211104 Concept Verslag Raadsvergadering.docx

Laten we dat beide doen en bijvoorbeeld voorkomen dat ze vereenzamen door iedereen in de samenleving te blijven betrekken. Een mooi project de afgelopen jaren is bijvoorbeeld Senioren Fit. Dat geldt net zo goed voor de nieuwe generaties. Laten we van elkaar leren. We lichten vier belangrijke punten toe als het gaat om zij-aan-zij in de maatschappij. Verenigingen zijn bij uitstek de motor van de samenleving. Een goede actie is het werven van vrijwilligers. Maar ook de financiële ondersteuningen zijn nodig geweest en blijven op juiste schaal nodig. Heeft het college al zicht op het resultaat om meer vrijwilligers te werven voor verenigingen? Jongerenwerk. We zitten momenteel volop in de aanbesteding van het jongerenwerk. Wat betreft het CDA hopen we op een partij met meer beleving en betrokkenheid, een partner die midden in de samenleving staat en samenwerkt met partners. Juist binnen deze doelgroep is veel winst te behalen voor de toekomst. Is het college zich ook bewust van deze noodzaak? Een proactief vluchtelingenbeleid, samen thuis, samen elkaar helpen. We zijn dankbaar voor organisaties zoals KLIK. We wensen hen heel veel wijsheid en succes toe om de vluchtelingen zich thuis te laten voelen. Maar we verwachten ook van het college continu proactief te zijn op dit thema, niet alleen voor de noodsituatie, maar ook voor de langere termijn.

Tot slot dienen we, mede namens Stadsbelang, ChristenUnie/SGP en D66 graag een motie in om een of meerdere “vergeet me niet routes” aan te leggen, dit met als doel de openbare ruimte zodanig in te richten dat mensen met een lichte vorm van dementie geholpen worden de weg naar huis of bijvoorbeeld de winkel te helpen (terug)vinden.. - Financieel. Corona heeft financieel gelukkig minder gedaan dan we van tevoren hebben ingeschat. Maar tegelijkertijd zijn we er ook nog niet. Immers, corona is nog in ons midden. Belangrijk is dat we oog houden voor elkaar. Dat hebben we het afgelopen jaar gedaan door bijvoorbeeld de ondernemers te helpen en de verenigingen overeind te houden door geen huur te heffen. Maar hoe ziet 2022 eruit? We willen het college K - 18

meegeven in contact te blijven met de specifieke doelgroepen die hard geraakt zijn. Wij horen goede verhalen over die contacten en ondersteuning, blijf dit dus doen! Zij-aan-zij de ondernemers helpen daar waar het kan en de stad op een verantwoorde manier de crisis uit investeren. Cultuur. Eerlijk is eerlijk voorzitter, dit hadden we graag positiever willen benoemen. En ja, er is een cultuurvisie, maar nee, er is nog geen plan voor een groot podium. We zitten helaas nog steeds in de voorbereidingen en we snappen dat dit nu Europees moet, maar had het niet anders gekund? We vinden het jammer dat we nog geen duidelijkheid hebben. Maar we zijn deze weg nu ingeslagen en we moeten dit traject, dat we met elkaar zijn ingeslagen, goed doorlopen. Maar laten we ook duidelijk zijn: als dit tot niks leidt, moeten we misschien met elkaar wel andere keuzes gaan maken. En over cultuur gesproken: hoe staat het met de plannen van de bibliotheek? In de planning stond immers dat we deze maand besluitvorming hierover zouden hebben in de raad. Stedelijke vernieuwing. Het is code rood op de woningmarkt. Het aanbod is simpelweg te beperkt. Ontwikkelaars gaan snel voor de hoge winst, met als resultaat een slecht toegankelijke woningmarkt voor jonge koopstarters. Middeninkomens en senioren stromen daardoor ook onvoldoende door.

Voor het welzijn van de Gorcumers en de sociale samenhang in de stad is een goed beleid nodig. landelijk én lokaal. Daarbij zijn dus niet alleen woningen nodig, maar ook goede voorzieningen in de wijken waar men op een veilige manier van A naar B kan reizen. We zien de stedelijke vernieuwing in onze stad op ons afkomen, maar doen we dat zij-aan-zij, of laten we dit op ons afkomen en gebeuren? Hebben we voldoende grip op ontwikkelaars en is het maatschappelijke middenveld voldoende betrokken? We maken ons zorgen over de samenhang en snelheid. Voorzitter, tot slot. Het CDA is ervan overtuigd dat we moeten toewerken naar een maatschappij, niet alleen, maar zij-aan-zij. We zijn positief gestemd over hoe Gorcum erbij staat, maar we zijn ook realistisch. We hebben nog wel wat stappen te zetten, want Gorcum staat nooit stil en de ontwikkelingen blijven op ons afkomen. Maar laten we in ieder geval zij-aan-zij blijven omzien naar elkaar. Motie M9: Vergeet me niet-pad. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; roept het college op: om een of meerdere ‘vergeet me niet routes’ aan te leggen, dit met als doel de openbare ruimte zodanig in te richten dat mensen met een lichte vorm van dementie geholpen worden de weg naar huis of bijvoorbeeld de winkel te helpen (terug)vinden; en gaat over tot de orde van de dag.

Lennert Onvlee, CDA Björn Bahlmann, Stadsbelang Marjo Molengraaf-Vullers, ChristenUnie/SGP Ilhan Tekir, D66.

De heer Van Santen: Voorzitter? De voorzitter: Geen interrupties in de eerste termijn, hadden we afgesproken. De heer Van Santen: Nee, het is een verduidelijkingsvraag over de motie. De voorzitter: Dat is goed.

L - 19

De heer Van Santen: De vraag is simpel. Ik had namelijk eerder gezien dat er ook schriftelijke vragen waren ingediend over dit onderwerp, dus ik vroeg me even af wat daarmee nu gaat gebeuren. Want waarom dan nu die motie nog? De heer Onvlee: Ik snap uw vraag en laat ik die maar meteen beantwoorden. Het college heeft de schriftelijke vragen gezien en gaf aan dat die beter in een motie vormgegeven kunnen worden. De schriftelijke vragen zijn daarom ingetrokken en worden nu opnieuw ingediend in de vorm van een motie. De voorzitter: Dank u wel. SP

Mevrouw Dansen: Voorzitter. De Socialistische Partij vindt de bespreking van deze begroting een mooie gelegenheid om vier jaar met dit college politiek te evalueren, en dat we er niet blij van geworden zijn deze vier jaar zal duidelijk zijn. Een college dat zichzelf ooit afficheerde als het college dat een nieuwe wind zou laten waaien in Gorinchem, nou ja. Het aantreden van het nieuwe college was het enige moment dat gevraagd is aan ons om mee te denken, wij hebben toen onze ideeën en meningen gedeeld en daar overigens nooit meer iets van gehoord, sterker nog: er is ook in parallelsessies en raadsvergaderingen niet geluisterd naar wat wij vonden – een voorbeeld daarvan is de elektrische ponten –, maar helaas ook niet naar de bewoners van de stad. Dat vinden wij geen eerlijke politiek. Beter luisteren en meer democratie is dan niet aan de orde. In de begroting is te lezen wat er allemaal niét is gedaan, bijvoorbeeld over mobiliteit. Tenslotte zei het college te willen werken aan een stad die beter bereikbaar is. Ik citeer: “Er zijn voorbereidingen voor de uitbreiding van de parkeergarage”, maar in voorbereidingen kunnen we niet parkeren. “Er worden ontwerpen gemaakt voor fase 2 van de Banneweg”, ook een citaat, maar we staan nog steeds in de file omdat er geen samenhangend mobiliteitsbeleid is.

