210624 Concept verslag Raadsvergadering.docx

H - 39

handhaving en zelfs voorlichting op de scholen, dan kun je die acties allemaal uitzetten, ook als je niet kiest voor de pasjes. Dus die samenhang vormt, denk ik, geen belemmering. Dan de heer BarthDe voorzitter: Ik verzoek u af te ronden. De heer Tekir: Dat ga ik doen. Ik wil de heer Barth niet corrigeren, maar het raadgevend referendum is in den lande afgeschaft en daarom pleiten wij hier ook voor een écht referendum, namelijk een bindend referendum. Tot slot. Mevrouw Van Oversteeg begon over een motie die wij een halfjaar geleden hebben ingediend over de haalbaarheid van diftar. Wat ik vooral opmerkelijk vind, is dat de fractie van het CDA toen tegen was en nu ineens voor. Dat geeft geen stabiel en consequent beeld. Maar goed, stabiliteit bij het CDA is volgens mij sowieso een aandachtspunt, dus dat laat ik vooral bij hen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Dank u wel, voorzitter. Ik dacht: ik kom gelijk hierna, dus ik hoef niet te interrumperen. Het was een beetje flauw wat de heer Tekir aanhaalt. Het wordt mij helemaal niet duidelijk waarom D66 zichzelf niet in staat acht om netjes deze beslissing zelf te kunnen nemen, na ook een hele mooie toelichting van onze wethouder waarom ons werk als raadslid zo ontzettend interessant is.

Overigens hebben wij ons daar niet tegen uitgesproken, maar aangegeven dat het goed is om het te onderzoeken en ik heb net in mijn betoog aangegeven dat uit onderzoek blijkt dat dit naar ons idee het geëigende systeem is. Om die reden zullen wij van harte instemmen. Ik zie de motie van D66 ook meer als iets voor de bühne dan als een inhoudelijk iets. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u, voorzitter. Wat leuk dat de heer Van Willigen ons vraagt wat het mag gaan kosten. Ja, wisten we dat maar! We weten één ding zeker: de afvalheffing moet altijd kostendekkend zijn, het mag niet meer en niet minder wezen. Dus daar hebben wij niks in te kiezen. Wat wij wel zien, is dat er voortdurend lastenverzwaringen zijn voor inwoners en ook bedrijven in de stad. En hiermee kom ik op een ander punt. Er wordt nu heel erg toegespitst op het principe ‘de vervuiler betaalt’. Dat lijkt een heel eerlijk principe, maar wij hebben er een beetje een probleem mee als het gaat over het gewone huisvuil, want het verergert de tweedeling in de maatschappij. Grote jonge gezinnen die met veel luiers en veel afval te maken hebben gaan best heel veel meer betalen en ook ouderen, die misschien maar een smalle beurs hebben en wellicht incontinent zijn.

De wethouder belooft dat er voor hen misschien een uitzondering kan komen, of dat met hen rekening zal worden gehouden, maar er zijn natuurlijk wel meer minima of mensen met smalle beurzen en dan ga je weer aan inkomenspolitiek doen. Dus dat is allemaal erg ingewikkeld. Wij zijn voor een simpel systeem: nascheiding. We vinden dat dat verder uitgezocht moet worden. Misschien kan het ook wel niet, maarH - 40

De voorzitter: Wilt u het beknopt houden en afronden? Mevrouw Hamann: Dan reageer ik alleen nog even op de moties. Eén van de moties hebben wij mede ingediend. De beide andere moties vinden wij heel sympathiek en zullen wij steunen. Dank u wel. De voorzitter: Interruptie de heer Van Willigen. De heer Van Willigen: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Hamann, aan u een vraag. Ik hoor u zeggen dat we steeds meer gaan betalen en dat dat een tweedeling in de maatschappij oplevert. Dat is inderdaad niet gewenst. Ik hoor u ook zeggen dat u nascheiding wilt. Als nascheiding veel meer gaat kosten, vindt u dan dat op de bewoners verhaald kan worden? Mevrouw Hamann: Als nascheiding meer gaat kosten en we kiezen voor dat systeem, dan betalen de mensen gewoon kostendekkend en iedereen betaalt dan even veel. De voorzitter: Goed. Wij gaan over op de tweede termijn voor het college. Ik geef wethouder Van der Geest het woord. Wethouder Van der Geest: Voorzitter. Volgens mij stond er niet heel veel meer open, behalve dan dat de heer Van Santen aangaf dat zijn motie misschien niet goed wordt begrepen.

Als u stap 3 uitstelt, betekent het dat de verwachte afvalverwerkingskosten nog steeds hoog zullen blijven, dus de afvalstoffenheffing voor de inwoners zal hoger blijven, terwijl, als we overgaan naar diftar, waarvan uit alle cijfers blijkt dat mensen beter gaan scheiden en dus de grondstoffen in de bakken komen waar ze horen en niet meer in het restafval, de kosten voor onze inwoners lager zullen zijn. De voorzitter: Interruptie de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dat is inderdaad al een stap in de richting van wat ik bedoel, maar wat ik ook heb geprobeerd aan te geven is dat het veel meer te maken heeft met hoe je nou die curves tekent, hoe je daarmee omgaat en wat voor aannames je daarin doet. Dan is het gewoon simpelweg ook hetzelfde doel dat we beogen, maar op een ander pad, en dan kan dat wat ons betreft ook iets realistischer en iets meer met een betere tussenstap, waarmee je dus ook de communicatie naar de inwoners kunt verbeteren, een learning curve kunt toepassen, met veel meer dingen rekening kunt houden, zoals: hoe gaat het nou met de bijplaatsingen op stap 2, hoe ga je om met kinderziektes? Dat is een beetje wat de motie toevoegt hierop. Dus ik zou het eerder zien als een aanvulling op dit stuk. Dank u wel. Wethouder Van der Geest: Ja, dan interpreteren we toch de motie anders. Ik zie het niet als een aanvulling eerlijk gezegd, dus ik blijf bij ontraden.

De voorzitter: Dank u wel. We hebben twee termijnen gehad en het college twee keer gehoord, dus ik stel voor over te gaan tot stemming. Dat doen we door allereerst over de moties te stemmen en daarna over het raadsvoorstel.

H - 41

Motie M3, ‘Eerst weten dan meten’ wordt in stemming gebracht en met 17 tegen 7 stemmen verworpen. Tegen hebben gestemd mevrouw Pellikaan, de heren Roeland, Schefferlie, Tekir, Van Willigen, Bahlmann, Barth, Van Breemen, Chaaby, Hassouna, Koçak en Van der Lee, mevrouw Molengraaf-Vullers, de heren Van Mourik, Onvlee en Oostrum en mevrouw Van Oversteeg. Voor hebben gestemd de heer Van Santen, mevrouw Stevens, de heer Wientjes en de dames Dansen, Hamann, Van Maaren en Mager. Stemverklaringen De heer Van Mourik: Ik heb al aangegeven op een gegeven moment aan de inbrenger: meten is wel weten, maar weet dan wel wat je meet. Maar ik stem toch tegen. Motie M4, ‘Laat inwoners kiezen’, wordt in stemming gebracht en met 19 tegen 5 stemmen verworpen. Tegen hebben gestemd mevrouw Pellikaan, de heren Roeland, Van Santen, Schefferlie, Wientjes, Van Willigen, Bahlmann, Barth, Van Breemen, Chaaby, Koçak en Van der Lee, de dames Van Maaren, Mager en Molengraaf-Vullers, de heren Van Mourik, Onvlee en Oostrum en mevrouw Van Oversteeg. Voor hebben gestemd mevrouw Stevens, de heer Tekir, de dames Dansen en Hamann en de heer Hassouna. Motie M5, ‘Samen houden we Gorinchem schoon’, wordt in stemming gebracht en met 22 tegen 2 stemmen aanvaard.

