20241107 Verslag raadsvergadering Gorinchem

We moeten en willen dat echt samen met hen allemaal doen in de aankomende tijd. De voorzitter: U was bezig de moties en amendementen langs te lopen. Gaat u verder.

J - 18

Wethouder Polatli: Ja. De motie en het amendement van Democraten Gorinchem raad ik af, voorzitter. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. De wethouder gooide net voor het gemak ons amendement op één hoop met de motie. Alleen, het amendement is bedacht omdat u in beslispunt 1 van het raadsvoorstel nu nogal ferm bent, U zegt: besluiten tot realisatie van het Cultuurhuis, en later, in de tijdslijnen en zo, krijgen we wel bericht over wat er allemaal nog gaat gebeuren voordat het definitief is. Maar wij zijn wat op het verkeerde been gezet door die fermheid van het eerste beslispunt. Dat vinden we juist zo belangrijk jegens al die mensen die hiermee de verwachting krijgen dat het definitief is. Ons amendement kan overbodig zijn, als het maar zo is dat dat beslispunt 1 eigenlijk niet zo is zoals u het hebt opgeschreven, namelijk dat we hier definitief besluiten tot. Begrijpt u? Dus ik ben eigenlijk benieuwd hoe ik dat moet zien. Want als het nog niet definitief is, zou eigenlijk ons amendement u helpen om de geleidelijkheid in de besluitvorming in te vullen. Wethouder Polatli: Voorzitter. In de tijdlijn staat ook wanneer we terugkomen bij de raad voor het beheermodel. In het amendement wordt ook gesproken over de fasen 1 tot en met 3, maar we hebben het over de fasen 1 tot en met 2. Ik heb het amendement eigenlijk niet nodig.

De heer Schefferlie: Maar de raad misschien wel! Mag ik u dan vragen of u uw beslispunt 1, namelijk dat we hier besluiten tot de realisatie van het Cultuurhuis, eigenlijk niet zo bedoeld heeft als u het hebt opgeschreven? U zegt dus eigenlijk: nee, we kunnen daar allemaal nog op terugkomen aan de hand van alle onderzoeken die nu nog gedaan moeten worden. Wethouder Polatli: Nee. Beslispunt 1 is beslispunt 1 en we gaan nu het beheer- en exploitatiemodel verder uitwerken. De voorzitter: Gaat u door. Wethouder Polatli: Ik zie ook heel veel ‘een goed idee is een goed idee’. Ik ben ook maar een mens en ik zou het ook wel fijn vinden om dat soms eens terug te horen. Het betrekken van theatermakers bij de uitwerking van het Cultuurhuis, als bepleit door D66 en Democraten Gorinchem, is precies wat we gaan doen en blijven doen. Deze motie is dus overbodig, zou je kunnen zeggen, maar je zou ook kunnen zeggen dat je hem omarmt. Ik laat deze aan de raad over, vinden jullie dit een aanvulling of niet? Maar dit is precies wat wij als college ook gaan doen. De voorzitter: Interruptie de heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden: Dank. Ik zal proberen het kort te houden. Ik hoor de wethouder zeggen dat dit voor een gedeelte al is wat het college doet. Wat ik graag wil onderstrepen is dat we natuurlijk nog niet weten welke culturele partijen precies in het Cultuurhuis betrokken gaan worden.

