van ons sociale systeem. Kort gezegd: verantwoord financieel beleid, met oog voor mensen. Dat is waar wij voor staan - doen wat werkt, met verstand en hart voor de stad. Als er één moment was waarop we zagen hoe goed samenwerken kan uitpakken, dan was het bij de eerste Gorinchemse ideeënmarkt, waar wij één van de initiatiefnemers voor waren. Inwoners, ondernemers en jongeren kwamen met creatieve ideeën om onze stad mooier te maken. Van de looproute bij de Visbrug tot de skatebaan in het Gijsbert van Andelpark, van het Leugenbankje tot de fietsenstalling bij GJS. Het leverde niet alleen mooie plannen op, maar bracht ook iets anders teweeg: het verbond ons als raad. We werkten samen, luisterden naar inwoners en dachten in oplossingen. Dat was politiek op z’n best. We hebben eerder ook afgesproken om de ideeënmarkt elke twee jaar te organiseren. Een afspraak waar veel energie en enthousiasme achter zat, juist omdat dit inwoners de kans geeft om hun ideeën rechtstreeks in te brengen. Maar in deze begroting zien we de editie van 2027 en 2029 niet terug. De VVD vindt dat jammer en vraagt het college om dit alsnog op te nemen.

Begrotingsraad 11 november 2025

2

De ideeënmarkt zorgt voor betrokkenheid, levert haalbare initiatieven op en brengt politiek en samenleving dichter bij elkaar. Daarnaast willen we weten wat de status is van de moties die tijdens de vorige ideeënmarkt zijn aangenomen. Hoe staat het met de looproute Appeldijk-Visbrug, het zebrapad tussen de Burgstraat en de binnenstad, het Leugenbankje buiten de Waterpoort en de fietsenstalling bij GJS? Vraag aan het college is of deze projecten inmiddels opgepakt, of nog in voorbereiding? We horen graag wanneer inwoners die hier zo enthousiast aan hebben meegedaan, de resultaten ook echt terugzien in de stad.

Dan het skatepark in het Gijsbert van Andelpark. Een mooi voorbeeld van jongeren die zich inzetten voor hun stad. Ze hebben plannen gemaakt, steun gezocht en volgehouden. Dat verdient waardering. Maar in de begroting zien we wel onderhoudskosten van € 6.000 staan, terwijl het skatepark nog niet is aangelegd. Hoe zit dat? De VVD wil duidelijkheid. Wie jongeren serieus neemt, moet laten zien dat meedenken ook iets oplevert.

De voorbereidingen voor bedrijventerrein Grote Haar gaan intussen door. Dat is goed nieuws, want een sterke stad heeft ook ruimte nodig voor ondernemers. Gorinchem ligt gunstig, maar bedrijfsgrond is schaars. Met Grote Haar krijgen bedrijven weer ruimte om te groeien en te vernieuwen. De VVD heeft eerder een motie ingediend om Gorinchemse bedrijven voorrang te geven bij de uitgifte van kavels. Dat is niet alleen eerlijk, het is ook slim beleid. Begrotingsraad 11 november 2025

3

Want als lokale ondernemers daar kunnen uitbreiden of verhuizen, komt er elders in de stad bedrijfsruimte vrij. Ruimte die we weer kunnen gebruiken voor herontwikkeling, woningbouw of nieuwe functies die beter passen bij de omgeving. Zo versterken we de economie én de ruimtelijke kwaliteit van Gorinchem. Daarom vragen we het college: hoe staat het met de uitvoering van deze motie? Is hoeverre is de voorrang voor lokale ondernemers inmiddels opgenomen in het plan voor de uitgifte van de kavels?

Een ander belangrijk punt is het parkeerbeleid. Een levendige binnenstad moet goed bereikbaar zijn - voor bezoekers, bewoners en ondernemers. Tijdens de PPN hebben we gevraagd of het mogelijk is om in parkeergarages een dagkaart aan te schaffen. Niet om meer te verdienen, maar om bezoekers die langer willen blijven een aantrekkelijk parkeertarief te bieden. Ook hebben we gevraagd om te kijken naar parkeerabonnementen voor bewoners van de binnenstad en voor hotelhouders die ze kunnen inzetten voor hun gasten, zodat ze gegarandeerd een parkeerplaats hebben. We horen hier nog weinig over terug. Voor de VVD is dit belangrijk, want bereikbaarheid is geen luxe, maar een voorwaarde voor een sterke binnenstad. Kan de wethouder aangeven wat de status is?

Een veilige stad begint op straat. In woonwijken, bij scholen en op drukke fietsroutes moeten mensen zich veilig voelen. Een mooie stap is de herinrichting van Eike’s Hof - een voorbeeld van hoe het beter en overzichtelijker kan.

Begrotingsraad 11 november 2025

4

Daar hoort een goede inrichting bij: duidelijke kruisingen, veilige oversteekplekken en herkenbare 30 km-zones. Over dat laatste hebben we een vraag aan het college: hoe kunnen weggebruikers herhaaldelijk worden gewezen op het feit dat zij zich in een 30 km-gebied bevinden? Daarnaast verwachten we dat de verkeersdruk op onze stad de komende periode verder toeneemt, onder andere door de werkzaamheden aan de A27 en het sluipverkeer dat dat met zich meebrengt. Onze vraag aan het college is welke maatregelen zij overweegt om dat sluipverkeer tegen te gaan, en of zij bereid is om - net als buurgemeente Vijfheerenlanden - te onderzoeken of nietbestemmingsverkeer kan worden beboet bij het inrijden van de stad. En ook zijn we benieuwd naar de visie van het college op vrachtverkeer. Door files op de A27 en A15 kiest zwaar verkeer steeds vaker routes dwars door de stad. Dat zorgt voor extra drukte, geluid en uitstoot. Hoe kijkt het college aan tegen maatregelen om die overlast te beperken? Tot slot, voorzitter: over afval en leefbaarheid. De invoering van diftar was een goede stap. Wie minder afval produceert, betaalt minder - dat is eerlijk én duurzaam. Maar we zien dat er nog steeds veel bijplaatsingen zijn bij containers. Dat zorgt voor rommel en ergernis bij inwoners en het kost de gemeente onnodig geld. En dat is iets dat wat ons betreft opgelost kan en moet worden.