En er wordt ook gezegd: “Er is onderzoek naar de verbeteringen van fietsroutes”, maar intussen fietsen jongeren nog steeds gevaarlijk over de Haarsekades. Ook deze ambitie lijkt ons niet gehaald. Het is een reden waarom wij graag de motie van de VVD mee indienden. We vinden ook de zin, en ik citeer weer: “We zetten ambitieuze stappen voor een duurzame stad” erg mooi, maar we zien helaas niets gebeuren waar de gewone burger iets aan heeft. Ook in de stedelijke ontwikkeling heeft het college het over “plannen maken” en “voorbereiden van van alles”, maar alles wat we zien gebeuren in de stad is een uitvoering van plannen van voorgaande colleges. In de binnenstad staan ondanks mooie beloftes heel veel winkels leeg, bij cultuur kan het college alleen de gemeentelijke monumentenlijst benoemen, waar de eigenaren overigens nauwelijks bij betrokken waren. Dat is ook een proces dat in de vorige periode in gang gezet is en belangrijk erfgoed zoals dat van de Vries Robbé wordt binnenkort misschien wel platgewalst door ondoordachte nieuwbouwplannen. Ook het afvalstoffenbeleid komt aan de orde, waarbij niets verstandigers bedacht kan worden dan diftar, en dat was jaren geleden al een mislukking, waarbij uit enig spitwerk in de stukken blijkt dat het MT van Waardlanden zichzelf een forse loonsverhoging heeft gegeven.

Ik kan nog een heel tijdje zo doorgaan, maar 10 minuten is niet lang en de conclusie van de SP over vier jaar met dit college is dat, ondanks grote advertenties in de krant met schaamteloze opschepperij, de stad er niet op vooruit is gegaan en in ieder geval armer is geworden. Wij vinden overigens nergens in deze begroting, of waar dan ook, iets terug K - 20

van de toetsing van de vraag – nog steeds prominent op de website van de gemeente genoemd –: draagt wat we doen bij aan het geluk van zoveel mogelijk Gorcumers? Zou dat eigenlijk ook niet in de begroting moeten staan? Een begroting hoort volgens ons zeker ook om geld te gaan, maar dan hebben we het over geld dat nodig is om beleid uit te voeren en Gorinchem een betere stad voor haar bewoners te maken. Helaas is er niet veel te vinden op het gebied van ruimtelijke ordening en het bouwen van betaalbare woningen. Wij vragen ons af: hoe zit het met de grexen? Het college geeft zelf aan dat deze het middel zijn tot verwezenlijking van volkshuisvesting. Dat zouden wij dan ook graag terugzien. In het kader hiervan dienen wij de motie ‘Bouw grijs, plant groen’ in, die ik zo meteen zal toelichten. Ook vinden wij in de begroting bijzonder weinig terug over sociaal-cultureel werk. Wij zijn een beetje bang dat het college de buurt- en clubhuizen een stille dood laat sterven. Wij maken ons nog steeds zorgen om de zorg. In dat kader willen wij medicinale cannabis onder de aandacht van de raad brengen. Ik zal dat zo meteen verder toelichten, want wij willen een motie indienen betreffende de thuiskweek van medicinale cannabis voor eigen gebruik.

Afsluitend vragen wij ons af, natuurlijk, of er een fatsoenlijk financieel beleid gevoerd is en hoe de invloed van dit college op de inwoners is geweest. Hierover heb ik helaas een boeketje onplezierige conclusies: • Het college heeft tijdens zijn regeerperiode kans gezien de lokale lasten stevig te verhogen. Voor een meerpersoonshuishouden, dat ik even als voorbeeld zal nemen, waren ze in 2018 € 715, in 2019 € 749, in 2020 € 768 en in 2021 € 805. Dat is een stijging van € 90. • Ook de schuldenlast per inwoner is in de periode dat dit college aan de macht is geweest € 300,- meer dan toen ze begonnen. • Investeringen staan als bezit op de balans; dat vinden wij een tikje ongemakkelijk. • B&W lijken ervan uit te gaan dat we toch wel gecompenseerd gaan worden door de overheid. Misschien is hier een nieuwsflits noodzakelijk, want ook gemeenten kunnen failliet gaan, zoals u weet. • Geld uit 2022 inzetten voor nu is het creëren van een zwart gat voor de toekomst. Als iemand dit doet met zijn salaris, komt hij in de schuldhulpverlening. Graag een reactie van het college op deze conclusies van de SP. Wij hebben drie moties, die wij graag ter ondersteuning willen voorleggen aan de raad.

Ten eerste de motie ‘Bouw grijs, plant groen’, waarin de SP in het kader van toekomstige bouwambities het college verzoekt beleid te maken, zodat toekomstige bouwers en projectontwikkelaars wat terugdoen voor de natuur en biodiversiteit. Denk bijvoorbeeld aan het planten van bomen, struiken en groene daken. Ten tweede de al eerder genoemd motie ‘Gedoog thuiskweek medicinale cannabis’. Deze dienen wij in samen met D66. Mensen met bijvoorbeeld Parkinson, kanker, ALS, en nog meer akelige ziektes, hebben aangetoond baat bij het nemen van medicinale cannabis. Veel van deze patiënten zouden graag zelf de grondstof daarvoor telen, vooral ook omdat de kwaliteit die in apotheken verkrijgbaar is lang niet altijd een hele goede is. De gemeente Tilburg heeft hiervoor een goed werkend systeem en wij willen het college verzoeken te onderzoeken of zij hieraan mee willen werken. Als laatste willen wij het college bij motie verzoeken te onderzoeken hoe het staat met de zwemvaardigheid in Gorinchem, niet alleen bij kinderen na corona en gebrek aan L - 21

zwemles, maar ook bij ouderen, volwassenen, omdat de indruk is dat die ook verbeterd zou kunnen worden. Wij vragen hier een onderzoek voor. Hiermee beëindig ik, ruim binnen de tijd, mijn eerste termijn. Motie M10: Bouw grijs, plant groen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; constaterende dat: • de biodiversiteit wereldwijd, dus ook in Nederland, volgens de deskundigen serieus is achteruit gegaan en alleen maar verslechtert. • een achtste van alle plant- en diersoorten momenteel met acuut uitsterven bedreigd wordt; • volgens het IPCC-rapport (en andere vergelijkbare, recente onderzoeken) blijkt dat we er met de klimaatverandering nog slechter voor staan dan eerder werd gedacht; • Nederland de komende tien jaar grootse bouwambities heeft – denk hierbij alleen al aan de honderdduizenden nieuwe woningen die in de toekomst gebouwd gaan worden; • in stedelijke gebieden met weinig groen hogere temperaturen worden gemeten dan in gebieden met minder bebouwing (daardoor worden er meer airconditioners verkocht, die de buitentemperatuur alleen maar verder verhogen); • groen en biodiversiteit niet alleen de temperatuur reguleert, maar ook goed is voor schone lucht, fris water, gezonde bodemkwaliteit en de bestuiving van gewassen; • Gorinchem geen uitzonderlijke positie heeft op het gebied van biodiversiteit en in de toekomst veel gaat

bouwen; overwegende dat: • het uitsterven van plant- en diersoorten zo snel gaat, dat het ook de mensheid in gevaar brengt – denk aan trage hernieuwingen van hulpbronnen (in de natuur aanwezige stoffen die van economisch nut kunnen zijn en onmisbaar voor de levenskwaliteit), lagere voedselproductie door verminderde bestuiving, problemen met klimaatregulatie en de afname van waterkwaliteit door verstoorde ecosystemen; • het betrekkelijk simpel is om op lokaal niveau bij te dragen aan de biodiversiteit door een rijke en gevarieerde flora te realiseren, zodat ecosystemen de kans krijgen om te herstellen; • het best wel logisch is dat we wat terugdoen voor de natuur wanneer we deze belasten; • Gorinchem toekomstbestendig, mooi en aantrekkelijk wil blijven voor de vele generaties na ons; verzoekt het college: • om beleid te maken zodat toekomstige bouwers en projectontwikkelaars* ook wat terugdoen voor de natuur en biodiversiteit – denk bijvoorbeeld aan het planten van bomen, struikgewas, • tuintjes, plantsoenen of aan het aanleggen van groene daken en muren (of zo creatief en gevarieerd als je maar kan bedenken); • om het goede voorbeeld te geven door groen te planten wanneer er grijs gebouwd wordt; en gaat over tot de orde van de dag.