Dus ik ben er voorstander van om al die gesprekken met participanten te gaan voeren. Maar de motie is ook echt een oproep om met culturele partijen, een vertegenwoordiging daarvan, structureel, net zoals met de bieb, in gesprek J - 19

te gaan, zodat die betrokken zijn bij de ontwerpfases. Dus niet alleen het voortzetten van huidige één op één-gesprekken, maar ook zorgen voor een structurele inbreng. Wethouder Polatli: Dat is echt wat we willen doen en ook al opgestart zijn. Niet alleen met de theatermakers, maar ook met de beoefenaars en cultuurmakers zijn al afspraken geweest, niet dat ze nog in de planning staan, maar daar hebben we ook afspraken en gesprekken mee gehad. Dus ja, ik blijf bij wat ik zojuist heb gezegd. Wat de tweede motie betreft, ‘Koester huidig cultuuraanbod’, ben ik een beetje bang dat die het huidige cultuuraanbod in beton gaat gieten. Zoals het nu is, krijgen ze een subsidie en die subsidies worden elk jaar herzien. Daarbij ziet de gemeente erop toe dat het aanbod voorziet in de behoefte van de stad. Dat zou altijd kunnen veranderen, maar dat het 1 op 1 zou moeten gaan . . , want we hebben subsidies cultuureducatie, cultuurparticipatie, podiumkunsten, amateurpodium, evenementen, en ja, die zijn specifiek ook wel bedoeld voor waar het voor is. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie: zou ik het dan mogen concretiseren? Wij denken bijvoorbeeld ook heel specifiek aan het meer professionele deel van het theater. Daarvan werd net gezegd, op verzoek van de heer Krol, dat dat misschien juist in die kleine theaters een plek zou kunnen krijgen.

Kunt u dan ons in ieder geval garanderen dat we niet beogen om juist daarmee te concurreren, zodat we dat onderscheid in stand houden met de huidige voorzieningen bijvoorbeeld? Wethouder Polatli: Concurreren is sowieso nooit de bedoeling. Nogmaals: die zaal is daar en als daarin geprogrammeerd wil worden door een van de partijen, of een partij die die incidenteel aanbelt, dan kan dat gewoon, maar om nou heel het huidige cultuuraanbod te koesteren . . . Ik zou dan willen zeggen: koester het cultuuraanbod en ik hoop dat dat alleen maar gaat groeien door synergie in het Cultuurhuis, efficiency, en dat dat niet zozeer aan geld verbonden is, of aan entiteiten zoals cultuuraanbieders; die zijn er vandaag, morgen misschien niet, of morgen weer nieuwe, andere, betere ideeën, dus daar zou ik wel vrij in willen zijn. Als deze motie bedoeld is als zijnde het cultuuraanbod waar we als stad iets aan hebben, en natuurlijk de partijen die dat aanbieden, die zijn ook belangrijk, maar ik zou daar wel vrijheid in willen blijven houden, voorzitter. De heer Klein: Voorzitter . . . De voorzitter: De heer Klein . . , oh, ik zie nog iemand die wil interrumperen; wie was eerder? De heer Van der Meijden: De heer Klein was eerder, maar volgens mij geeft hij hem aan mij. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter.

Ik begrijp dat de motie niet in het absolute doorgetrokken moet worden. Natuurlijk moeten we ook in de toekomst nog keuzes maken binnen het cultuurbudget, maar laten we ook naar het dictum kijken. Het is een ‘de raad spreekt uit’-dictum. Ik waardeer uw input enorm, maar ik kijk vooral naar mijn collega’s, en dan is het volgens mij van belang dat we hier het signaal afgeven dat, J - 20

mocht dit project duurder worden in de exploitatie, of in de investering, dat niet meteen betekent dat andere gekort gaan worden. Volgens mij is dat het signaal, ook in lijn met wat u eigenlijk probeert te zeggen, namelijk dat we complementair willen zijn en geen concurrentie willen. Ik vind het belangrijk om dat signaal, dat vertrouwen, aan al die culturele partners die er nu al zijn af te geven. Als u mijn woorden zo leest, denk ik dat we het eens zijn, maar ik zoek nog even naar de bevestiging, want ik hoorde geen conclusie aan het einde van uw appreciatie. De voorzitter: Ik kijk nu even naar de heer Klein; dan kan de wethouder dat tegelijkertijd meenemen in de beantwoording. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Ik denk dat de heer Van der Meijden het al heel goed heeft verwoord. Ik zou er nog aan willen toevoegen dat ik het zelfs zorgwekkend zou vinden als wij hier als raad zouden vragen om die gelden voor meerdere jaren vast te zetten. Volgens mij is het heel belangrijk dat je blijft kijken hoe we ons geld uitgeven. Maar het gaat inderdaad om het signaal dat we het, mocht het onverhoopt toch zo zijn, niet gaan zoeken bij onze culturele partners, die nu alle cultuur die we zo mooi vinden omhoog houden. De voorzitter: Wethouder Polatli.