Daarom hebben wij, samen met Democraten Gorinchem en de ChristenUnie/SGP, de motie “Een oogje op de container” ingediend. Voor ons We vragen het college om een proef te doen met camera’s en dummy’s op plekken waar vaak afval naast containers wordt gezet. Niet om mensen te beboeten, maar om te kijken wat écht werkt. In andere gemeenten, zoals Den Haag en Venray, daalde het aantal bijplaatsingen met wel 50 tot 60 procent.

Begrotingsraad 11 november 2025

5

Wij denken dat een proef als, net als andere gemeenten waar dit al succesvol is gebleken, deze ook in Gorinchem kan helpen. We willen dat de proef in 2026 start, gecombineerd met duidelijke communicatie over afvalregels. En we vragen om de resultaten in de tweede helft van het jaar terug te koppelen aan de raad. Een schone stad is immers een prettige stad. En dit is precies waar de VVD voor staat: problemen niet aankijken, maar aanpakken. Doen wat werkt, met verstand, met lef en met trots op onze stad. Dank uw wel.

Begrotingsraad 11 november 2025

6

Bijdrage begrotingsbehandeling 2026 - ChristenUnie SGP – Anselm Krol – 11/11/25

Geachte voorzitter, Voor ons ligt een sluitende en logische begroting 2026. Dat is weer een fantastische prestatie, gegeven alle financiële onzekerheid die voor ons ligt. Namens mijn fractie dank ik uw College en de ambtelijke organisatie hiervoor! Voor komend jaar ligt er een nadruk op uitvoering van dat wat in gang is gezet en ‘beleidsarm’ wat betreft nieuwe ambities. En zo hoort het ook: er moet weer ruimte worden geboden aan een nieuw College, een nieuw akkoord. Het lijkt erop dat de uitdagingen groot zijn voor de komende jaren: voorlopig stijgt de schuldpositie flink door om alle eerder gemaakte plannen te gaan realiseren. Er moet worden bijgestuurd om begrotingen voor de komende jaren ook weer sluitend te krijgen. En dat in een periode waarin we richting de verkiezingen vooral weer met elkaar gaan delen welke ambities we hebben voor de stad. Goed om elkaar en inwoners voor te houden, dat veel ambities geld kosten en dat we bij keuzes voor nieuw beleid ook de durf moeten hebben om met andere zaken te stoppen of het rustiger aan te doen (temporiseren). De euro kan immers maar 1 keer worden uitgegeven.

Mijn fractie hecht er belang aan om op dit moment ook een beschouwing te geven op over voortgang op enkele grote dossiers, die voor ons van belang zijn.

Aanpak armoede: content met genomen maatregelen in afgelopen periode. Een groter bereik van minimabeleid door ophoging grens sociaal minimum naar 130% Cruciaal: een sterk sociaal maatschappelijk veld met stichtingen, activiteiten in wijkcentra en de samenwerking met gemeentelijke organisatie om zoveel mogelijk sociaal en financieel kwetsbare inwoners in beeld te krijgen en zo mogelijk naar de juiste loketten te helpen. De collega’s van PvdA deden bij PPN nog een extra pleidooi om het bereik van alle regelingen en voorzieningen zo groot als mogelijk te maken voor hen die daarvoor in aanmerking komen. Tegelijk moeten we scherp blijven: elke crisis – op welk niveau dan ook – kan weer leiden tot nieuwe ‘uitvallers’ en noopt tot nieuwe maatregelen. En een ‘middenpartij’ als de onze past het ook om telkens te zoeken naar een balans tussen ondersteunen van inwoners en het bekrachtigen van inwoners: daar waar mensen zelf weer regie op hun leven, op hun inkomen kunnen herpakken, moeten we dat niet nalaten. Liever een injectie dan een infuus.

Verduurzaming: Tegen de groeiende stroom van sceptici in, zijn er mooie slagen gemaakt op dit beleidsterrein. De verdere uitrol van het warmtenet, de recente bevestiging dat het nieuwe zwembad hierop wordt aangesloten (suggestie vanuit de raad), de crisis van netcongestie die noopt tot creativiteit (never waste a good crisis; Churchill), een nieuw bedrijventerrein dat voorsorteert op energyhubs, met volop lokale energie uit wind en zon. Ondersteuning van huishoudens bij verduurzaming van woningen, etc.

We overbruggen de kloof:

PPN juli 2023. Inzet meer verbinding tussen

overheid en inwoners. Een brede inzet gezien vanuit raad om hier handen en voeten aan te geven. Onder meer (in verlengde of parallel) ideeënmarkt, kerstdiner voor de stad, column in Stad Gorinchem. En ik denk dat we de stad ook een dienst hebben gedaan door als raad en college redelijk beschaafd met elkaar om te gaan (Met het besef dat een ieder daar een eigen perceptie bij heeft). We moeten hier scherp op blijven: hoe bereiken we de inwoners die ‘afgehaakt’ zijn? Lichtpuntje is - en wellicht heel voorzichtig ook vrucht van onze eigen inspanningen – dat de opkomst bij de recente kamerverkiezingen in Gorinchem is gestegen met 2,4% (landelijk 0,7%) en bijna op het landelijk gemiddelde zit. Enkele honderden inwoners van onze stad hebben de moeite genomen te stemmen, waar ze dat 2 jaar terug nalieten. Laten we hopen dat deze stijging ook bij de lokale verkiezingen straks zichtbaar is. Dat vergroot (in ieder geval moreel) onze legitimiteit als stadsbestuur.

Wonen: Een groot thema landelijk en lokaal. Ook vanuit meerdere fracties zijn/ worden moties ingediend hierop. M.n. ook gericht op de positie van starters. We weten dat er zeker ook ruimte komt voor starters wanneer genoeg ‘verhuistreintjes’ gaan rijden en dat dus ook oplevering van duurdere woningen een effect heeft voor anderen. Kan het College aangeven hoeveel extra woningen voorzien zijn t/m 2030. Kunt u dat per jaar uitsplitsen en daarbij aangeven wat ‘hard’ is en wat nog onzeker is? Kan het College aangeven welke maximale inwonertal voor Gorinchem

realistisch wordt geacht, ook gegeven de begrenzingen in infrastructuur etc?

