Agendabundel
Tekst van het document
Asielopvang
De gemeente Gorinchem onderzoekt de mogelijkheden voor passende, kleinschalige opvang van statushouders en kansrijke asielzoekers in Gorinchem.
Vroegsignalering
We zetten in op vroegsignalering zodat we onze inwoners snel kunnen helpen, zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. We trainen partners en vrijwilligers waar nodig. Door middel van bijeenkomsten versterken we het netwerk van hulpverleners en signaleerders in de stad.
Minimaregelingen
We verhogen de inkomensgrens voor de toegang tot minimaregelingen naar 130% van het sociaal minimum. We komen met voorstellen om de armoede tegen te gaan met name daar waar kinderen in het geding zijn.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Wettelijke uitvoering De gemeente is verantwoordelijk voor alle mensen die kunnen werken, maar daarbij Participatiewet ondersteuning nodig hebben. Waar nodig is er inkomensondersteuning om het salaris aan te vullen. De gemeenschappelijke regeling Avres voert deze wettelijke taken uit voor Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden begeleid naar passend werk. Ook is Avres werkgever van ca. 500 mensen vanuit de Wet Sociale Werkvoorziening (SW) en de regeling Nieuw Beschut. Speerpunten: Uitvoering ambitiedocument
56
Op 24-2-2022 heeft de gemeenteraad het ambitiedocument vastgesteld inclusief het voorkeursscenario 2. Hiermee investeren we in de individuele ontwikkeling van cliënten. Zo kunnen zij meer stappen nemen op de participatieladder en hebben daarmee een grotere kans om betaald werk te vinden. Betaald werk (voor wie dat mogelijk is) is een belangrijke stap naar bestaanszekerheid. In 2023 gaan we verder met het organiseren van de inzet op meer lokaal niveau dicht bij de inwoner. DIt mede in het kader van het Integraal sociaal beleid (ISB).
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting
Wettelijke uitvoering Mensen met problematische schulden kunnen een beroep doen op gemeentelijke Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit is een wettelijke taak op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening schuldhulpverlening. Mensen met problematische schulden kunnen bij de gemeenten terecht voor onder meer advies, schuldbemiddeling of een saneringskrediet. De gemeenschappelijke regeling Avres voert deze wettelijke taak uit. Wettelijke uitvoering Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van alle vormen van jeugdzorg. Jeugdwet Gemeenten hebben de plicht om jeugdzorg en ondersteuning te bieden. Doel is dat alle jeugdigen gezond en veilig opgroeien en zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen en naar vermogen deelnemen aan de samenleving. Als opgroeien of opvoeden niet vanzelf gaat, kunnen jeugdigen en hun ouders bij de gemeente terecht voor hulp en ondersteuning. Dit vanuit het uitgangpunt zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We streven daarbij naar passende zorg en ondersteuning. In 2023 voert het sociaal team de hulpverlening in Gorinchem uit en/of geleidt het door naar de regionale zorgaanbieders mocht meer specialistische hulpverlening nodig zijn. De gemeentelijke taken op het gebied van de inkoop en het contractmanagement van specialistische jeugdhulp zijn regionaal georganiseerd (GR DG&J - onderdeel SOJ).
Speerpunten: Jeugdzorg: beweging naar de voorkant
Om de transformatie verder vorm te geven, werken we aan verschillende maatregelen. Zo organiseren we ook in 2023 jeugdhulp dichter bij de inwoner (maatregel Jeugdhulp naar Voren) en zoeken we actief de verbinding met onze lokale partners in de wijken (zoals onderwijs en huisartsen). Ook werken we in 2023 aan het verbeteren van de veiligheidsketen (Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming). Er wordt zowel lokaal als regionaal meer ingezet op data en monitoring om deze ontwikkelingen datagedreven te ondersteunen.
Jeugdzorg: Regionale samenwerking
In Zuid-Holland Zuid kopen we verschillende vormen van jeugdzorg gezamenlijk in. We werken hierin samen met Service Organisatie Jeugd (SOJ) dat onderdeel uitmaakt van de Gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J). Gezamenlijk willen we zo licht mogelijke hulp bieden, dichtbij en tijdig. Zwaardere jeugdhulp willen we waar mogelijk zo min mogelijk inzetten. De zwaarste hulp moet echter wel beschikbaar blijven voor de meest kwetsbaren. Daarnaast proberen we gezamenlijk aan te sturen op het leggen van goede verbindingen tussen regionale zorgpartijen en het aanbod in de gemeenten. In 2023 zullen we deze gemeenschappelijke regeling (net als voorgaande jaren) blijven monitoren. De Hervormingsagenda Jeugd die in het najaar beschikbaar komt, besteed ook nadrukkelijk aandacht aan de regionale samenwerking binnen de jeugdzorg. Naar verwachting zal landelijk ook opnieuw richting worden gegeven aan deze samenwerking. Denk aan kaders voor regionale samenwerking, inkoop, de beperking van administratieve lasten en het belang van data en monitoring.
Hervormingsagenda Om ook in de toekomst goede zorg te kunnen leveren binnen een duurzaam en financieel Jeugd beheersbaar jeugdhulpstelsel zijn er zowel landelijk als regionaal en lokaal, maatregelen nodig. Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stellen hiervoor samen een agenda op. Deze agenda wordt de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 genoemd. Oplevering van deze agenda wordt verwacht in november 2022. Jongerenwerk
The Mall verzorgt het jongerenwerk. Zij richt zich met name op preventie. Met diverse interventies wordt de emotionele weerbaarheid onder jongeren vergroot. Ze geven voorlichting aan ouders en verzorgers. Zijn werkzaam binnen het voortgezet onderwijs en de bovenbouw primair onderwijs. Verzorgen trainingen, coachen jongeren en organiseren activiteiten. De samenwerking met het onderwijs (en andere maatschappelijke partners) in de stad wordt in de komende jaren versterkt.
57
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting
Wettelijke uitvoering De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht houden op de kinderopvang. De GGD Wet kinderopvang verzorgt de inspecties voor onze gemeente. Jaarlijks verantwoordt de gemeente zich aan de en kwaliteitseisen onderwijsinspectie. De gemeente heeft de hoogst haalbare status (status A). peuterspeelzalen Wettelijke uitvoering Met diverse maatwerkvoorzieningen dragen gemeenten bij aan zo lang mogelijk zelfstandig Wet blijven wonen. Dit wordt gedaan via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Denk maatschappelijke bijvoorbeeld aan huishoudelijke ondersteuning, individuele begeleiding, dagbesteding, ondersteuning (Wmo vervoersvoorzieningen (bijv. MolenHopper), scootmobielen, rolstoelen en woonvoorzieningen. 2015) Het wettelijk kader bestaat uit landelijke regelgeving en de lokaal vastgestelde verordening, nadere regels en beleidsregels. Het ISB is het beleidsmatig kader, waarbij met name de pijlers ’Meedoen’ en ’Passende zorg en ondersteuning’ van toepassing zijn. De uitvoeringen voor de reguliere taken is intern georganiseerd binnen team Samenleving. Op het gebied van inkoop en beleidsontwikkeling werken we samen met de regiogemeenten in de AV, met name met Molenlanden. Ook is er afstemming met de Drechtsteden.
De Wmo kent daarnaast ook een aantal specialistische (maatwerk)voorzieningen, zoals Beschermd Wonen en Opvang, Openbare Geestelijke Gezondheidzorg, maatschappelijke reintegratie ex-gedetineerden. De organisatie en facilitering van deze opgaven hebben een regionaal karakter en zijn in de uitvoering mede verankerd met lokale basisvoorzieningen. Dit geldt voor beleid, inkoop/financiering en uitvoerende dienstverlening. In 2023 ligt voor Wmo Opvang de nadruk op feitelijk opleveren regionale projecten met capaciteit Opvang voor daklozen en lokale capaciteit in de hele regio voor uitstroom woningen. Dit gebeurt op basis van gemaakte afspraken in de Regionale Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen (HKG). Gorinchem voldoet aan haar bestuurlijk afgesproken opgaven van de Agenda HKG. Het project Opvang Dakloze Gezinnen is opgeleverd. De toegezegde verkenning met buurgemeente Molenlanden naar haalbaarheid van een regionaal project Skaeve Huse loopt en kan bij -regionale instemming- in 2023 mogelijk in projectvoorbereiding genomen worden in één van beide gemeenten. Naar het zich nu laat aanzien zal ingaande 2024 het landelijk herverdeel model Wmo Beschermd Wonen ingevoerd gaan worden. Dit zal een ingroeitraject van 10 jaar zijn. 2023 zal in het teken staan van regionale en lokale voorbereiding op dit proces.