Voor hebben gestemd mevrouw Pellikaan, de heren Roeland, Van Santen, Schefferlie, Tekir, Wientjes, Van Willigen, Bahlmann, Barth, Van Breemen en Chaaby, mevrouw Hamann, de heren Hassouna, Koçak en Van der Lee, de dames Van Maaren, Mager en Molengraaf-Vullers, de heren Van Mourik, Onvlee en Oostrum en mevrouw Van Oversteeg. Tegen hebben gestemd de dames Stevens en Dansen. De voorzitter: Aan de orde is ten slotte het raadsvoorstel. Ik bied de mogelijkheid tot het afleggen van een stemverklaring. De heer Van Mourik: Voorzitter. Bij afval hebben we vaak het beeld dat het van buitenaf komt, afvaltoerisme. We hebben zelf geconstateerd dat het ook door inwoners zelf gebeurt, met name ook bouwafval. Als we dat dan constateren en even naar Waardlanden bellen, dan zegt Waardlanden “ga maar naar de boa’s”, en dan staan mensen weer op hetzelfde punt. Ik zou in dezen graag een lik-op-stukbeleid willen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen.

H - 42

De heer Van Santen: Wij stemmen tegen, voorzitter, en dat zal u misschien niet verbazen, vooral vanwege het feit dat wij de overgang van stap 2 naar stap 3 gewoon te snel vinden en te weinig onderbouwd. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter. Wij ondersteunen de ambitie om de CO2-uitstoot terug te dringen en de stijging van de afvalstoffenheffing een halt toe te roepen, maar de wijze waarop we dat gaan doen, een kostbaar systeem met pasjes, zonder te weten welke nadelige gevolgen dat heeft, maakt dat we niet kunnen instemmen met dit voorstel. We steunen wel alle andere maatregelen, zoals het weer toestaan van bestelbussen en de voorlichting op scholen. Dank u wel. Zonder hoofdelijke stemming wordt hierna conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten, onder aantekening dat de fracties van VVD, D66, SP, Gorcum Actief, GroenLinks en Van Maaren geacht willen worden tegen te hebben gestemd. De voorzitter: Ik stel voor dat we weer even een minuut of vijf pauzeren. Ik schors de vergadering (21.40 uur). Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend (21.46 uur). 6.d Herinrichting Haarse Kades (2021-741817)

De voorzitter: Dames en heren. In de B&A-sessie van 3 juni 2021 is geconcludeerd dat dit een bespreekstuk is, met aankondiging van een motie, waarbij door de voorzitter is vastgesteld dat in de raad alleen nog zal worden gesproken over de motie en niet meer over het voorstel. Ik ga ervan uit dat u zich daar ook aan houdt. In eerste termijn is een spreektijd afgesproken van twee minuten per fractie, een spreektijd van vijf minuten voor het college en voor de tweede termijn een spreektijd van twee minuten per fractie en drie minuten voor het college. Ik geef allereerst mevrouw Dansen van de SP het woord. Mevrouw Dansen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb wel een beetje ruimte nodig om de motie in te leiden, dat zult u begrijpen. De SP mist de integraliteit bij het voorstel, mist de bredere blik op het gebruik van de Haarsekades. Er is een heleboel tijd geweest om gebruikers te enquêteren, maar dat is niet gebeurd. Je zou zelfs kunnen zeggen dat wat betreft de verkeersafwikkeling op de Haarsekades vrijwel de hele stad betrokken is. Toch is alleen aan de direct omwonenden een vragenlijst toegestuurd. We hebben een mobiliteitsvisie in Gorinchem, die is ook niet toegepast, de verkeersstromen worden niet ontvlochten, de kwaliteit voor fietsers wordt niet verbeterd en u hebt de mogelijkheid van een vrijliggend fietspad zelfs niet overwogen.

Het laatste punt dat ik nog even wil maken voordat ik de motie voorleg is het volgende. In rapport van de SWOV over de Visie duurzaam veilig wegverkeer kunt u lezen waarom uw plan niet voldoet. Wij vragen ons af of u dit plan überhaupt getoetst hebt aan deze H - 43

visie. In het rapport staat namelijk dat het verkeer zich moet aanpassen aan de zwakste verkeersdeelnemer en er voldoende ruimte moet zijn voor veilig passeren, dus een snelheidslimiet van 30 km per uur en de weg moet voldoende breed zijn om elkaar te passeren. Dit alles opgemerkt hebbende onze motie: Motie M6: De Haarse Kade kan (veel) beter De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 24 juni 2021; constaterende dat:  het voorliggende voorstel voor de Haarse Kades niet veilig is voor fietsers;  er in het kader van de participatie maar een beperkt aantal belanghebbenden (stakeholders) betrokken zijn en dan nog alleen in geografische context;  in het kader van de participatie door de gemeente betrokken stakeholders een zeer beperkt aantal keuzes hadden;  het in het kader van de participatie zeer de voorkeur zou moeten hebben om ook de scholen en de fietsers actief te betrekken in het proces; overwegende dat:  bij het voorliggende voorstel voor de Haarse Kades geen rekening is gehouden met de verkeerskundige context (verkeersafwikkeling en knelpunten);  bij het voorliggende voorstel voor de Haarse Kades geen ontvlechting van verkeersstromen is toegepast;  er alleen naar de Haarse Kades is gekeken voor fietsroutes en niet naar een wat ons betreft voor de hand liggende optie voor een geheel vrij fietspad, wat ook recreatief toegepast kan worden,

over bijvoorbeeld de Handelskade of over de Abraham Kemplaan in de richting van het Fazantenspoor; verzoekt het college:  een nieuw voorstel voor de Haarse Kades te maken waarbij met de voorgaande overwegingen en constateringen rekening gehouden is.

Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Koçak, PvdA. De heer Koçak: Dank u wel, voorzitter. Ik heb geprobeerd aandachtig te luisteren naar mevrouw Dansen en wil graag enkele vragen stellen, maar eerst even het fractiestandpunt. Wij wisten dat dit project begrensd is en gericht op knelpunten aan de Haarsekade. Het is de bedoeling dat na het uitvoeren ervan een rustig en evenwichtig beeld ontstaat over de Haarsekade, met de nodige maatregelen. Bovendien is dit voorstel wat betreft de fietsroutes ook opgenomen in onze uitvoeringagenda van het mobiliteitsplan. Dus wat ons betreft is de motie echt onnodig. Naar aanleiding van de motie hebben wij voorts de volgende vragen. De SP constateert dat het voorstel voor de Haarsekade niet veilig is. Op grond waarvan constateert de SP dat de Haarsekade voor de fietsroutes onveilig is? Onveiligheid ervaren is nog iets anders dan iets als onveilig bestempelen. Mevrouw Dansen heeft ook opgemerkt dat de SP de integraliteit van dit voorstel mist. Ik vraag me af waarom de SP dan op 24 september 2020 tegen het mobiliteitsplan heeft gestemd. Kortom, ik ben benieuwd naar de reactie van mevrouw Dansen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Pellikaan, Democraten Gorinchem.

H - 44

Mevrouw Pellikaan: Ik zou alleen reageren op de motie in de tweede termijn, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen, VVD. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Ik begrijp best dat dit voor de experts ook een lastig traject is, gezien alle beperkende factoren. Dat wilde ik vooraf nog even meegeven. Wij denken overigens ook dat er op het punt van participatie nog wel wat verbetermomenten waren, maar daar hebben we het al over gehad. Onze gedachten over de motie komen neer op het volgende. Wij hadden gevraagd naar inbreng vanuit eerdere plannen en een cijfermatige onderbouwing op de verkeersveiligheid. Die antwoorden waren summier en eigenlijk niet toereikend. Wat de heer Koçak zei is helemaal waar: veiligheid ervaren is iets anders dan iets als onveilig bestempelen. We weten eigenlijk niet wat het nieuwe plan daarin gaat doen, maar we weten ook niet wat het huidige plan daarin doet. Een belangrijk doel van dit plan was meer fietsveiligheid, voor ons destijds ook reden om mee te gaan in het idee voor herziening op dit traject, ook in het kader van de rondweg Noord. Maar de VVD ziet ook niet hoe dit plan per definitie gaat bijdragen aan fietsveiligheid. De fietsers blijven immers op dezelfde weg fietsen als de automobilisten.