Wethouder Polatli: Als ik hem zo kan lezen dat we de vrijheid houden, zoals we die als gemeente nu hebben en altijd hebben gehad, maar dat we daar niet direct een exploitatie of naar de huur door gaan schuiven, of gaten gaan dichten met cultuureducatiegelden of participatiegelden die specifiek ook bedoeld zijn voor die uitoefening, dan kan ik het met de motie eens zijn, en die zelfs aanraden als dat ermee wordt bedoeld. Wethouder Polatli: Dan heb ik er nog eentje van het CDA, voorzitter. Dat is tot punt 2 eigenlijk precies wat wij zeggen: variant B en 0 niet verder uit te werken. Maar dan komt ‘ie: af te zien van de uitwerking van de variant De Nieuwe Doelen en twee ton van het investeringsgeld, dus niet voor cultuur te bestemmen, maar in een cultuurfonds te storten en eigenlijk helemaal niet door te gaan met het plan Cultuurhuis. Die raad ik natuurlijk af. De voorzitter: Goed, dank u wel. Dan kijk ik even rond. Ik neem aan dat er behoefte is aan een tweede termijn? De heer Schefferlie: Voorzitter, ik verzoek om een schorsing. De voorzitter: Hoe lang wenst u te schorsen? De heer Schefferlie: Een uurtje . . . Nee hoor, laten we proberen maximaal een kwartier.

(Hilariteit)

De voorzitter: Dan gaan we wel flink uitlopen in de tijd. Zou 10 minuten ook kunnen? De heer Schefferlie: Goed, dat gaan we proberen. De voorzitter: Akkoord. De vergadering is geschorst (15.21 uur)

J - 21

Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (15.32 uur). We zijn bezig met de behandeling van het raadsvoorstel besluitvorming Cultuurhuis De Nieuwe Doelen. Er is schorsing aangevraagd door de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem. We hebben juist de eerste termijn achter de rug vanuit de gemeenteraad en ook de beantwoording vanuit het college. Ik ga ervan uit dat er een tweede termijn nodig is en ik wil als eerste de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem het woord geven. De heer Schefferlie: Voorzitter. Democraten Gorinchem is ooit opgericht met het idee van partij van de dialoog en ik geef toe: dat valt allemaal niet mee in de praktijk. Maar vanuit die gedachte, als je ooit denkt van ‘goh, we hebben eigenlijk een veel beter idee, maar daar lijkt eigenlijk geen ruimte meer voor’, en je ziet een enorme warmte, zeg maar, vanuit de mensen waarvoor je een Cultuurhuis zou willen realiseren, tenminste: die er vooral invulling aan gaan geven, en je leest en je ziet, zeg maar, in ieder geval een breedte in deze gemeenteraad die zegt ‘ja, maar nu willen we voor dit idee gaan’, dan voelen wij ons natuurlijk ook wel aangesproken om daar niet doof voor te zijn en hardnekkig je primaire voorkeur na te streven.