* Bij nieuwe gebouwen of het zodanig aanpassen van een bestaand gebouw dat het van invloed is op de leefomgeving, zoals een toename van het aantal inwoners op hetzelfde aantal vierkante meters. Eva Dansen, SP. Motie M11: Gedoog thuiskweek medicinale cannabis De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; constaterende dat: • medicinale cannabis bewezen effectief blijkt voor de verlichting of pijnbestrijding van verschillende ziekten of aandoeningen zoals MS, de ziekte van Parkinson, epilepsie, kanker, de ziekte van Crohn, psoriasis, ALS of Huntington; • medicinale cannabis sinds 2018 niet meer wordt vergoed vanuit het basispakket – daardoor is de aanschaf van medicinale cannabis bij een apotheek of coffeeshop voor veel mensen te kostbaar; • er diverse geluiden zijn van patiënten die aangeven dat de cannabis van de apotheek niet afdoende werkt ten opzichte van zelfkweek; • medicinale cannabis veel stress met zich meebrengt voor deze groep mensen die afhankelijk is van medicinale cannabis: het risico om onnodig gecriminaliseerd te worden, is altijd daar, daardoor raken mensen met serieuze gezondheidsklachten nog verder in de knel;

K - 22

•

de gemeente Tilburg een goedwerkend systeem heeft bedacht rondom de thuiskweek van medicinale cannabis, dat sinds 2016 van kracht is; https://nos.nl/artikel/2131784-tilburg-staat-kweken-medicinale-cannabis-toe overwegende dat: • patiënten die baat hebben bij medicinale cannabis onnodig lijden door de huidige regelgeving; • het onwenselijk is dat deze groep mensen onterecht als crimineel kunnen worden behandel;. • de gemeente Gorinchem naar een goede, werkende oplossing wil zoeken voor haar inwoners; • medicinale cannabis een prangend onderwerp is dat in vele andere gemeenten leeft verzoekt het college: • om de landelijke politiek op te roepen om helder beleid te maken rondom medicinale cannabis en dit los te koppelen van recreatieve cannabis; • gedoogsteun (in samenwerking met de lokale driehoek) voor de zelfkweek van maximaal vijf planten voor de mensen in de gemeente Gorinchem die voor verlichting van hun medische klachten afhankelijk zijn van medicinale cannabis; • dit om te voorkomen dat medicinale cannabis ten onrechte gecriminaliseerd wordt, met alle gevolgen van dien; • deze vorm van gedogen kan volgens de afspraken die PGMCG (Stichting Patiënten Groep Medicinaal Cannabis Gebruikers) al eerder met de gemeente Tilburg heeft gemaakt; • deze voorwaarden zijn als volgt: o U mag niet meer dan vijf planten in uw woning telen; o Deze planten mogen niet groter dan drie meter

zijn; o U dient te beschikken over een medische verklaring van een BIG-geregistreerde zorgverlener omtrent de noodzaak van het cannabisgebruik. De verklaring van de BIGgeregistreerde zorgverlener moet ondertekend zijn en zijn voorzien van een dagtekening, waarbij de verklaring niet ouder dan 5 jaar mag zijn; o U dient zorg te dragen voor een brandveilige woning; o U dient zorg te dragen voor een veilige en legale elektriciteitsvoorziening voor wat betreft de lamp(en) die u voor deze planten gebruikt; o De cannabis strikt voor eigen gebruik is; o Verkoop aan derden niet is toegestaan; o Beroeps -of bedrijfsmatig handelen is niet toegestaan; o De teler moet meerderjarig zijn. https://www.pgmcg.nl/medicinale-thuiskweek/ en gaat over tot de orde van de dag. Eva Dansen, SP Ilhan Tekir, D66.

Motie M12: Bevorderen zwemvaardigheid, oftewel: iedereen een zwemdiploma De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; constaterende dat: • Gorinchem waterrijk is; • er door de lockdown mogelijk een achterstand is gekomen in het aantal kinderen dat zwemles heeft gehad; • er ook volwassenen in onze gemeente zijn met zeer beperkte zwemvaardigheden; • overwegende dat: • kinderen met een niet-westerse achtergrond en/of kinderen van ouders met een laag inkomen over het algemeen minder vaak een zwemdiploma behalen in Nederland dan kinderen van ouders met een relatief hoog inkomen en/of een Nederlandse achtergrond; • het ook voor volwassenen van belang is om te beschikken over voldoende zwemvaardigheden; • het van belang is om informatie te verzamelen over beschikking van voldoende zwemvaardigheden; roept het college op om: • een onderzoek in te stellen naar de zwemvaardigheid van kinderen en volwassenen in onze gemeente en de resultaten hiervan uiterlijk december 2021 terug te koppelen aan de raad; in dit onderzoek in ieder geval de volgende punten te onderzoeken: o hoe het komt dat er kinderen en volwassenen zijn die geen zwemdiploma hebben in onze gemeente

L - 23

o hoe kunnen we deze kinderen en volwassenen helpen om toch een zwemdiploma te behalen? en gaat over tot de orde van de dag. Eva Dansen, SP.

D66

De heer Tekir: Voorzitter. De algemene beschouwingen vormen doorgaans hét moment om allerhande zaken aan de kaak te stellen. De fractie van D66 kiest er vandaag bewust voor om dat niet te doen. We willen namelijk één crisis in het bijzonder uitlichten. En dan heb ik het niet over de coronacrisis. Nee, ik wil vandaag een algemene beschouwing geven op de woningcrisis. Een crisis die niet alleen tot gevolg heeft dat mensen geen eigen woning meer kunnen bemachtigen, maar ook een crisis die mensen bedreigt in zelfbeschikking, zelfontplooiing en überhaupt zelfstandig kunnen leven. Neem bijvoorbeeld die ene buurjongen die het liefst uit huis wil, maar niet aan een starterswoning kan komen. Of een jong stel, dat ‘te veel’ verdient voor de sociale huur, maar te weinig om een eigen woning te kopen. Maar denk ook aan de alleenstaande moeder, die na een echtscheiding radeloos op zoek is naar een nieuw dak boven het hoofd. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Er gaat haast geen dag meer voorbij dat we niet worden geconfronteerd met dergelijke voorbeelden. Ook Gorinchem ontkomt helaas niet aan de gevolgen van de woningcrisis. Het tekort aan betaalbare woningen blijkt alleen al uit het feit dat een gemiddelde woning in Gorinchem dit jaar een slordige vier ton kost, een stijging van liefst 17% ten opzichte van het jaar ervoor, volgens de NVM.

En ook de sociale huur is niet rooskleurig: de gemiddelde wachttijd bij POORT6 bedraagt volgens het laatste jaarverslag zo’n zes jaar. Ik heb zelfs begrepen dat het tegenwoordig eerder regel dan uitzondering is dat honderden mensen reageren op een vrijgekomen huurwoning, en vaak dezelfde dag al! Is het dan alleen maar kommer en kwel? Nee, wat D66 betreft niet. De urgentie om deze crisis te lijf te gaan lijkt gelukkig te groeien. Zo roept het kabinet op om de bouw van woningen te versnellen: dat gaat om bijna 1 miljoen woningen over heel Nederland tot en met 2030. Ook de provincie heeft inmiddels de toegestane groei voor onze regio opgekrikt naar ruim 3000 woningen. Al met al positieve ontwikkelingen, maar waar we wat D66 betreft wel maximaal bij moeten aansluiten. D66 neemt de oproep van het kabinet graag ter harte en daarom dienen we vandaag samen met Democraten Gorinchem en PvdA een motie in om te onderzoeken hoe we de reeds geplande woningbouw kunnen versnellen, met daarbij de nadrukkelijke wens om out of the box te denken. Bijvoorbeeld het schrappen van bureaucratische procedures, verkorten van aanbestedingsprocessen of flexibele bouwmogelijkheden. Laten we daarin de eigenzinnigheid van Gorinchem opzoeken. Alles is denkbaar, zodat de raad een breed instrumentarium aangereikt krijgt en hier keuzes in kan maken.