Het beschikbare wegoppervlak wordt eigenlijk alleen maar smaller, en dat in het scenario onthaasting, waarbij we verwachten dat iedereen achter elkaar blijft rijden en zich aan de maximumsnelheid gaat houden. Dat is een mooi streven, van irritatiemoment naar onthaastmoment, maar is het ook echt praktijk-proof? Stel even dat we ervan uitgaan dat dit scenario in de praktijk niet werkelijkheid blijkt te zijn en dat irritatie toch de boventoon gaat voeren, dan wordt er naar onze mening te weinig rekening gehouden met mogelijke inhaalacties, hardrijders, et cetera. Veel afremming van verkeer moet dan komen door de inzet van menselijke schilden als voetgangers bij talloze zebrapaden – waarom eigenlijk zoveel?, vroeg ik me af – en fietsers. En dan nog één klein aandachtspunt. In de beantwoording werd aangegeven dat geen rekening is gehouden met de verscheidenheid aan verkeers- en fietsontwikkelingen, van een verdere terugkeer van bakfietsen tot de opkomst van elektrische fietsen. Dat vinden wij een gemiste kans. Kort gezegd: wij denken dat dit niet de oplossing is en zullen daarom tegenstemmen. In dat kader zullen we ook voor de motie van de SP stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir, D66. De heer Tekir: Ja, voorzitter, dank u wel.

Een paar noties vanuit D66 naar aanleiding van de motie die is ingediend en eigenlijk reagerend op allerlei gedachten om hier alsnog iets anders te gaan doen. Wij hebben hier een participatietraject doorlopen waarom we als raad in 2018 zelf hadden gevraagd naar aanleiding van een motie die wij indienen om een ontwerpwedstrijd te organiseren. Dat participatieproces is inmiddels doorlopen. Het had wat ons betreft best een eigen, andere invulling mogen krijgen in de vorm van echt een wedstrijd met pitches en met een wat radicaler ontwerp. In die zin snappen we dat er nu verschillende ideeën liggen om toch iets anders te gaan doen. Tegelijkertijd denken wij wel: wie A zegt, moet ook B doen. Ik heb zelf deelgenomen aan de sessies, als toehoorder, H - 45

de ontwerpateliers, en die sessies liepen allemaal uit. Omwonenden en alle andere inwoners hebben daar actief aan deelgenomen. Wij zijn zelf ook te rade gegaan in de omgeving van de Haarsekaden, of het ontwerp dat er nu ligt op draagvlak kan rekenen, en dat is met alle mitsen en maren ook het geval. Ik ben geen fan van die formulering, maar het is een samenhangend pakket aan maatregelen dat hier nu voorligt en volgens mij moeten we dat gewoon uitproberen, nu ja zeggen, daarmee het participatietraject afronden en overgaan tot uitvoering, want daar is het wachten nu op. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bahlmann, Stadsbelang. De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Ik vind trouwens de motie die ingediend is teniet doen aan de burgerparticipatie. Het voorlopig ontwerp is gemaakt samen met de omwonenden. We begrijpen de alternatieve fietsroutes die geboden worden in de motie. Stadsbelang is wel verheugd dat er burgerparticipatie is geweest met betrekking tot het voorlopig ontwerp, maar we hebben wekelijks nog contact met de omwonenden en er zijn nog steeds zorgen vanuit daar. Dat is iets om mee te nemen naar het vervolgtraject voor het definitieve ontwerp. We gaan ervan uit dat de bewoners ook meegenomen worden via burgerparticipatie in het definitieve ontwerp en we stellen nog een aantal suggesties voor richting de wethouder.

Misschien kijken of er een mogelijkheid bestaat voor een keerlus aan de zuid- en noordzijde voor het vrachtverkeer. Een betere bebording van de 30 kmzone is al aangegeven. Ik heb ook klachten vanuit de wijk gehoord met betrekking tot de werkzaamheden van Stedin, dat er door het gebruik van tijdelijke drempels heel veel overlast is. Het is misschien een voorstel om dat te doen via kunststof-afzetblokken en te kijken of dit ook werkt in het definitieve ontwerp. De wethouder heeft al aangegeven dat er een duidelijke scheiding in het definitieve ontwerp komt met betrekking tot de rijbaan en de parkeervakken. Dit was het vanuit Stadsbelang, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Breemen, GroenLinks. De heer Van Breemen: Voorzitter, dank u wel. Ik zal alleen ingaan op de motie van de SP. Eigenlijk viel de motie ons een beetje tegen, omdat de fractie van de SP in B&A had gezegd met een concreet voorstel te zullen komen, dus bijvoorbeeld om een fietspad langs de oostzijde van de Haarwijk te onderzoeken. Dat is allemaal niet gedaan en nu ligt er een motie die eigenlijk uitspreekt “we zijn tegen en doe het maar opnieuw”. Die motie is in die zin een beetje overbodig en meer reden nog voor ons om er tegen te stemmen is dat wij het niet eens zijn met alle constateringen.

Er is wat ons betreft goed aan participatie gedaan en er ligt een voorstel dat wat ons betreft op een goede manier omgaat met deze nogal ingewikkelde weg. Een fietspad door de middenberm is volgens mij wel degelijk onderzocht en afgevallen in alle scenario’s. Met de maatregelen die er nu liggen lijkt het wat ons betreft een goede verbetering van deze wegen, dus wij zullen de motie niet steunen en het plan wel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Barth, ChristenUnie/SGP.

H - 46

De heer Barth: Dank u, voorzitter. Verrassend, want ik wist niet dat ik was opgegeven als spreker over dit punt. Maar kort. De Haarsekades zijn feitelijk al jaar en dag een gevaarlijke route, met name voor fietsers, en de ChristenUnie/SGP is heel blij met de wil om dit veiliger te krijgen. Wij onderschrijven, zoals de heer Tekir dat verwoordde, dat er diverse participatiemomenten zijn geweest. Dat betekent dat wij de motie van de SP niet zullen steunen. Het college willen wij nog wel het aandachtspunt meegeven om de snelheid van het gemotoriseerd verkeer goed te monitoren. We verwachten dat dat geremd wordt door het fietsend verkeer, maar wat als er geen fietsers zijn, ’s avonds laat bijvoorbeeld? Pas dan bijvoorbeeld flitspalen toe, maar houdt het veilig, zodat het voldoet aan de doelstelling. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Onvlee, CDA. De heer Onvlee: Dank u wel, voorzitter. Ik zal niet ingaan op wat ik in B&A heb gezegd. Daar hebben we eigenlijk al aangegeven dat we dit een goed voorstel vinden en we het DO graag zien. Veel wijsheid daartoe. Dan de motie. Het is een beetje inhoudelijk gek ding dat wordt gesuggereerd dat ontvlechting de oplossing is.

Ontvlechting is niet per definitie de oplossing bij een 30 km per uur-weg en ik zou mevrouw Dansen willen adviseren om de SWOV-site toch nog eens wat beter te bestuderen, dat het ook altijd maatwerk is en sterker nog: de richtlijnen aangeven dat het in dit geval niet op deze manier met ontvlechting moet plaatsvinden. Maar de hoofdreden waarom wij niet zullen instemmen met de motie is toch wel de participatie […] De voorzitter: De verbinding is erg slecht. Misschien kunt u even teruggaan in uw betoog. U had het op een gegeven moment over de motie, dat u die niet wilde steunen in verband met de participatie. Daarna viel u weg. De heer Onvlee: Ja. Als het gaat om de participatie, wil ik vooral aangeven dat het jammer is en bijna een schoffering van de mensen die hebben meegedacht aan het ontwerpen van de nieuwe inrichting. De heer Tekir zat erbij en gaf al aan dat het heel veel denkwerk heeft opgeleverd en het zou zonde zijn als we dat met deze motie in één keer teniet doen. Daarom zullen wij niet instemmen met deze motie. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik wethouder Van der Geest het woord. Mevrouw Hamann: Voorzitter, ik ben bang dat u mij vergeten bent! De voorzitter: U staat niet op het lijstje, u hebt zich niet aangemeld. Mevrouw Hamann: Ik dacht het wel. De voorzitter: U staat niet op mijn lijstje, maar als u het woord wenst, kunt u dat alsnog krijgen.

