20241107 Verslag raadsvergadering Gorinchem

Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem Paulien de Groot, PvdA Ilhan Tekir, D66 Joost van der Geest, CDA Amendement A05: Houd de Cultuurcarrousel draaiend De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024;

J - 38

stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Begroting 2025: – de structurele bezuiniging op de Cultuurcarrousel van € 16.000 te schrappen; – de dekking hiervoor te vinden binnen het meerjarige positieve begrotingssaldo. Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem Ilhan Tekir, D66

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw De Groot, PvdA. PvdA

Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. De begroting, zoals de heer Klein al zei, staat vol met cijfers. Maar een begroting is niet alleen een kwestie van cijfers. Het gaat om de keuzes die laten zien welke waarden wij willen uitdragen. En laat ik voorop stellen dat we de noodzaak om keuzes te maken, gezien de economische situatie waarin wij net als vele andere gemeenten zitten, begrijpen. Wat ons betreft moet iedereen altijd mee kunnen blijven doen, ongeacht inkomen, achtergrond, leeftijd of gezondheid. Een sociale samenleving biedt iedereen kansen en zorgt ervoor dat niemand langs de zijlijn komt te staan. Dat betekent ook dat we blijven investeren in voorzieningen die mensen ondersteunen om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Of het nu gaat om toegang tot goed onderwijs, zorg, maatschappelijke activiteiten of voorzieningen. Wat ons betreft moeten we blijven bouwen aan een gemeente waarin iedereen mee kan doen en waarin we ons niet blindstaren op financiële cijfers, maar oog blijven houden voor de mensen achter die cijfers. Juist nu we voor bezuinigingen staan, maken we ons zorgen over de impact hiervan op onze inwoners. Daarom hebben we voor deze begroting drie speerpunten. Laat ik beginnen met ons eerste speerpunt: onderwijs, want we staan voor een flinke uitdaging.

Onderwijs is het fundament voor een inclusieve en kansrijke samenleving waarin iedereen, ongeacht hun achtergrond, de mogelijkheid heeft om zich te ontwikkelen. Dit vraagt om duurzame, goed gefaciliteerde schoolgebouwen waarin onze jeugd kan opgroeien en leren. Zoals we ook al in de perspectiefnota hebben benadrukt, maken we ons zorgen over de realisatie van het IHP. We willen als gemeente geloofwaardig blijven in onze ambitie om te investeren in de toekomst, maar de benodigde middelen ontbreken. We staan dan ook voor een paradox: aan de ene kant moeten bezuinigen en aan de andere kant hebben we de komende jaren enorme investeringen nodig. De vraag ie wij dan ook hebben, is: wat doet het college als we geen landelijke subsidies ontvangen of als andere manieren van financiering niet toereikend blijken te zijn? Hoe zorgen we ervoor dat onze ambities voor kwalitatief en toegankelijk onderwijs niet in het gedrang komen? Moeten we dan keuzes maken die ten koste gaan van andere essentiële voorzieningen? Of vinden we andere manieren om onze onderwijshuisvesting en de toekomstplannen daarvan te waarborgen? Een ander speerpunt betreft de indexatie op subsidies. De komende jaren worden subsidies niet geïndexeerd, wat voor grote financiële knelpunten kan zorgen bij onze maatschappelijke organisaties.

Deze organisaties vormen de ruggengraat van ons sociale netwerk en bieden cruciale ondersteuning aan onze inwoners. Wat gebeurt er als zij hun werk niet meer kunnen doen door stijgende kosten die niet worden gecompenseerd? Het risico is groot dat zij bepaalde activiteiten moeten stoppen of inkrimpen, waaronder activiteiten die bijvoorbeeld voor een minimahuishouden enorm waardevol zijn. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat onze maatschappelijke organisaties, ondanks het ontbreken J - 39

van indexering, hun essentiële werk kunnen voortzetten, zonder dat hun financiële positie verder onder druk komt te staan? Wat gaat het college doen om de afname van sociale activiteiten te voorkomen? Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie en dienen betrouwbare partners te zijn voor deze organisaties. Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente hen ook in tijden van bezuinigingen blijft steunen, zodat zij hun belangrijke maatschappelijke rol kunnen blijven vervullen. Het niet indexeren van subsidies heeft direct impact op de maatschappelijke samenhang binnen onze gemeente en dat moeten we wat ons betreft voorkomen. Daarom dienen we het amendement van Democraten Gorinchem over niet bezuinigen op verenigingen en maatschappelijke organisaties mede in. Tot slot wil ik ons derde speerpunt benadrukken: het sociaal domein, waar nu opnieuw bezuinigingen dreigen. Zoals de Wmo-adviesgroep terecht aangeeft, raken verhogingen van eigen bijdragen en versoberingen van voorzieningen juist onze minst draagkrachtige inwoners. Dit zijn de mensen die extra bescherming van ons als gemeente nodig hebben en die we niet nog zwaarder mogen belasten. Daarom zullen we altijd tegen bezuinigingen op het sociaal domein zijn. Laat ik wel voorop stellen dat we open staan voor het efficiënter organiseren van onze zorg. Maar dit kan alleen met een doordacht en breed gedragen plan.

Wat ons betreft ontbreekt dat nu, vooral als we kijken naar de taakstelling voor de Dienst Gezondheid en Jeugd. We zien al jaren stijgende jeugdzorgkosten en hebben eigenlijk de hoop verloren dat dit zal afnemen. Toch wordt er nu een taakstelling opgelegd. Deze aanpak, waarbij enerzijds de zorgkosten blijven stijgen en anderzijds bezuinigd moet worden, is wat ons betreft niet realistisch en wensdenken. Daarom dienen we het amendement van D66, die de heer Tekir straks zal toelichten, ‘Bezuinigen op jeugdzorg is het laatste wat je kunt doen’, ook mede in. Daarnaast wordt voorgesteld de eigen bijdrage van de Molenhopper te verhogen. Hoewel dit bedrag in verhouding klein is, heeft het voor onze inwoners die het minder breed hebben een enorme impact. Zeker omdat het openbaar vervoer in Gorcum tekortschiet, kunnen we de Molenhopper niet zomaar als een luxe voorziening beschouwen. Dit soort maatregelen, die bedoeld zijn om begrotingstekorten op te vullen, treffen de vrijheid en zelfstandigheid van kwetsbare inwoners. Ditzelfde geldt voor het inlenen van scootmobielen. Het is essentieel dat we deze voorziening behouden. Ze zijn cruciaal voor de inclusiviteit en leefbaarheid in onze gemeente. Daarom dienen we het amendement ‘Bescherm het sociaal domein’ in. Tot slot richten we ons op de minimapas, die volgens eerdere toezeggingen dit jaar al ingevoerd zou zijn.

Helaas is dat niet gebeurd en we vrezen dat deze belofte opnieuw uit zicht raakt in 2025, gezien alle financiële uitdagingen. Voor veel inwoners die moeite hebben om rond te komen kan deze pas het verschil maken, bijvoorbeeld om het theater te bezoeken waarover we net een besluit hebben genomen. Wij willen dan ook van het college weten hoe het ervoor gaat zorgen dat deze pas volgend jaar wel wordt gerealiseerd en hoeveel prioriteit het college hier werkelijk aan geeft. Om af te sluitenm voorzitter. Onze visie is dat gemeenten waarde creëren door te investeren in de mensen. Alles wat we nu afbreken zal niet zomaar terugkomen. Elke verschraling van het sociale vangnet kan jarenlang negatieve gevolgen hebben. Niet alleen voor degenen die direct afhankelijk zijn van de gemeentelijke diensten, maar ook voor de samenleving als geheel. Op kleine bedragen bezuinigen voelt voor ons niet als J - 40

een verantwoorde werkwijze. We roepen het college daarom op om hier opnieuw naar te kijken en ervoor te zorgen dat we het sociaal domein blijven versterken in plaats van te verzwakken. Dat geldt voor zowel voorzieningen als subsidies als maatschappelijke organisaties. Dank, voorzitter. Amendement A06: Bescherm het sociaal domein! De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om uit de Taakstelling Sociaal Domein (besparing van €700.000,-) de volgende onderdelen te schrappen: – scootmobielgebruik/scootmobielpool en; – verhogen eigen bijdrage Molenhopper. Paulien de Groot, PvdA Ilhan Tekir, D66