Erfgoed: Actueel onderwerp. Zie bv. de motie die boven de markt hangt van het CDA over het monumentale pand ‘Dit is in Bethlehem’. Ik heb echter een vraag over ‘na-oorlogs erfgoed’, waar gelukkig meer aandacht voor is (betrokken wethouder). Op de Merwedebrug die ontmanteld gaat worden staat het voormalige bedieningshuisje. Een charmant object in werderopbouwstijl. Op dit huisje is een tegelmozaiek aangebracht (3-luik), waarop de oude situatie op de Merwede is voorgesteld met het veer tussen Gorinchem en Sleeuwijk. Een geschenk van de kamers van koophandel ter gelegenheid van de opening van de brug. Wordt er met Rijkswaterstaat gesproken over het behoud van dit bedieningshuisje / de tegeltableaus? Als niet, is er bereidheid dit met urgentie op te pakken? Kan met o.a. Riveer nagedacht worden over een passende plaats voor het huisje of de panelen? Wat zou het gaaf zijn wanneer dit monument op een mooie plek een bestemming krijgt!

De nadelige effecten van massa-immigratie: Voorzitter, Gorinchem wordt overspoeld en dat leidt tot grote risico’s. Ze klonteren allemaal samen en bedreigen de omgeving. Wees gerust, ik heb het niet over asielzoekers, statushouders of arbeidsmigranten. Wel over de Aziatische hoornaar. Een invasieve soort die sinds een jaar of 2 Gorinchem bezighoudt. En die dit jaar genadeloos lijkt toe te slaan. Nu de bladeren uit de bomen zijn gevallen, blijken er meerdere grote nesten van de aziatische hoornaars te zijn. Skippyballen die hoog in

de bomen zitten. Je moet er niet aan denken dat het nest dat bv aan de Havendijk zit uit de boom valt en er mensen in de buurt komen. Uit het buitenland zijn er al berichten over dodelijke slachtoffers nadat mensen door meerdere Hoornaars zijn gestoken. In ieder geval is duidelijk dat de Hoornaars al zeer dodelijk zijn voor honingbijen en andere insecten. Er dreigt een forse impact op onze biodiversiteit. Ik ben zelf nauw bij deze ontwikkeling betrokken. Als hobbyimker had ik tot deze zomer maar zeer beperkt last van deze beestjes. Na de recente zomer is het keihard gegaan: de Hoornaars hangen met tientallen als drones voor de bijenkast en slaan toe zodra een bij zich vertoont. Helaas heb ik afgelopen zaterdag de conclusie moeten trekken dat het voor mij na 15 jaar imkeren ophoudt. Mijn volken zijn dusdanig verzwakt dat zij geen overlevingskans hebben voor de winter. Gelukkig zijn er veel meer volhardende imkers, die soms uren per dag met een mepper voor hun bijen staan en allerlei vallen en andere truckjes bedenken. Voor hen vraag ik aan u als College om in contact te treden met de lokale imkervereniging en na te denken over wat de aanpak moet zijn. Graag uw reactie. Ook hoor ik graag van u wat u als uw verantwoording ziet (of niet) in de bestrijding van de enorme nesten die we momenteel kunnen zien.

Van een bewoner aan de Havendijk hoorde ik dat zij een week of 6 terug bij de gemeente had gemeld. Dat er wel iemand is geweest, maar zonder passende uitrusting. Daarna werd het stil. Kunnen inwoners rekenen op de gemeente, of moet men elders zijn (lees provincie)?

Cultuur (+ motie ‘Een stad waar muziek in zit’)

Het laatste onderwerp. Nog een prachtige verdienste van de afgelopen periode is dat een principebesluit is genomen over revitalisering van DND als pand en het behoud van een groot podium voor de stad. Wij zien uit naar vele jaren van uitvoeringen, zeker ook door lokale en regionale talenten. De laatste maanden heeft mijn fractie zich georiënteerd op de muzikale vaardigheden van onze jeugd. Onze conclusie is tweeledig. Enerzijds verheugd over het aanbod aan initiatieven in onze stad voor jongeren en ouderen om heerlijk bezig te zijn met muziek en zang. Maar ook zorg dat steeds minder jongeren echt over de basisvaardigheden beschikken die nodig zijn om succesvol een instrument te bespelen of zich te bekwamen in zingen. Wij willen ons voorbereiden op een intensivering op muziekeducatie en willen met de motie ‘Een stad waar muziek in zit’ een oproep doen aan het College om toekomstige besluitvorming hierover te faciliteren. Tot mijn grote vreugde kan ik aangeven dat deze motie meerstemmig tot u komt. Daar waar mijn fractie de melodielijn van de sopraanpartij kiest, is de fractie van het CDA bereid de baspartij voor haar rekening te nemen, Democraten Gorinchem de tenorpartij en de PVDA de Altpartij. Eenparig roepen wij de overige fracties op om de begeleidingsband te vormen. De openingsact voor het grote podium is daarmee gegarandeerd. Dictum motie

Voorzitter, tot zover mijn 1e termijn. Rest mij u, uw college en onze raad de zegen van God toe te wensen in de resterende periode die voor ons ligt.

Algemene Beschouwing GA Begroting 2026

2025.11.11

Dank u voorzitter, Werk in Uitvoering! Het thema van de laatste begroting in deze raadsperiode is toch wel Werk in Uitvoering. Overal waar je komt in de stad zie je Werk aan de weg of In de grond. Er is sprake van een immense inhaalslag in onderhoud en vernieuwing en niet te vergeten Klimaatadaptatie. Dat staat nu goed op de kaart. Daarnaast toont deze begroting een serieus pakket aan investeringen en ambities zoals een nieuw zwembad, een nieuw cultuurhuis en nog veel meer om deze stad goed en aantrekkelijk te houden. Daar waar we zien dat bijna alle gemeenten in Nederland nu de broekriem aanhalen en tobben om hun cijfers in orde te krijgen, blijkt Gorinchem goed door te kunnen stomen. Het AD kopte zelfs met een 10 voor financiën, een waardering van VNG. Een groot compliment voor de wethouder en het hele team dat hier in huis daaraan werkt. Wij danken hen, juist in deze toch wel spannende tijd. Want simpel is het allemaal niet. Gorinchem kent van oudsher een hoge schuldenlast, werkt met een investeringsplafond, en zag zich begin deze raadsperiode voor grote, soms totaal onverwachte uitdagingen gesteld. Veel plannen gemaakt, maar financieel moet het te doen zijn. Vorig jaar zagen we de problemen al aankomen met ook nog ravijnjaren in het vooruitzicht. Toen al zijn diverse maatregelen getroffen, zoals een grote lastenverhoging voor inwoners en bedrijven, 10% extra OZB.