Mevrouw Hamann: Heel graag. De voorzitter: Bj dezen dan. H - 47

Mevrouw Hamann: Ik zal het kort houden. Voor ons ligt een voorlopig ontwerp. Het gaat erom dat er een veilige scholierenroute komt en dat aanwonenden minder overlast hebben van onder meer vrachtverkeer. Gorcum Actief is voorstander van ‘Auto te gast’. Dit ontwerp kan verder worden uitgewerkt met plateaus, en niet met drempels, en met een voortdurende participatie, zoals die er tot nu toe is geweest. Wij vonden die erg goed. Wegens werkzaamheden van Stedin zijn er op het ogenblik veel klachten over de drempels die er nu liggen. Ook om die reden wil ik graag dat bewoners betrokken blijven bij de uitwerking van dit ontwerp. Kan de wethouder dat toezeggen? Voor wat betreft de motie: een fietsroute via de Handelskade is hartstikke leuk, maar fietsers nemen altijd de kortste route, en zeker scholieren, dus die zullen gewoon over die Haarsekaden blijven rijden. Het klinkt misschien raar, maar veiligheid is een subjectief iets en op de Haarsekaden gebeuren eigenlijk maar weinig ongelukken, dus we hopen dat het allemaal goed komt. Blijf de bewoners betrekken, dat is ons advies. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van der Geest. Wethouder Van der Geest: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het ook kort houden, want we hebben het hierover al uitgebreid in B&A gehad en we hebben ook een dubbele I&O gehad over het ontwerp.

Het ontwerpatelier heeft z’n werk gedaan en het is een werkvorm die naar meer smaakt, hoe we op deze manier kunnen participeren in de stad. De heer Tekir noemde het een samenhangend pakket aan maatregelen en volgens mij dekt dat wel heel goed de lading. Een aantal suggesties van uw kant zijn al eerder gegeven tijdens de B&A en ik hoorde onder anderen de heer Bahlmann dat ook doen, ook voor de tijdelijke situatie tijdens de werkzaamheden van Stedin. Die nemen we mee om even te kijken of dat minder overlast kan geven. Er zijn ook nog suggesties gedaan vanuit de buurt. Zoals gezegd: u stemt vanavond over het voorlopig ontwerp, we gaan het uitwerken richting een definitief ontwerp en daar zullen we natuurlijk ook de bewoners over informeren. We zullen nagaan hoe we een aantal dingen kunnen wegen en op een goede manier meenemen. Sommige dingen zullen wellicht niet haalbaar zijn, maar daar zullen we natuurlijk de participanten over informeren. Rest mij nog de motie van de SP. Ook daarin kloppen de constateringen niet helemaal, want in het kader van de participatie zijn ook de scholen en de Fietsersbond actief betrokken. Bovendien is er een uitgebreide enquête geweest waarin de drie scenario’s zijn voorgelegd, waarvan de voorkeursvariant nog nader is uitgewerkt op twee participatieavonden. Dus zowel inhoudelijk als qua participatie ontraad ik de motie. De voorzitter: Dank u wel.

Aan de orde is de tweede termijn. Allereerst is het woord aan de heer Koçak. De heer Koçak: Dank u wel voorzitter. Als we de motie zouden aannemen, zouden we het hele proces opnieuw moeten doorlopen en dat moeten we absoluut niet hebben. Zoals de heer Van Breemen en de heer Tekir heel mooi zeiden: laten we het in ieder geval proberen en evalueren. Mevrouw Dansen roep ik op: laten we samen proberen dit voor

H - 48

elkaar te krijgen, met de beperkingen, en dan kunnen we tijdens de evaluatie altijd nog zien wat de aandachtspunten zijn en die corrigeren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Nog even kort, aanvullend over de fietsveiligheid of -onveiligheid. Daar zijn we natuurlijk niet ongevoelig voor. Sterker nog: het was drie jaar geleden de aanleiding om dit op te tuigen. Maar wij begrepen eerder dat de Fietsersbond op dat punt een positief oordeel had geveld, dat dit plan in ieder geval de fietsveiligheid ten goede komt. Wellicht dat dat de twijfels wegneemt. Voor ons was het in ieder geval mede reden om in te stemmen. Zou de wethouder dat nog even kunnen bevestigen en mogelijk ook het advies van de Fietsersbond delen met de raad? Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Pellikaan. Mevrouw Pellikaan: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit mij aan bij de sprekers voor mij die hebben beaamd dat er een uitgebreid participatietraject is gelopen. De wethouder benoemde het net al: Fietsersbond, Gehandicaptenplatform, scholen zijn hierbij betrokken. Dat waarderen wij zeer. De motie van de SP zullen wij dan ook niet steunen, het voorstel zelf wel. Wat we daar ook fijn aan vinden is dat de karakteristiek van de Haarsekaden daarin ook gewaarborgd is. Dat vinden wij ook waardevol. Daar laat ik het voor nu even bij, voorzitter. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Dansen. Mevrouw Dansen: Dank u wel, voorzitter. Het is teleurstellend dat zo weinig mensen in deze raad meevoelen met onze zorg over de onveiligheid van de Haarsekade. Die is op dit moment al onveilig en wordt alleen maar onveiliger, want ik kan u op een briefje geven dat op het moment dat een auto de hele Haarsekade lang achter een aantal fietsers zit en dus in dat tempo moet rijden, dat gegarandeerd een keertje gaat leiden tot vervelende acties en wellicht ongelukken. Ik hoop niet dat wij dan moeten zeggen “we hebben het toch gezegd”. Maar helaas, wij zullen tegenstemmen. De voorzitter: De heer Koçak, interruptie. De heer Koçak: Dan ben ik oprecht benieuwd op grond waarvan mevrouw Dansen concludeert dat het op dit moment onveilig is. De voorzitter: Mevrouw Dansen. Mevrouw Dansen: Dan vraag ik me echt af of u wel eens over de Haarsekaden heeft gefietst, meneer Koçak. Ik wel, en dat is best een beetje angstig als auto’s langs je heen willen. Dat ligt niet aan mijn leeftijd, maar gewoon aan de manier waarop er gereden wordt. We hebben in Gorinchem een aantal plekken die de gevaarlijkste plekken zijn die ik ooit van mijn leven gezien heb, een aantal rotondes die heel griezelig zijn. Wij willen slechts voorkomen dat eenzelfde gevaarlijke situatie op de Haarsekaden zou ontstaan.

H - 49

Maar dit is een democratisch gremium. Als mensen niet voor willen stemmen, stemmen ze niet voor. Jammer. De heer Koçak: Voorzitter, de laatste zin. Ik woon in de Haarwijk, ik fiets dagelijks, maar blijkbaar merk ik dat dat eigen ervaring is. Prima, dank je wel. Mevrouw Dansen: Nog één laatste opmerking. Ik heb de heer Koçak zien fietsen, ik geloof er niks van. De voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Ja, voorzitter. Ik wou nog zeggen: ik hoor nog best veel over de participatie, want de huidige participatie is zeker positief, maar de participatie kan ook op sommige punten nog best wel wat beter. Motorische belangengroepen, daar heb ik het dan over, zijn niet meegenomen en het belang van de straat gaat natuurlijk veel verder dan enkel dat van de bewoners van die straat. Het is veel meer van belang om dat in het geheel te zien, van doorstroming onder andere ook. Los daarvan kan de uitkomst ook gewoon zijn dat een juiste oplossing nog niet erg in het verschiet ligt, los van wat verbeterpunten. Zoals mevrouw Dansen ook terecht zei: hoe groot is het probleem op een aantal van die punten nu precies? Die onderbouwing mis je gewoon nog steeds in dit proces. Nou, dan kunnen we best met elkaar op die punten juist nog een keer goed nadenken. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u, voorzitter. Heel kort.

De wethouder bevestigde dat de participanten op de hoogte zullen worden gehouden, en dat is heel goed. Ik had gezegd “erbij blijven betrekken” en ik hoop dat dat ook kan worden toegezegd door de wethouder. Wat ik mis in het antwoord is wat er gaat gebeuren met de drempels die er nu liggen en waar die mensen heel erg boos over zijn. Misschien kan de wethouder daar nog iets over zeggen. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van der Geest. Wethouder Van der Geest: Ja, voorzitter, om met dat laatste te beginnen, over de tijdelijke drempels die er liggen. We constateren dat de auto’s die er nu niet geparkeerd staan zorgen voor een ruimere weg, waardoor er wat harder gereden wordt. Het is net zoals in de eerste periode rond november/december. Er zijn dan snelheidsbeperkende maatregelen nodig. Die zorgen er inderdaad voor dat er wat trillingsoverlast is, maar anders is er een flinke verkeersveiligheidsoverlast. Ik hoorde net een suggestie, volgens mij van de heer Bahlmann, over het versmallen van de weg. Ik ben zelf geen verkeerskundige, maar daar kunnen we natuurlijk altijd naar kijken. Voorlopig blijven ze in het kader van de verkeersveiligheid echter wel liggen. De voorzitter: De heer Bahlmann, interruptie.