Maar juist als we dan zoeken naar omarming van wat er nu ligt, dan gaat het er ons vooral om nu niet weer een worst voor te houden die we straks niet waar zouden kunnen maken, want dat is al heel erg veel gebeurd op dit onderwerp in het verleden. En wij vermoeden, we kunnen er naast zitten, maar wij vermoeden dat je straks minimaal anderhalve ton, en misschien wel meer, aan die exploitatie moet toevoegen als gemeente om het in professionele goede banen te leiden, zeg maar, ook in de fases waar het college zich nu op richt. En wij hebben wat onvoldoende comfort gekregen, zeg maar, in de eerste termijn over of er dan commitment is om het geld dat daarvoor nodig is dan ook ter beschikking te stellen, zonder dat weg te halen op plekken waarvan we denken ‘ja, maar dat is ook cultureel aanbod dat we willen behouden’. We hebben pas geleden ook een motie gehad van ‘wees nou voorzichtig met de kleine theaters bijvoorbeeld’ en ik krijg toch hier en daar het gevoel van ‘goh, zou het haast niet goed uitkomen als een Peeriscoop bijvoorbeeld verdwijnt?’. Wij zijn er juist bang voor dat het aan de ene kant verdwijnt en dat dan straks het Cultuurhuis opgebouwd wordt en puntje bij paaltje komt van ‘we hebben anderhalve ton, of misschien wel twee ton per jaar nodig om dat gewoon op poten te houden’, dat dan eigenlijk die bereidheid gemist wordt. Nou daar bevinden wij ons in een dilemma.

De heer Klein had het over slingers en ballonnen, maar dat vinden wij dus nog wat prematuur en te vroeg, net als de kerstchocolaatjes die hier liggen trouwens – ik hoop niet dat ze van vorig jaar waren! Wij willen ook dit feest mee gaan vieren, wij willen ook dat we doorgaan met het onderzoeken van dit wat ons betreft op z’n hoogst één na beste idee, maar het moet wel doorgezet worden om het te kunnen gaan bekijken. Alleen zoeken wij naar comfort. Zeg het gewoon concreet: joh, mensen, laten we ook Peeriscoop bijvoorbeeld in de lucht willen houden, want dat is uniek, net als ‘t Pand dat is. Als we daarmee ons onderscheiden op professioneel gebied, hoe mooi is het dan dat je een andere voorziening krijgt die echt bij deze stad past in het hier en nu? Want daar geloof ik op zich wel in, al hadden wij dus een betere plek in gedachten, niet zozeer qua romantiek, maar wel financieel.

J - 22

Voorzitter. In deze worsteling begeven wij ons. Wij wachten met grote belangstelling de tweede termijn van de collega-fracties af. Het kan zijn dat wij gaan zeggen: gaat u vooral door met het onderzoek, wij willen ook wel dat dit er komt, maar als het er komt, moeten we er voldoende geld voor over hebben en dan vindt u ons op uw pad om dat mee te realiseren, maar wie weet moeten wij in afwachting van dat feest te kunnen vieren onze instemming aanhouden. Dat is een mooie, nieuwe parlementaire vondst van de heer Klein, die zegt: ja, ik hou eigenlijk mijn stem even aan. Ja, dat kan niet, hè? Je kunt alleen maar voor of tegen stemmen. We zijn voor om het verder te gaan onderzoeken en wij willen eigenlijk die luis in de pels zijn, juist ten gunste van de mensen die er straks in gaan zitten, dat als u straks extra geld nodig heeft, al is het maar een ton of anderhalf, dan willen wij dat u dat krijgt en niet ten laste van andere spelers in uw eigen markt. Voorzitter. We gaan nog eens goed nadenken gedurende deze termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meijden, D66. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat we in de raad volgens mij een gemeenschappelijk doel voor ogen hebben en ik denk eerlijk gezegd ook dat we een heleboel onzekerheden samen delen.