Onderdeel van dit proces betreft de reeds in gang gezette transformatie van Beschermd Wonen (BW). Hierin wordt naast transformatie van regionale intramurale 24/7 BW voorzieningen de arrangementenmaatwerk BW, ook ingezet op het Beschermd Thuis (BT) in de Wijk wonen. Dit meerjarig proces krijgt lokaal vorm met ketenpartners in de Proeftuin Maatwonen Gorinchem. Doelstellingen van het ISB vormen mede het kader voor de lokale transformatie Beschermd Thuis in de Wijk wonen. Speerpunten Inkoop Wmo
Vanaf 2023 werken we met nieuwe inkoopcontracten voor zowel Huishoudelijke Ondersteuning als Begeleiding. Met de gemaakte afspraken voldoen we aan de laatste rechterlijke uitspraken. De afgesproken tarieven zijn in lijn met de AMvB reële marktprijs. Met de nieuwe contracten willen we zorgvuldig omgaan met financiële middelen, maar tegelijkertijd ook maatwerk bieden. Licht als het kan, zwaar als het nodig is. In 2023 monitoren we of deze doelstellingen daadwerkelijk worden behaald. We gaan vanuit de gemaakte inkoopafspraken in gesprek met aanbieders hoe we in samenwerking stappen kunnen zetten op het gebied van preventie, vroegsignalering en meer inzet van algemene voorzieningen.
Eigen bijdrage Wmo Het kabinet werkt aan wetswijziging waardoor het mogelijk wordt om een hogere eigen bijdrage te vragen voor cliënten met huishoudelijke ondersteuning vanaf 2025. Verwachting is dat deze wijziging de financiële druk op de Wmo kan verlichten.
58
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting
Clientervaringsonderzoek
In samenwerking met de gemeente Molenlanden onderzoeken we hoe het cliëntervaringsonderzoek Wmo anders opgezet kan worden. Inzet is om met ingang van 2023 het cliëntervaringsonderzoek op de nieuwe wijze uit te voeren.
Wonen en zorg
Samen met de netwerkpartners uit de stad werken we aan een Strategische- en Uitvoeringsagenda Wonen en Zorg voor Gorinchem. Dit is belangrijk met het oog op de demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en de ontwikkelingen in de zorg (extramuralisering, arbeidsmarktproblematiek). Uiterlijk eind eerste kwartaal 2023 dienen deze documenten opgeleverd te zijn, waarna partners gezamenlijk en concreet aan de slag gaan met realisatie van de uitvoeringsagenda. Uitgangspunt is dat er sprake is van gedeeld eigenaarschap onder partners ten aanzien van de problematiek. Voor dit onderdeel is er sprake van samenloop met programma 9.
Mantelzorg
Mantelzorg is van grote betekenis voor de samenleving, voor de mensen die het geven en ontvangen. Verschillende ontwikkelingen maken dat er een steeds groter beroep wordt gedaan op mantelzorgers. Dit vraagt om adequate ondersteuning. In 2023 werken we verder aan de doorontwikkeling van de mantelzorgondersteuning. Dit doen we door respijtzorg verder door te ontwikkelen, door communicatie en ondersteuningsaanbod specifieke doelgroepen van mantelzorgers aan te spreken. We blijven communiceren en met partners in de stad samenwerken ten behoeve van vroegsignalering en ondersteuning van zwaarbelaste mantelzorgers.
Dementievriendelijke Voor 2023 werken we verder aan de ontwikkeling voor een Odensehuis voor mensen met gemeenschap beginnende dementie en hun mantelzorgers. In regionaal verband werken we gezamenlijk aan meer samenhang in de zorg en ondersteuning van mensen met dementie en hun naasten volgens het Meerjarenplan Dementie Waardenlanden 2022-2025. We werken in 2023 aan verbetering van signaleren en diagnosticeren van dementie bij migrantenouderen en blijven werken aan basiskennis dementie bij buurthuizen, winkeliers en inwoners. Preventie
We zetten actief in op preventie in de volle breedte van het sociaal domein. Dit houdt in dat we bij alle inhoudelijke thema’s kijken hoe we preventie kunnen inzetten. Ook kijken we hoe we zo snel mogelijk problemen die zich voordoen kunnen onderkennen en erger kunnen voorkomen. Zo vieren we in 2023 het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en lokaal preventieakkoord verder uit. Vanuit preventiewerk, stichting Halt en het jongerenwerk vinden er diverse activiteiten plaats ter voorkoming van ongewenst (crimineel) gedrag en verslavingen. Met de Kansrijke Start zetten we samen met partners uit het medisch en sociaal domein in 2023 concrete stappen ter verbetering van de samenwerking rondom de eerste 1000 dagen van een kind. We hebben een signalerende en preventieve functie in de wijken, o.a. via de buurtsportcoaches, Wijkcoördinatoren en de opbouwmedewerker. We investeren in preventie door het versterken van de buurthuisfunctie. In samenwerking met het Jongerenwerk The Mall wordt er actief ingezet op begeleiding van de Gorinchemse jeugd.
Eenzaamheid
Eenzaamheid bestrijden is belangrijk, omdat (langdurige) eenzaamheid leidt tot gezondheidsrisico’s, minder meedoen in de samenleving en een gevoel dat welzijn tekortschiet. We bieden hiervoor een regulier aanbod zoals bijvoorbeeld de 1330gespreksgroepen. Daarnaast leggen we in 2023 de focus in de eenzaamheidsaanpak op het bereiken van de ‘eenzame inwoner’ die nog niet van het aanbod af weet of de drempel voor activiteiten te hoog vindt. Deze insteek komt terug in de Kom Erbij week die eind september plaatsvindt. Daarnaast is er een specifieke aanpak voor jongeren, waar de focus ligt op het doorbreken van het taboe en het bereiken van de ‘eenzame jongeren’.
59
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting
Ontmoetingsplek van de Toekomst
In 2022 is met het beleidsstuk Ontmoetingsplek van de toekomst vastgesteld. Een ontmoetingsplek is een plek waar activiteiten voor verschillende doelgroepen uit de wijk en de stad als geheel kunnen plaatsvinden. Met het nieuwe beleid zetten we in op samenwerkingen tussen de ontmoetingsplekken, de signalerende rol van ontmoetingsplekken en de spreiding van de ontmoetingsplekken over de stad.
Samen Gorinchem
Sinds april 2020 is SamenGorinchem hét online platform voor en door de gemeenschap. Het platform biedt ruimte voor vraag en aanbod, informatiedeling en de sociale kaart van Gorinchem. Ook in 2023 werken we onder andere met de inzet van betrokken inwoners aan de groei en optimalisering van het platform.
Monitoren
We willen monitoren of we de gewenste effecten ook bereiken. Daarom zijn de doelen uit het Integraal Sociaal Beleid concreet en meetbaar gemaakt in de Monitor ISB. Zowel lokaal als regionaal zetten we in op monitoring, zoals binnen de Hervormingsagenda jeugd. Naast bepalen welke ingezette projecten/maatregelen/pilots daadwerkelijk effect hebben gehad, is grip krijgen op de financiën belangrijk. Op basis hiervan kan beleid worden vormgegeven, doorontwikkeld of geëvalueerd. Wetende dat monitoring binnen het sociaal domein een lastige is aangezien effecten vaak het resultaat zijn van verschillende acties en invloeden. Ook zijn effecten pas op langere termijn te zien. Desondanks is het goed de effecten te meten en aan de hand daarvan het gesprek aan te gaan hoe we ervoor kunnen zorgen dat gestelde doelen worden bereikt. Hierbij is het verhaal van de inwoner minstens zo belangrijk. We streven naar tellen (kwantitatief) en vertellen (kwalitatief).