Wij geloven namelijk niet dat er één enkele remedie bestaat om deze woningcrisis te lijf te gaan. Het zal een breed pallet van instrumenten zijn die ieder een deeloplossing bieden. De motie roept verder op om potentiële kansrijke bouwlocaties aan te wijzen, waar nu weliswaar nog geen programmering voor is, maar die misschien wel te overwegen is. Dat zou kunnen gaan om nieuwe gronduitgiftes, maar ook om nieuwe transformatiemogelijkheden. Geen enkele kans mag wat ons betreft onbenut blijven. De indieners zijn zich ervan bewust dat deze – laten we zeggen – huiswerkopdracht vraagt om ambtelijke capaciteit en middelen. Het verzoek is om dat

K - 24

ook inzichtelijk te maken, uiterlijk voor de behandeling van de perspectiefnota 2023, zodat de uitkomsten daarin betrokken kunnen worden. D66 dient vandaag een vijftal moties mede in, en die zal ik even kort de revue laten passeren. Dat gaat in de eerste plaats om de motie ‘Allermooiste vestingstad’, die eerder door Democraten Gorinchem is ingediend. Dit predicaat verdient wat D66 betreft een impuls, die we maximaal moeten verzilveren. Veel te lang is de vesting een knap bewaard geheim gebleven. Nu we eindelijk de erkenning hebben, mogen we ook maximaal inzetten op het verzilveren ervan. Dan dienen we natuurlijk ook de motie van de PvdA mee in waarmee we het COC een opstartsubsidie willen verlenen. Als Regenbooggemeente voegt D66 hiermee graag daad bij woord. En we spreken meteen ook onze erkenning uit richting de vrijwilligers van het COC Gorinchem. We vinden het tegelijkertijd wel jammer dat hier een motie voor nodig is, aangezien het COC al een basissubsidie ontvangt. We dagen het college uit om in het vervolg de basissubsidie passend te maken op de plannen van het COC, zodat er niet weer een financieel gat ontstaat. Een andere, zeer sympathieke motie die we mee-indienen is de oproep van het CDA om één of meerdere ‘Vergeet me niet paden’ te realiseren.

Als we daarmee inwoners met een lichte dementie kunnen helpen om de weg naar huis weer terug te vinden, dan doen we dat graag. Het is een mooie invulling van een toegankelijke stad, die we als ambitie ongetwijfeld allemaal nastreven. Verder dienen we de motie van GroenLinks om de overlast door houtrook terug te dringen mee in. En hoewel we hiermee een deel van ons kersverse verkiezingsprogramma overbodig maken, zijn we blij dat we hier vandaag een knoop in kunnen doorhakken. Houtrook is voor steeds meer inwoners – letterlijk – een doorn in het oog en komt bovendien de luchtkwaliteit niet ten goede. Moet je het dan meteen verbieden? Nee, wat D66 betreft kiezen we voor de weg van voorlichting, communicatie en verleiding. En dat is precies waar deze motie toe oproept, en daarmee ondersteunt D66 de woorden die de heer Van Breemen zo dadelijk zal uitspreken. Een vijfde motie die D66 vandaag mee indient is de motie van de SP om de thuiskweek van medicinale cannabis te gedogen. We snappen dat hier haken en ogen aan zitten, maar de ervaring in andere gemeenten leert dat een zeer kwetsbare groep hiermee geholpen kan worden. En als we de pijn van een – gelukkig – beperkte groep gebruikers hiermee kunnen verlichten, dan vinden we gedogen een poging waard. Dank u wel.

Motie M13: Versnel de woningbouw De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; verzoekt het college: - te onderzoeken hoe het reeds geplande woningbouwprogramma versneld uitgevoerd kan worden; - daarbij ook potentiële kansrijke (bouw)locaties aan te wijzen, waar nu nog niets op is geprogrammeerd; - hierover te rapporteren aan de gemeenteraad voor de behandeling van de perspectiefnota 2023 en daarbij ook inzichtelijk te maken welke capaciteit c.q. middelen hiervoor benodigd zijn. en gaan over tot de orde van de dag. Ilhan Tekir, D66 Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem

L - 25

Jack Oostrum, PvdA.

GroenLinks

De heer Van Breemen: Voorzitter. De laatste algemene beschouwingen van een raadsperiode zijn toch altijd een beetje bijzonder. Behalve dat er een begroting voor het volgende jaar wordt opgesteld, is het ook tijd om het rapport op te maken van de coalitie en te kijken of het college haar ambities van vier jaar geleden in daden heeft kunnen omzetten. Het eerste wat dan opvalt, en waar verrassend weinig over gezegd wordt, is dat de coalitie inmiddels geen meerderheid meer heeft. Daar is, behalve door mevrouw Molengraaf, nog niet over gerept en het is best een betekenisvolle ontwikkeling. Ik weet nog wat er gebeurde toen het vier jaar geleden de vorige coalitie overkwam. GroenLinks is dan ook heel benieuwd hoe het college en de coalitiepartijen tegen deze ontwikkeling aankijken. Het is jammer dat het college de beleidsarme perspectiefnota niet heeft weten om te zetten in een beleidsarme begroting. Waar in juli nog terughoudendheid was omdat het onzeker was welke economische effecten de coronacrisis zou hebben, kiest het college er in deze begroting voor om, nu de effecten economisch mee lijken te vallen, weer flink uit te gaan geven. En ja, de weerstandsratio staat op een fors hoog niveau, maar dat is wel allemaal incidenteel geld. Als je kijkt naar de structurele financiële ruimte, dan is die eigenlijk niet zo heel breed. En dan zijn sommige kostenposten nog niet eens ingeboekt.

Sterker nog, het college gaat nu putten uit eventueel geprojecteerde begrotingssaldi, waarvan je eerst maar eens moet zien waar te maken dat je ze haalt. Dat moet omdat anders allerlei investeringen geen doorgang kunnen vinden. Oftewel, het college wurmt zich onder zijn eigen opgelegde investeringsplafond uit door investeringen niet meerjarig af te schrijven, maar betaalt ze nu in één keer uit nog niet gerealiseerde begrotingsoverschotten om toch haar zin te krijgen. Én als klap op de vuurpijl – en sommigen duiden dat als: de volgende raad heeft wat te kiezen – mag de volgende raad bij de komende perspectiefnota allemaal met leuke bestemmingen komen om het overschot dat ontstaat van de weerstandsratio af te romen tot 2,0. Het lijkt allemaal niet op te kunnen, maar dat is natuurlijk wel met allerlei begrotingstechnische omwegen. Het doet GroenLinks angstvallig terugdenken aan de hoogtijdagen van een bepaalde bestuurscultuur, waarin buitenzwembaden bekostigd werden van geprojecteerde winsten van grexen en de raad handenvol moties kon indienen omdat er miljoenen over waren, dus allemaal leuke ideetjes. GroenLinks was juist zo blij dat we in Gorinchem afscheid hadden genomen van die bestuurscultuur, die ons in de kredietcrisis zoveel ellende heeft gebracht. Hopelijk gaan we die kant nu niet weer op! Beleidsmatig is het college erg content met deze begroting.

Zo schrijft het dat er overgegaan wordt van organisatieontwikkeling naar ontwikkelende organisatie. Dat mag ook wel na al die tijd én na al het geld dat hier al in gestoken is. En het was immers een speerpunt van deze coalitie: een nieuwe bestuurscultuur, meer dialoog, meer samen, meer inspraak. Intern, dus in het samenspel in de raad en tussen raad en college, is dat jammerlijk mislukt, en ook in de organisatie lijkt het steeds maar niet te lukken. Men is al vier jaar bezig met ontwikkeling van de organisatie, en om eerlijk te zijn: als raadslid en als inwoner is het effect daarvan tamelijk onzichtbaar. Omslag kost natuurlijk tijd, maar dat kun je niet steeds maar weer als argument blijven gebruiken. Daarbij denken we dat kekke termen als ‘brievenwasserette’ introduceren niet de oplossing gaan bieden. K - 26

Tot slot over de organisatie nog de bereikbaarheid. Trots stelt het college dat de gemeente 24/7 bereikbaar is met bijvoorbeeld de fixi-app. Maar dat vraagt dus allereerst al dat je een app installeert en vervolgens reageert de gemeente soms enkele dagen tot weken later en de antwoorden die je krijgt zijn soms tenenkrommend. Probeer bijvoorbeeld voor de grap maar eens een melding te doen over bijgeplaatst afval of overlast van ratten. Dan krijg je als antwoord dat je melding is doorgezet naar Waardlanden of POORT6. “En daarmee is uw melding afgehandeld.” Maar buiten je raam rennen de ratten nog vrolijk over de bijgeplaatste kasten en zakken vuil. Als dat nu de 24/7 dienstverlening is die je wilt nastreven… Een ander speerpunt van dit college was duurzaamheid. Zoals wij al vaker aangegeven hebben, vindt GroenLinks het onbestaanbaar dat het college aan de ene kant haar mond vol heeft van mooie ambities op het gebied van energietransitie, warmtetransitie en klimaatadaptatie, maar dat er aan de andere kant geen cent voor wordt opgenomen in de begroting. Want het Rijk moet eerst maar eens over de brug komen, wordt er dan gezegd, terwijl dit op het gebied van duurzaamheid de meest ingrijpende beleidsstukken in jaren zullen zijn. Voorzitter. Alle ogen zijn nu gericht op Glasgow, waar ongetwijfeld de Parijse Klimaatakkoorden zullen worden aangescherpt.