Dan vind ik het positief dat we daarover met elkaar het gesprek aangaan en ook met de wethouder. Ik hoorde ook in de bijdragen, onder anderen van de heer Klein, maar ook van ChristenUnie/SGP en zelfs ook bij mevrouw Veldheer – gefeliciteerd met uw maidenspeech overigens – de zorg over concurrentie versus complementariteit: moeten we straks ergens anders inleveren omdat we dat Cultuurhuis krijgen? Volgens mij is het gezamenlijke standpunt dat we dat willen voorkomen. Ik hoop dan ook dat de motie die daartoe oproept het gaat halen en dat dat ook het vertrouwen uit mag stralen naar alle huidige partners in het cultuurveld. Waar ik nog wel een vraag over heb aan de wethouder, is wat er gebeurt als de investering of exploitatie toch tegenvalt. Een onderwerp waar ik nog specifiek mee zit, betreft bijvoorbeeld de middelen die vrijvallen door de verkoop van de bibliotheek. Die staan niet opgenomen in de kapitaallasten in het huidige raadsvoorstel en daarvan zou ik me bijvoorbeeld wel goed kunnen voorstellen dat we die eerst eens even aanwenden, mocht het toch tegenvallen, omdat de bibliotheek ook in het nieuwe Cultuurhuis een plek gaat krijgen. Dus ik zou daar graag nog een reflectie van de wethouder op willen.

Daar wil ik het eigenlijk even bij laten, voorzitter…, maar ik zie u een beetje moeilijk kijken…? De voorzitter: Ja, we hebben natuurlijk al een paar sessies gehad en ik vind het wel een vrij technische vraag die u stelt. Ik twijfel even of die wel hier thuishoort. De heer Van der Meijden: Als het gaat over de vraag waar we middelen uit kunnen putten, anders dan uit de cultuurbegroting, en daar gaat de motie over, is dit een concrete gedachte, die gelieerd is aan dit raadsvoorstel. Het was niet bedoeld als een technische vraag, maar laat ik hem anders stellen: heeft de wethouder de intentie om die middelen eerst aan te wenden als er tegenvallers zijn? Misschien past die zo beter in de orde. De voorzitter: Interruptie de heer Klein.

J - 23

De heer Klein: Voorzitter. Het staat iedereen natuurlijk altijd vrij om allemaal mooie ideeën aan te dragen, dat juich ik ook toe, maar misschien is de heer Van der Meijden het wel met mij eens over het volgende. Nu ligt er een voorstel, niveau 2, over de meeropbrengst van de Groenmarkt 1 volgens mij, zoals het er staat, en dit is natuurlijk meer een punt op het moment dat het tekort zou zijn. Op dit moment is dat tekort er natuurlijk helemaal niet, dus dan is het toch meer een vraag die we in Q3 2025 met elkaar gaan beantwoorden? De heer Van der Meijden: Ik vroeg ook om een intentie, of een analyse, van de wethouder. Die keuze komt later, maar we spreken vandaag ook, hoop ik, met z’n allen uit dat we niet concurrentie op willen zoeken, dus dat we die middelen ergens anders vandaan moeten hebben, en ik ben gewoon benieuwd of de wethouder dan al concrete voornemens heeft waar hij die vandaan wil toveren. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Oversteeg, CDA. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, dank en ook dank voor de bijdragen die we vanmiddag hebben kunnen horen en waarin ook naar mijn idee best een rode draad te vinden is. Voor onze fractie is het helaas een bevestiging van wat we verwachtten. We zien een soort berusting in het financiële verhaal dat wordt voorgespiegeld.