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen, VVD. VVD

De heer Van Santen: Voorzitter. Gorinchem een bloeiende stad laten zijn, op zowel korte als lange termijn. Wat VVD Gorcum betreft is dat een gezamenlijk doel: een fijne stad om te wonen en te werken en op lange termijn ook een florerende stad met grote of grotere regiofunctie. Hoe bereiken we dat? VVD Gorcum licht dit graag toe aan de hand van drie pijlers op de lange termijn en drie pijlers op de korte termijn. Op de lange termijn zetten we wat ons betreft in op de levendige stad, door verder in te zetten op citymarketing, samenwerking met onze ondernemers en het binnen- en buitengebied daarin en te zorgen voor goede bereikbaarheid voor alle vormen van vervoer, zonder heb je geen kans, en volgens mij zijn we daarbij op de goede weg, door mensen meer woonkansen te bieden en de concurrentiepositie van de stad verder te verstevigen. En zorg ook dat je blijft inzetten op het aantrekken van bezoekers met slimme ideeën en het ondersteunen van goede initiatieven uit de stad. Denk daarbij ook aan de verdere uitwerking van een cultuurfonds, ik heb het vanavond al eerder voorbij horen komen, een idee dat VVD Gorcum al lange tijd profileert. De stad mag levendiger worden. Hoe gaan we aan het cultuurfonds verder uitwerking geven? Is hier een mooie combinatie te vinden met het Cultuurhuis? Tweede punt: een leefbare stad, door nu de benodigde financiële keuzes te maken.

Want veel te lang zijn zaken blijven liggen of waren ze simpelweg onvoorzien. Wegenonderhoud, beschoeiingen, het zwembad. We willen nu aanpakken en de rekening nemen. Alleen dat gaat toekomstige generaties helpen. En drie, voor de lange termijn: volksgezondheid voorop. We streven ernaar dat het inenten op peil blijft in samenspraak met aangestelde instanties. En blijf ook goed kijken naar de omgeving en wat er allemaal gebeurt. Fijn ook dat de wethouder direct actie heeft genomen naar aanleiding van de brede oproep in de raad rond het dossier staalslakken. En ook krijgt onze fractie met regelmaat vragen van zorgaanbieders die zich willen vestigen, of gevestigd zijn, in Gorcum. Is er nu een beeld bij de spreiding van de zorg in Gorinchem en hoe zorgen we nou voor voldoende aanbod? Zijn zorgaanbieders en zorgondernemers welkom? Met name ten aanzien van dat laatste lijkt de regelgeving vanuit het stadhuis te stagneren. We krijgen signalen van zorgaanbieders die zich hier graag willen vestigen, maar bij de gemeente nul op het rekest krijgen omdat het J - 41

bestemmingsplan zich er niet voor leent, maar bij een wijziging daarvan moeten ze gaan wachten op de omgevingsvisies. Tegelijkertijd is er geen enkel aanbod in maatschappelijk vastgoed. Ze zitten dus klem. Wat kunnen we hieraan doen? Als we dan op de korte termijn inzoomen, komen de dagelijkse problemen naar voren. We kunnen veel zaken benoemen, maar zullen inzoomen op drie zaken die bij ons echt in het oog springen. Een. Adequate handhaving. De VVD pleit ook al lang voor het opschroeven van onze handhaving en daar lijkt nu resultaat in te komen. Fijn dat er ook eindelijk meer handhaving is in het verkeer. Wat ons betreft mag dit periodiek zo doorgaan, doorpakken dus. Twee. Verkeersveiligheid, ook geruime tijd onderwerp van onze fractie en we pleiten al tijden voor meer verkeersveiligheid rond de scholen. Recent waren er nog geluiden op het stadhuis rond Eike’s Hof. Wij zijn best fan van het Jeugdjournaal, maar zo wil je toch niet in het nieuws komen als stad. Wat ons betreft mag hier alle aandacht naar uitgaan en pak ook door met de fietsknelpunten, zet in op verbeterde doorstroming in en rond de stad, en hoe gaan we om met het vrachtverkeer dat veelal dwars door de stad gaat? . . . De voorzitter: Interruptie mevrouw Pellikaan. Mevrouw Pellikaan: Bij wijze van interruptie. Ik hoor de heer Van Santen zeggen dat fietsveiligheid ontzettend belangrijk is.

Nou, ik denk dat we elkaar daar goed op vinden. Maar uw fractie heeft niet gekozen voor zes voorstellen die de fietsveiligheid zouden verbeteren. Kunt u daar een reflectie op geven? De heer Van Santen: Ik zou niet weten welke voorstellen u nu direct bedoelt.

Mevrouw Pellikaan: Het schrappen van station Noord, het niet oplossen van de tweede helft van de Banneweg, van de fietsknelpunten top-10 drie knelpunten afhalen. De heer Van Santen: Ik zit even na te denken waarom station Noord meteen een verbetering voor de fietsveiligheid zou opleveren. Dat zijn allemaal strategische keuzes geweest inderdaad, maar wij zijn juist heel erg voor fietsveiligheid. We willen juist doorpakken op een aantal van die punten en dat is waarom we nu ook aangeven dat er meer aandacht naar uit mag. Dus wat ons betreft is dat juist een aandachtspunt inderdaad. Mevrouw Pellikaan: U wilt doorpakken op fietsveiligheid, wij allemaal, daarvoor hadden we een fietsknelpunten top-10 samengesteld en u hebt ermee ingestemd om er daar drie vanaf te halen. Die gaan we niet meer doen. Ik vind dat niet verenigbaar met wat ik u hoor zeggen. De heer Van Santen: Het verenigbare zit in het feit dat wij ook dingen hebben voorgesteld, oplossingen aandragen. Dat hebben we bijvoorbeeld ook gedaan met recent nog de fietssnelweg die we aan de noordkant van Gorinchem willen realiseren. Die is ook aangenomen in de raad, dus wij zijn juist heel erg aan het kijken van: wat zijn nou wel oplossingen die realistisch en haalbaar zijn, waar kunnen we nu snel de aandacht op

J - 42

vestigen en wat zijn prioriteiten daarin voor ons? En wat ons betreft is Eike’s Hof daar zeker een prioriteit in. Mevrouw Pellikaan: U kiest liever voor een fietssnelweg dan voor het oplossen van concrete fietsknelpunten in de stad. Dat vind ik nogal wat. De heer Van Santen: Nee, dat zeg ik niet. Ik zeg: het liefst willen we alles, we willen zoveel mogelijk oplossen en we willen tegelijkertijd nieuwe oplossingen aandragen die de verkeersdoorstroming, zeker tussen oost, oost en west, verbeteren. Daar pleiten we al een hele lange tijd voor, ook gezien bijvoorbeeld, denk aan de rondweg Noord. Er zijn veel initiatieven die daartoe leiden. Fietsknelpunten aanpakken moeten we zeker doen en tegelijkertijd moeten we blijven kijken naar oplossingen die de fietsinfrastructuur van Gorinchem verbeteren. En dat is er eentje van. Maar de vraag aan het college is inderdaad: hoe gaan we nu om met het vrachtverkeer dat veelal dwars door de stad gaat? Ook een verbod rond de Concordiaweg instellen, net als in de wijk, of zijn er andere ideeën? Dan kom ik bij het derde punt op korte termijn. Dat vinden wij een consistent parkeerbeleid. Dat betekent de stad aantrekkelijk houden voor bezoekers overdag en voor bewoners in de avonden. Dat was wat ons betreft altijd het uitgangspunt voor het parkeerbeleid en dat loopt nu wat scheef.