Acute Zorg
Het ministerie wil zorgen dat er ook in de toekomst goede, toegankelijke en betaalbare acute zorg zal zijn. Dit betekent hoogstwaarschijnlijk een nieuwe inrichting en bekostiging van het acute zorglandschap. Dit kan ook gevolgen hebben voor de Spoedeisende Hulp (SEH) in het Beatrixziekenhuis en daarmee voor het ziekenhuis zelf. Eerder (najaar 2020) is al een reactie gegeven op een toen door het ministerie uitgebrachte houtskoolschets over de acute zorg. In juli van dit jaar heeft de minister opnieuw een brief verzonden aan partijen in de zorg. Dit betekent dat we de komende tijd gebruiken om de gezamenlijkheid te zoeken en optimaal gebruik te maken van de beïnvloeding strategieën die er zijn. Zo zijn we vanuit Gorinchem (mede namens de regio) aangesloten bij de lobby van de gemeenten met een streekziekenhuis, onder leiding van Winterswijk en onderhouden we contacten met Rivas.
Wettelijke uitvoering Met ingang van 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering in werking getreden. Hiermee zijn Wet inburgering de gemeenten verantwoordelijk voor het regelen van inburgering en alles wat er bij participeren en integreren komt kijken. Het is daarbij de ambitie van de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden om inburgeraars zo snel mogelijk actief burgerschap te laten verwerven. Dit kan door het leren van de Nederlandse taal te combineren met participatie in onze samenleving, met als ultieme doel het duurzaam zelfstandig en zelfredzaam zijn in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. De uitvoering van de Wet Inburgering ligt bij AVRES en VluchtelingenWerk. Ondertussen zullen de inburgeraars onder de oude wet ook (extra) ondersteuning krijgen. Zodat ook zij zo snel mogelijk zelfstandig en zelfredzaam zijn. Diversiteit
60
In Gorinchem willen we dat iedereen mee kan doen en zich zowel veilig als thuis voelt in de stad. Hier wordt op ingezet met het emancipatie- en diversiteitsbeleid. In december 2020 is Gorinchem officieel regenboogstad geworden. Hiermee zegt de gemeente toe zich actief te zullen inzetten voor de acceptatie, de emancipatie en de veiligheid van de Gorcumse LHBTIQ + gemeenschap. Per 2021 heeft de Rijksoverheid extra middelen beschikbaar gesteld om de antidiscriminatievoorzieningen te versterken. Vanaf 2022 is daarom de bijdrage voor de reguliere taken van RADAR verhoogd. Daarnaast heeft de gemeente RADAR een bijdrage
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting verleend voor de uitvoering van preventieactiviteiten. Onder de preventieactiviteiten valt ook de meldingsbereidheid, wat de gemeente en RADAR gezamenlijk zullen onderzoeken en inrichten.
Bewonersinitiatieven Gorinchem verleent subsidies voor Adoptiegroen en straat- en buurtactiviteiten. Het doel hiervan is om de sociale cohesie in de buurt te verstevigen. Vanuit Bliek in Actie worden bewonersinitiatieven gesubsidieerd onder de voorwaarde dat ze zelf in actie komen voor de leefbaarheid van hun buurt. Initiatiefnemers krijgen daarbij niet alleen financiële steun, maar kunnen ook hulp krijgen met leggen van verbindingen, met netwerken en het verkrijgen van kennis en materialen. Ook praktische ondersteuning behoort tot de mogelijkheden. Contacten met inwoners
De wijkcoördinatoren hebben veel contacten met inwoners over zeer uiteenlopende onderwerpen zoals dierenplaagbestrijding, speelvoorzieningen, vluchtelingenopvang, overlast e.d. De contacten verlopen via wijkbijeenkomsten, telefonisch, via de mail of Fixi. Duidelijke communicatie en het afwegen van het belang voor een buurt zijn daarbij essentieel. Maandelijks worden de inwoners via de Hart voor uw Wijkpagina in de Stad Gorinchem geïnformeerd over allerlei ontwikkelingen. Het faciliteren van Buurtpreventieteams gaat in samenspraak met Openbare Orde en Veiligheid.
61
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.7.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV61 Samenkracht en burgerparticipatie
3.849
3.658
3.822
3.724
3.718
3.716
TV62 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.445
2.864
5.169
4.236
3.966
3.963
TV63 Inkomensregelingen
21.057
19.298
20.119
20.119
20.105
20.105
TV64 WSW en beschut werk
8.612
8.236
7.771
7.602
7.484
7.422
TV65 Arbeidsparticipatie
2.505
2.141
2.725
2.716
2.706
2.698
TV66 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.301
1.470
1.617
1.615
1.615
1.619
TV671 Maatwerkdienstverlening 18+
6.681
7.125
0
0
0
0
TV671A Hulp bij het huishouden (WMO)
0
0
3.907
4.010
4.011
4.015
TV671B Begeleiding (WMO)
0
0
1.852
1.853
1.853
1.833
TV671C Dagbesteding (WMO)
0
0
631
630
630
631
TV671D Overige maatwerkarrangementen (WMO)
0
0
221
221
221
222
9.709
9.011
0
0
0
0
0
0
10.119
10.081
10.081
10.081
821
1.351
0
0
0
0
TV681A Beschermd wonen (WMO)
0
0
772
0
0
0
TV681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
0
372
321
321
322
TV682 Geëscaleerde zorg 18-
561
519
0
0
0
0
TV682A Jeugdbescherming
0
0
527
550
550
550
TV672 Maatwerkdienstverlening 18TV672D Jeugdhulp zonder verblijf overig TV681 Geëscaleerde zorg 18+
TV71 Volksgezondheid
1.646
1.703
1.469
1.485
1.486
1.487
Lasten Sociaal domein
60.187
57.376
61.093
59.163
58.749
58.666
TV61 Samenkracht en burgerparticipatie
751
475
390
390
390
390
TV62 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
331
50
79
79
79
79
TV63 Inkomensregelingen
16.271
14.006
14.048
14.048
14.048
14.048
TV66 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
0
225
225
225
225
TV671 Maatwerkdienstverlening 18+
254
225
0
0
0
0
TV681 Geëscaleerde zorg 18+
879
931
0
0
0
0
TV681A Beschermd wonen (WMO)
0
0
772
0
0
0
TV71 Volksgezondheid
33
0
0
0
0
0
Baten Sociaal domein
18.519
15.687
15.512
14.741
14.741
14.741
Totaal saldo van baten en lasten
-41.668
-41.689
-45.580
-44.423
-44.008
-43.925
961
1.171
-23
43
-32
677
-40.707
-40.518
-45.603
-44.380
-44.041
-43.248
Mutaties reserves Resultaat
Algemeen De ontwikkelingen van de afgelopen jaren benadrukten het belang van goede data in het sociaal domein. De ministeries van BZK en VWS hebben de afgelopen maanden gewerkt aan een uitwerking, waarbij de vijf taakvelden voor individuele voorzieningen WMO en jeugd zijn opgedeeld in negentien taakvelden. Dit heeft geleid tot verschuiving van budgetten binnen nieuwe en bestaande taakvelden vanaf 2023. Deze verschuiving is budgettair neutraal verlopen. Deze uitwerking is gedaan in samenspraak met CBS en gemeenten en afgestemd met de VNG. De verfijning
62
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
van de Iv3 ondersteunt de informatiebehoefte van gemeenten en Rijk in het sociaal domein en is ook dienstbaar aan de doelstellingen van de hervormingsagenda Jeugd. Landelijke trends en effecten worden zo beter meetbaar en biedt gemeenten meer mogelijkheden om zichzelf te vergelijken. Toelichting afwijkingen op taakvelden De verschillen op taakveld 61 € 164.000 worden veroorzaakt door hogere lasten op budget ondersteuning sociaal culturele organisaties. Zo is er o.a. € 55.000 meer subsidie verleend i.v.m. verhoging van de huur van diverse buurthuizen. Bij inburgering is er € 49.000 meer van het rijk ontvangen en voor totaal € 45.000 zijn de budgetten binnen taakveld 61 geïndexeerd. Het restant betreft kleinere verschillen. In 2022 is rekening gehouden met het effect van beoogde besparingen, zowel lokaal als regionaal, die opgenomen zijn in de begroting van de Service Organisatie Jeugd (SOJ). Daarnaast is rekening gehouden met een voordeel op de uitvoeringskosten van de jeugdzorg als gevolg van het afschaffen van het solidariteitsprincipe. Vanaf 2023 zijn de eerder beoogde besparingen naar beneden bijgesteld naar meer realistische besparingen en is het solidariteitsprincipe niet meer van toepassing. Dit leidt tot hogere lasten op taakveld 62 van € 750.000.