H - 50

De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de wethouder graag doorgeven dat de mogelijkheid bestaat om kunststof-afzetblokken neer te zetten. Die zijn heel makkelijk neer te zetten, ze geven versmallingen en je kunt meteen zien wat het effect is. De voorzitter: Nog een interruptie van mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Wat gaat de wethouder nou zeggen tegen de buurtbewoners, die allemaal klachten hebben ingediend deze week? De voorzitter: Wethouder Van der Geest. Wethouder Van der Geest: Wat ik net aangaf. We hebben ook klachten gehad dat de verkeerssnelheid te hoog lag, daarom zijn er drempels neergelegd. Dat was ook eind vorig jaar het geval. Het levert nu inderdaad overlast op, dus we gaan kijken hoe we die kunnen beperken, maar er zal altijd overlast zijn. Dat is ook de reden waarom niet tot verkeersdrempels overgegaan kan worden op de Haarsekaden, omdat die heel veel trillingsoverlast geven en niet alle huizen daarop berekend zijn. Ten slotte kan ik de heer Tekir bevestigen dat de Fietsersbond heeft ingestemd. Dat is echter in een gesprek geweest en ik kan het dus niet zwart-op-wit geven. Ik hoop dat dit voldoende is, voorzitter. De heer Tekir: Wij geloven de wethouder op zijn blauwe ogen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. We gaan over tot de stemming, eerst over de motie, daarna over het raadsvoorstel.

Klopt het als ik concludeer dat alleen de SP voor deze motie is en de overige leden van de raad tegen? De heer Van Santen: Nee, dat klopt niet, voorzitter. Wij zijn ook voor de motie. De voorzitter: Dus SP en VVD zijn voor. Dan is deze motie met 19 tegen 5 stemmen verworpen. Aan de orde is ten slotte het raadsvoorstel. Zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten, onder aantekening dat de fracties van VVD en SP geacht willen worden tegen te hebben gestemd. 6.e Werken in het stadhuis van de toekomst (2021-747647)

De voorzitter: Dames en heren. Bij de vaststelling van de agenda is het oorspronkelijke hamerstuk 5.a gewijzigd in bespreekstuk en als agendapunt 6.e aan de agenda toegevoegd. Het woord is allereerst aan de fractie ChristenUnie/SGP. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Dank u wel, voorzitter. Een tijdje terug hebben we een I&O/B&A over Werken in het stadhuis van de toekomst gehad. Daar was ik al wat kritisch over sommige meubilaire invullingen, laat ik het zo maar zeggen. Er wordt een budget van 150.000 euro gevraagd en D66 en wij hebben gevraagd om een specificatie van die kosten: wat gaat nu waar naartoe? Daarin werd voor mijn fractie heel erg duidelijk dat de H - 51

helft van dat geld gaat naar objecten, meubilair, waarvan je je kunt afvragen of dat in coronatijd überhaupt te gebruiken valt en of het na coronatijd gebruikt zal willen worden en of het dan niet direct naar Marktplaats gaat. Vandaar dat wij een amendement hebben gemaakt, dat als volgt luidt: Amendement A1 De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 24 juni 2021; stelt voor onder punt 1 van het besluit de tekst te wijzigen naar: 75.000 euro beschikbaar te stellen voor het doen van aanpassingen in het stadhuis voor de korte termijn.

U zult zien dat deze 75.000 euro precies het geld is voor het akoestische meubilair dat gepland was. Verder heb ik er eigenlijk geen opmerkingen over. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Het spijt me te moeten zegen, maar ik vind het eigenlijk allemaal een beetje half werk, wat overigens in lijn is met het raadsvoorstel, dat ook uitgaat van 50% werken op het stadhuis. We krijgen eerst een soort sessie met de raad, waarbij toch wel wat geld wordt gevraagd voor een nieuwe inboedel, zonder cijfermatige onderbouwing, of iets omtrent verdelingen – eigenlijk kon niemand er in die sessie iets concreets over zeggen –, en dan wordt vervolgens een A4’tje aangeleverd in Word waarbij de optelling niet klopt. Er is een verschil van 4.600 euro. Dat stoort mij. En als het dan gaat om meubilair, de grootste post, dan gaan we de inrichting op sommige punten in tegenstelling tot wat het raadsvoorstel ambieert verre van coronaproof maken. Bij de eerste de beste volgende uitbraak, of ziekte, kunnen we die middelen eigenlijk afschrijven. Maar goed, laten we hopen dat dat nooit meer zal gebeuren. Dus wij steunen het voorstel van ChristenUnie/SGP in plaats van dit punt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Oostrum. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter.

Als je in een normale situatie met zo’n voorstel zou komen om meubilair te vervangen en kantoorbenodigdheden aan te schaffen, zou ik zeggen: joh, doe dat via de perspectiefnota, of via de gewone ambtelijke budgetten. Maar we hebben de afgelopen twee jaar nu eenmaal te maken gehad met een bijzondere coronasituatie en daar is behoorlijk veel gebeurd op het gebied van thuiswerken, heel flexibele fysieke en digitale aanwezigheid van ambtenaren, en daar hebben het college en de ambtelijke staf ongetwijfeld van geleerd hoe je op een andere en betere manier na corona kunt werken. Ik ben in dit geval vol vertrouwen dat het college en de ambtelijke staf er zorgvuldig over nagedacht hebben. Ik ga het niet narekenen, maar ik vind dat dit voorstel gewoon gevolgd kan worden. De voorzitter: De heer Van Breemen. De heer Van Breemen: Voorzitter, dank u wel. Toen ik de aanvullende informatie las, dacht ik: goh, dit is eigenlijk helemaal niet aan de raad, dit is eigenlijk alleen maar bedrijfsvoering. Maar omdat we het wederom over een overschrijding hebben van een

H - 52

budget, wordt het ineens wel interessant. Ik ben erg benieuwd hoe de wethouder gaat reageren op het amendement, maar voorlopig neig ik naar steun. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Van Doesburg. Wethouder Van Doesburg: Ja, voorzitter, dank u wel. Er wordt gesuggereerd dat we een poging doen om het stadhuis coronaproof in te richten, maar dat is natuurlijk niet het geval. Dit is een goed doordacht plan om met bescheiden middelen – het lijkt heel veel, maar het gaat over 170 werkplekken en dan kun je verrassend weinig doen voor dit geld, maar wel net dat wat nodig is, functioneel gezien – dynamischer en anders te gaan werken. De manier van werken in ons stadhuis verandert gewoon en daar heb je dit soort aanpassingen voor nodig, om dynamischer en functioneel op een goede manier in dit stadhuis te kunnen werken. Het helpt niet als je dit half uitvoert, je hebt er echt deze hele investering voor nodig, een soort minimale inspanning om echt mee te komen in de tijd. Er is ambtelijk echt zorgvuldig naar gekeken. Er wordt echt niet met geld gesmeten, het wordt echt duurzaam en doelmatig gedaan. Ik zou het amendement om die reden willen ontraden. Dank u wel. De voorzitter: Wenst iemand nog n tweede termijn het woord? Mevrouw Molengraaf-Vullers: Ja, voorzitter, graag. De voorzitter: Dan geef ik allereerst mevrouw Molengraaf het woord en daarna de heer Onvlee.