En ja, het heeft ook onze voorkeur als mensen met de fiets onze stad komen bezoeken, vandaar ook de oproep om goed te blijven kijken naar die fietsroutes. En daar hoort wat ons betreft ook fietsparkeren bij, daar zijn wij voorstander van. Kijk daarbij ook vooral naar de mogelijkheden bij het voorterrein van Kweeklust. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de motie die eerder dit jaar is aangenomen? Nog een voorbeeld van een oplossing daarin. En natuurlijk moeten mensen ook hun auto's kunnen parkeren, bij voorkeur in de parkeergarages. Wat krijgen zij voor de tariefverhoging terug? Daarbij vinden we het vergelijk met steden als Gouda en Dordrecht geen sterk vergelijk. Dat zijn steden met een veel groter kernwinkelgebied, ook een veel groter inwoneraantal. Die steden lijken qua omvang niet op Gorinchem en Gouda ligt ook niet bepaald op de route in vergelijking met steden om ons heen. Er zijn ook veel terreinen in onze gemeente slecht benut. Denk aan het parkeerterrein bij het stadhuis. Misschien is het slim om meer parkeerroutes aan te duiden, of het parkeerterrein naast station. Het staat het grootste deel van de tijd driekwart leeg. Wat kan het college hieraan doen? En dan heeft onze fractie nog een tweetal moties om af te sluiten, om het parkeerbeleid wat recht te trekken. Allereerst de motie ‘Dagje Gorinchem’.

Wij vinden het onwenselijk dat parkeren geen tijdslimiet kent. Mensen die hier komen winkelen en constant op de klok gaan kijken, dat is voor niemand wenselijk. Zelfs in de genoemde steden kent men een maximaal dagtarief in de parkeergarage. En zie ook vooral kansen om dit met winkeliers aantrekkelijker te maken. Geef ze bijvoorbeeld de mogelijkheid om iets met dagkaarten in de parkeergarage te doen. Op die manier blijven mensen langer in de stad om bijvoorbeeld een hapje te eten, of iets anders. Veel kansen dus. De tweede motie is ‘Zondagmorgen koffiemoment’. Ik kon even geen betere titel verzinnen, maar oké. Een ander punt dat wat ons betreft scheef is, betreft het parkeren op zondag. Waarom moeten mensen betalen als de winkels nog niet eens open zijn? En hoezo moeten meer bewoners ineens op zondagochtend gaan betalen? Een bezoekje aan oma toch maar even uitstellen, een avondje stappen in Gorcum en niet je roes uit kunnen J - 43

slapen, een wandeling over de vestingwallen verplaatsen naar elders. Nou, velen van jullie kennen vast legio andere voorbeelden waarom dit onwenselijk zou zijn. Dus zowel op korte als op lange termijn ziet onze fractie de nodige uitdagingen, maar ook kansen. De voorzitter: Interruptie de heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel. Dat schrappen van die uitbreiding naar de zondagen voor parkeren stond ook in de PPN. Het is geen verrassing dat het college dat heeft verwerkt in de begroting en dat hebben verschillende fracties toen ook ter sprake gebracht. U heeft daar toen wel mee ingestemd. Dus wat maakt dat u nu ineens, een paar maanden later, bedenkt dat dat anders moet? Dat is mijn eerste vraag. Mijn tweede vraag is: al die voorbeelden die u geeft, en dat klopt hoor, mensen genieten volop op de zondagen, maar er zijn ook mensen die volop op andere dagen genieten. Hoe moeten we dat dan tegen elkaar afwegen? De heer Van Santen: Ja, goede vragen. Ik denk dat de eerste vooral gericht is op: waarom zien we dit nu anders dan eerder? Nou, ik weet niet of het heel erg anders is dan eerder. Wij hadden daar destijds wel wat vraagtekens bij. Misschien hebben we wel ingestemd, misschien te snel, maar wij kennen in dat opzicht wel ook de verhalen uit de stad.

Mensen die we spreken vinden het ook vreemd en als je dan toch eens goed naar het totaalplaatje kijkt, ja, dan vinden we het eigenlijk heel onlogisch om die zondagmorgen dan in rekening te brengen. We weten ook helemaal nog niet wat de uitwerking hiervan gaat zijn financieel. Dus onze oproep is toch: doe dat nu niet, ga vooral kijken naar dat uitgangspunt dat we hadden. Dus bezoekers overdag en bewoners ‘s avonds. En dat is voor ons nu toch wel prioriteit / uitgangspunt geworden. Dus dat is één. Misschien hadden we niet genoeg voortschrijdend inzicht, zou kunnen, maar dat is wel een inzicht dat we nu hebben. En de andere vraag ben ik even kwijt. Wat was uw vraag? De heer Tekir: Nou, laten we even het bezoeken noemen. Wij plegen ook wel eens een bezoek op woensdagavond, of een andere avond. En zo zijn er natuurlijk allerlei activiteiten die mensen ondernemen op verschillende dagen. Moeten we dan bij de ene wel parkeertarieven heffen en bij de ander niet? En hoe? Welke afweging maakt uw fractie daarbij? De heer Van Santen: Ja, dat is een hele goede vraag. We hebben vooral gekeken naar andere steden. We hebben ook het vergelijk heel erg gemaakt met steden die wat meer vergelijkbaar zijn in onze optiek, zoals Goes, Waalwijk, steden die wat meer recht doen, denk ik, aan de vraagstelling. Wij gaan ook heel erg af op wat onderzocht is qua vergelijk in steden.

En wat we eigenlijk vonden, is dat eigenlijk geen een stad die zondagmorgen echt belast, daar zouden we echt uniek in zijn, en dat de meeste steden gewoon zeggen, los van de andere dagen die regulier al zijn daarin: die zondag is toch een uitzonderlijke dag, zeg maar, daarin. Veel steden hebben dat niet eens als betaald parkeren. Een heel groot aantal steden heeft alleen de ochtend of alleen de middag, zeg maar, betaald parkeren. Waarom zouden we dan de hele dag? Dus wij hebben vooral gekeken: waar zitten de uitzonderingen ten opzichte van andere steden? En zo kwamen we tot deze conclusie. Ik weet niet of dat uw vraag helemaal beantwoordt, maar dat is even hoe wij tot de conclusie zijn gekomen. J - 44

Ik was inmiddels gevorderd tot de laatste alinea, voorzitter, als dat nog mag. . . De voorzitter: Interruptie de heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Dank u wel. Uw analyse over de parkeerverhogingen is ons eigenlijk uit het hart gegrepen. Toen u uw moties aankondigde van de week, op tijd, was ik toch nog even op zoek in de begroting: waar staat dan dat parkeerbeleid in de begroting? Ik kon het niet vinden, ik kon alleen een enorme verhoging vinden. Er komt ook nog een B&A op verzoek van Democraten Gorinchem en CDA. Maar bent u het niet met ons eens dat we dat parkeerbeleid eigenlijk hadden moeten vormgeven via participatie en het parkeerpanel, zoals dat eerder is gebeurd, en ook gewoon fatsoenlijk het debat moeten voeren over wat we met parkeertarieven willen, in plaats van alleen maar de kosten te verhogen? De heer Van Santen: Ik denk dat het goed is dat we dat gesprek nog een keer voeren. Ik heb inderdaad meegekregen dat u dat had aangevraagd, dus dat willen we zeker doen. Maar we kijken nu even ‘sec’ naar wat nu voor ons ligt en hoe we kunnen bijsturen op wat er scheef ligt. Want inderdaad, het gaat over een heel totaalplaatje hierin en in dat totaalplaatje zijn dit twee punten die bij ons echt in het oog springen, waar we wat aan willen doen.

En de algehele discussie over ‘hoe gaan we om met bezoekers overdag, bewoners ’s avonds’ – precies wat u net zegt – en hoe gaan we om met geluiden die in het parkeerpanel naar voren komen, zijn wij zeker bereid om nog een keer te voeren. De heer Van der Geest: Maar het is wat ons betreft wel echt de verkeerde volgorde. Volgens mij zegt u dat eigenlijk ook, maar wilt u dat stiekem toch niet helemaal toegeven. De heer Van Santen: We proberen in ieder geval met deze moties een stuk bij te sturen en te kijken wat we daarin nu kunnen doen. Voor het vervolg kijken we ook graag naar andere ideeën. Als er meer ideeën zijn, staan we daar zeker open voor. Nog even afsluitend, voorzitter. Zowel op korte als op lange termijn ziet onze fractie de nodige uitdagingen, ook kansen, en dat valt of staat ook met goede communicatie. Dus zorg dat inwoners aangehaakt blijven met goede participatie en dat de raad betrokken blijft, ook wanneer het nieuwe beleidshuis verder vormgegeven is. We doen het immers met elkaar en wat ons betreft ligt er dan ook een begroting voor om het voor Gorinchem allemaal mogelijk te maken. Dank u wel. Motie M05: Dagje Gorinchem De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; vraagt het college: -

te onderzoeken in hoeverre dagtarieven ingesteld kunnen worden in Gorinchem, met name gericht op de parkeergarages in de binnenstad;

-

dit uiterlijk in het eerste kwartaal van 2025 terug te koppelen aan de raad. En bij een positief

besluit

deze

terugkoppeling

direct

te

voorzien

van

een

raadsvoorstel

tariefswijziging. Niels van Santen, VVD Motie M06: Zondagmorgen koffiemoment

J - 45

De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; vraag het college: -

het parkeren op zondagmorgen gratis te laten blijven;

-

te onderzoeken of dit uitgebreid kan worden naar de bovenstad;

-

voor de uitwerking het college opdracht te geven hiervoor verdere dekking te vinden en dit terug te koppelen aan de raad.