Iedereen voelt de urgentie van klimaatmaatregelen en dan is het voor GroenLinks echt niet uit te leggen dat we in Gorinchem allerlei mooie dingen op papier zetten, maar vervolgens geen daad bij het woord voegen. Want als straks het Rijk inderdaad over de brug komt en om een lokale bijdrage vraagt, dan staat dat even niet in onze begroting. Dat is beschamend! Op het gebied van duurzaamheid, in dit geval schone lucht, willen wij deze algemene beschouwingen graag onze enige motie indienen. Steeds vaker hoor je in de samenleving geluiden om de overlast van houtstook en houtrook aan te pakken. Dat heeft natuurlijk te maken met duurzaamheidsaspecten, maar ook bijvoorbeeld longpatiënten ervaren veel overlast van rook van houtkachels. Er zit Europese regelgeving aan te komen en landelijk is er helemaal geen regelgeving, dus dan maar lokaal. Helemaal verbieden vinden wij een heel aantal stappen te ver gaan, maar wat GroenLinks betreft zou het een goede zaak zijn om lokaal hier wel aandacht aan te besteden. Dit kan enerzijds door voorlichting, bijvoorbeeld over hoe je verantwoord stookt of bij welk weertype je beter niet kunt stoken. Tevens kun je beleid voor houtstook opnemen in de omgevingsvisie. En er kan en moet serieus werk gemaakt worden, bijvoorbeeld in samenwerking met de GGD, van meldingen van houtrookoverlast.

Daarom hebben wij een motie voorbereid die mede ingediend wordt door D66, zoals de heer Tekir al zei. Een ander punt dat geld gaat kosten, maar waar geen geld voor gereserveerd was, zijn de meekoppelkansen bij de dijkversterking. Tot onze verbazing kregen we dinsdag een RIB, met daarin de aanmoediging van het college om een amendement in te gaan dienen op haar eigen begroting. Is dat niet een beetje vreemd? Was een raadsvoorstel hierover niet chiquer geweest? Want het college schat nu in wat allemaal kansrijk of leuk is, wij hebben geen idee en het college zegt: dien maar een amendement in, dat is een goed idee. Wij vinden dat een hele gekke gang van zaken. Ik wil hierop graag een toelichting vragen van het college. Zo kunnen we nog best wat punten opnoemen, waarover vooral veel gepraat is of papier geproduceerd, maar waar de woorden niet in daden worden omgezet, of waarvan de L - 27

effecten pas na deze raadsperiode zichtbaar gaan worden. De tijd is te kort om alles langs te lopen, daarom een korte selectie. In het coalitieakkoord wordt bijvoorbeeld gezegd dat cultuur geen sluitpost mag zijn. Maar na vier jaar deze coalitie heeft de bibliotheek nog steeds geen uitzicht op een betaalbare huisvesting, zijn allerlei leuke proefballonnetjes als de cultuurpassage een stille dood gestorven en duwt het college de hete aardappel van De Nieuwe Doelen nog maar weer een stukje voor zich uit. Of Citymarketing. Het eerste wat de wethouder deed toen hij aantrad was ongeveer deze organisatie bijna de nek omdraaien. En nu, vier jaar later, zit die organisatie nog steeds met een taakstelling die ze steeds niet haalt en moet het college dat jaarlijks repareren. En dat terwijl de gemeente de mond vol heeft van toerisme en stadspromotie en we de mooiste vestingstad en onderdeel van UNESCO Werelderfgoed zijn geworden. Nog iets anders dat maar niet van de grond lijkt te komen is de bewaakte fietsenstalling. Na een proef dreigde het college de stalling te gaan sluiten. Op aandringen van de raad bleef hij toen open, maar alleen op zaterdagmiddag. En tot onze verbazing, ondanks dat het in het mobiliteitsplan staat, sloot ook die fietsenstalling weer en is die nu verhuisd naar… buiten, en je kunt er je elektrische fiets niet opladen.

Wat is daar misgegaan? Ten slotte willen we graag nog even stilstaan bij het thema AZC. Ook dat is iets dat wat GroenLinks betreft niet de schoonheidsprijs verdient. Eerst wordt luid geroepen dat we onze beurt gehad hebben, dat we het écht niet meer gaan doen en dat het COA zijn hand overspeeld heeft. Maar gelukkig bleek dat allemaal minder hard, toen de nood echt hoog bleek. 300 mensen hebben daarom nu al bijna twee weken onderdak in Gorinchem. Maar het COA gaf dinsdag aan dat er nog een piek in hun bezetting komt en dat de nood dus onverminderd hoog is. GroenLinks vraagt zich oprecht af of het college nog steeds zo overtuigd is van het feit dat het COA echt niet met een verzoek tot verlenging gaat komen. En stel dat het toch komt, blijft het college dan zo onvermurwbaar als het was? Die mensen moeten en zullen vertrekken, ook als er elders geen duurzame woonplek voor hen is? Wij zijn benieuwd Voorzitter, afsluitend. GroenLinks is niet erg onder de indruk van deze begroting, dat bleek wel. Er wordt flink uitgegeven, maar zichtbaar resultaat blijft uit. Hete hangijzers worden vooruit geschoven en lijken maar niet opgelost te worden. Ambities worden opgeschreven, maar niet in daden omgezet. Het is jammer dat het vijfde werkwoord dat in het Gorcums Akkoord is beschreven, ‘waarmaken’, toch niet lijkt te gaan lukken.

Motie M14: Beperk overlast rook houtkachels De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; verzoekt het college: roept het college op werk te maken van het terugdringen van overlast door rook van houtkachels en houtstook, door: 1. meer aandacht voor communicatie over stoken van hout op bijvoorbeeld de website van de gemeente, indien mogelijk aangevuld met een ‘stookalarm’ als de weersomstandigheden houtstook onwenselijk maken (bijv. bij mist); 2. aandacht in de omgevingsvisie voor overlast als gevolg van houtrook; 3. serieuze afhandeling van meldingen die binnenkomen over overlast door houtrook; en gaat over tot de orde van de dag. Rutger van Breemen, GroenLinks Ilhan Tekir, D66.

K - 28

Gorcum Actief

Mevrouw Hamann: Voorzitter. De laatste begroting en algemene beschouwingen van deze raadsperiode. Hoe staan we ervoor? Zijn er nog kansen en mogelijkheden voor een nieuwe coalitie na de verkiezingen in maart volgend jaar, nu de schuld weer oploopt naar een niveau waarbij de provincie toentertijd ingreep? De directeur van de Nederlandsche Bank kondigt een rentestijging aan en de inflatie is nu al 2,7 procent. Komen we dan weer op het strafbankje terecht? Ik hoor de coalitiepartners telkens zeggen: inderdaad grote schulden, maar er staan investeringen tegenover. Ja, zeggen wij dan, maar ooit zul je ze moeten betalen, er is nog geen steen gelegd en we zitten nu al aan een investeringsplafond. Wij vinden dit zorgwekkend voor de toekomst, voor de generaties na ons. Onze vraag hierover is: kan de wethouder uitleggen wat op korte termijn, bijvoorbeeld vijf jaar, de effecten zijn per procent rentestijging en wat voor gevolgen dat heeft voor het investeringsplafond? Het gaat om de keuzes die we maken. Wat is er de afgelopen vier jaar wel gedaan en wat niet? Bij het lezen van de cijfers blijven die gedachten op de achtergrond prikken. Onnodig om telkens in herhaling te vallen; wel hele grote investeringen, maar regulier onderhoud ‘schoon-heel-veilig’ blijft achter. We hebben het zo vaak gezegd. Wel praten over participatie, maar inwoners voelen zich niet gehoord of begrepen.

Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit het recent gehouden burgerwaarderingsonderzoek. Gildenwijk en Haarwijk zijn aandachtspunten, blijkt daaruit, en de bewoners van de binnenstad missen eigenlijk ieder contact met de gemeente. Er is al jaren geen klankbordgroep binnenstad meer. Eigenlijk mist hier een overkoepelende Belangenorganisatie Binnen stad, zoals de Lingewijk die bijvoorbeeld wel heeft. Wat gaat het college hieraan doen? De Jongerenraad, ook zoiets dat vier jaar is blijven liggen. Om te resumeren heb ik het grote boek van GO32 er maar eens bij gepakt. Deze verzameling ambities vormde immers de basis van het huidige coalitieakkoord. Let wel: GO32 zijn ambities voor de langere termijn. Het gaat dus niet om afvinken van krentjes uit de pap, maar dat is wel gebeurd. Ik noem maar even wat, bijvoorbeeld, heel willekeurig, zonder enige vorm van beleid, tiny houses, in weilanden nota bene en hele grote investeringen in elektrische veerboten en een IAC, maar de bereikbaarheid van de stad – voor de hele stad met stip op nr. 1 – is niet verbeterd. Er ligt nu wel een mobiliteitsvisie, met heel veel nieuwe bruggen, maar daar is helemaal geen geld meer voor. Het onderhoud aan de bestaande infrastructuur is echter zorgwekkend.

Ik noem bijvoorbeeld de fietspaden langs de Nieuwe Hoven nog maar eens, een levensgevaarlijk maanlandschap daar, waar de ouderen op hun elektrische fietsen links en rechts slingerend overheen crossen. Wordt het niet eens tijd om die platanen daar te vervangen door inheemse bomen, die dieper wortelen? Dan ben je van dat probleem af. En hoe is het eigenlijk met de herinrichting van de Nieuwe Hoven? En de Lange Brug, nog zo één, daar zit betonrot in. Hoe staat het daarmee? Gorcum Actief is daarom mede-indiener van de motie van CU/SGP om de kosten van dit soort grote infrastructurele werken in kaart te brengen. Er staat ons nog heel wat te wachten. Zorgen hebben wij ook over bedrijventerrein Groote Haar op Gorinchem-Noord. In de toekomst zouden die percelen iets moeten gaan opbrengen, geld en werkgelegenheid. Maar in juni heeft de Raad van State een uitspraak gedaan over windturbines en er is een Arrest Nevele van het Europees Hof. De twee L - 29

windturbines die we daar graag wilden zijn niet rendabel en moeten groter. De organisatie die het moet realiseren zit in financiële problemen. Het grote risico voor de gemeente is eigenlijk net andersom. Als de nieuwe regelgeving hieromtrent wordt doorgezet, lopen wij het risico dat een deel van de Groote Haar niet meer bebouwd mag worden. Wij zitten dan met een hele grote strop. Die twee turbines hangen de komende vier jaar als een zwaard van Damocles boven de stad. Voorzitter, dit roept zoveel vragen op. Hier komen ze: 1: Is de motie ‘Windmolen-vrij dichtbij’, oftewel de 500-metermotie, hier van kracht? 2: Welke invloed hebben de uitspraak van de Raad van State en het Arrest van Nevele volgens het college op dit project? 3: Had de aanschaf van de turbines Europees moeten worden aanbesteed? 4: Zijn er bezwaren tegen deze turbines ingediend, die vertragend werken waardoor een Europese subsidie kan worden misgelopen? 5: Zijn de percelen van bedrijventerrein Groote Haar nog wel te verkopen, als hier straks twee turbines staan? Met de kennis van toen leken de windturbines op Gorinchem-Noord een goed plan, maar nu denken wij dat dit catastrofale gevolgen kan hebben voor de financiën van de gemeente op termijn. De kosten van dit bedrijventerrein drukken immers al heel veel jaren heel zwaar op onze begrotingen. De uitgifte van de gronden is van groot belang. Groen.

Voorzitter, groenbeleid, Operatie Steenbreek, Natuurcentrum, biodiversiteit, het ligt ons allemaal na aan het hart. Vier jaar geleden bespraken we een rapport van bureau Waardenburg over ecologische verbindingszones en zo meer. We wilden graag de groenste stad worden. Wat is daarmee gebeurd? Voor zover wij kunnen overzien is er geen uitvoering gegeven aan de destijds geformuleerde voornemens. Gorcum Actief is nu mede-indiener van de motie ‘Tiny gardens’, samen met Stadsbelang. Maar het gaat verder. De stichting Gorcum Natuurlijk Groen heeft een nieuw bestuur, dat werk wil maken van de Stapstenen en de ecologische verbindingszones. Ook zijn er veel andere plannen. Hoe ziet het college de samenwerking met deze stichting en hoe kan dat werk een impuls krijgen? Er ligt bijvoorbeeld een braakliggend terreintje in de Gildenwijk, de voormalige speeltuin De Ridderburg. Is dat geen mooie locatie voor een heemtuin, of vlindertuin, of geschikt als uitvalsbasis voor deze stichting? Het is maar een idee. Cultuur. Ten slotte, voorzitter, zien we dat de culturele sector, mede door corona, een flinke knauw heeft gekregen. De overheid heeft geholpen met steunpakketten. Maar ik wil vooral de mensen die in de culturele sector werken bedanken voor wat wél gelukt is in deze moeilijke tijd.

Musea, jawel twee, de theaters Peeriscoop en Nieuwe Doelen, zijn voor zover mogelijk dankzij hun inspanningen wel opengegaan. Geen sinecure. Ook op gebied van het cultureel erfgoed kunnen we toch nog stappen maken met de zogenoemde meekoppelkansen. Door de dijkversterking van het tracé Waardenburg-Gorinchem ontstaat de unieke kans om in samenwerking met de Graaf Reinald Alliantie enkele investeringen te doen aan vestingwerken en in de Woelse Waard. De Ravelijn maakt deel uit van het linielandschap, maar kan veel beter zichtbaar en beleefbaar worden door genoemde investering en zal Gorinchem zeker ten goede komen. Deze kans willen wij niet laten lopen. Even ter herinnering: bij de behandeling van de perspectiefnota in juni dit jaar hebben we reeds aangekondigd dat we hier graag werk van willen maken. Daarvoor is een motie ingediend, die raadsbreed is aangenomen, dus het is ook een beetje een opdracht van de raad, denk ik zo. De Woelse Waard is een prachtig natuurgebied en vogelbroedlocatie direct ten oosten van de stad. Velen wandelen en recreëren dagelijks in K - 30

het beperkte opengestelde deel van deze uiterwaarden. Maar openstelling van het hele natuurgebied, met respect natuurlijk voor natuur en broedvogels, middels een zogenoemd laarzenpad (en eventueel honden aan de lijn) is een belangrijke aanvulling van mogelijkheden voor wandelaars, natuurliefhebbers en educatie. Op de valreep, ook omdat de dijkversterking wat vertraging heeft opgelopen, kunnen we misschien toch nog enkele van deze zaken realiseren. Wij dienen hiervoor een amendement in. Concluderend vinden wij dat grote risico’s boven ons hoofd hangen. We noemen de rente, de verkoopbaarheid van de Groote Haar en de herindeling van het gemeentefonds. Wij kijken met spreekwoordelijk geknepen billen naar deze begroting. Dank u wel. Amendement A1: Kansen koppelen. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021; stelt voor voor het uitvoeren van de meekoppelkansen 1. Ravelijn 2. Woelse Waard (parkeerplaatsen incl. Grondverwerving en Struinpad) Een bedrag van 415.000 euro beschikbaar te stellen en dit ten laste te brengen van het begrotingssaldo 2022. Everdien Hamann, Gorcum Actief Björn Bahlmann, Stadsbelang.