Mevrouw Molengraaf-Vullers: Voorzitter. De wethouder suggereert dat ik zou suggereren dat het doel van dit voorstel is om het stadhuis coronaproof in te richten, maar dat heb ik helemaal nergens gezegd. Ik heb alleen maar geconstateerd dat wat we gepresenteerd hebben gekregen voor die 75.000 euro – met de rest heb ik helemaal geen problemen –, voor die 75.000 euro die ik eruit wil halen worden een soort huddleeieren/cubicals gekocht waar je met twee personen, of met vier personen, in kan gaan zitten om omgevingsgeluidvrij te kunnen vergaderen en dat lijkt me in een tijd van corona – en ik denk dat we voorlopig echt nog wel aan afstand houden zitten en dat veel mensen ook misschien zelfs wel angstig zullen zijn om in zo’n ding te kruipen – we die dingen helemaal niet zullen kunnen gebruiken, en ik stel me zomaar voor dat, als we ze wel kunnen gebruiken, ze wellicht helemaal niet bevallen. Ik denk gewoon dat dit geen verstandige uitgave is om op dit moment te doen. Ik heb echt grote vraagtekens bij het nut ervan, die heb ik ook in B&A geuit en daar vloeit het amendement uit voort. Ik zie wel hoeveel steun ervoor is. Laat het in ieder geval een signaal zijn, zoals de heer Van Breemen ook zei: weer een overschrijding, jongens, laten we daar eens mee ophouden. De voorzitter: De heer Onvlee. De heer Onvlee: Ja, dank u wel, voorzitter.

Tijdens de B&A heb ik aangegeven dat ontmoeten steeds belangrijker wordt op alle plekken, juist na corona, en dat we het wegwerken van mails, zeg maar, steeds vaker thuis gaan doen. Dit draagt er enorm aan H - 53

bij en het amendement zou daar juist afbreuk aan doen. Daarom zullen we dit amendement niet steunen. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Voorzitter, mag ik daar een vraag over stellen? De voorzitter: Ga uw gang. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Ik ben dan wel benieuwd hoe de heer Onvlee ziet hoe je elkaar kunt ontmoeten, want je zit met z’n tweeën, of vieren, in een klein hok. Ontmoeten is in een grotere ruimte toch handiger, denk ik. De heer Onvlee: Dat draagt daar ook zeker aan bij. U gaf net aan: wie durft er nou naast elkaar te gaan zitten? Nou, dat betekent dus dat men gaat ontmoeten en dat doe je dus ook in zulk soort locaties. Daarom vinden wij het nog steeds een verstandig plan om ook hiervoor te gaan, dus het totale plaatje goed in één keer in te richten. De voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Voorzitter. Dat corona komt misschien bij mij vandaan, want het voorstel gaat uit van de post-corona-tijd, een andere werkwijze e.d. Dat is een lering uit corona, zou je zeggen, en dan kun je aannemen dat er meer lering is op dit gebied, op het gebied van bijvoorbeeld hygiëne e.d. Maar misschien hebben wij dat verkeerd begrepen. Wij zullen voor het amendement stemmen, maar ook voor het voorstel. Wij willen in ieder geval dat de zaken vooraf helder gecommuniceerd worden en ook met de correcte onderbouwing. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir.

De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. In de tweede termijn toch even, omdat we medeindiener zijn van het amendement. Het liefst voeren wij ook geen debat over de bedrijfsvoering, maar hier gaat het om een overschrijding, en laten we daar niet lichtzinnig over doen, want met 150.000 euro doen we in dit huis volgens mij heel veel zaken, ook op andere domeinen. Dus dat budget is het zeker waard om hier eens goed naar te kijken. Het amendement is ingediend omdat we een voorstel zien over het werken in het stadhuis van de toekomst en die toekomst is, voor zover wij nu kunnen zien, nog ongewis. De ontwikkeling in den lande is nog volop gaande als het gaat om de herinrichting van de kantorenmarkt en wat het werken in de toekomst precies behelst, dus laten we nu asjeblieft niet al te veel kosten maken. ICT-voorzieningen om het thuiswerken nog verder te optimaliseren zijn allemaal prima, maar akoestisch meubilair en zitruimtes die we mogelijk straks weer op Marktplaats zetten vinden we geen goed plan. Overigens hebben wij vernomen dat die dingen ook bij een aantal ministeries in gebruik zijn en daar wil men ze graag op Marktplaats zetten, dus als we even wachten, kunnen we ze misschien voor een prikkie van Marktplaats halen. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Van Doesburg.

H - 54

Wethouder Van Doesburg: Dank u wel, voorzitter. Ik blijf bij het eerdere betoog, want ik denk dat dit een functionele, doelmatige en goede investering in de doorontwikkeling van de organisatie is. Er is natuurlijk ook heel zorgvuldig geparticipeerd met medewerkers in het huis, die hierover meegedacht hebben en die dus ook weten wat ze willen en hoe ze willen werken in de toekomst. We vertrekken dan inderdaad vanuit de aanname dat corona voorbij gaat en de maatregelen die daarbij horen ook. Daarmee denk ik dat we gewoon bij dit voorstel moeten blijven en dit gewoon goed moeten uitvoeren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. We gaan stemmen, allereerst over het amendement, daarna over het raadsvoorstel. Het amendement wordt in stemming gebracht, waarbij blijkt dat de stemmen met 12 tegen 12 staken. Voor hebben gestemd de heer Van Santen, mevrouw Stevens, de heren Tekir, Wientjes, Barth en Van Breemen, de dames Dansen en Hamann, de heer Hassouna en de dames Van Maaren, Mager en Molengraaf-Vullers. Tegen hebben gestemd mevrouw Pellikaan, de heren Roeland, Schefferlie, Van Willigen, Bahlmann, Chaaby, Koçak, Van der Lee, Van Mourik, Onvlee en Oostrum en mevrouw Van Oversteeg. Stemverklaringen Mevrouw Hamann: Het is weer een overschrijding en de toekomst is inderdaad nog zeer ongewis.

De huddle-eggs, of wat het mogen zijn, lijken me hartstikke leuk, maar echt overbodig op dit moment. Dus wij stemmen voor het amendement. De voorzitter: Wat ik al een beetje vermoedde is werkelijkheid geworden: de stemmen staken. Dat betekent dat wij hierover nu geen besluit kunnen nemen en dat dit agendapunt doorschuift naar de volgende raadsvergadering. 6.f Verzoek om inlichtingen Regionale Energiestrategie (RES)

De voorzitter: Het woord is allereerst aan de heer Oostrum van de PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Mij past enige bescheidenheid. Ik was niet bij de indieners van het verzoek om informatie en ik denk dat het handig is als degenen die de informatie gevraagd en gekregen hebben, daar als eerste op reageren. Ik had mij gemeld om eventueel daarna te reageren De voorzitter: Prima. Dan gooi ik de volgorde van de woordvoering even om en geef ik het woord aan mevrouw Molengraaf, ChristenUnie/SGP Mevrouw Molengraaf-Vullers: Voorzitter, dank u wel. Het was mij ook even onduidelijk hoe dat precies zou gaan, maar ik had er wel een beetje op gerekend dat ik aan de beurt zou komen.

H - 55

Samen met een aantal andere fracties hebben wij een verzoek om inlichtingen gedaan, want bij de diverse besprekingen over de RES was voor mijn fractie het beeld ontstaan dat bedrijven op Avelingen heel positief stonden tegenover de plannen om daar windturbines te gaan zetten, met het idee dat je daar een elektriciteitskabeltje tussen plopt en gelijk de stroom kunt afnemen. Ik zeg het in mijn woorden, want ik heb er geen verstand van. We waren dus heel erg verbaasd dat niet zo heel lang na het vaststellen van de RES de inspreker van Damen bij de provincie een ontzettend negatieve insteek koos en stelling nam tegen de windmolens. Ik zal u eerlijk zeggen: wij hebben voor de RES gestemd en een van de overwegingen daarvoor was juist dat de bedrijven zelf die windmolens daar zouden willen; dat was althans het beeld dat de wethouder bij ons gewekt heeft. Voorzitter. Als we alle stukken en de beantwoording van het college op ons verzoek om inlichtingen goed doorkijken, zien we dat het zo is dat de bedrijven zelf het initiatief genomen hebben en ook periodiek betrokken werden. Het is echter een beetje onduidelijk, want in heel veel stukken heeft de wethouder het over een aantal bedrijven en een ondernemersvereniging, zonder dat concreet wordt benoemd welke bedrijven dat zijn.