Niels van Santen, VVD Maarten de Pagter, ChristenUnie-SGP

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met de heer De Pagter, ChristenUnie/SGP. ChristenUnie-SGP

De heer De Pagter: Voorzitter, raadsleden en andere aanwezigen. Vandaag kijken we terug en kijken we vooruit, vooruit naar de begroting van 2025, maar ook terug op het afgelopen jaar. 2024 was voor onze stad een jaar vol uitdagingen waarin het college zich heeft ingezet om belangrijke beslissingen te nemen. We zijn echter ook over de helft van deze raadsperiode en dit college is er één met een actiegerichte aanpak. Ondanks de obstakels op ons pad als gemeente heeft het college een voortvarende lijn ook dit jaar doorgezet en veel werk verzet om onze stad verder te ontwikkelen. Ook als het gaat om het nemen van impopulaire financiële maatregelen durft dit college besluiten te nemen. Een voorbeeld van voortvarend aan de slag gaan is de realisatie van het nieuwe asielzoekerscentrum. Eind vorig jaar is hiertoe besloten en de bouw van het nieuwe AZC is nagenoeg afgerond en wordt volgende maand officieel geopend. Nu is er een duurzame oplossing voor ontheemden die zich in ons land melden en in onze stand melden. Dat er een groep inwoners is in Gorinchem-Oost die op een positieve manier betrokken willen zijn bij het AZC, geeft mijn fractie het vertrouwen dat onze stad op dit punt niet wordt overvraagd. Hiermee geven we invulling aan de zorg voor de naaste. De landelijke tendens is echter anders.

Vreemdelingen worden in toenemende mate als schadepost beschouwd, als kernoorzaak van allerlei problemen die tot maatschappelijke onvrede leiden. Een minister die baat lijkt te hebben bij een vastgelopen opvangketen, een overheid die niet meer lijkt in te gaan zetten op een eerlijke verdeling van opvang over gemeenten, een overheid die de taakstelling van de gemeente op huisvesting van statushouders los wil laten en daarmee gemeenten als het ware aanmoedigt om zich ook vooral afwerend op te stellen. Tegen deze landelijke tendensen in roepen wij het college op om verantwoordelijkheid te blijven nemen in de opvang van asielzoekers, in de integratie van statushouders in onze lokale gemeenschap, in Gorinchem, en zo nodig maatwerk te bieden voor schrijnende situaties, om een menswaardige opvang te blijven waarborgen. Een ander hoogtepunt is de voortgang rondom De Nieuwe Doelen en bibliotheek, vandaag besloten. Ook voor theater en bibliotheek zijn oplossingen in zicht. Sinds vandaag hebben we gekozen voor een structurele oplossing. Culturele voorzieningen zijn belangrijk voor het sociale leven in de stad en dragen bij aan de ontwikkeling en ontspanning van onze inwoners. We zien uit naar de uitvoering van deze plannen. Graag willen we dat ook voor iedereen helderheid ontstaat over de ontwikkelingen binnen de cultuursector.

Daarom is de door het college geadviseerde geheimhouding op de stukken inzake Peeriscoop niet langer nodig. Om die helderheid te realiseren is het de J - 46

vraag of het college wil komen met een voorstel om de geheimhouding op te heffen. Anders wil onze fractie bij de volgende raadsvergadering een initiatiefvoorstel hiervoor indienen. Ik hoor ook graag hoe het college hierover denkt. Bezuinigingen lijken ook onvermijdelijk te zijn, maar we zien dat het college de lasten evenredig verdeelt. Maatregelen gericht op het verbeteren van efficiëntie in verschillende organisaties van de gemeente en lastenverzwaring wordt toegepast waar het kan en het minst pijn doet. In de begroting is ook ruimte om te investeren in projecten in onze stad en die onze stad daadwerkelijk vooruit helpen, zonder dat de lasten onevenredig zwaar op één groep komen te liggen. Er is veel geld gereserveerd om de kwaliteit van bestaande wegen op peil te houden en dat was nodig ook. Dit is cruciaal voor veiligheid, maar ook voor de bevordering van de doorstroming. Daarnaast ook de aanpak van de fietsknelpunten top-10, al lijken er nu drie punten afgevallen te zijn. In onze stad zijn veilige en toegankelijk fietsroutes onmisbaar. In 2025 ligt er een uitdaging om de rotonde Eike’s Hof veiliger te maken voor met name fietsers. De urgentie is toegenomen. Dat hebben we allemaal gezien, omdat iedereen zich tegenwoordig stukken sneller verplaatst op moderne fietsen ten opzichte van de uitgangspunten waarmee de rotonde destijds is ontworpen.

Hierbij doe ik ook een dringend appel op het college om snel tot substantiële maatregelen te komen. Ook wordt gekeken naar plannen en financiering voor het Integraal Huisvestingsplan. Dat is een langetermijnvisie die voorziet in ruimte en infrastructuur voor de onderwijsinstellingen. Graag zou ik het college willen vragen wat de laatste stand van zaken is in de lobby om de positie van Gorinchem als onderwijsstad met zo’n beetje de grootste regiofunctie te versterken waar het gaat om het verkrijgen van voldoende budget hiervoor. En zoals al lang verwacht, moeten we bezuinigen, met name vanwege de aanpassingen in het gemeentefonds. Ook onze fractie heeft een paar keer moeten slikken bij het lezen van het voorgestelde pakket. Desondanks heeft het college in onze ogen een goede prestatie geleverd door de begroting voor de komende jaren in balans te brengen en sluitend te krijgen, ook gezien de mate van toewijding en aandacht voor wat goed is voor de stad, de inwoners, ondernemers en de maatschappelijke organisaties. En ja, bezuinigingen doen altijd pijn. Ook is er veiligheid ingebouwd om tegenvallers op te kunnen vangen. Een zuinige lokale overheid. De zuinigheid brengt rijkdom in die we in de toekomst kunnen inzetten en daarvoor moeten we niet al het vet dat nog op de botten zit direct overal uitslaan. Onze fractie heeft pijlers gegrondvest in de Bijbel.