Een eenmalige maatregel. En naast verhogingen van lasten en tarieven ook diverse taakstellingen, die nog niet behaald zijn, maar nu wel in de boeken staan, zoals de verkoop van vastgoed. We zien hier wel een financieel risico. Wat als we de taakstellingen niet halen? Hebben we ons dan rijk gerekend? Over het nieuwe Vastgoedbeleid en eventueel te verkopen panden spreken we donderdag. Het andere risico is natuurlijk de rijksoverheid van wie we afhankelijk zijn vwb het gemeentefonds. Het beruchte ravijnjaar is ondertussen vooruitgeschoven naar 2028. Er is nog geen nieuwe regering, maar we weten alvast dat het rijk grote investeringen in defensie zal gaan doen, dus minder geld voor gemeenten. We hebben naast alle financiële stukken van onze organisatie een vooruitblik gekregen over de periode 2026-2030 ‘Gorinchem in Ontwikkeling’. Een handig en overzichtelijk informatie-document waarmee we vast een inschatting kunnen maken over de toekomst, na deze raadsperiode dus. Het zal niet gemakkelijker worden, er zullen keuzes moeten worden gemaakt en een bijkomende uitdaging wordt de werving van voldoende en goede medewerkers. Dit document biedt veel inzichten, waar we in onze programma’s rekening mee kunnen houden. Dank daarvoor. Maar voor nu zijn wij, Gorcum Actief, vooral trots. Trots op Gorinchem en wat we met ons allen bereiken.

Een kleine terugblik op afgelopen raadsperiode leert dat we veel successen hebben geboekt. De Regionale Energie Strategie (RES 1.0) was als eerste aan de beurt. Een beter RES-plan rolde zich langzaam uit, en de lichten staan nu op groen. Bijkomend probleem is nu netcongestie. Ook daarvoor moeten slimme oplossingen worden bedacht om hier lokaal met ons bedrijfsleven wel verder te kunnen.

We hebben Klimaatadaptatie, waterbeleid en vergroening, zoals beloofd, op de kaart gezet. Veel Werk in Uitvoering dus, en ook onze motie Sparen voor Later wordt uitgevoerd, want aan deze thema’s moet je ook in de toekomst integraal blijven werken. Mooie kansen voor de stad. Een ander thema waar Gorcum Actief zich altijd sterk voor heeft gemaakt is Erfgoed. De allermooiste vestingstad, werelderfgoed Unesco, zonder dit alles geen toerisme. Maar Erfgoed is ook ons DNA, daar komen wij vandaan, daar zijn we trots op, dat is van ons allemaal om te behouden voor de generaties na ons. Het is goed beschreven in het nieuwe Erfgoedbeleid waarvan wij vinden dat dit goed moet worden uitgevoerd. Na twee keer stemmen staken hebben wij samen met SP nu een motie hiervoor in de achterzak. We vragen de wethouder eerst een reactie. Tenslotte voorzitter hebben we enkele concrete vragen waarop we tijdens de vragenrondes nog niet voldoende antwoorden hebben gekregen. Beide vragen gaan over subsidies die onze gemeente wellicht zou kunnen binnenhalen: Vraag 1: Welke subsidies heeft de subsidioloog binnengehaald ? en vraag 2: Zijn er investeringssubsidies voor Dit is in Bethlehem aangevraagd? En ‘last but not least’ voorzitter een onderhoudsvraag over de sportaccommodatie van handbalvereniging Achilles bij Dalemplein: Het geasfalteerde speelveld vertoont steeds weer nieuwe scheuren.

Het veld is niet goed aangelegd. Wat gaat de gemeente hieraan doen?

Dank u wel.

Algemene Beschouwing Begroting 2026 – bijdrage D66 Voorzitter, Het jaar 2026 is een verkiezingsjaar en dat zegt meteen genoeg over de begroting van 2026. De begroting bevat nauwelijks nieuw beleid. En dat is niet gek, aangezien het straks aan de nieuwe coalitie is om nieuwe ideeën aan te kondigen. Maar, daar zit wel één kanttekening bij. Want, hoewel de begroting nauwelijks nieuw beleid bevat, biedt het ook nauwelijks financiële ruimte om die nieuwe ideeën mogelijk te maken. En dat is wel een probleem, voorzitter. Het lijkt er namelijk op dat de nieuwe coalitie straks voor ieder nieuw idee een nieuwe bezuiniging mag doorvoeren. Kijk maar naar de meerjarenbegroting: in 2027 en in 2028 duiken we de min in. En als we de openstaande taakstellingen niet volledig weten in te vullen, wordt de min alleen maar groter. De vooruitzichten zijn dus niet zo rooskleurig. Misschien iets om in de overdrachtsdossiers alvast op te anticiperen. Tot zover de financiële beschouwing. Aangezien de begroting nauwelijks beleidsmatige keuzes bevat, laat ik een beleidsmatige beschouwing achterwege. Wel zijn er een aantal inhoudelijke speerpunten die voor D66 relevant zijn in 2026. En daar vervolg ik mijn bijdrage mee. Allereerst wonen. Niet alleen hét thema in Nederland, maar ook in Gorinchem.

En laten we eerlijk zijn: in de afgelopen bestuursperiode zijn we er niet in geslaagd om het tij voor woningzoekenden te keren. Het onderzoeksrapport van de Stec groep over de positie van starters in de Gorcumse woningmarkt is glashelder: de positie van de Gorcumse starter komt steeds verder onder druk. Zo heeft de helft van de starters in Gorinchem een laag of middeninkomen en zoekt bijna de helft een woning kleiner dan 75 m2. Het gaat om liefst 8.800 starters, waarvan we verwachten dat meer dan een derde op zoek is naar een woning. Kortom, we moeten aan de bak. Toevallig kwam vorige week ook een ander interessant rapport naar buiten, namelijk een marktverkenning naar de kantorenmarkt in Gorinchem. Uitgevoerd door Sweco. In dit rapport wordt geconstateerd dat grootschalige objecten als het oude VGZ pand onvoldoende aansluiten bij de huisvestingswensen van kantoorgebruikers, met als gevolg dat een substantieel deel van het pand leegstaat. Sweco adviseert daarom om herontwikkeling van kantoren te stimuleren en noemt daarbij specifiek het oude VGZ pand aan het stadhuisplein. De verwachting is dat dit pand op termijn mogelijk volledig vrijkomt en dat betekent in één klap 7.213 m2 leegstand. Om dit te voorkomen vraagt D66 samen met DG om pro-actief te overleggen met de eigenaren, met als doel om te verkennen wat de kansrijkheid is van een transformatie naar wonen.