Fractie Van Maaren

Mevrouw Van Maaren: Beste voorzitter en overigen. Ten eerste dank aan iedereen die bijgedragen heeft aan een heldere weergave van de cijfers. Hoe beschrijven we compact de afgelopen 3,5 jaar met als sluitstuk deze begroting? Het is net als een ouderwetse stoomlocomotief met een aandrijving van het merk DG, die langzaam, puffend en grommend door het Gorcumse landschap rolt, een hoop stoom producerend, maar niet duurzaam genoeg, zoals wij dat in deze tijd zouden willen. Kortom: van alle beloften die voor de verkiezingen zijn gemaakt, is weinig terechtgekomen en is de locomotief rollend en blazend door de periode heen gegaan. Af en toe werden er noodstops gemaakt, zijn er coalitieleden op- en afgestapt, zijn er verkeerde wissels genomen, en ten slotte zijn drie van de vier machinisten scheef uit de rails gelopen en hebben zij een proces aan hun broek gekregen. Van der Geest, gefeliciteerd, u bent als enige wel geslaagd als machinist. In 2018 is er een spoorboekje opgesteld, maar daar is flink van afgeweken. De lange en moeizame ritten van deze locomotief en haar machinisten en 13 keteljongens hebben ondanks veel stoom de gewenste nieuwe bestemming ‘Gorinchem klaar voor 2050’ niet gehaald en station ‘Gorinchem 2032’ is in de dikke mist ook nog niet genaderd.

Volgens het voorwoord van de begroting is er veel in gang gezet, dat klopt, maar bijna niets heeft geleid tot concrete besluitvorming van constructieve en toekomstbestendige projecten. Zo wordt gesproken over de toevoeging van meer dan 1.000 woningen in deze periode. Klopt, maar dat is besluitvorming uit vorige perioden. Het was mooi geweest als er besluitvorming was geweest over de Arkelsedijk/Lingeoever, maar helaas nada. Er wordt trots gedaan over de opgestelde cultuurvisie. Laten we eerlijk zijn: hoe hard de huidige coalitiepartijen stoom hebben geblazen over het wanbeleid van de vorige coalitie, nu, na bijna vier jaar, is het algehele chaos. Lokale culturele partijen zijn uitgedaagd voor exploitatievoorstellen voor het grote podium, maar zijn net als vier jaar geleden genegeerd en per omgaande afgeserveerd, zonder constructieve onderbouwing, burgerinitiatieven zijn genegeerd en de culturele corridor is ook in stilte verdwenen. Na L - 31

vier jaar staan we er op het gebied van het grote podium slechter voor dan destijds. Er is nu zelfs geen hoop meer, en voor de gekozen Europese aanbesteding hebben wij als gemeentelijke apparaat ons inziens niet de benodigde kennis. Gastvrij zijn we zeker. Van maandag tot en met donderdag zijn we op het gemeentehuis bereikbaar en voor noodopvang van asielzoekers alleen maar voor één maand. Gelukkig hebben we de foeilelijke regenboogvlag voor de deur geschilderd, wat de gemiste uitvoeringskansen in gastvrij beleid moet compenseren. Het klinkt cynisch, maar het laat zien dat het gebruik van bepaalde woorden extern verwachtingen kan scheppen, die moeilijk uitvoerbaar zijn als gastvrijheid niet in de genen van de bestuurscultuur aanwezig is. Gelukkig lijken we op het sociaal domein wel goede invulling te geven aan het verwachtingspatroon. Niet genoemd wordt de grootste misser van het college: ervan uitgaan dat GorinchemOost geen moeite zou hebben met het plaatsen van diverse grote windturbines naast de nieuwe huizen. Gelukkig hebben wij dit vanaf het begin ingezien. Wij staan zeker voor een duurzamere omgeving, maar soms vragen wij ons momenteel ook af of het doorgedraaide duurzaamheidsbeleid niet achteraf de grootste sorry van deze eeuw gaat worden, met name de afvalberg accu’s en de verborgen CO2-waarden die wij voor ons nageslacht achterlaten.

Niet in het voorwoord opgenomen, maar wel in het coalitieakkoord. Laten we met het positieve beginnen: goede ontwikkelingen die gaande zijn om de lokale economie een impuls te geven, verkleining van het winkelgebied, meer ruimte voor horeca, het groot warenhuis-concept, en niet te vergeten de vele kleine authentieke pareltjes die zich recent of iets langer geleden in Gorinchem hebben gevestigd. Nu enkele kritische punten. Er zou gewerkt gaan worden aan een stad die beter bereikbaar is. We hebben het vanmiddag al vaker gehoord. Enkele mooie sessies verder is er concreet nauwelijks iets gebeurd. De gewenste verbindingen oost-west, zuid-noord kunnen weer in alle verkiezingsprogramma’s genoteerd worden. Dames en heren, vergeet ook niet de al zo lang gewenste fietspaden, met uitzondering van de Haarsekade, wat gaande is. En welke maatregelen zijn genomen om het sluipverkeer tegen te gaan? Eerder is door onze fractie al aangekaart de slechte bewegwijzering in de stad. De bordjes VVV leiden u naar het oude stadhuis in plaats van de VVV, bij aankomst via Riveer is er nauwelijks bewegwijzering en er her der stopt het gewoon. Ondanks dat er al een evaluatie van deze gebreken in de bureaulaatjes van ambtenaren ligt, komt er weer een nieuw onderzoeksteam.

Waarom is nooit aan dit laaghangend fruit uitvoering gegeven? Hoe moeilijk kan het zijn om enkele bordjes te bestellen en op te hangen? Bestel dan ook borden met ‘Vesting Gorinchem’, ons unieke verkooppunt, dat internationaal gewaardeerd wordt. En kunnen we in 2022 onze marketingkreet ‘Mooi Gorinchem’ niet wijzigen in ‘Vesting Gorinchem’? En waarom is niet overwogen om extra budget vrij te maken voor de VVV waardoor in bijvoorbeeld het hoogseizoen ook op zondag toeristen gastvrij te woord gestaan kunnen worden? “Mensen maken de stad, ondernemerszin, strijdlust en liefde voor de stad, mens en toekomst zijn voor ons leidend.” Een mooie zin uit het coalitieakkoord, maar lijdend met een lange ij. Denk aan het HBO, een burgerinitiatief, maar nauwelijks constructief ondersteund door het college, zodat de stichting wel moest stoppen. Ook het premature plan Linge II Zuid kreeg geen gehoor, terwijl collegeleden dit in de vorige periode nog K - 32

warm omarmden. En ‘de mensen maken de stad’: waarom heeft dit college geen aandacht geschonken aan de tientallen vrijwilligers die jaar-in, jaar-uit ook zonder prestigieuze beoordelingen klaar stonden en staan, zelfs regelmatig bij wind en regen, om de toeristen welkom te heten in de stad, in de musea, op de 70 meter hoge kerktoren, bij Riveer? Het was teleurstellend dat alleen de commerciële partners mee mochten genieten van de recente successen en dat niemand in dit huis een plan B heeft bedacht voor deze veelal oudere mensen die altijd beschikbaar staan. Een gemiste kans, ook voor de partijen die vandaag mee willen liften op de successen van het toerisme, terwijl nog niet zo lang geleden met wantrouwen naar de gereserveerde budgetten en nieuw te ontwikkelen rondeels werd gekeken. Herinrichting. Allerlei projectgroepen en particulieren zijn hier de laatste jaren mee actief geweest. Denk aan de herinrichting winkelgebied, stegenproject, Street art, vestingplan, et cetera. Helaas is het laaghangende fruit ook op deze thema’s nauwelijks geoogst. Gelukkig is er recent her en der weer wat meer actie. Parkeren. Extra parkeergelegenheid was een van de grootste wensen van de voormalig grootste partij van Gorinchem. We kregen leuke infosessies, maar na vier jaar nog steeds geen concreet voorstel voor uitbreiding van capaciteit.

Er is wel een nieuwe parkeervisie gekomen, waarbij de situatie er niet hoopvoller op wordt, mocht je in de binnenstad willen gaan wonen en een auto tot je beschikking hebben. En voor nieuwbouwprojecten ligt de gewenste parkeercapaciteit te laag. En in hoeverre is er nagedacht over de veiligheid en de enorme toename van elektrische laadpalen? Wat is onze visie hierover? Een goed punt voor in de partijprogramma’s om hierover na te denken. En de monumenten. Er is geld nodig, dus verkopen we alles. Is dat wat wij als raad echt willen? Moeten bepaalde historische elementen niet alleen in huur worden gegeven om zo in de toekomst de kwaliteit van een gebouw beter te kunnen borgen? Zo, wij hebben even wat stoom kunnen afblazen. Als er zo weinig concreet gebeurt op diverse domeinen, waarom staan wij er dan financieel niet glorieuzer en duurzamer voor? We mogen de begroting positief afsluiten, maar vergeet niet dat we het voordeel van het komende jaar al wel weer hebben opgesnoept, dat dit college de voordelen van de gelden van Eneco heeft gehad, en ondanks dat is de schuldpositie enorm gestegen en staat Gorinchem, ondanks allerlei rechtbreiende rekenmodellen, er niet geweldig voor. En de uitgangspositie was vier jaar geleden toch zeker prima.