We streven en kijken uit naar een rustdag in de week. Een dag waarop je niet alles moet en waarop je tot jezelf kunt komen. Wellicht bezoek je een kerk of een bijeenkomst, of je gaat bezoeken om een ander te ontmoeten. Een dag van ontmoeting. Parkeren gaat zeker niet alleen over het winkelend publiek. Aan deze ontmoeting wordt nu een prijskaartje gekoppeld en we dienen daarom mede met de VVD een motie in inzake het parkeren op zondag. Tijdens de behandeling van de PPN heeft wethouder Molengraaf aangegeven dat ze in gesprek zou gaan met de kerken. We zijn erg benieuwd naar de inhoud en uitkomst van deze gesprekken. Zou de wethouder hier kort op willen ingaan in haar termijn? Ook het belang van gemeenschapszin wordt sterk benadrukt in deze begroting. We bouwen ook aan een stad waar oog is voor elkaar en waar de gemeenschap ruimte krijgt J - 47

om ook zelf initiatieven te ontplooien en daar wordt een groter beroep op gedaan. Dit betekent niet dat iedereen alles zelf moet oplossen. Wanneer nodig kunnen inwoners een beroep blijven doen op de voorzieningen die er zijn. Echter wel kan men ook een beroep doen op ieders sociaal netwerk, zodat we elkaar kunnen versterken. Want juist in tijden van financiële krapte komt het erop aan dat we de banden binnen de stad versterken en oog hebben voor elkaars welzijn. Er wordt een beroep gedaan op principes die vanuit de Bijbel worden gedaan. De zorg voor je naaste. Dat kan je buurman zijn, je buurvrouw of je gezin in de straat, of het gezin in de wijk dat uit Syrië of uit Oekraïne is gevlucht, of opgejaagd door oorlog, je sportmaatje op de vereniging die extra aandacht nodig heeft, of de alleenstaande in het buurthuis. Sta open voor elkaar, heb aandacht voor elkaar. Zo vormen we een hechte en weerbare samenleving en kunnen we ook door financieel zwaar weer heen komen. In 2023 hebben we met de PvdA een motie ingediend over Stichting Urgente Noden. Onze vraag aan het college is of er op dat gebied ontwikkelingen zijn. We vragen hierop een korte reactie. Een tweede punt betreft de Gorcumpas, zojuist ook genoemd door de PvdA. Deze staat al geruime tijd in de plannen van de gemeente. Er is echter nog geen budget voor gereserveerd.

Ook hierin willen we vragen of er budget voor gereserveerd kan worden. En hoe kijkt het college hiertegen aan? Zou het college daar een toelichting op willen geven? Ik rond af. We blijven scherp aan de wind varen met een duidelijke koers en een sterk besef van verantwoordelijkheid. Die nemen we nu met elkaar. Onze fractie zal zich blijven inzetten voor een stad die klaar is voor de toekomst, een stad die niet alleen financieel gezond is, maar ook sociaal floreert, juist omdat we naar elkaar omzien, ondanks dat er bezuinigd moet worden, een stad waarin het fijn wonen en werk is, een stad met een goed en verantwoord ondernemersklimaat, een stad waarbij we omzien naar elkaar. Daar worden we met elkaar echt beter van. Tot slot willen we het college, de raad en de ambtelijke organisatie Gods wijsheid en zegen toewensen voor het komende jaar. Laten we met zorg en aandacht voor elkaar optrekken voor het groter goed van onze stad en onze samenleving. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Hamann, Gorcum Actief. Gorcum Actief

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt eigenlijk best wel een hoopgevende begroting voor 2025. Wij zeggen ‘hoopgevend’, want er is ook veel goed nieuws. Het coalitieakkoord en het collegeprogramma kunnen worden uitgevoerd en daarnaast ziet het college kans grote onverwachte tegenvallers te pareren en flinke investeringen te doen. Het zwembad is al vaak genoemd. We hebben net een besluit genomen over het nieuwe Cultuurhuis. Zijn we ook hartstikke blij om. Er komt een plan van aanpak om wegen en beschoeiingen te herstellen. We hebben het opgeteld, in vier jaar iets van 14 miljoen, een immens bedrag. Het is te hoog opgelopen achterstallig onderhoud waar we toch echt jaren mee aan de gang gaan. Wij gaan onze stad weer mooi, heel en veilig maken. Iedereen die nu ziet ‘o, die weg is afgesloten, want daar is werk aan de winkel’, daar ligt straks weer een mooie nieuwe straat. De mensen gaan het zien. De beroepencampus wordt verder ontwikkeld en zo nog veel meer. En dat allemaal binnen

J - 48

het investeringsplafond. Een groot compliment voor het college en alle afdelingen hier in huis. Want wij begrijpen: ieder draagt een steentje bij. Gorinchem Actief staat erom bekend te hechten aan een gezond financieel beleid. Die plafonds zijn heilig. Dat wordt ons wel eens verweten. Maar nu zien we dat we het als gemeente Gorinchem eigenlijk heel goed doen, ook vergeleken met veel andere gemeenten in Nederland die nu met de handen in het haar zitten soms. Het rijk bezuinigt, inflatie, kosten omhoog. Ook Gorcum gaat bezuinigen, subsidies tegen het licht houden, lasten verhogen. Ja, het doet allemaal pijn. Helemaal eens met mevrouw Pellikaan. De OZB extra is eenmalig. Daarvoor hebben wij bij de perspectiefnota al samen met de VVD een motie ingediend en die is ook aangenomen. Het financiële beeld was niet gunstig en we maakten de vergelijking toen met vroegere bezuinigingsrondes zoals AHAD 1, 2 en 3. De mensen die wat langer meelopen kunnen zich dat nog herinneren, maar nu is de situatie toch wel anders omdat we als gemeente juist wel heel veel gaan investeren. En kan dat dan zomaar? Ja, maar daar is wel lef, durf en inzicht voor nodig. Volgens de visie van de Engelse econoom John Keynes, een sociaaldemocraat, jawel, moet je als overheid juist gaan investeren in moeilijke tijden, want dat stimuleert de economie.

En het geeft ook nog eens een hele positieve impuls; een toffe vibe, zou je tegenwoordig zeggen. De mensen krijgen er dan zin in om de schouders er weer eens even onder te zetten. Dat hebben we dus vandaag mogen meemaken in het culturele veld. Hartstikke mooi. En dat is ook precies wat we nodig hebben, dat iedereen mee gaat doen, want samen komen we verder. Wij gaan nu graag even vooruit kijken, voorzitter. Je kunt elke euro maar één keertje uitgeven en dat willen wij zo slim mogelijk doen. Diverse beleidsdomeinen kunnen gekoppeld worden, zodat de ingezette euro’s meer opbrengen. Het mes kan namelijk aan twee kanten snijden. Daar willen wij nu aandacht voor vragen. Het afgelopen jaar hebben we gepraat over de omgevingsvisie, die is goed op stoom, mooi zo, de invulling van gebiedspas paspoorten in Gorinchem-west, waarin ook infrastructuur wordt opgenomen, de visie Wonen en zorg Gorinchem-west, klimaatadaptatie, en er komt een plan van aanpak voor wegenonderhoud en vernieuwing. Gorinchem-west staat dus opeens volop in de belangstelling en daar is maar één verbindende en alom vertegenwoordigde factor aanwezig, en dat is vergrijzing. Gildenwijk, Haarwijk, Stalkaarsen, de vergrijzing bereikt over een jaar of tien een toppunt. Dus als we in deze wijken aan de slag gaan, dan pleiten wij voor een integrale aanpak. Maak Gorinchem zoveel mogelijk senior-proof.

Bijvoorbeeld bij wegenonderhoud kun je meteen rekening houden met toegankelijkheid voor rollators, scootmobiels, maar ook kinderwagens. Heel belangrijk. We noemen dat meekoppelkansen, die niet meer hoeven te kosten per se. Gehandicaptenplatform en de Wmo-adviesraad – ik heb hem al eerder gehoord vandaag – worden graag aan de voorkant betrokken. Gebeurt dat nu eigenlijk wel? Hetzelfde geldt voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. Gaat er een weg, trottoir of een sloot op de schop, kijk dan meteen of er meekoppelkansen zijn. Probeer er een integrale aanpak van te maken. We kunnen iedere euro immers maar één keertje uitgeven. Speciale zorg verdient wat ons betreft de zorg. Het is te hopen dat het Beatrixziekenhuis en de SEH ook in de toekomst in Gorcum blijven en dat er ook voldoende huisartsen zijn. Er is sprake van een landelijk huisartsentekort. Zorgcentra zoals de Colvenier hebben niet het eeuwige leven. Bij de plannenmakerij voor de toekomst op het gebied van ruimtelijke J - 49

ordening moet rekening worden gehouden met voldoende ruimte voor nieuwe zorgcentra in de wijken voor de eerstelijnsgezondheidszorg. Dat is heel erg belangrijk. Het zal moeilijk worden om nieuwe praktijkhouders aan te trekken. Een goede locatie helpt. Daar kan de gemeente iets aan meewerken. Een huisartsenorganisatie kan misschien helpen om praktijkhouders te werven. Hoe staat het eigenlijk met de dekking van huisartsen in de Gorcumse wijken? Werving is ook nodig voor voldoende zorgpersoneel. De beroepencampus en de verhuizing van Omnia naar de locatie van het Da Vinci College is hiervoor een goede zet. We horen echter dat er in Gorinchem nauwelijks nog zorgopleidingen zijn. Is dat zo? Het zou mooi zijn als er een samenwerking met de Rivasorganisatie tot stand komt, waardoor jonge mensen enthousiast worden voor een baan in de zorg. Dat hebben we namelijk heel hard nodig. Voorzitter, we hebben een doorkijkje gemaakt naar de toekomst en we zijn benieuwd naar de antwoorden van het college. Geen moties of amendementen op dit moment van Gorcum actief. Ik heb er eentje in de kontzak voor de huisartsen. Tenslotte hebben we nog wel een laatste, prangende vraag, en ik heb hem eerder gehoord hier vandaag: hoe gaat het nu met de Gorcumpas? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir, D66. D66