Het voortzetten van de reguliere lokale subsidies voor samenwerking jeugdzorg/sociaal team en onderwijs en huisartsen en het voortzetten van de nieuwe maatregelen Jeugdhulp naar Voren hebben geleid tot een hogere bijdrage aan de Stichting Jeugdteams van € 912.000. Het integraal sociaal beleid wordt in 2023 en 2024 voortgezet. Dit leidt tot € 305.000 aan hogere lasten op taakveld 62. Door verschuiving van de uitvoering van de taken van de Regionale Maatschappelijke Agenda (RMA) van taakveld 61 naar taakveld 62 nemen o.a. de lasten toe op taakveld 62 met € 80.000. Er wordt meer gebruik gemaakt van de minimaregelingen. Hierdoor stijgen o.a. de uitgaven voor individuele inkomenstoeslag, collectieve ziektekostenverzekering en de kinderopvang op grond van een sociaal medische indicatie. Dit leidt tot hogere lasten op taakveld 63 voor € 430.000. Voor armoedeaanpak wordt er vanaf 2023 € 124.000 beschikbaar gesteld. Vanaf 2023 wordt het minimabeleid aangepast waardoor inwoners van Gorinchem die een inkomen hebben tot 130% van het minimumloon een beroep kunnen doen op de minimaregelingen. Het financieel effect van deze maatregel wordt ingeschat op € 100.000. Door een lagere rijksbijdrage op taakveld 64 Begeleide participatie is het budget van de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening) bijgesteld met € 338.000 t.o.v. 2022.
Een lagere doorbelasting van salariskosten zorgt voor een voordeel op dit taakveld van € 50.000. Tussen de taakvelden 65 Arbeidsparticipatie, 64 Begeleide participatie en 63 Inkomensregelingen is er een verschuiving geweest van de bedrijfsvoeringskosten van Avres van totaal € 120.000. Dit is budgettair neutraal verwerkt. De verschillen op taakveld 66 worden voor € 52.000 veroorzaakt door een hogere doorbelasting van salariskosten. Ook de aanvragen voor Wmo trapliften leiden tot een toename van de lasten in 2023 van € 44.000. De verschillen op taakveld 672D t.o.v. taakveld 672 worden veroorzaakt door stijgende kosten bij de uitvoering van de jeugdzorg. Met name de zeer specialistische zorg en het aandeel jeugdhulp regionale zorgmarkt zijn in 2023 t.o.v. 2022 met € 982.000 gestegen. Een hogere doorbelasting van salariskosten zorgt voor een stijging van € 127.000. De verschillen op taakveld 681 en taakvelden 681 A en B worden veroorzaakt door een lagere bijdrage beschermd wonen vanuit de Centrumgemeente. Zowel aan de lasten- als aan de batenzijde leidt dit tot een verlaging van het budget met € 200.000.
63
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Voor de uitsplitsing van de reserve Sociaal Domein verwijzen wij naar het onderdeel Reserves in deze begroting. In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen en met deze begroting 2023 vastgesteld worden: Investeringen (bedrag x € 1.000)
2023
Aanpassing en uitbreiding Elzenhof
50
Totaal investeringen
50
2024
2025
2026
-
-
-
In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedragen x € 1.000) (met*=subsidieplafond) Youz
Bedrag 16
Chris en Voorkom
4
Antes
25
Radar
16
Flankerend ouderenbeleid*
17
Ouderenorganisaties*
21
Mantelzorg
44
Jeugdhaven Gorinchem
38
Vluchtelingenwerk
99
Gorinchemse zeeverkenners
12
Arkelse Padvinders
12
Jeugd en Jongerenwerk*
282
De Rozenobel
18
De Bogerd
26
Fluxus
16
St. Slachtofferhulp
13
Klussendienst
102
Stichting de Sociale Basis
1170
St. Inspiratie Compagnie
99
Humanitas Gorinchem
55
Jongerenwerk The Mall
10
St. Jeugdteams
116
Bureau sociaal raadslieden MEE-Vivenz
30
Gehandicaptenorganisaties*
9
Deskundigheidsbevordering Vrijwilligers*
11
Sociaal-culturele organisaties
3
Sociaal-culturele activiteiten
14
Centraal Punt
112
Speeltuinvereniging en speel-o-theek*
2
ASVZ
6
Philadelphia
6
Syndion
6
Hospice Gorinchem
12
Burgerinitiatief Bliek in Actie*
97
Netwerkversterking kwetsbare inwoners
65
Inloop GGZ Yulius
109
64
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Subsidies (bedragen x € 1.000) (met*=subsidieplafond)
Bedrag
Leger des Heils Kamers met Kansen
50
PasVOrm
15
Jeugdmodule AV
40
homestart
60
Ondersteunende activiteiten gezondheidszorg
3
Maatschappelijke zorg en OGGZ
70
De Gezel
58
Samen Gorinchem
12
St. Adviesgroep WMO Gorinchem
5
Overige Adviesgroep
2
Elzenhof
25
Beschermd Wonen en Opvang*
300
2.7.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid • GR Regio AV • GR Avres
65
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.8
Programma 8 Duurzaamheid
Taakvelden Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria
2.8.1
Wat willen we bereiken?
Doel Gorinchem is een schone, duurzame en leefbare stad.
Het coalitieakkoord Het is voor de toekomst van ons allemaal heel belangrijk dat we Gorinchem verduurzamen. De verantwoordelijkheid voor de energietransitie nemen we serieus. En de ideale keuze daarin bestaat niet. Om draagvlak te houden, is het belangrijk dat we - naast goed te communiceren en participeren - de lasten en lusten eerlijk verdelen. En dat we de mogelijke negatieve invloed op het leven van inwoners zo klein mogelijk houden. We moeten leren leven met een veranderend klimaat en de gevolgen daarvan. Op het gebied van klimaatadaptatie en waterveiligheid is dan ook veel te doen. Dit alles vraagt voor de komende jaren veel inzet van de gemeente. En ook inspanning van organisaties, bedrijven en inwoners. Het vraagt dat we als samenleving en overheid niet in beperkingen denken, maar in mogelijkheden. En samen aan de slag gaan. Zodat er begin 2026 zichtbare stappen zijn gezet in het besparen van energie, het verminderen van onze CO2 uitstoot, het terugdringen van water- en hitteoverlast bij extreem weer en het versterken van biodiversiteit.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Lokaal gezondheidsbeleid
2007
Afval- en Grondstoffenbeleid, Strategienota 2021-2025 'Samen voor een afvalvrije en schone gemeente
2021
Transitievisie Warmte
2021
Regionale Energie Strategie 1.0
2021
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Omvang huishoudelijk restafval
B
De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar in kg
PI
Hernieuwbare elektriciteit
B
% Hernieuwbare elektriciteit van totaal verbruikte elektriciteit
PI
66
Soort
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Indicator
Streefwaarde 2023
Hoe willen we dit bereiken
Huishoudelijk restafval
196 kg
Een trendbreuk is noodzakelijk om de hoeveelheid restafval drastisch te verminderen. Op rijksniveau is het streven in 2025 per inwoner per jaar minder dan 100 kilogram in te zamelen. Door de restafvalreductie nemen de verbrandingskosten (inclusief verbrandingsbelasting) af en worden de kosten beheersbaarder. Daarnaast wordt er een substantiële bijdrage geleverd aan de doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, zoals opgenomen in het in 2017 vastgestelde Milieubeleidsplan. De bij het in juni 2021 vastgestelde beleidsplan behorende 10 aandachtspunten worden uitgewerkt inclusief het zogenaamde DIFTAR systeem. Na uitvoerig onderzoek en overleg is besloten in drie stappen van 232 kg (208 restafval en 254 grof huisvuil) naar 100 kg restafval te gaan in 2025. Implementatie is voorzien in de loop van 2023.