Met deze motie willen we een win-winsituatie creëren: we voorkomen leegstand én helpen starters aan betaalbare woningen. Dan het thema cultuur, voorzitter. We praten daar later deze week nog over door. Daarom geen algehele beschouwing, maar één vraagstuk ligt nu al wel aan een tijdje op de plank. Dat betreft de realisatie van een culturele broedplaats in het voormalige schoolgebouw van het Gilde. De gemeenteraad heeft hier in juli een motie over aangenomen die nog niet is uitgevoerd en waarvan we de stand van zaken ook niet kennen. Hoe staat het met de verkenning naar de culturele broedplaats? Het moment dat de gebruikers aan de Lange Slagenstraat het pand moeten verlaten komt namelijk steeds dichterbij. D66 wil voorkomen dat al die kunstenaars, creatieve ondernemers en andere maatschappelijke partijen aan hun lot worden overgelaten. Ook hier geldt het credo: laten we de ruimte die we hebben optimaal benutten. Hoe kan het dat in het voormalige Gilde al wel een religieuze organisatie is gevestigd maar dat alle anderen in de wachtstand blijven? Werken we hier niet met open procedures? We zijn benieuwd naar de reactie van het college. Van cultuur naar sport, voorzitter. D66 is ook hier voor het benutten van de bestaande ruimte. En het liefst nóg beter benutten dan nu het geval is.

In dat kader sprak ik afgelopen weekend met Nelson en zijn vrienden, een groep kinderen uit Gorinchem Oost, die graag een balletje trappen op het sportveld naast IKC Merweplein. Dat sportveld ligt er nog maar een jaar maar is enorm populair. Hulde daarvoor! Maar deze kinderen willen ook aan het einde van de middag nog even sporten in plaats thuis te zitten gamen. Dat kan nu helaas niet vanwege het ontbreken van verlichting. Kijk maar naar

buiten… U heeft Nelson, Luca, Finn, Toby en Sem zelf kunnen horen via een videoboodschap. En ze kijken nu volgens mij ook mee, samen met hun ouders. Laten we gehoor geven aan dit sympathieke idee van deze bikkels. Ik heb hier ook contact over gehad met de jongerenwerker van The Mall en zij zien deze behoefte ook. Wellicht is er een slimme koppelkans met de techniek die we nu ook aanbrengen in het nieuwe Cruyff Court op Gorinchem Noord. Kortom, laten we kijken wat er mogelijk is. De motie vraagt om in overleg met The Mall en met de kinderen zelf te kijken of en hoe hier verlichting is te realiseren. En deze motie wordt naast D66 mee-ingediend door DG. Om nog even bij het thema sport te blijven: eerder dit jaar hebben we het idee van Stepjan mogelijk gemaakt om fitnessapparaten te realiseren op Buiten de Waterpoort. Die toestellen zijn toen tijdelijk neergezet en ik begrijp dat die tijdelijkheid binnenkort afloopt. Kan het college bevestigen dat deze toestellen actief worden gebruikt? En is het college bereid om een deel van de toestellen, bij voorkeur de meest gebruikte, permanent te plaatsen zodat ook hier in de buitenruimte gesport kan worden? Voor onze inwoners met een kleine beurs is zo’n plek ideaal om te bewegen en gezond te blijven. Het volgende thema is welzijn. En nog specifieker de toekomst voor Centraal Punt.

Wethouder Molengraaf heeft de gemeenteraad onlangs laten weten dat de begrotingssubsidie van 250.000 euro voor 2026 alleen nog verstrekt kan worden met een openbare publicatieprocedure. Dat heeft te maken met de jurisprudentie van 23 juli 2025. De algemene wet bestuursrecht maakt echter naast begrotingssubsidies ook zogenaamde ‘incidentele subsidieverstrekking’ mogelijk. Heeft wethouder Molengraaf overwogen om voor 2026 een incidentele subsidie te verstrekken en voor de jaren vanaf 2027, zoals de motie ook voorschreef, een openbare publicatieprocedure te starten? Dat betreft dan artikel 4:23 lid 3 onder d Awb. Wij vrezen namelijk dat we anders dit jaar geen duidelijkheid kunnen bieden aan Centraal Punt en dat is natuurlijk onwenselijk. Net zoals wij in deze gemeenteraad het jaar niet starten zonder goedgekeurde begroting, moeten we dat ook niet willen voor onze maatschappelijke partners. Bij het thema welzijn hoort ook de positie van mantelzorgers. Uit een onderzoek van Independer blijkt dat Gorinchem koploper is als het gaat om overbelaste mantelzorgers: meer dan een kwart is zwaartot overbelast. Bijzonder treurig natuurlijk, als je bedenkt dat deze mensen uit naastenliefde zorgen voor hun geliefden, maar daardoor zelf zorgbehoevend dreigen te worden.

Wij hebben in deze gemeenteraad al eerder gewezen op het belang van een volledige besteding van de mantelzorgbudgetten, waar we jaar in jaar uit een onderbesteding constateerden. Bij de perspectiefnota hebben we daarom een motie aangenomen om de budgetten daadwerkelijk te besteden en te kijken of de respijtzorg uitgebreid kan worden. Dat houdt in dat de mantelzorg tijdelijk wordt overgenomen om mantelzorgers een adempauze te geven. We zijn benieuwd naar de opvolging van deze motie. Ook in het licht van de schriftelijke vragen die deze week zijn gesteld. Dan het thema onderwijs, voorzitter. En nog specifieker: onderwijsachterstandenbeleid. Bij de perspectiefnota heeft D66 samen met de PvdA en DG via een motie gevraagd om terughoudend te zijn met bezuinigingen in het voor- en vroegschoolse educatie. Deze vorm van onderwijs biedt namelijk de beste remedie tegen kansenongelijkheid. Wij vinden het van belang dat peuteropvang toegankelijk blijft voor alle kinderen, ongeacht het inkomen van hun ouders. Met andere woorden: we bezuinigen niet in een kansrijke toekomst voor onze kinderen. We hebben de motie bij de perspectiefnota aangehouden omdat wethouder Mager beloofde om de strekking van de motie mee te nemen bij de berekening van de budgetten.