De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. De politieke beschouwingen staan dit jaar helaas in het teken van fikse lastenverhogingen en pijnlijke bezuinigingen, van bezuinigingen in de zorg tot aan het terugschroeven van allerlei subsidies. Denk aan drie ton minder naar Avres, een ton minder naar de Dienst Gezondheid en Jeugd, € 80.000 korting op verenigingen, stichtingen en liefst € 530.000 minder aan subsidies de komende jaren. En dan heb ik het nog niet over de ongekende lastenverhogingen. zoals 40% bovenop de parkeertarieven, 5% extra verhoging van de OZB en zelfs een avondje zwemmen gaat volgend jaar met € 2 omhoog. Eén ding staat vast, voorzitter: iedere Gorcumer zal dit merken in de portemonnee. Ik kan me voorstellen dat ook het college zelf had gehoopt op een iets ander oogstjaar. Het jaar 2025 is namelijk het laatste volledige begrotingsjaar in deze bestuursperiode en je wilt natuurlijk vooral laten zien wat je wel voor elkaar hebt gekregen. Maar de realiteit is anders, voorzitter. De realiteit is dat we de rekening van onze machteloosheid leggen bij de stad, bij al die inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers. Het moge duidelijk zijn dat D66 andere keuzes had gemaakt. Het geruststellende nieuws is dat we niet weer een alternatieve begroting gaan indienen.

Die discussie hebben we bij de perspectiefnota al gevoerd en eerlijk gezegd met een bittere nasmaak daaraan. Maar nu alles is verwerkt in de begroting, hoort er wel een financiële beschouwing vanuit de raad bij. Het is namelijk best interessant om te kijken wat al die bezuinigingen doen in de begroting, of al die begrotingsmaatregelen. Het goede nieuws is dat de meerjarenbegroting sluitend is, met dank aan de septembercirculaire van het rijk, want daarmee komt ook het jaar 2027 in de zwarte cijfers. Maar het is wel opvallend dat intussen het meerjarig saldo in vergelijking tot die perspectiefnota zo ongeveer is gehalveerd, van toen, enkele maanden terug, pakweg 4 miljoen naar zo'n € 2 miljoen nu. En dat is gek, voorzitter. Ik ben daarom wat dieper in de cijfers gedoken en wat je dan ziet is een haast sluimerende stapeling van allerlei meerkosten in verschillende programma’s. Ik noem er een paar, want het gaat echt om J - 50

forse bedragen. De bijdrage aan Waardlanden gaat bijvoorbeeld met 7,5 ton omhoog, gewoon structureel, of de bijdrage aan de veiligheidsregio gaat met bijna zeven ton omhoog. Maar ook de Wet maatschappelijke ondersteuning kost ons volgend jaar bijna € 1 miljoen meer. En zo zijn er nog een paar voorbeelden waar we het niet eens over hebben, maar die wel flink aantikken. De vraag die bij ons in de fractie opdoemt is: hebben we wel voldoende grip op deze budgetten? Het lijkt er namelijk op alsof het ons allemaal overkomt. En ik snap best dat sommige meerkosten, zoals autonome ontwikkelingen, loon en prijs, onvermijdelijk zijn, die heb je gewoon te nemen, maar het is toch gek dat we bijvoorbeeld sinds de invoering van het nieuwe afvalbeleid almaar hogere kosten maken? Dit is nu al het tweede jaar op rij en de invoering alleen al heeft de deelnemende gemeenten meer dan € 10 miljoen gekost. En dan betalen we ook nog eens jaarlijks continu bij. En ja, die rekening komt straks natuurlijk bij de inwoners. Wij missen in dit dossier echt nog een stukje slagkracht om in te grijpen. Begin bijvoorbeeld eens met een benchmark op inzamelkosten, zodat van daaruit stappen kunnen worden gezet. We zijn benieuwd hoe het college daartegen aankijkt. Wat verder opvalt is dat een hoop bezuinigingen nog niet zijn ingevuld, met name in de jaren vanaf 2026.

Daarmee wordt de rekening doorgeschoven naar de volgende colleges. Dat baart ons zorgen, ook omdat dat wat wel is ingevuld niet zaligmakend is. Het laat niet alleen zien hoe lastig deze opgave is, maar ook dat het allemaal onvoldoende doordacht is. Alleen al bij het onderdeel subsidies hebben we nog ruim drie ton aan in te vullen taakstellingen. En als je ziet hoeveel pijn en moeite het in 2025 kost, dan houden wij ons hart vast voor hierna. Een exemplarisch voorbeeld is dat we in 2025 tot aan bedragen van € 1.000 subsidies gaan korten, zoals bij slachtofferhulp. Ander exemplarisch voorbeeld is de abrupte beëindiging van de subsidie voor het Familiehuis vanaf 2026. Wij missen de logica in de argumentatie hiervoor. Het college wil namelijk, vooruitlopend op een evaluatie, alvast de subsidie op nul zetten, terwijl het logischer zou zijn om eerst gewoon eens die evaluatie af te wachten en daarna te handelen op basis van de uitkomsten. Het zou ook gewoon opmerkelijk zijn als wij dit kersverse museum, want dat is het, een onzekere toekomst in het vooruitzicht zouden stellen. Daarom dienen we een motie in waarmee we de raad vragen dit nieuwste museum van de stad te koesteren, want sinds twee weken is het ook officieel geregistreerd. Wat trouwens ook een flinke klap krijgt als het gaat om financiën, is het weerstandsvermogen.

Na de onttrekking van € 3,8 miljoen uit de algemene reserve duikt die ineens naar 1,29, voor het eerst onder de norm, misschien niet à la minute reden tot paniek, maar het is wel tekenend voor de financiële sturing. De stapeling van ambities eist zijn tol. De algemene reserve moet ingezet worden om investeringen mogelijk te maken. Er is verder geen vet meer aan de botten. Kortom, voorzitter, de financiële beschouwing is er dit jaar helaas niet eentje van rozengeur en maneschijn. Ik ga daarom snel door naar enkele inhoudelijke thema's die in het bijzonder de aandacht van mijn fractie hebben. Op 1 natuurlijk onderwijs. Met het nieuwe Gilde leveren we straks een prachtige school af en daar zijn we trots op. Maar wie schetst onze verbazing dat er een nieuw IHP komt terwijl de vorige nog niet is uitgevoerd? Zo ligt er nog geen plan voor de renovatie van de Anne Frankschool, de J.P. Waaleschool of de Samen Onderwegschool in de Gildenwijk. Onze zorgen nemen toe omdat in deze begroting voor het eerst het college J - 51

zelf ook erkent dat het budget op rood staat, wat we al jaren roepen vanaf deze plek. Onze vraag wordt daarom alleen maar urgenter. Wanneer komen die businesscases naar de raad en om welke scholen gaat dat dan? Welke scholen hebben echt prioriteit? Op nummer 2 Jeugdzorg? Eind vorig jaar hebben we na een kritisch rekenkamerrapport de opdracht gegeven om werk te maken van de wachtlijsten. Dat het een veelkoppig monster is, blijkt alleen al uit het feit dat er jaarlijks geld bij moet, zo ook weer in deze begroting. Toch heeft het college bedacht om de Dienst Gezondheid en Jeugd met een ton te korten. Wij denken echt dat dit het laatste is wat je kunt doen, omdat hiermee de kans toeneemt dat kwetsbare kinderen die opgroeien in een onveilige situatie, minder vaak en tijdig de hulp en bescherming zullen krijgen waar ze wettelijk recht op hebben. Daarom dient D66 samen met de Partij van de Arbeid en Democraten Gorcum een amendement in om deze bezuiniging terug te draaien. Op nummer 3 fietsveiligheid. D66 vindt het nog steeds onbegrijpelijk dat het college de top-10 knelpunten heeft gereduceerd tot een top-7. Er is al het één en ander over gezegd, dus deze houd ik kort.