Hernieuwbare elektriciteit
0,32 TWh in 2030
Het rijk heeft als doel om de CO2-uitstoot voor 2030 met 49% te verminderen ten opzichte van 1990. Met de ruimte en de mogelijkheden die we hebben in de regio Alblasserwaard, hebben we de ambitie om 1.150 TJ duurzame elektriciteit op te wekken in 2030. De prioriteit ligt bij energiebesparing en het opwekken van zonne energie op daken, in combinatie met opwekking van windenergie. Op dit moment lopen uitgebreide onderzoeken naar de mogelijkheden (of onmogelijkheden) voor windenergie bij Avelingen en wordt er met energie coöperatie De Knotwilg gewerkt aan de realisatie van de windturbines bij de Groote Haar, waarbij nu de focus ligt op het afronden van de benodigde ruimtelijke procedures en het bouwrijp maken van de locatie. We willen tot 2030, 20% elektriciteit bespaard hebben in onze regio. Via een uitvoeringsprogramma inclusief monitoringsdashboard willen we de voortgang en het behalen van de klimaatdoelstellingen in de regio Alblasserwaard monitoren.
67
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.8.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Concrete voornemens Onderwerp
Concrete voornemens
Actualisatie RES Alblasserwaard
Ter compensatie van het niet realiseren van windenergie in de 2 zoekgebieden uit de vastgestelde Regionale energiestrategie (RES) 1.0, gaan we (samen met onze RES partners) in 2023 op zoek naar alternatieven om het totale RES bod gestand te blijven doen.
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
In 2022 loopt een onderzoek naar de haalbaarheid van verduurzamingsmaatregelen bij de diverse gemeentelijke panden. Op basis van dat onderzoek leggen we concrete (investerings)voorstellen voor aan de gemeenteraad met dekkings- of terugverdienmogelijkheden. In 2023 verwachten wij een start te kunnen maken met de realisatie van de verduurzamingsmaatregelen. Daarbij opgemerkt dat de huidige marktomstandigheden onzekere factoren kennen op het gebied van prijsstijgingen en leveringsproblemen van bouwmaterialen en een capaciteitsgebrek in de bouwbranche. Dit alles maakt de uitvoerbaarheid en planning van bouwprojecten onzeker.
Versnellen verduurzaming woningen
Mede met hulp van de rijksbijdragen voor aanpak energiebesparing en energiearmoede gaan we in 2023 extra inzetten op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. We werken toe naar een lokaal isolatieakkoord met Poort6 en andere partners in de stad.
Laadpalen. Actualiseren en verruimen huidige beleid
In 2023 willen we het bestaande laadpalenbeleid evalueren en indien nodig herzien. Vooruitlopend hierop starten we een pilot met kabelgoten voor particuliere laadpalen in openbare ruimte.
Klimaatadaptatie. In 2023 ronden we de lokale klimaatadaptatiestrategie (LAS) af, inclusief uitvoeringsplan voor Ontwikkeling van concrete maatregelen voor de hotspots uit de stresstesten en de expertsessies (hitte stress, een Lokale wateroverlast en biodiversiteit). Verder gaan we door met succesvolle reeds ingezette acties Adaptatie Strategie en quick wins zoals voortzetting van de groene daken subsidie.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Riolering
We werken aan het beheer en onderhoud van het rioolstelsel in Gorinchem. Waar nodig plegen we vervangings- of onderhoudswerkzaamheden.
Milieubeleid
Ook in 2023 voeren we samen met de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) de wettelijke en adviestaken gericht op het milieu uit. Voor 2023 komen de volgende wettelijke taken bij de OZHZ te liggen: bedrijfsmatige asbestmeldingen, bodemsaneringstaken en twee extra bedrijven onder gemeentelijk bevoegd gezag.
Transitievisie Warmte
De Transitievisie Warmte (TVW) is in 2021 vastgesteld. Met de TVW schetsen we het tijdspad: een indicatie in welke periode we gefaseerd aan de slag gaan met het aardgasvrij maken van de diverse gebieden in Gorinchem. Voor de gebieden waar we vóór 2030 willen starten met verkennen en het opstellen van een gebiedsuitvoeringsplan, geven we aan welk warmtealternatief of welke alternatieven voor aardgas het meest kansrijk zijn. In 2023 zal hard worden gewerkt om aan het uitvoeringsprogramma voor de eerste voorloopwijken. In 2023 zal volop ingezet worden op het aardgasvrij maken van gebieden binnen de Gildenwijk. Samen met partners in de wijk (zoals Poort6), huurders, woningeigenaren en vastgoedeigenaren trekken we intensief op om stap voor stap toe te werken naar het terugdringen van het aardgasgebruik door o.a. energiebesparing, isolatie en waar mogelijk aansluiten op het warmtenet. De ervaring die we hebben opgedaan binnen de Gildenwijk gaan we gebruiken voor de uitrol naar de andere wijken in Gorinchem. Naast de gebiedsuitvoeringsplannen gaan
68
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting we in geheel Gorinchem breed aan de slag met voorbereiding om aardgasvrij te worden. Dit doen we door energiebesparingsprogramma’s en voorlichting aan te bieden.
Afval- en Na de vaststelling van het nieuwe afvalbeleid op 24 juni 2021 wordt gewerkt aan de Grondstoffenbeleid implementatie van het nieuwe beleid. Uiteindelijk met als doel het verminderen van het 2021-2025 afvaltoerisme, het aantal bijplaatsingen van afval naast containers maar vooral het terugbrengen van het aantal kilo’s restafval. Hiermee sluiten we aan op de landelijke wens om maximaal 100 kilo restafval per inwoner te realiseren. Veel werkzaamheden verlopen goed, maar in toenemende mate hebben opdrachtgevers van Waardlanden leverings- en personele problemen. Invoering van het onderdeel Diftar op 1 januari 2023 uit de strategienota staat hiermee ernstig onder druk. Naar alle waarschijnlijkheid zal pas in de loop van het begrotingsjaar 2023 en mogelijk zelfs op 1 januari 2024 het zogenaamde DIFTAR-systeem (met Recycle-tarief) worden ingevoerd, met daarbij de financiële gevolgen voor de in de afvalstoffenverordening vast te stellen tarieven. Klimaatadaptatie
We werken gezamenlijk met inwoners en bedrijven aan een aanpak voor een klimaatbestendig Gorinchem middels communicatie en participatie. We willen onze inwoners en bedrijven goed voorbereiden op onze veranderende leefomgeving en Gorinchem klimaatproof maken. In 2023 doen we een aanvraag voor de impulsgelden. Tweederde van de gelden komen uit de gemeentelijke projecten en een derde vanuit de impulsgelden.
Biodiversiteit
We zoeken verbinding en werken samen met Stadsbeheer en onze stadsecoloog om de huidige biodiversiteit te behouden en te versterken en te zorgen voor meer groenstructuur. We zoeken naar meekoppelkansen in andere onderwerpen. Verder willen we het thema dierenwelzijn meer laden in de gemeentelijke beleidsvorming.
Energiebesparing
In het kader van de Regionale Energiestrategie en de fors gestegen energieprijzen is het noodzakelijk onze burgers en bedrijven waar mogelijk te ondersteunen bij het drukken van de energiekosten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Rijkssubsidies in het kader van de Energiearmoede regeling en het Nationaal isolatieprogramma. De Energiearmoede regeling wordt ook benoemd in programma 7 onder aanpak van schulden en armoede. De samenwerking met het Regionaal Energieloket en Het Nieuwe Wonen wordt geëvalueerd en zonodig wordt er opnieuw aanbesteed voor de producten en diensten die deze partijen leveren. In 2023 gaan we nog nauwer samenwerking op het gebied van energiebesparing met onze collega-RES gemeente Molenlanden, Poort6, Avres en onze partners van Welzijn. Samen met OZHZ geven we verdere uitvoering aan de E-agenda door het uitvoeren van energiecontroles en het voeren van koplopersgesprekken.