Nu lezen wij echter in de begroting dat alsnog 106.000 euro is gekort, maar ook na het stellen van technische vragen wordt ons niet duidelijk waar deze bezuiniging precies landt. Welke activiteiten gaan wij of onze partners niet meer uitvoeren? Kan het college daar helderheid in geven. Mocht de bezuiniging alsnog zijn geland in de voor- en vroegschoolse educatie, dan dienen we de motie alsnog in om dat te voorkomen. Of misschien wordt het dan wel een amendement. Dan blijf ik nog even bij het thema onderwijs. Het IHP kan natuurlijk niet ongenoemd blijven. In 2023 hebben we een ambitieus uitvoeringsprogramma vastgesteld met een scope tot 2026. Een vijftal scholen zouden binnen 5 jaar aangepakt worden. Terugkijkend kunnen we constateren dat dit vooral wensdenken was. Dat baart ons zorgen, want gelet op de ontwikkelingen die plaatsvinden, zoals de

opheffing van de Poorterschool en de nieuwe islamitische school, is wel duidelijk dat we niet meer uitgaan van een IHP uit 2023. D66 verwacht daarom bestuurlijke moed om het IHP te actualiseren in het licht van de actualiteiten en daarin tot realistische oplossingen te komen voor de huisvestingsvraagstukken. Hoe ziet het college dit zelf en wanneer wordt de raad daarbij betrokken? Voorzitter, tot slot. Ik hoop dat we in deze laatste begroting van deze bestuursperiode niet alleen de ruimte zoeken in cijfers, vierkante meters of stenen. Maar ook de ruimte zoeken in elkaar. Want wie ruimte gunt, schept mogelijkheden. En we zijn hier denk ik allemaal om dingen mogelijk te maken voor Gorcum. Dankuwel.

Voorzitter, Vandaag bespreken we de laatste begroting van deze periode en dus ook de laatste begroting die door dit college is voorbereid. Dank natuurlijk daarvoor, ook aan de ambtelijke organisatie daarvoor. Een begroting die meerjarig sluitend is, dat is in deze tijden geen sinecure. De jaren 2027 en 2028 zien wij als afrondingsverschillen. Het zijn niet allemaal onze keuzes geweest. De OZB en parkeren voor inwoners en bezoekers zijn fors verhoogd, evenals de lasten voor verenigingen. Maar voorzitter, op dit vlak heeft het college wel keuzes gemaakt. En dat is niet altijd even makkelijk, met een rijksoverheid die gemeenten nog steeds structureel te weinig geeft, met allerlei specifieke uitkeringen te werk gaat, subsidierondes en aan het einde van het jaar toch nog wat extra overmaakt. Daar is ook lastig tegen op te begroten. Voor de kerst zal het nieuwe kabinet nog niet op het bordes staan, zodat de nieuwe gemeenteraad gewoon aan de slag kan. Én hopelijk met een beter gevulde portemonnee, zodat er in ieder geval nieuwe ravijnen te dichten zijn. Dan weer terug naar onze eigen, huidige, sluitende begroting. We zijn dus ook blij dat we de volgende raad een solide basis kunnen geven om op verder te bouwen. Want ontwikkelingen in onze stad gaan over raads- en collegeperiodes heen.

Deze periode zijn verdere slagen gemaakt over bijvoorbeeld het I_lab, zijn gevels in de binnenstad mooier geworden, Het Gilde is koninklijk geopend, de elektrische veerboten varen over de Merwede, het warmtenet wordt uitgerold en de Banneweg gaat steeds meer richting uitvoering. Hoewel wij als CDA nog steeds kritisch zijn over het schrappen van het laatste deel, dat moet gewoon gedaan gaan worden. Ook zijn in deze periode wegen opgeknapt en worden nog steeds opgeknapt, dat heeft een forse investering gevraagd, maar het is ook noodzakelijk. En we ‘krijgen’ een nieuw zwembad. Zo’n forse investering hebben we zelden als stad moeten doen. Vanaf het begin hebben we als CDA daarbij gepleit voor aansluiting op het warmtenet. Omdat wij het belangrijk vinden dat we een bijdrage leveren aan de verduurzaming, zo is het ook goed dat het stadhuis nu zelf aangesloten is op het warmtenet. En om ruimte te maken voor ondernemers. We waren dan ook blij om te lezen dat ondernemers door deze zet ook echt extra ruimte kunnen pakken voor het doorzetten van hun onderneming. Complimenten voor de realisatie hiervan. Uiteraard kunnen er ook zaken beter. Zo hebben we zelf 3 moties moeten indienen om De Gezel echt serieus te laten helpen en we hopen nu echt dat het gaat lukken de komende tijd. Ook onze motie om te sparen voor evenementen in de toekomst, werd in eerste instantie niet uitgevoerd.

Daarnaast staan er nog wat moties open, waarvan we graag horen hoe het ervoor staat: -​ De veilige vestingoversteken, unaniem aangenomen vorig jaar. We blijven te horen krijgen dat inwoners het op heel wat punten echt niet fijn vinden, zeker ouderen en ouders met kinderen. Wat is daar nu al op gebeurd? Wanneer kunnen we daar wat van horen of nog beter: zien?

-​

-​

Hoe staat het met onderzoek om zelf te participeren bij de windturbines op Gorinchem-Noord? Hoe staat het er überhaupt voor, want we horen van allerlei verhalen over de windturbines daar en dat het niet door gaat? Dan nog een niet echt uitgevoerde motie: de Gorcumse Roemernorm. Om het team intern Gorinchem te laten groeien en de inhuur van 20% naar 17% te krimpen. Het is een stapje, maar nog niet waar we als raad willen zijn met maximaal 10%. Welke doorkijk ziet dit college dan naar volgend jaar? Wel een verdere daling?