We zien dat wordt meegegaan in de beeldvorming dat het wel passend te beredeneren is, maar uit de begroting die zo meteen voorligt blijkt dat deze financiële situatie niet meer weg te beredeneren is. Dus daarmee zijn onze grootste zorgen niet weggenomen. De wethouder geeft aan dat exploitatie en beheer nog verder zullen worden uitgezocht, maar dat moet dan in de wetenschap dat de voorgestelde variant dan niet past, en het valt me eerlijk gezegd wel tegen dat ik daar in dit debat ook vanuit de fracties zo weinig over hoor. Voorzitter, tot slot. Waar wij uiteindelijk bang voor zijn, zijn niet enkel de financiële consequenties, maar dat het culturele veld dat zich vandaag zo mooi heeft gepresenteerd, ‘in the end’ gewoon veel en veel slechter af blijkt te zijn. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Veldheer, VVD. Mevrouw Veldheer-Vink: Dank u wel, voorzitter. Wij vinden het de kracht van dit voorstel dat het hele culturele veld bediend wordt, maar samenwerking en verbinding zoeken in het culturele veld blijft daarin van groot belang. Koester het huidige cultuuraanbod, maar laat iedereen samenwerken. We omarmen het cultuurfonds. Dat stond overigens ook al in ons verkiezingsprogramma en is ook opgenomen in het coalitieakkoord. En we zijn zeer tevreden met de toezegging van de wethouder over het betrekken van inwoners en ondernemers in het vervolgtraject, en daar helpen we graag bij.

Dank u wel. De voorzitter: Interruptie mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter. Ik hoor dat de VVD het idee van een cultuurfonds omarmt. Van welke geld denkt u dat dan te gaan doen? Mevrouw Veldheer-Vink: Er komen nog meer beslismomenten om het geld te besteden. J - 24

Mevrouw Van Oversteeg: Dus geen extra geld dan, wat daar nu al dus in tekort komt? Mevrouw Veldheer-Vink: Het geld dat we nu kunnen besteden voor dit plan ligt vast. Voor wat we er verder mee gaan investeren komen in de komende periode nog een aantal beslismomenten. De voorzitter: Interruptie de heer Van der Meijden! De heer Van der Meijden: Dank. Ik hoorde mevrouw Veldheer zeggen dat we het cultuuraanbod moeten koesteren en ik hoorde haar in eerste termijn ook over die concurrentie, maar ik ben benieuwd of dat ook gaat resulteren in een positieve stem ten opzichte van de motie. Mevrouw Veldheer-Vink: De motie waarin u oproept alle culturen samen te laten werken? De heer Van der Meijden: Als u het zo wilt verwoorden, en u zegt er ja op, vind ik het ook helemaal goed. Mevrouw Veldheer-Vink: In eerste termijn heb ik ook aangegeven dat wij vinden dat partijen moeten samenwerken en dat ze elkaar niet moeten wegconcurreren. De heer Van der Meijden: Dank! De voorzitter: Dank u wel. De heer Krol, ChristenUnie/SGP. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. Met het amendement van het CDA, ‘De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds’, zullen wij niet instemmen. Wel waardering voor de standvastigheid van het CDA als het gaat om de besluitvorming rondom het Cultuurhuis. Maar het staat u altijd vrij om straks nog dat andere knopje in te drukken natuurlijk.

Met het amendement ‘Levensvatbaar Cultuurhuis’ van Democraten Gorinchem zullen we niet instemmen. Daarbij wil ik wel een kanttekening maken waar het gaat om de mate waarin een principebesluit terug te draaien is als blijkt dat er toch hele rare dingen gaan gebeuren. En ik wil ook . . , maar goed, ze zijn heel druk in intern beraad bij Democraten Gorinchem, en het is toch jammer als de heer Schefferlie mijn bijval zou missen. . . Ah, toch: er is aandacht! De heer Schefferlie merkte op dat, als er straks toch 100.000 of 150.000 euro bij zou moeten in verband met exploitatie en beheer, Democraten Gorinchem daarvoor zal gaan staan, als ik het goed heb begrepen. Nou, daar gaan wij dan misschien ook wel voor staan. Wat voor ons altijd echt een lastig ding is geweest, is dat we bij een groot commercieel theater misschien wel het tienvoud van dat bedrag zouden moeten bijpassen op de programmering. Daar hebben we heel veel moeite mee, maar het in de lucht houden van cultuur en het stimuleren daarvan mag best iets kosten. De heer Schefferlie: Voorzitter bij wijze van een interruptie. Fijn om te horen, want kijk: hoe je het wendt of keert, we realiseren nu natuurlijk ook een bibliotheek van gelden die primair voor een podium bedoeld waren. Dat hoeft niet te geven, als we dan maar, als we dit doen, het ook de ruimte geven als dat nodig is. Als ik u goed hoor, en dat is mijn