Toegankelijkheid Een toegankelijke en inclusieve stad maken we samen. Stichting Gorinchems platform voor van openbare gehandicaptenbeleid is al jaren één van de lokale stakeholders. De 0-meting liet destijds zien ruimte en gebouwen dat toiletten hierin ook een plek hebben. In het uitvoeringsplan Mooiste Vesting zijn middelen opgenomen voor een openbaar toegankelijk invalidentoilet in het Gorcums Museum. Deze voorziening zal eind 2022/ begin 2023 worden gerealiseerd. Er wordt ook onderzoek gedaan naar een (permanente) openbare toiletvoorziening op de locatie Buiten de Waterpoort. Zon
In 2023 willen we (ook in RES verband in samenwerking met Molenlanden) meer inzetten op het benutten van dakpotentieel voor opwek van zonne energie. De focus ligt daarbij op bedrijven, maatschappelijk vastgoed, woningcorporaties, woningeigenaren, VvE’s en boerenschuren. Daarbij wordt er aandacht gegeven aan randvoorwaarden zoals beleidskaders, netcapaciteit en financiën. De gemeente heeft hierbij een faciliterende en
69
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting aanjagende rol. We starten een pilot voor een energie coöperatie met zonnepanelen op gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed.
Innovatie
2.8.3
In 2023 wordt er een werkgroep duurzaamheid met ondernemers opgericht waarmee innovatieve kansen en mogelijkheden worden besproken. Het doel is dat de werkgroep voor en door ondernemers actief wordt gehouden en de gemeente daarbij een faciliterende rol heeft. Hiermee leggen we de innovatiekracht bij de ondernemers. We stimuleren het aanschaffen van zonnepanelen bij de ondernemers en de opzet van een waterstoftankstation met ondernemers. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden of er voldoende waterstof volume is richting 2030 om een verbinding te maken op het landelijke waterstof netwerk.
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV72 Riolering
3.286
TV73 Afval
4.475
3.176
3.211
3.189
3.191
3.195
5.504
5.671
5.602
5.602
5.602
TV74 Milieubeheer
2.371
1.345
1.612
1.551
1.556
1.554
485
411
426
426
424
441
Lasten Duurzaamheid
10.616
10.436
10.921
10.768
10.772
10.792
TV72 Riolering
3.926
3.857
3.860
3.827
3.827
3.827
TV73 Afval
5.139
5.339
5.889
5.889
5.889
5.889
TV75 Begraafplaatsen en crematoria
TV74 Milieubeheer
443
3
3
3
3
3
TV75 Begraafplaatsen en crematoria
383
396
458
458
458
458
Baten Duurzaamheid
9.890
9.596
10.209
10.177
10.177
10.177
Totaal saldo van baten en lasten
-726
-840
-712
-591
-595
-615
Mutaties reserves
-426
503
56
0
0
0
-1.153
-337
-656
-591
-595
-615
Resultaat
De hogere lasten bij taakveld 73 worden veroorzaakt door de hogere lasten die in rekening worden gebracht door Waardlanden. De hogere baten bij dit taakveld houden verband met de verhoging van de afvalstoffenheffing. Voor beide betreft dit een combinatie van tarief en het toenemende aantal huishoudens. In 2023 is éénmalig een budget opgenomen om onderzoek te kunnen doen naar aansluiting op het warmtenet. Hierdoor nemen de lasten op taakveld 74 toe met € 56.000. Daarnaast is de bijdrage aan de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid (OZHZ) verhoogd met € 110.000 met name om de wettelijke bodemtaken uit te voeren.
70
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen en met deze begroting 2023, vastgesteld worden: Investeringen (bedrag x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Lasten
1.000
1.000
1.045
1.130
Baten
-1.000
-1.000
-1.045
-1.130
-
-
GRP
Beschoeiingen Totaal investeringen
106 106
-
Voor de uitvoering van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn jaarlijkse investeringsbedragen opgenomen. De lasten worden rechtstreeks gedekt uit een bijdrage uit de vervangingsvoorziening Riolering. In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedragen x € 1.000) Milieucommunicatie
2.8.4
Bedrag 49
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Dienst Gezondheid & Jeugd • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • GR Reinigingsdienst Waardlanden
71
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.9
Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing
Taakvelden Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen
2.9.1
Wat willen we bereiken?
Doel Het versterken van de woon- en leefomgeving en het bevorderen van de vitaliteit en de leefbaarheid van de stad.
Het coalitieakkoord Gorinchem is een levendige stad te midden van landelijk gebied. Een thuis voor inwoners en een aantrekkelijke bestemming voor bezoekers. We streven naar een stad met 40.000 of meer inwoners. Alleen dan kunnen we behouden en versterken wat we als voorzieningen hebben. Kwaliteit, samenhang en samenwerking zijn daarbij voorwaarden. Kwaliteit, omdat het niet gaat om groei op zich, maar om levendigheid en leefbaarheid van de stad voor onze inwoners. Samenhang, omdat het bij stedelijke ontwikkeling belangrijk is om ook te kijken naar mobiliteit, sociale cohesie, een evenwichtige verdeling van voorzieningen over de stad, verduurzaming, klimaatadaptatie en een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. Samenwerking, omdat we de stad samen met onze inwoners wíllen maken. En samen met onze omgeving. Want de uitdagingen zijn groot.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Welstandsnota gemeente Gorinchem
2017
Waterplan Mollenburg
2017
VTH beleidsplan en bijbehorende verordening
2018
Woon- en transformatievisie
2019
Nota Vastgoedbeleid
2020
Nota Grondbeleid 2020-2023
2020
72
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F Eenheid
Gemiddelde WOZ-waarde
B De gemiddelde WOZ-waarde van woningen (bedragen € 1.000)
Soort PI
Nieuw gebouwde woningen
B Aantal per 1.000 woningen
PI
Demografische druk
B Het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar
PI
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
B Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar
PI
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
B Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar
PI
73
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.9.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Concrete voornemens Onderwerp
Concrete voornemens
Stedelijk programmeren
Vanuit de visie 'vleugels van de stad', Gorinchem Noord en de stedelijke vernieuwing in de Haarwijk en de Gildenwijk gaan we verschillende stedelijke ontwikkelingsprojecten realiseren. Tegelijkertijd willen we vanuit de vastgestelde mobiliteitsvisie meerdere projecten realiseren die de bereikbaarheid, doorstroming en verkeersveiligheid van de stad verbeteren. Gecombineerd met beperkte financiële ruimte én bouwkostenstijgingen, zien we ons genoodzaakt het geheel van investeringen in de stad integraal te bezien en een strategie te ontwikkelen wat we wanneer in welke volgorde aanpakken.
Herstructurering locatie Van Neercasselstraat
In het kader van de stedelijke vernieuwing in de Haarwijk, starten we in 2023 een project voor een nieuwe invulling van de voormalige scholenlocatie aan de Van Neercasselstraat.
Instrumenten woningmarkt
Deze collegeperiode willen we onderzoeken welke (verdere) instrumenten (naast de instrumenten die we al inzetten zoals zelfbewoningsplicht en starterslening) kunnen worden ingezet op de woningmarkt ten behoeve van de diverse groepen woningzoekenden.
Omgevingsvisie
In 2023 stellen we de omgevingsvisie 2050 1.0 vast, op basis waarvan we de komende jaren met projecten werken aan de stad. De visie heeft hierdoor een belangrijk raakvlak met 'stedelijk programmeren'.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Vergunningverlening We voeren vergunningverlening uit op zowel nog de aanvragen gedaan op grond van de Wet bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en op nieuwe aanvragen op grond van de Omgevingswet die naar verwachting op 1 januari 2023 in werking treedt. Toezicht en Handhaving
Op de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht voeren we toezicht en handhaving uit. Hierbij zijn waarschuwingen, last onder dwangsom en/of bestuursdwang belangrijke instrumenten.
Grondexploitaties
Gemeentelijke grondexploitaties worden door de gemeente ontwikkeld en beheerd. De gemeentelijke grondexploitaties voor woningbouw bevinden zich in een afrondende fase. De laatste werkzaamheden richten zich op het afronden van de woonrijpwerkzaamheden van de locaties.