Als je goed doorleest, zie je dat niet alle bedrijven betrokken zijn, maar toch wel de grote spelers, en Damen hoort daar ook bij. Ik lees ook dat bedrijven specifiek zijn uitgenodigd. Ik vraag me af of die periodieke gesprekken er ook zijn geweest, ook met Damen, en of in de loop van de tijd was te voorzien, ook door de wethouder, dat er meer weerstand groeide. Is die omslag van positief naar negatief gesignaleerd? En als dat zo is: waarom hebt u ons daarover dan niet geïnformeerd? De inpraakreactie van de meneer van Damen zegt eigenlijk: te weinig communicatie, het is een te kleine oppervlakte, er waren maar vier bedrijven op de hoogte, Damen wist maar van één ander bedrijf. En ik lees ook dat deze meneer zegt: “de wethouder is bij ons geweest met ambtelijke ondersteuning, maar wij hebben eigenlijk gezegd dat dat bootje niet gaat varen, wij zijn het grootste anker, wij vinden het heel onverstandig wat er gebeurt”. En dan is mijn vraag aan de wethouder: vindt u dat dit goed verlopen is? Vindt u dat de insteek van het draaiboek voor de communicatie van het nationaal programma RES u hier een dienst bewezen heeft? Vindt u dat u motie 118 over het creëren van draagvlak, als u nu terugkijkt, goed en voldoende heeft uitgevoerd? Ik heb ook nog een vraag over een aan de raad geadresseerde brief – naar ik meen uit oktober 2020 – van de heer De Jong van Merwetank.

Die hebben we toen ter afhandeling in handen van het college gesteld en ik begrijp nu van deze meneer dat die nooit beantwoord is. Er liggen dus een heleboel eindjes waarvan ik echt hoop dat de wethouder daar een goede beantwoording op heeft. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. De RES 1.0 is door een meerderheid van deze gemeenteraad vastgesteld, evenals de motie om windturbines op minimaal 500 meter afstand te houden van woningen en natuurgebieden. Het issue vanavond is de onduidelijkheid en het gebrek aan communicatie. We voelen ons beduveld, heet het. De raad en de stad zijn op het verkeerde been gezet met het idee dat het bedrijfsleven dit zou H - 56

steunen. Dat blijkt niet het geval. Er is geen draagvlak voor tien megaturbines zo dicht bij de bebouwde kom, of in de buurt van natuurgebied Avelingen, zoals Gorcum Actief tijdens die vergadering al aangaf en daarom tegen de RES 1.0 stemde. De participatie is mislukt en Gorinchem is door Provinciale Staten daarvoor op de vingers getikt. Ik heb drie vragen aan de wethouder. Eén: kan de wethouder uitleggen welke stappen hij nu gaat ondernemen om communicatie en participatie te gaan verbeteren? Er is commotie en onrust ontstaan toen de familie Pellikaan een duidelijke afbeelding publiceerde in onder andere de lokale kranten. Zowel inwoners als het bedrijfsleven schrokken van het voorgestelde beeld. Een dergelijk plan heeft gevolgen voor de huizenmarkt, maar ook voor het vestigingsklimaat van Gorinchem. Juristen buigen zich over schadeclaims, de Stichting Mooi en Duurzaam Gorinchem kondigt aan te gaan procederen tot en met het Europese Hof. Een betrouwbare overheid wil dat niet. Om verder te kunnen, is het noodzaak vanaf nu vooral heel duidelijk en ook eerlijk te zijn. We moeten weten waar we aan toe zijn. De kaart van Haskoning met de tien locaties is pas van tafel als er een nieuwe, aangepaste versie ligt, want die biedt dan wel duidelijkheid.

Dus onze tweede vraag aan de wethouder is: kom nu met klem om eerst die 500 meter-motie uit te voeren en dat in kaart te brengen, zodat duidelijk wordt welke locaties verder onderzocht gaan worden. En we willen deze herziene kaart vóór het zomerreces ontvangen en die moet dan ook gecommuniceerd worden met de stad. Kan de wethouder dat toezeggen? Ik moet hierbij eerlijk mededelen dat ik voor de tweede termijn een motie hiervoor in de achterzak heb, maar ik hoop dat die niet nodig is. Met een duidelijke toezegging van de wethouder kunnen wij genoegen nemen En dan nu onze derde vraag. Zijn er in de regioDe voorzitter: Graag korter! Mevrouw Hamann: Wat zegt u, voorzitter? De voorzitter: Uw inleidingen op de vragen zijn wel heel erg uitgebreidMevrouw Hamann: Maar dit is alleen een vraag. De voorzitter: Prima. Mevrouw Hamann: Daar komt ‘ie. Zijn er in de regio afspraken gemaakt voor wat betreft de afstand tot windturbines? Ik vernam dat de twee windturbines op GorinchemNoord op minimaal anderhalve kilometer van de omliggende woonkernen moeten worden gebouwd. Is dat zo, en waarom is dat ons niet medegedeeld? Dank u wel. De heer Hassouna: Dank u wel, voorzitter, dank ook voor de beantwoording van het verzoek om inlichtingen.

Het wekte vooral onze verwondering, en daarom nog wat vervolgvragen, ook in lijn met wat mevrouw Molengraaf aangaf voor wat betreft de terugblik met betrekking tot het participatietraject. Terugkijkend en evaluerend zou u het wellicht anders ingestoken hebben. Kunt u een waardeoordeel geven aan het traject tot zover? Kunt u er tevreden op terugkijken, of denkt u bij nader inzien daar toch anders over?

H - 57

Dan een vervolgvraag naar aanleiding van de beantwoording. Waarom denkt u dat bedrijven ineens gingen klagen, terwijl het leek dat er voldoende gelegenheid was geweest tot participatie? Hoe verklaart u bijvoorbeeld de draai van Damen? Wat denkt u dat dat heeft getriggerd en hoe gaat u hiermee om? En dan nog wat vragen over het vervolg. Hoe gaat de wethouder om met de motie die is aangenomen voor wat betreft de afstandsnorm van 500 meter, een strenge geluidsnorm van 47 dB, effectenstudie voor iedere windmolen, daarbij inderdaad rekening houdend met natuurgebieden, alternatieven te onderzoeken ter compensatie van de tien windmolens en ook de omliggende gemeenten mee te nemen in de ontwikkelingen? Er waren namelijk wat zorgen, onder andere van CDA Altena voor wat betreft de windmolens. Dus de vraag is: heeft u wellicht al iets gedaan met deze motie, of hoe bent u voornemens deze vorm te geven? Had u deze motie bij nader inzien, met de inzichten die u nu heeft, wel geadviseerd aan te nemen, of bent u nog steeds van mening dat de raad deze motie niet had moeten aannemen? Mevrouw Hamann gaf aan dat u op de vingers bent getikt door de Statenleden, die vinden dat u met onze inwoners moet gaan praten als de plannen voor windenergie een kans van slagen willen hebben. Deze mening van direct omwonenden weegt zwaar voor de Provinciale Statenleden.

Hoe bent u voornemens met deze kritiek om te gaan? Dan: zijn de zoekgebieden nu definitief? En ook de scenarioschetsen zijn hier nu voor beschikbaar, in lijn met de vraag van mevrouw Hamann. En wat vindt u van de suggestie van Mooi en Duurzaam Gorinchem om meerdere windmolens te plaatsen langs de A27, ter hoogte van de afslag Meerkerk? En hoe staat de gemeente Molenlanden hier tegenover? De voorzitter: Dit zijn wel heel erg veel vragen en het is al bijna kwart voor elf. Ik weet niet of u nóg meer vragen hebt, maar het gaat wel heel veel tijd kosten om die allemaal grondig te beantwoorden. Dat zou ik ons allemaal niet aan willen doen. Dus sowieso doe ik nu al de suggestie richting de wethouder om er de kernvragen uit te halen en de rest eventueel schriftelijk te beantwoorden. De heer Hassouna: Oké. Dat was ook de laatste vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Stevens. Mevrouw Stevens: Dank u wel, voorzitter. De Regionale Energiestrategie is groots en rigoureus. Als we iets uit de geschiedenis kunnen leren, is het wel dat mensen niet gediend zijn van snelle, levens veranderende keuzes, zeker niet wanneer ze er niet bij betrokken worden. Windmolens waren gevoelig, zijn gevoelig en zullen altijd gevoelig blijven. Daarom is het belangrijk dat de wethouder er alles aan doet om iedereen zoveel mogelijk te horen.