J - 25

checkvraag: stel je voor dat het anderhalve ton zou kosten, en wij denken eerlijk gezegd nog aan meer, twee ton bijvoorbeeld, minimaal. . . . De heer Krol: Het wordt steeds meer! De heer Schefferlie: Ja, maar dat zult u zien; u komt nog bij mij terug in mei ’25 en ik hoop dat u dan dit gesprek nog onthouden heeft! Maar wat ik u wil vragen, is of ik goed begrepen heb dat ik u aan mijn zijde vind als we dan dat geld gaan vinden en niet weghalen bij andere voorzieningen in cultuur. Vind ik u dan aan mijn zijde?. De heer Krol: Ik zal me zo nog uitspreken over de motie die daarover gaat. Wat ik heb aangegeven, is dat cultuur best wat mag kosten, zelfs als het de exploitatie van het Cultuurhuis gaat betreffen. Of we daar in mei voldoende zicht op hebben, weet ik niet, maar het zal de komende jaren misschien ergens kunnen gaan spelen. Maar goed, in het amendement gaan wij niet mee, evenmin als in de motie van DG als het gaat om fundamenten onder het Cultuurhuis. Met de motie van D66 en Democraten Gorinchem over het betrekken van de theatermakers zullen wij instemmen. Het is een mooi signaal vanuit deze raad als die motie wordt aangenomen, om dat heel serieus op te pakken en het vertrouwen is er absoluut dat het college dat ook wel van plan was, maar ik denk dat het mooi is als dit signaal van de raad eraan gekoppeld gaat worden.

Als het gaat om de motie ‘Koester het huidige cultuuraanbod’ hebben we goed ook naar de wethouder geluisterd. De motie zullen wij steunen, gegeven de intentie die erachter zit. Ik wil er wel twee kanttekeningen bij maken. Daar waar, zeg maar, de uitwerking van die motie de financiële verordening zou raken, met andere woorden: als er gewoon binnen een programma wat opgelost moet worden, dan zij dat zo, een tegenvaller, maar die kun je niet los zien zonder de tweede kanttekening, namelijk dat wij als raad gaan over de autorisatie van de begroting per programma. De heer Schefferlie: Voorzitter, nu begrijp ik er even geen ‘krol’ meer van. U zei daarnet nog dat u ook zou willen steunen dat het dan niet ten laste van cultuur komt. Maar nu zegt u: als we geld tekort komen, moeten we het primair binnen dit programma gaan zoeken. Zei u dat? De heer Krol: Ik zeg dat de financiële verordening die we als raad hebben vastgesteld primair leidend is als het gaat om financiële spelregels. Dat betekent niet dat, als het nodig is, we niet met elkaar om de tafel kunnen om te zien hoe wedat knelpunt kunnen oplossen.

De heer Schefferlie: Maar nu gewoon even Jip- en Janneketaal, misschien ook voor de mensen die hier in de zaal zitten: u bedoelt toch dat in de eerste plaats binnen cultuur gekeken moet worden als we hiervoor geld tekort komen? De heer Krol: Dat zou voor het lopende jaar gelden, inderdaad. Dus als daar een probleem ontstaat, moeten we daarover met elkaar om de tafel. Maar deze motie kan niet, zeg maar, de financiële verordening overrulen. De heer Schefferlie: Dit is wel waar ik bang voor was, wat u nu zegt.