Vastgoed
Voor de uitvoering van het gemeentelijk beleid zetten we, indien nodig, gemeentelijk vastgoed in. Vastgoed dat niet (direct) bijdraagt aan deze beleidsdoelen, stoten we af.
74
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.9.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV81 Ruimtelijke Ordening
912
854
1.310
1.185
1.187
1.188
TV82 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)
10.433
3.390
1.956
158
157
157
TV83 Wonen en bouwen
2.972
2.095
2.291
2.312
2.312
2.233
Lasten VROSV
14.317
6.338
5.556
3.655
3.655
3.578
TV81 Ruimtelijke Ordening
99
9
65
9
9
9
TV82 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein)
13.487
3.827
2.640
557
421
152
TV83 Wonen en bouwen
2.719
1.580
1.360
1.540
1.540
1.540
Baten VROSV
16.305
5.415
4.064
2.105
1.969
1.700
Totaal saldo van baten en lasten
1.988
-923
-1.492
-1.550
-1.686
-1.878
Mutaties reserves
-483
-494
-429
-203
-69
200
Resultaat
1.505
-1.417
-1.921
-1.753
-1.755
-1.678
De hogere lasten bij taakveld 81 worden voor € 140.000 veroorzaakt door een hogere doorbelasting van salarissen en voor € 114.000 door hogere lasten als gevolg van de extra opgaven zoals stedelijke vernieuwing en de omgevingswet. Daarnaast zijn voor de verschillende transformatie locaties voorinvesteringen nodig om de businesscase en raadskaders te kunnen uitwerken. Hiermee zijn onder andere kosten gemoeid voor milieuonderzoeken, projectleiding, planeconomie en participatiebijeenkomsten. Hiervoor is een budget van € 200.000 ter beschikking gesteld welke ten laste gebracht wordt van de reserve Stedelijke Ontwikkeling. De kosten kunnen wellicht worden verhaald op ontwikkelende partijen zodat de reserve Stedelijke Ontwikkeling weer kan worden aangevuld. De grondexploitaties taakveld 82 fluctueren zowel qua lasten als baten en zijn geactualiseerd op basis van het vastgestelde MPG. Extra lasten in de grondexploitatie worden normaliter gecompenseerd door een hogere boekwaarde en als baat geadministreerd. Voor 2023 zijn de geraamde baten van CV Hoog Dalem hoger dan in 2022 (€ 260.000) waardoor het saldo van lasten en baten op dit taakveld ook hoger is. In de paragraaf grond- en vastgoedbeleid wordt hier nader op ingegaan. De hogere lasten bij taakveld 83 worden voor € 160.000 veroorzaakt door extra kosten die zijn begroot voor het verlenen van vergunningen.
Het resterende verschil betreft kleine mutaties. De lagere baten op dit taakveld worden voor € 180.000 veroorzaakt door de vertraging van de realisatie van de windmolens bij Groote Haar. Het resterende verschil wordt veroorzaakt door lagere huuropbrengsten.
2.9.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Regio AV • Hoog Dalem C.V.
75
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.10
Algemene dekkingsmiddelen
Algemene dekkingsmiddelen staan voor de baten in de begroting die niet gekoppeld zijn aan een specifiek programma en de bijbehorende kosten op die onderdelen. Deze baten dienen als algemeen dekkingsmiddel voor de begroting als geheel. In de paragraaf lokale heffingen vindt u de diverse onderdelen van deze gemeentelijke inkomstenbronnen. Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV011 Resultaat van de rekening baten & lasten
9.552
0
0
0
0
0
TV05 Treasury
-109
153
44
-21
-368
-449
TV061 OZB woningen
173
141
135
135
135
135
TV062 OZB- niet woningen
71
107
88
88
88
88
TV063 Parkeerbelasting
157
201
213
213
213
213
TV064 Belasting Overig
228
281
268
268
268
268
TV08 Overige baten en lasten
491
-238
-5
-5
-127
560
Lasten Overzicht algemene dekkingsmiddelen
10.563
644
743
678
209
815
TV05 Treasury
573
379
346
312
278
278
TV061 OZB woningen
4.729
4.832
5.027
5.027
5.027
5.027
TV062 OZB- niet woningen
4.937
5.308
5.427
5.427
5.427
5.427
TV063 Parkeerbelasting
1.434
1.734
1.731
1.731
1.731
1.731
TV064 Belasting Overig
654
390
218
218
218
218
TV07 Alg. uitkering en uitk. Gemeentefonds
79.224
74.544
87.340
88.446
89.996
82.666
TV08 Overige baten en lasten
1.305
0
11
11
11
11
Baten Overzicht algemene dekkingsmiddelen
92.856
87.189
100.099
101.172
102.687
95.358
Totaal saldo van baten en lasten
82.294
86.544
99.356
100.494
102.478
94.543
Mutaties reserves
2.084
-26
-24
-24
-24
-24
Resultaat
84.377
86.518
99.332
100.470
102.454
94.518
De lagere lasten op taakveld 05 zijn het gevolg van de vertraging in diverse investeringen waardoor minder langlopende schulden zijn aangegaan. In het coalitieakkoord Voor Gorinchem! hebben wij onze ambities voor de komende jaren verwoord. In 2023 en 2024 willen wij een aantal van die ambities vertalen in concrete maatregelen. Daarom nemen we bij het taakveld 08 een budget op van € 250.000 voor de jaren 2023 en 2024 om quick wins van het coalitieakkoord te realiseren. De hogere baten bij taakveld 61 en 62 zijn het gevolg van de verhoging van de OZB-belasting in combinatie met de uitbreiding van het heffingsareaal. Het heffingsareaal is als gevolg van de nieuwbouw van woningen en WOZ- stijging toegenomen. De lagere baten bij taakveld 64 zijn het gevolg van het afschaffen van de hondenbelasting. Via het gemeentefonds krijgt Gorinchem geld van de rijksoverheid. Deze algemene uitkering is in 2023 aanzienlijk hoger dan in 2022. De belangrijkste ontwikkelingen van het gemeentefonds worden gepubliceerd in de mei- en septembercirculaire. Wij informeren de raad periodiek over de uitkomsten van deze circulaires.
76
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.11
Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien
Overhead Kosten van overhead zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Overheadkosten worden integraal opgenomen in het "overzicht overhead" en niet verdeeld naar de verschillende beleidsterreinen in de programma's. De uitzondering hierop is het deel van overhead dat bij investeringen en grondexploitaties hoort. Dit deel wordt wel toegerekend. Het overheadtarief wordt berekend door de totale overheadlasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten. De omvang van de doorbelasting blijkt uit de onderstaande tabel. Toegerekende overhead (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Toegerekend aan investeringen en grondexploitaties
1.000
1.000
1.000
1.000
De baten en de lasten van de overhead zijn in onderstaande tabel meerjarig weergegeven. Hierop zijn de lasten voor investeringen en grondexploitaties in mindering gebracht. De baten betreffen huuropbrengsten van gebouwen, bijdragen van derden en overige inkomsten. Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
TV04 Overhead
12.724
12.140
14.464
Lasten Overzicht overhead
12.724
12.140
14.464
476
512
492
TV04 Overhead Baten Overzicht overhead Totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Begroting 2025
Begroting 2026
14.469
15.111
13.438
14.469
15.111
13.438
467
467
467
476
512
492
467
467
467
-12.248
-11.628
-13.973
-14.002
-14.644
-12.972
615
16
15
90
741
74
-11.633
-11.613
-13.957
-13.912
-13.902
-12.897
Op diverse terreinen merken we dat de eisen die gesteld worden aan de organisatie steeds hoger worden. Maar ook dat door maatschappelijke ontwikkelingen een meer actieve rol van de gemeente wordt gevraagd. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkelingen op de woningmarkt, vraagstukken rondom klimaatadaptatie, het inzetten op het werven van subsidies en lobby, borging van landelijke regelgeving rondom gemeentelijke rechtmatigheid en ontwikkelingen op het gebied van erfgoed. Om hieraan uitvoering te kunnen geven, wordt voorgesteld om voor de komende 3 jaar een extra uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen van € 610.000. De komende jaren wordt bezien of deze extra inzet structureel noodzakelijk is, of dat er ontwikkelingen zijn die maken dat we kunnen volstaan met een intensivering van 3 jaar. De arbeidsmarkt is gespannen. We zien bij tal van functies dat het een grote uitdaging is om vacatures ingevuld te krijgen. Steeds vaker is tijdelijke inzet van inhuurkrachten nodig om periodes te overbruggen totdat reguliere invulling mogelijk is. De huidige begrotingsmethodiek, waarbij op detail de salariskosten per medewerker worden berekend, levert in de praktijk een aanzienlijke beperking van handelingsvrijheid op.