Maar daarmee schuiven we de problemen op de Newtonweg, Paardenwater en de rotonde Spijksedijk-Lingebrug op de lange baan, terwijl die laatstgenoemde knelpunten ook een duidelijke koppeling hebben met Eike’s Hof, iets wat we allemaal belangrijk vinden. Zou het dan niet slimmer zijn om in 2025 de Eike’s Hof met die aanverwante knelpunten op te pakken? Op 4 vluchtelingenopvang. Hoewel het laatste woord over de Spreidingsbeleid nog niet is gezegd, kunnen we al wel constateren dat het landelijk effect sorteert. Daarom is D66 blij met de oproep van de commissarissen van de Koning eerder deze week, die aangeven: voer die Spreidingsbeleid onverkort uit. En als we dan kijken naar Gorinchem, constateren we dat we volgend jaar zo’n vijftig plekken tekort komen. Het klinkt hard, maar door die verantwoordelijkheid niet volledig te nemen, dragen we feitelijk bij aan het tekort aan opvangplekken. En als we dat allemaal doen, dan zien we weer mensen op grasvelden. D66 wil daarom een plan van het college hoe we in 2025 alsnog kunnen voldoen aan de opgave. Kunt u dat toezeggen? 5. Wonen. Even wat cijfers daarover. Wij begrijpen dat we volgend jaar naar verwachting 200 woningen gaan opleveren, maar tegelijkertijd slopen we 130 woningen in de Haarwijk. Netto dus een plus van 70 woningen in een heel jaar is.

Is dat de ambitie die we als gemeente hebben? We vinden het jammer dat tijdelijke oplossingen zoals flexwoningen niet volledig benut worden. Die discussie hebben we gehad, maar wij kwamen bijvoorbeeld een evenement tegen laatst in Gelderland, de Gelderse Woonmaand, daar staan nu prachtige modelwoningen, variërend van € 30.000 tot € 160.000. Waarom zou het daar wel kunnen en in Gorinchem niet? Dan de laatste twee punten, voorzitter. 6. De middenstand, oftewel onze lokale ondernemers. We investeren al jaren in de versterking van het winkelgebied en dat is hartstikke goed, bijvoorbeeld via het Warenhuisidee, dat we als raad ook hebben omarmd. Ondernemers maken daar ook echt wat moois van. Dat is een knappe prestatie in een toch wel provinciestad. Maar D66 is bang dat we dit succes eigenhandig gaan terugdraaien met de fikse verhoging van de parkeertarieven. Want de aantrekkelijkheid van de binnenstad krijgt daarmee wel een dreun. Dat wat met bloed, zweet en tranen is opgebouwd, dreigt weer kopje onder te gaan.

J - 52

We snappen ook de zorgen van de ondernemers. We vragen daarom het college om de gevolgen van deze verhoging over één jaar te evalueren. Kan het college dat toezeggen? Tot slot, voorzitter, de organisatie. Je zou het bijna vergeten, maar dat doen we niet, want ook de organisatie krijgt toch wel een flinke taakstelling te verduren. En hoewel er zeker winst valt te behalen in het beperken van externe inhuur, zien we ook dat de middelen voor organisatieontwikkeling sneuvelen. Daar maken we ons toch wel een beetje zorgen over, omdat wij het liefst zien dat de middelen die we nog hebben optimaal worden ingezet voor het ontwikkelen van ambtelijk vakmanschap en het borgen daarvan. Dat is trouwens ook iets wat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid schrijft in zijn meest recente onderzoeksrapport met als titel ‘De deskundigheid van gemeenten staat onder druk’. Die kwetsbaarheid blijkt ook het grootst bij de kleinere gemeenten, wat natuurlijk geen verrassing is. Dus laten we de middelen die we nog wel hebben inzetten ter bevordering van ambtelijk vakmanschap en behoud van kennis die we in huis hebben. We zijn benieuwd hoe het college hiertegen aankijkt. Dank u wel.

Amendement A07: Bezuinigen op jeugdzorg is het laatste wat je kunt doen De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om uit de Taakstelling sociaal domein (besparing van € 700.000) het volgende onderdeel te schrappen en als zodanig te verwerken in de meerjarenbegroting: - Efficiëntie Dienst Gezondheid & Jeugd t.h.v. € 100.000 vanaf 2025. Ilhan Tekir, D66 Paulien de Groot, PvdA Motie M07: Koester het Hamelmuseum De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; vraagt het college de jaarlijkse subsidie voor het Hamelmuseum niet te korten voordat er een evaluatie heeft plaatsgevonden die daar aanleiding toe geeft. Ilhan Tekir, D66

De voorzitter: Interruptie de heer Klein. De heer Klein: Dank u wel. In verband met tijdsbesparing heb ik even gewacht tot het eind. Ik heb goed geluisterd naar de heer Tekir. Op een gegeven moment geeft hij aan: we hebben bijna geen vet meer op de botten. Daar kijken wij misschien iets anders tegenaan, maar ik hoorde de heer Tekir zeggen dat er bijna geen vet meer op de botten zit. Tegelijkertijd komen er wel allerlei voorstellen om dat nog minder te maken. Hoe ziet de heer Tekir dat dan en wat moet er dan wel gedaan worden? Ik hoef geen tegenbegroting, maar dat betekent natuurlijk inherent wel dat de lasten nog zwaarder worden als we niet gaan zitten op efficiency. De heer Tekir: Voorzitter, het feit dat we geen vet op de botten hebben, blijkt uit het weerstandsvermogen, die voor het eerst onder de norm duikt. Dat is ook echt historisch, over historische momenten gesproken. En ja, het klopt, voorzitter, dat wij de meest pijnlijke beslissingen in de bezuinigingsronde willen terugdraaien, en dat doen we met

J - 53

een heel duidelijk doel. Bij de jeugdzorg gaat het echt om kinderen die we niet langer in onveilige situaties willen laten. Dat willen we allemaal niet. De heer Klein: Voorzitter, om tijd te besparen, opnieuw. Ik snap alle voorstellen heel goed, dus die uitleg heb ik niet nodig. Het gaat er mij meer om: vindt D66 dan dat het vet dat nog op de botten zit, nog minder mag worden? Of mogen de lasten omhoog? De heer Tekir: Nee, voorzitter. De voorstellen die wij doen, kunnen gewoon ten laste van het begrotingssaldo. Zoals ik in mijn bijdrage al aangaf, is die positief. Het gaat om bedragen die prima ten laste van het begrotingssaldo kunnen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Geest, CDA. CDA

De heer Van der Geest: Voorzitter. Als u had gehoopt aan het diner te zitten, moet u toch nog even met mij doen; dat is altijd een tegenvaller. Voorzitter. Allereerst dank voor de begroting, opgesteld door het college en de ambtelijke organisatie. En nou ja, het is ook een soort hobby van ons als raadslid: we zijn geïnteresseerd in de stad en willen ook het beste doen, maar wellicht willen we ook een beetje de politiek volgen. Zelf luister ik graag naar podcasts als De stemming van Vullings en Van der Wulp bijvoorbeeld, of lees ik de landelijke analyses in de kranten. En als ik dat lees en luister, dan maak ik mij toch wel zorgen over waar we als land heen gaan met dit kabinet. Dat zogenoemde extra-parlementaire kabinet is vooral met zichzelf bezig en dealtjes worden gesloten in achterkamertjes van het Catshuis. Het is eigenlijk een soort permanente kabinetscrisis die ze hebben. Er wordt achter elkaars rug om kwaad gesproken en geroddeld en de oppositie staat buitenspel. Die manier van regeren wordt geduid als amateuristisch. Er worden ongedekte, onrealistische voorstellen gedaan, maar die wel heel groots worden aangekondigd met ronkende persberichten. Want beeldvorming is het belangrijkste voor dit kabinet. Wat mij vooral zorgen baart als ik die analyses hoor en lees, is dat het lijkt alsof ze het over de Gorinchemse politiek hebben.