We hebben ook aandacht, schriftelijk en bij de I&O, aandact gevraagd voor de dalende vaccinatiegraad in onze stad. In Den Haag loopt sinds vorig jaar een pilot om de kinkhoestvaccinatie aan zwangere vrouwen (ook) door een verloskundige mogelijk te maken. De resultaten zijn hoopvol, in drie maanden zijn al 160 prikken gezet. Tijdens de I&O bleek dit in Gorinchem vooral een financiële kwestie; als wij ook een dergelijk initiatief willen faciliteren, moeten we daar apart budget voor vrijmaken. In de raad leefde brede steun voor dit soort initiatieven, vanuit een gedeelde zorg voor de dalende vaccinatiegraad. Daarom de vraag aan het college of zij overwegen om, naast het kleinschalig vaccineren (betere spreiding van de priklocaties over de stad) ook een dergelijk initiatief mogelijk te maken? Zo nee, wat heeft u daar van ons als raad nodig? Voorzitter, zoals we deze hele periode hebben geprobeerd, is steeds constructief te verbeteren. Daarbij hebben niet alle amendementen en moties het gehaald. Al zal niet iedereen onze amendementen rond De Nieuwe Doelen als verbetering hebben gezien, dat bleek in ieder geval niet uit de stemverhoudingen. We wachten ook met smart de behandeling van onze nieuwe bibliotheek met podium af. Ook vanavond dienen we weer 2 moties zelf in en 3 moties mee.

De laatste categorie hebben de collega’s van Stadsbelang, ChristenUnie en PvdA (nog zonder GroenLinks) al ingediend. We sluiten graag bij die toelichtingen aan, voorzitter. Dan nog twee van onze eigen hand. Zoals ik u weleens eerder deelde, rentmeesterschap is mijn favoriete CDA-kernwaarde. Daarbij speelt dat we doorgeven aan de volgende generaties wat van waarde is. Zo ook een van onze mooiste, misschien wel het mooiste, panden in onze stad: Dit is in Bethlehem. We snappen op basis van de vastgoedvisie de lijn die het college heeft gekozen, dat is gewoon uitgevoerd. Maar naar ons idee moeten ongelijke gevallen, ook ongelijk behandeld worden. Dit pand is er zo een. Uniek in z’n soort. Voor de geschiedenis verwijs ik verder graag naar de ingezonden brief die bij ons als gemeenteraad is binnengekomen. Het college stelt dat het voldoende middelen in de hand heeft om goed te kunnen toezien op goed beheer door een andere eigenaar. Wij hebben daar twijfels over. Toch twee voorbeelden voorzitter. Want uw voormalig ambtsgenoot uit Zaltbommel liet de kozijnen en ramen van het rijksmonument vervangen zonder vergunning. En een Wethouder Schouwen-Duivenland overtrad de vergunningsregels van haar rijksmonument. Wat verloren is, is voor altijd weg.

Dus tijd om af te wijken van de vastgoedvisie en daarom vragen we met de motie ‘Dit is en blijft in Bethlehem' om een voorstel van het college aan de raad om het op te knappen en te behouden als rijks- én bovenal Gorcums monument.

Dan de motie ‘Gelukkig nieuwe traditie!’. We zijn blij dat ook onze landelijke afdeling van het CDA het wijze besluit heeft genomen om voor een verbod op consumentenvuurwerk te stemmen. Het vuurwerkgeweld richting hulpverleners is echt veel te ver gegaan. Of om met onze landelijke partijleider te spreken: tijd voor een fatsoenlijke jaarwisseling! Ook in Gorinchem kan dit leiden tot een nieuwe, gezamenlijke traditie. Uiteraard hopen we op een initiatief uit onze sterke samenleving, maar we willen dat de gemeente anders het enthousiasme aanzwengelt of zelfs actief mogelijk maakt. Daarom dienen we met DG samen deze motie in. Op naar een mooie, nieuwe traditie!

1-3 Voorzitter, Vandaag bespreken we de laatste begroting van deze bestuursperiode. Een natuurlijk moment van terugkijken én vooruitkijken. Wat mij trof bij het schrijven, is dat nog geen vier jaar geleden de coronamaatregelen nog van kracht waren. Pas 18 dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen vervielen de beperkingen als de 1,5 meter regel en het toegangsbewijs. En werd de gemeenteraadsverkiezingen verdeeld over drie dagen. Dat besef zet de afgelopen jaren in perspectief. Er zijn veranderingen geweest in de raad, en binnen onze fractie.Ik denk met waardering aan de samenwerking met Piet, Evelien, Aron en Dieuwertje. Wat me het meest is bijgebleven, is het verlies van mevrouw Loderus. Dat greep me erg aan en het dwong me om ook mijn eigen balans en ritme nog eens tegen het licht te houden. Toch blijft het bijzonder dat wij hier als gewone inwoners, ieder in hun eigen rol, aan het stuurwiel van Gorinchem mogen staan. Er is veel bereikt: van de Arkelsedijk tot de Lange Slagenstraat, van erfgoedbeleid tot Bliekse natuur. Instrumenten als opkoopbescherming en bewoningsplicht zijn toegevoegd, en de opvanglocatie voor vluchtelingen is verhuisd uit de Gildenwijk. Op mijn eerste dag in deze periode werden De Nieuwe Doelen en de herijking van de windturbines nog als onmogelijk bestempeld. Eén fractie wilde zelfs een spandoek meenemen om ons eraan te blijven herinneren.

Maar er staan en komen 0,0 windturbines op Avelingen. Had ik nu maar het spandoek meegenomen met daaronder -HET KAN WELOok het plan voor een heus Cultuurhuis heeft ditmaal een serieuze start gemaakt. En ondanks de tegenvaller van het lekkende Caribabad is hiervoor de knoop doorgehakt: de bouw start begin 2026. Hard nodig ook, want vorige week dinsdag was deze alweer gesloten vanwege lekkage.

2-3 Maar naast het terugkijken is vandaag juist het vooruitkijken belangrijk door middel van de begroting. De begroting bouwt voort op de perspectiefnota 2026–2029 en zet het bestaande beleid grotendeels voort. Het college draagt een solide begroting over aan het volgende bestuur. Voor 2026 en 2029 is deze sluitend, en in 2027 en 2028 zijn de tekorten beperkt. Dat is knap, zeker gezien het ‘ravijnjaar’. Het investeringsplafond blijft gehandhaafd en er is geen financiële schade te herstellen— of zoals mijn fractiegenoot zei: er hoeft geen puin te worden geruimd. Namens de SP spreken wij onze waardering uit voor deze transparante en degelijke begroting. Dan loop ik graag met u door de punten heen wat de SP opviel of nog vragen over heeft. Gebouw C blijft een financieel knelpunt. Wat de SP betreft moet hier meer vaart komen richting sociale woningbouw, samen met Poort6. Het verbeteren van fietsparkeren en de pilot voor elektrische bevoorrading dragen bij aan leefbaarheid net als goede busverbindingen, vandaar dat wij als SP-fractie mede-indiener zijn van de motie Buurtbussen voor betere bereikbaarheid. Die vraagt om te onderzoeken op welke wijze het openbaar vervoer is te versterken door middel van buurtbussen en beter aan te laten sluiten op de behoeften van onze inwoners en bezoekers.