Door over te stappen naar een standaardisering van de begrotingswijze (op het maximum van het salarisbedrag binnen de cao), ontstaat er flexibiliteit om in te spelen op incidenten en tijdelijke overbruggingen, zonder dat er eerst naar een financiële oplossing gezocht moet worden. Immers is de tijdelijke inzet in de regel duurder dan reguliere bezetting. Door de begroting hierop aan te passen, kunnen we hier als organisatie beter op inspelen.
77
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Overzicht heffing vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
Baten Overzicht heffing vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
Totaal saldo van baten en lasten
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
Resultaat
0
0
0
0
0
0
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV99 Onvoorzien
0
100
100
100
100
100
Lasten Overzicht onvoorzien
0
100
100
100
100
100
Baten Overzicht onvoorzien
0
0
0
0
0
0
Totaal saldo van baten en lasten
0
-100
-100
-100
-100
-100
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
Resultaat
0
-100
-100
-100
-100
-100
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Onvoorzien De post Onvoorzien in de begroting dient ter dekking van lasten waarvoor geen budget in de begroting is opgenomen. In de begroting wordt ieder jaar een bedrag van € 100.000 voor onvoorziene uitgaven meegenomen. Voor het aanwenden van de post Onvoorzien (algemeen) als dekkingsmiddel gelden drie toetsingscriteria te weten: onvoorzienbaar, onvermijdbaar en onuitstelbaar. Investeringen (bedrag x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Vervangingsplan inventaris
180
33
146
100
Warmtenet Stadhuis
906 478
384
386
350
1.564
417
532
450
Hard- en software Totaal investeringen
78
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Begroting 2023 Beleidsbegroting: Paragrafen
79
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
80
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
3
Beleidsbegroting: Paragrafen
De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel gedeelte. De paragrafen vallen onder het beleidsmatige gedeelte. Zij geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein.
3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3.1.1
Inleiding
Deze paragraaf gaat in op de vraag in welke mate de financiële positie van gemeente Gorinchem toereikend is om de financiële gevolgen van risico’s die zij loopt, op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit: 1. De beschikbare weerstandscapaciteit: alle middelen en mogelijkheden om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. 2. De benodigde weerstandscapaciteit: Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen (zoals voorzieningen) die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie van de gemeente.
3.1.2
Vastgesteld beleid
Voor de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is het volgende vastgestelde beleidskader van toepassing: Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen
3.1.3
2017
Beschikbare weerstandscapaciteit
In onderstaande tabel is weergegeven hoe de beschikbare weerstandscapaciteit is opgebouwd. Beschikbare weerstandscapaciteit (bedragen x € 1 miljoen)
Jaarstukken Begroting 2023 2021
Algemene reserve
29,6
27,1
Onbenutte belastingcapaciteit
1,6
0,9
Post onvoorzien
0,1
0,1
Meerjarige begrotingssaldi
7,5
16,0
Totale weerstandscapaciteit
38,8
44,0
De algemene reserve bedroeg bij de jaarrekening 2021 € 29,6 mln. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door een vergelijking te maken tussen de Gorinchemse OZB-tarieven en de "artikel-12-tarieven". Dit zijn de tarieven die een gemeente minimaal moet heffen om in aanmerking te komen voor financiële steun vanuit het Rijk (via het gemeentefonds). De onbenutte capaciteit wordt incidenteel meegenomen in de weerstandscapaciteit, omdat deze in de praktijk niet snel wordt ingezet. Ook de post onvoorzien, die ieder jaar in de begroting staat, wordt slechts incidenteel meegenomen in de weerstandscapaciteit. Er zal namelijk in het eerstvolgende jaar weer een nieuwe post voor onvoorziene zaken in de begroting worden opgenomen. De totale weerstandscapaciteit bedraagt € 44 mln. In deze cijfers zijn de gevolgen van het inzetten van een deel van het begrotingssaldo voor de investeringen (vanuit de PPN 2023-2026, € 4 mln.) meegenomen.
81
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
3.1.4
Benodigde weerstandscapaciteit
Om de benodigde weerstandscapaciteit te berekenen, zijn allereerst de risico's geïdentificeerd. Vervolgens is gekeken naar de kans van optreden van het risico: erg onwaarschijnlijk, waarschijnlijk, zeer waarschijnlijk of er zijn duidelijke indicaties die wijzen op optreden. Deze kansen zijn uitgedrukt in procenten en vermenigvuldigd met de financiële grondslag voor de berekening van het risico (kolom bedrag). Als het risico meerjarige financiële effecten heeft, wordt het risico voor maximaal vier jaar meegenomen in de benodigde weerstandscapaciteit. Jaar 1 voor 100%, jaar 2 voor 75%, jaar 3 voor 50% en jaar 4 voor 25%. Dat betekent dat vanaf het jaar van optreden van een risico de gemeente maximaal vier jaar de tijd heeft om het financiële effect voor 100% in de begroting op te vangen. In deze paragraaf bespreken wij allereerst de risico's met een incidenteel financieel effect. Als tweede bespreken we de risico's met een structureel financieel effect. Als derde bespreken we de risico's zonder een financieel effect voor de benodigde weerstandscapaciteit. Benodigde weerstandscapaciteit (bedragen x € 1 miljoen)
Jaarrekening 2021
Kans
Bedrag
2023
2024
2025
2026
Huidig
Incidenteel financieel effect 1. Gemeentelijke grondexploitaties
2,03
10,80
2,03
2. Hoog Dalem
0,30
0,30
0,30
3. Waarborgen en garanties
4,34
12,5%
34,70
4,34
4. Uitgegeven geldleningen
0,05
12,5%
0,40
0,05
5. Corona
0,45
0,45
0,45
6. Bouwkostenstijging investeringen
3,50
5,00
4,38
51,65
11,55
Totaal Incidenteel
87,5%
10,67
Structureel financieel effect 7. Verbonden Partijen
0,31
12,5%
1,50
0,19
0,14
0,09
0,05
0,47
8a. Gemeentefonds (normeringssystematiek)
1,17
62,5%
0,87
0,54
0,41
0,27
0,14
1,36
8b. Gemeentefonds, overgangsmaatregelen herverdeling
0,89
0,0%
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
9. Leegstand panden
0,77
87,5%
0,35
0,31
0,23
0,15
0,08
0,77
10. Stijging energiekosten
0,55
87,5%
1,00
0,88
0,66
0,44
0,22
2,19
11. Stijging rentekosten
1,02
1,22
0,23
0,65
0,58
0,30
1,76
4,71
4,94
2,14
2,09
1,53
0,78
6,54
15,38
56,59
2,14
2,09
1,53
0,78
18,09
Totaal Structureel Totaal benodigde weerstandscapaciteit
Risico's met een incidenteel financieel effect 1. Gemeentelijke grondexploitaties De risico's rondom de gemeentelijke grondexploitaties zijn in totaal ingeschat op € 2,03 mln. De risico’s zijn gebaseerd op het MPG, waarin deze zijn uitgesplitst per grondexploitatie. Omdat hier het totaalrisico wordt weergegeven wordt de kolom kans niet ingevuld. In de gemeentelijke grondexploitaties worden de geraamde risico’s in het weerstandsvermogen met name veroorzaakt door Groote Haar. Dit heeft hoofdzakelijk te maken met de lange looptijd van de grondexploitatie Groote Haar, waardoor deze gevoelig is voor rentefluctuaties en prijsstijgingen. Dit effect komt verder tot uitdrukking in het risico dat de looptijd van Groote Haar verder wordt verlengd als de verbreding van de A27 niet tijdig is gerealiseerd.