Het is eigenlijk vergelijkbaar met wat hier gebeurt. Terwijl, tegen dit verstandshuwelijk heeft u zelf ja gezegd als coalitiepartijen. En wat daarbij hoort is verantwoordelijkheidsbesef om het beste te doen voor de stad. Dat lijkt af en toe onder te sneeuwen onder de politieke afspraken en om de rit uit te zitten. Je verantwoordelijkheid nemen voor deze stad om die toekomstbestendig te besturen vraagt om verbindingen leggen, onderling, en op persoonlijk vlak gaat het goed hier in de raad, maar ook met inwoners, bedrijven, met verenigingen, noem maar op. Vanuit die behoefte aan meer verbinding proberen wij ons politieke werk te doen. En ja, daarin kunnen we van mening verschillen. Als CDA zijn we de afgelopen 2,5 jaar, proberen we in ieder geval, constructief-kritisch te zijn, de voorstellen te steunen waar we het mee eens zijn, maar ook verbetervoorstellen te doen als we iets willen verbeteren. Denk aan de amendementen rond De Nieuwe Doelen, zojuist ook nog eentje, ons amendement over de financieringsstructuur van het zwembad, waarbij die helemaal op zijn kop ging daardoor, en om de Banneweg fase 2 gewoon goed uit te voeren in plaats van het knip- en plakwerk van de Nieuwe Hoven. Maar vaak is het een heilloze weg. Alleen toen we kopje-onder dreigden te gaan, financieel, bij het zwembad, werd het zelfs een aantal coalitiepartijen te gortig. Maar veel vaker haalden ze het niet.

Om nog even recenter te kijken bij de PPN: J - 54

als oppositiepartij dienden we samen twaalf amendementen en twee moties in en er brak er slechts eentje door de coalitiediscipline heen. Tot zover de verbinding, voorzitter. En dat is frustrerend. De voorzitter: Interruptie mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: De heer Van der Geest schetst wel een heel naar beeld van de gemeenteraad van Gorinchem, zeker als hij de vergelijking maakt met de regering die Nederland op het ogenblik heeft. En voor wat betreft de amendementen: het CDA is ook echt wel eens succesvol met amendementen. Ik snap niet dat de heer Van der Geest dat zomaar vergeet. De heer Van der Geest: Ik noemde er net eentje, dat ging over de financieringsstructuur van het zwembad. Nou, waarvan akte. Maar, voorzitter, we gaan het toch weer proberen vanavond. Het was wel kiezen met deze begroting, net zoals het college voor lastige keuzes heeft gestaan. We richten ons vandaag op verenigingen, parkeren en de Gezel. De verenigingen. Het woord komt nul keer voor in het coalitieakkoord, en dat blijkt ook wel als we nu naar deze begroting kijken, terwijl verenigingen volgens onze partij zo ontzettend belangrijk zijn. Ze zorgen voor verbinding, voor levenslange vriendschappen met mensen waarmee je voetbal of muziek maakt. En er lopen elke dag talloze vrijwilligers rond om die verenigingen levend en betaalbaar te houden.

Op landelijk niveau worden onbegrijpelijke keuzes gemaakt, zoals het stopzetten van de BOSAsubsidie of de BTW-verhoging. Maar ook hierin lijkt onze lokale coalitie op de landelijke coalitie. Subsidies worden niet geïndexeerd, de huren en de OZB niet-woningen worden vrolijk verhoogd en tijdens de I&O over de begroting werd het gepresenteerd alsof het eigenlijk niks voorstelde, dat die BTW, of eigenlijk dit hele totaalpakket aan lastenverzwaringen geen effect had. Maar bel net als wij een paar verenigingen op en je komt tot de conclusie dat de contributie met 7 tot 10% wordt verhoogd, plus nog een verhoging van de kantineprijzen. En dat zijn alleen de vereniging die het dúrven te doen, omdat ze nu al lastig de contributie kunnen innen en leden behouden daarmee. Uit onderzoek blijkt ook dat sporters met een verslechterde financiële situatie, een laag modaal inkomen of een lage sociaaleconomische positie, eerder stoppen door de hoge contributie. En juist die groep sport al minder dan gemiddeld en die gaat nu weer afhaken. Herkent het college dit beeld en deelt het ook onze zorgen? Het aantal leden daalt al jaren, ook lokaal, dat zien we ook in de begroting terug.

Het college wil dat wel omhoog krijgen, maar je kunt niet het aantal omhoog wensen en vervolgens allerlei maatregelen nemen om die aantallen toch naar beneden te krijgen, want je steekt hiermee gewoon een stok in de wielen van de verenigingen. En ook dat is parallel met het kabinet, voorzitter, want waar de staatssecretaris van de VVD en de minister-president stonden te juichen bij de Olympische Spelen in Parijs, deden ze er daarna niks aan om de financiële middelen voor de sporthallen van over twintig jaar te realiseren. En dat de verenigingen teruglopen in ledenaantal past natuurlijk in onze trend van de samenleving. Daarom, voorzitter, hebben we een motie voor vandaag, die gaat over een warm welkom met een voucher voor verenigingen, waarmee we nieuwe inwoners stimuleren om lid te worden van een lokale vereniging voor cultuur of sport. J - 55

De voorzitter: Interruptie de heer Van Santen. De heer Van Santen: Ja, ik wil even een kleine correctie maken. Ik snap dat de heer Van der Geest graag de VVD benoemt, maar staatssecretarissen zitten namens het kabinet. Dat wil ik u even meegeven. De heer Van der Geest: Dat is staatkundig juist, voorzitter, maar u profileert zich met de VVD wel erg graag met die staatssecretaris. Voorzitter. Het tweede punt is het parkeerbeleid van deze coalitie. We hadden nooit gedacht dat een college met onder andere de VVD en ChristenUnie/SGP de tarieven met 10 en 30% zouden verhogen. En niet alleen zo'n enorme verhoging, maar ook zonder enkele beleidsgrondslag of participatie. Want dit zou een puur financiële maatregel zijn. Maar daarmee zie je niet, of wil je niet zien, dat je met parkeertarieven kunt sturen, precies wat die parkeerpanels met inwoners / ondernemers wel hebben bedacht. Eigenlijk wordt vanavond impliciet instemming gevraagd om betaald parkeren in te voeren op de zondag in de benedenstad, wordt een beperkte tweede vergunning even duur als een volwaardige eerste vergunning en stijgen de kosten van deze vergunning met 40 en 740%. En vindt het college dan echt nog steeds dat er geen beleidskeuzes worden gemaakt? Maar we horen het vanavond graag, en ook in de B&A, zoals de heer Van Santen ook al aangaf.

Uit onze vragen om tot een parkeerbegroting te komen bleek al dat we nu al miljoenen verdienen per jaar met parkeren. Maar door deze stijging die u voorstelt stijgt het netto resultaat naar 2 miljoen per jaar en daar krijgen bewoners, ondernemers en bezoekers niks voor terug, geen laadpalen, geen uitbreiding van Kweeklust en ook geen extra handhaving. Het derde punt, de Gezel. We hebben bij de PPN een motie ingediend en deze hebben we aangehouden, mede op verzoek van wethouder Dansen. De strekking van deze motie was om deze partij structureel te subsidiëren, want de Gezel is niet meer weg te denken in onze Gorcumse samenleving. Deze partij breekt door de schotten heen en helpt stadgenoten die elders tussen wal en schip vallen. We zijn daarom ook dankbaar dat het college de ruimte gevonden heeft om ze incidenteel dit jaar te steunen. Maar we roepen het college wel echt op om tot structurele steun over te gaan, dit te onderzoeken. Want daarmee erkennen we niet alleen dat het nodig is en dat ze een waardevolle plek innemen in samenwerking met POORT6, het Leger des Heils, met de wijkagenten en onze gemeente zelf, maar zorgen we ook dat de Gezel zich niet meer bezig hoeft te houden met de financiële situatie, maar de mensen echt kan helpen. Want dat verdient de Gezel bij deze mensen ook zeker.