Indicatoren bij Onderwijs blijven stabiel, maar zet je de percentage om in cijfers, dan zijn deze fors: bijna 800 leerlingen met risico op achterstand en 3.200 laaggeletterden. Dat vraagt blijvende aandacht. In de begroting van vorig jaar werd er een samenwerking aangekondigd met de steden Goes en Middelburg om een passende vergoeding te krijgen voor het huisvesten van middelbare scholen in steden met een centrumfunctie. Zou het college kunnen aangeven hoe het hiermee staat? Bij Sport, Cultuur & Recreatie zien we de grote investeringen in het Cultuurhuis, het zwembad én – ik heb hem teruggevonden – het skatepark. Wat verder opvalt is dat de uitvoering van het erfgoedbeleid is gestart, maar de coördinatie blijft een punt. De motie voor een vaste coördinator is na twee keer staken gesneuveld en hebben wij toegezegd hier vandaag op terug te komen. Gezien de stemverklaringen, lijkt het erop dat de motie vooral is afgewezen vanwege de vorm en niet de inhoud. Als er een in plaats van een halve fte een bedrag had gestaan, was de motie waarschijnlijk vrij breed aangenomen. Ik heb begrepen dat ondanks dat de motie destijds niet heeft gehaald het signaal wel is aangekomen, bij het college want bij de voorbereidingen hebben wij begrepen dat er ontwikkelingen plaatsvinden.

Daarom vragen wij het college: Is er inmiddels een oplossing gevonden voor een vast aanspreekpunt en coördinator erfgoed? En wanneer worden wij hierover geïnformeerd? Als dat het geval is, hoeven wij vandaag geen aangepaste motie meer in te dienen.

3-3 Binnen het Sociaal Domein nemen de lasten toe door de Hervormingsagenda Jeugd en hogere uitgaven aan sociale voorzieningen. Dat vinden wij begrijpelijk, maar dat het Rijk nog steeds structurele besparingen verwacht en deze enkel heeft verschoven naar 2028, blijft zorgelijk. Over de opvang van Oekraïense vluchtelingen hebben we vragen: hoeveel mensen worden waar opgevangen en hoe lang nog, want op een gegeven moment zal de opvang sluiten en waar komen ze dan terecht! en hoe verloopt hun integratie en schoolgang Kortweg, Zijn er problemen of knelpunten in hun integratie, onderwijs of begeleiding?

Binnen het programma Duurzaamheid zien we structurele investeringen in energiebesparing en vergroening. Positief is dat er steeds meer gekeken wordt naar het totale energiesysteem. Energie die je bespaart, hoef je niet op te wekken. Het warmtenet is recent behandeld. De centrale vraag blijft: wat gaat dit de inwoner kosten? Tarieven zijn bepalend voor draagvlak. Ook energiehubs bieden kansen. De laatste informatie over Oost II dateert uit november vorig jaar. Wij vragen het college: wat zijn de ontwikkelingen sindsdien, en hoe staat het met vergelijkbare initiatieven? Tot slot: dank aan het college en alle ambtenaren voor hun inzet en zorgvuldigheid. Wij kijken met vertrouwen vooruit.

Raadsvoorstel: Z/25/795899/D-993781 Onderwerp: Begroting 2026

Datum: 7 oktober 2025 Portefeuillehouder: Marjo Molengraaf I&O: 30 oktober 2025 Raadsvergadering: 11 november 2025 Opsteller: Team Financiën Geeft voorstel begrotingswijziging: Ja

Onderwerp: Begroting 2026 Voorstel: Wij stellen u voor: 1. De begroting 2026 vast te stellen; 2. De investeringen voor het begrotingsjaar 2026 vast te stellen en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen; 3. Het investeringsbudget voor project Banneweg te verlagen met € 2,7 mln.; 4. De afschrijvingsreserve van € 1,795 mln. voor project Banneweg vrij te laten vallen; 5. € 905.000 te onttrekken uit de reserve infrastructuur als dekking voor project Banneweg; 6. De reserve Sociaal Domein af te romen met € 2 mln. en deze middelen toe te voegen aan de algemene reserve; 7. De inzet van de Algemene reserve vast te stellen op € 2 mln. om de gewenste investeringen uit te kunnen voeren; 8. De besluitvorming over de begroting 2026 te verwerken in de eerstvolgende begrotingswijziging; 9. De 1e begrotingswijziging 2026 vast te stellen en de financiële consequenties te verwerking in een begrotingswijziging. Aanleiding: Een gemeente dient haar begroting vóór 15 november bij de provincie aan te leveren. De I&O-sessie van de begroting 2025 vindt op donderdag 30 oktober 2025 plaats en de inhoudelijke behandeling en besluitvorming is op dinsdag 11 november. Beoogd effect: Het doel van dit voorstel is de vaststelling van de begroting 2026 vóór 15 november 2025, zodat voldaan wordt aan (één) van de eisen van de provincie voor repressief toezicht.

Argumenten: 1.1 en 2.1 De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om financiële middelen beschikbaar te stellen Door de begroting vast te stellen autoriseert de gemeenteraad het college in 2026, binnen de programma’s, uitgaven te doen. 3.1, 4.1 en 5.1 De middelen die worden besteed aan de verbreding van de spoorwegovergang binnen project Banneweg mogen op grond van het BBV niet worden geactiveerd. Binnen het project Banneweg vormt de verbreding van de spoorwegovergang een belangrijk onderdeel, waarvoor wij afhankelijk zijn van ProRail. De middelen die hieraan worden besteed passen weliswaar binnen het investeringsbudget, maar mogen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) niet worden geactiveerd. Hiervoor is daarom een exploitatiebudget nodig, dat wordt gedekt door een vrijval uit de afschrijvingsreserve en een onttrekking uit de reserve Infrastructuur.