Dit betekent luisteren, erkennen, leren, en nog meer luisteren, erkennen en leren. Dit proces houdt niet op. Daarom verbaast de houding van de wethouder mij. Inmiddels hebben we al meerdere geluiden van inwoners en bedrijven moeten horen dat ze zich niet betrokken en gehoord voelen. Maar toch zegt de wethouder dat hij het goed heeft gedaan. Dat siert de wethouder niet, want ook al zijn de minimale, verplichte trajecten gevolgd, voor ingewikkelde en gevoelige zaken zoals het plaatsen van windmolens is dat gewoon niet genoeg. Als de wethouder het vertrouwen van de inwoners en bedrijven wil herstellen en op geloofwaardige wijze verder wil, is het noodzakelijk dat hij zijn houding toch echt H - 58

verandert. Wees geduldig, luister oprecht en doe er wat mee. De SP hoopt oprecht dat de wethouder hier een eerste stap in gaat zetten, nu, tijdens dit moment, anders kan ik niet anders zeggen dan dat ik diep teleurgesteld zal zijn. Eerlijk gezegd ben ik dat al. Daar wil ik het graag bij houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Oostrum. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Toch een beetje een ander geluid. Naar aanleiding van het verzoek om inlichtingen over het participatieproces heeft het college in razend tempo een uitgebreid antwoord gepresenteerd, een antwoord waaruit naar onze mening duidelijk blijkt dat het participatieproces dat is opgestart en doorlopen in ieder geval vanuit het college en de ambtelijke organisatie breed is ingezet. Dat is begonnen in 2019, toen nog fysieke bijeenkomsten mogelijk waren, maar ook in 2020 en 2021 via online-sessies, waaronder webinars en discussietafels, en die sessies zijn goed bezocht. Dat wil overigens niet zeggen dat iedere willekeurige inwoner, of elk bedrijf, daaraan heeft deelgenomen. Het zijn wellicht vooral de vakmatig of vanuit duurzaamheid geïnteresseerden geweest die hebben deelgenomen aan de eerdere sessiesDe voorzitter: Interruptie van mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: De heer Oostrum spreekt over een hele brede participatie.

Nu wil het geval dat ik in eigen persoon naar bijna al die sessies ben geweest, in Ottoland, in Giessenburg, god mag weten waar in de polder, en ook in Gorinchem, en daar waren bijna altijd dezelfde mensen. Dan praat ik over 20, 30, maximaal 40 mensen. Het waren altijd stakeholders en een paar raadsleden die je tegenkwam, maar altijd dezelfde mensen, mensen die dit ook allemaal heel graag willen. Dat is niet de inwoners van de stad – hoeveel zijn het er: 36.000 – betrekken bij zo’n groot plan voor de stad alleen. En dan ook nog de bedrijven: er zijn vier bedrijven benaderd, dat is niet ‘het bedrijfsleven’. IKG wist van niks, zeiden ze tegen mij. Dus dat valt wel mee met die participatie. Dank u wel. De heer Oostrum: Als u had gewacht tot de volgende zin, sterker nog: als u had geluisterd naar de vorige zin – ‘Dat wil overigens niet zeggen dat iedere willekeurige inwoner, of elk bedrijf, daaraan heeft deelgenomen’–, had u zich deze interruptie kunnen besparen. Ik zei al dat het wellicht vooral de vakmatig of vanuit duurzaamheid geïnteresseerden hebben deelgenomen aan de eerdere sessies, en wellicht ook enige overige belangstellenden.

Voor de windzoekgebieden – u had het over 20 tot 30, maar ik heb sessies meegemaakt, live sessies, waar 80 tot 120 mensen aanwezig waren en later digitale sessies waar 150 tot 200 mensen aanwezig waren – was in eerste instantie sprake van initiatiefnemende bedrijven, dus dat initiatief kwam wel degelijk van de bedrijven, en vervolgens zijn ook alle bedrijven aangeschreven om deel te nemen. Maar wat we met elkaar constateren, en dat zegt u terecht, is dat in elk geval de interesse vaak pas echt is gewekt, zowel bij bedrijven als bij inwoners, wanneer een meer concreet, zichtbaar beeld ontstaat van het effect van de besproken ontwikkelingen. Het is daarom ook goed dat de volgende stap op weg naar de RES 2.0 vooral een fase is waarin onderzoek wordt gedaan naar de mogelijkheden én de beperkingen van windturbines in de onderzoeksgebieden Avelingen en langs de A15-oost. Dat is een fase waarin ook de communicatie en de H - 59

participatie met inwoners en bedrijven gewoon doorgaan, en gelukkig ook weer live dan. En voor alle duidelijkheid voorzitter: er is nog helemaal geen besluit genomen dat er windturbines kunnen worden geplaatst in de aangewezen onderzoeksgebieden Avelingen en A15-oost. Om die duidelijkheid te verschaffen, hebben wij samen met Democraten Gorinchem toch ook maar een motie opgesteld die in de lijn ligt van wat het college ook steeds gezegd heeft, maar om echt voor iedereen helder te maken dat ook de gemeenteraad erachter staat. Die motie wil ik hierbij graag indienen, maar omdat wij er zelf ook een hekel aan hebben om overvallen te worden met moties, stel ik gelijktijdig voor om die motie aan te houden tot de behandeling van de perspectiefnota op 8 juli a.s. De motie luidt als volgt: Motie M7: Windpauze voor onderzoek en participatie De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 24 juni 2021. Het vaststellen van de RES 1.0 door de provincie Zuid Holland is de start van een volgende fase in het proces om te komen tot een regionale bijdrage aan het Klimaatakkoord. In deze fase zal worden onderzocht of er windturbines kunnen worden geplaatst binnen de in RES 1.0 vastgelegde onderzoeksgebieden. Bovendien wordt extra aandacht besteed aan communicatie met en participatie door inwoners en andere belanghebbenden.

In aanvulling op het eerdere raadsbesluit van 13 april 2021 stellen ondergetekenden voor om in afwachting van de uitkomsten van: - het participatieproces dat thans in voorbereiding is en waarin ruimte wordt geboden voor alle inwoners, bedrijven en instellingen en andere belanghebbenden in Gorinchem om argumenten aan te dragen en hun mening te delen en - (landelijk / RIVM) vervolgonderzoek, gericht op mogelijke gezondheidsrisico’s en andere bezwaren, dat moet leiden tot heldere landelijke criteria voor plaatsing van windturbines met name ten aanzien van afstand tot woongebieden en geluidsnormen niet in te stemmen met de plaatsing van windturbines op Gorcums grondgebied, anders dan de reeds geplande en vergunde windturbines op het bedrijventerrein (in ontwikkeling) Groote Haar.

Over dat laatste, het landelijke vervolgonderzoek, is vorige week dinsdag ook in de Tweede Kamer een motie ingediend, en die motie is aangenomenDe voorzitter: Ik zie een aantal interrupties. Eén interruptie per individuele spreker sta ik toe, want het is natuurlijk al vrij laat. Ik begin bij de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Ik ben eigenlijk wel blij dat Democraten Gorinchem en de Partij van de Arbeid eindelijk ook instemmen met de eerdere moties uit 2020, en recent ook uit april. Want wat ik nu hoor, is het voorstel van deze partijen eigenlijk een samenvoeging van de moties ‘Oog voor draagvlak en innovatie’ uit 2020 en de recente motie ‘Windmolen-Vrij dichtbij’. Het is hartstikke mooi dat ze dit ook inzien, maar als er een moment is dat het woord ‘overbodig’ van toepassing is in deze raadsperiode, dan is het wel dit moment. Maar goed. Ik vraag me meer af: er ligt helemaal geen concreet raadsvoorstel, waarom gaan we dan nu een motie invoeren? Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Molengraaf. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Ja, voorzitter, in lijn met de reactie van de heer Van Santen: ik vind het wel een hele bijzondere wending die dit nu neemt. Dit zijn de twee partijen die tegen de motie over de afstand hebben gestemd, die vonden dat er allemaal H - 60