Er zijn te weinig gelden vrijgemaakt voor de achterstalligheid in de infrastructuur, mede ontstaan door onverwachte, nieuwe beleidsimpulsen van de coalitie, die de lijn van het coalitieakkoord o.a. financieel vertroebeld hebben. Tja, voorzitter, er is genoeg om met veel populistische moties te komen, maar daar gaan wij ook deze keer niet in mee. Belangrijker is dat de partijen voor de komende verkiezingen met heldere, eerlijke en financieel duurzame uitgangspunten komen en hopelijk laat de kiezer zich niet verleiden door mooie praatjes, maar gaan ze voor een constructief beleid met misschien wel enige bezuinigingen om zo in de toekomst essentiële, constructieve investeringen in onze stad Gorinchem te gaan doen. Deze coalitie had een mooi spoorboekje om het beleid te verbeteren, maar helaas is te vaak de verkeerde wissel genomen. Op naar 2022 met nieuwe spoorboekjes en met een fris team machinisten en keteljongens. Dank u wel. L - 33

Lid Van Mourik

De heer Van Mourik: Voorzitter, geacht college, leden van de raad, ambtelijke ondersteuning en belangstellenden thuis die verbonden zijn via de streaming. Ik heb een beetje als thema: als de begroting sluitend is, kunnen en mogen we het boek nog niet sluiten. Sterker nog: we gaan ermee aan de gang. Allereerst wil ik dankzeggen richting iedereen die meegewerkt heeft aan de totstandkoming van deze begroting. In de aanloop naar deze raadvergadering vandaag, afgelopen weken heldere presentatie en vragen van collega-raadsleden. Vragen zijn beantwoord of kunnen vervolgens nieuwe vragen opleveren en vervolgens het debat of de gemeente wel haar geld op de juiste manier uitgeeft. Wat ons het meest bezighoudt: leeft zo’n begroting nou onder onze inwoners? Voorzitter. Wij, raadsleden, het college, ambtenaren en niet in de laatste plaats de inwoners van Gorinchem hebben elkaar het afgelopen jaar nauwelijks fysiek gezien. Na september hebben we dit weer opgepakt en met de vergadering van vandaag erbij spreek ik de hoop uit dat we als raadsleden onderling en onze inwoners niet verder van elkaar af komen te staan in de komende weken, komende maanden. Maar zekerheid hebben we niet. Laten we vooral contact met elkaar houden. Onze ambtenaren, ondernemers en inwoners hebben de afgelopen periode samengewerkt in onze stad om de afgelopen anderhalf jaar door te komen.

Terug naar de begroting: Het blijft zoeken naar een gezonde en juiste balans, die toekomstgericht moet zijn. Dat betekent: investeren: om de stad vitaal te houden met betrekking tot onder andere mobiliteit, gezondheid en zorg. Anderzijds: Gorinchem betaalbaar houden om acute problemen op te lossen. Voorzitter, omwille van de tijd een klein aantal aandachtspunten wat mij betreft. Zorg voor de natuur. Gorinchem heeft niet overdreven veel vrij groen op eigen grond. We moeten daarom zuinig zijn op het landschap en de schaarse natuur-postzegelstukken die we nog hebben, om die te behouden. Zorg voor wonen De vraag naar woningen blijft onverminderd hoog in Nederland. Ook Gorinchem heeft wat dat betreft een taak om doelgericht te zoeken naar niet groene plekken – juist weer om niet te veel groen af te snoepen – in de gemeente voor herinrichting met woningen en kleinere woonlocaties, zodat ook jongeren zich kunnen vestigen in onze stad, of blijven in onze stad. Ook toekomstgericht om de wat oudere inwoners een betaalbare levensloopbestendige woning te kunnen bieden. Dit mag meerlaags op hoger niveau om de schaarse groene stukken te sparen. Aanpak op onder andere de ‘vleugels van de stad’, hopen wij dat het snel van de grond komt.

Zorg voor duurzaamheid en energie Het is dan ook goed dat we in de begroting extra stappen zetten door meer warmteplannen te maken, bewuster van wat we nog meer hebben en zuiniger om te kunnen gaan. Het stelt ons enigszins teleur dat de cadeaubonnen van 45 euro voor de aanschaf van energiebesparende producten door de minima slechts 600 van de 1600 daadwerkelijk zijn besteed. Dat moet anders. Zorg voor inwoners en ondernemers. Voorzitter, leeft de begroting onder de inwoners? Wie woont en werkt in Gorinchem, zoals meerdere raadsleden, heeft vaak een levend panel om zich heen. Vandaag nog bij mij aan de behandeltafel gevraagd: ‘Weet u wat er totaal op de balans staat?’, en dan blijft men vaak het antwoord schuldig. Maar een gemiddelde inwoner van Gorinchem heeft vaak wel wat te zeggen over wat er allemaal wél goed gaat, maar ook heel vaak over wat er niet goed gaat in de stad. En als die inwoner K - 34

daar niets van zegt, hebben we gelukkig nog de lokale pers: Gorkums Nieuws, Rond de Linge, Stad Gorinchem, Ik hou van Gorinchem en AD Rivierenland. En anders hebben we nog de columnisten Roy, Jos en Chris P. uit Woerkum. Als mensen reageren, zorg dat inwoners en ondernemers gehoord worden. In onze overtuiging dat men in het gemeentehuis goed werkt als het gaat om communicatie met onze inwoners, kan dit altijd nog veel beter, of het gaat om nieuwe inwoners die nu verouderde informatie lezen op de site van najaar 2020 en een brief in april 2021 krijgen, een brief over parkeren die onbeantwoord blijft, of een inwoner die schrijft over een beschermd woonproject op 1 augustus dit jaar en op pas 9 oktober een onbevredigend antwoord daarover ontvangt. Positief ontvangen op de social media vandaag: de begroting in één oogopslag: “Fijn dat er zo’n vereenvoudigde versie gedeeld wordt met de bewoners”. Van de week heb ik vertegenwoordigers van het Gehandicaptenplatform ontmoet. Men is wat minder te spreken over de beschrijvende inhoud in de begroting van de gemeente op “handicap en ouderen”. De twee kernitems komen helaas eigenlijk alleen voor bij de subsidies, een item “beperking” 1 x bij kinderen met beperking en speciaal speeltoestel en “jeugd” komt maar liefst 24 keer voor.

We hopen niet dat dit voortekenen van onzichtbaarheid zijn, die aangeven minder aandacht voor mensen met een handicap en beperking te hebben. Vragen: Op begroting.gorinchem.nl staat: “Wij staan open voor reacties op deze digitale begroting, mail gemeente@gorinchem.nl.” Wij zijn benieuwd: heeft het college hier nog directe vragen op ontvangen? Want wat ons ook opvalt, is dat eigenlijk vandaag de begroting is, maar de media en de informatie daarover is helemaal naar beneden gezakt: je moet echt gaan zoeken hoe het met de begroting zit. Wij vinden eigenlijk dat, als vandaag de begroting is, dat toch wel heel prominent op de voorpagina van de gemeente moet staan. Dan heb ik nog een vraag over de minima-cadeaubonnenactie, die dit jaar een vervolg krijgt, nu met een bon van 60 euro. Gaat het college dan ook zorgen dat de minima daarvan enthousiast gebruik gaan maken? Tot slot, voorzitter. Specifieke amendementen en moties heb ik niet. We hopen wel dat de aandachtspunten scherp op het netvlies van de gemeentelijke organisatie blijven staan. Met elkaar is het is onze verantwoordelijkheid om te werken aan een stad die levendig en leefbaar is voor nu en in de toekomst. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de inbreng gehad van alle fracties en gaan we nu schorsen tot half zeven.