J - 26

De heer Krol: Nou ja, dit zijn de spelregels die we als raad hebben vastgesteld, dus dat lijkt me eigenlijk niet meer dan logisch. De voorzitter: Ik verzoek u af te ronden. De heer Krol: Ik had mijn bijdrage al afgerond, maar toen werd ik onderbroken. De voorzitter: Goed, dank u. De heer Klein, Stadsbelang. De heer Klein: Bedankt voorzitter. Het mooie aan spelregels is dat je die ook wel eens kunt wijzigen. Dat gezegd hebbende: de heer Schefferlie vond misschien mijn slingers een beetje voorbarig, maar dan wil ik u in ieder geval wel uitnodigen om, als we in 2025 toch weer verder praten hierover en er allemaal heel tevreden mee zijn, dan samen die slingers op te gaan hangen; dan wordt het in ieder geval een vrolijke boel. Daarnaast hoor ik heel veel keren ‘concurrentie’ voorbijkomen. We hebben hier al vaker uitgesproken dat dat natuurlijk nooit de intentie is. Volgens mij staat ook nog in de beantwoording van de schriftelijke vragen van Democraten Gorinchem, waarvoor dank, dat we daar continu voor willen waken en dat we dus niet gaan concurreren met wat er allemaal is in de stad. Dus ik denk dat dat eigenlijk al die zorgen daarin al beantwoordt en dat daardoor juist het Cultuurhuis meer kans biedt voor Gorinchem, zeker als je – nogmaals – het hele culturele veld beziet en wat ze er allemaal mee willen gaan doen.

Wij zien er dan ook niet heel veel in om het huidige voorstel af te zwakken of te gaan wijzigen. Daarmee is meteen gezegd dat wij de amendementen niet zullen steunen. Ook voelen wij er daardoor dus niet heel veel voor om nogmaals een onderzoek te doen naar een nieuwe variant, of te kijken of deze variant het nu wel is. Wij zien heel veel kansen voor deze variant. Het Cultuurhuis is voor ons in ieder geval een impuls voor Gorinchem, werk het alsjeblieft uit naar een definitieve exploitatie et cetera, en dan kunnen we het daarover gaan hebben. De motie ‘Koester het huidige cultuuraanbod’ dienen wij mede in. Ik zou iedereen willen oproepen zich daarbij aan te sluiten. Ook het betrekken van de theatermakers zien wij als positief. De wethouder zegt al dat hij het doet, maar ik denk dat dit alleen maar een steun in de rug kan zijn om dat te blijven doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bahlmann, Gorcum Actief. De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. De kracht van dit voorstel is geen concurrentie, maar juist samenwerking. We hopen nog steeds op steun van het bedrijfsleven na vanavond en we gaan het stappenplan volgen. Onze reactie op het amendement van Democraten. Gorinchem is dat wat wij het niet zullen steunen. Dan het amendement van het CDA over het cultuurfonds. Meerdere partijen in deze raad hebben dat al eerder aangegeven en het komt er nog aan.

De eerste motie van Democraten Gorinchem gaan we ook niet steunen. Wat betreft de tweede motie: wij willen juist dat er vernieuwing komt en dat niet het een en ander in beton gegoten wordt.

J - 27

Naar aanleiding van de motie ‘Betrek theatermakers bij uitwerking Cultuurhuis’ is door de wethouder al een toezegging gedaan. Wij vinden dat je het nog breder moet trekken. Cultureel Overleg Gorinchem zou ook betrokken moeten worden. In het verleden is dat ook gebeurd bij De Nieuwe Doelen en dat zouden wij ondersteunen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Andel, SP. De heer Van Andel: Dank u wel, voorzitter. Ik doe ze maar even op volgorde. Het amendement van Democraten Gorinchem, kort samengevat: na cijfers pas akkoord met Cultuurhuis, zullen wij niet steunen. Alle gegevens komen namelijk dadelijk aan de orde in de tijdlijn die door Stadsbelang en later ook door Democraten Gorinchem is gevraagd, en daar zijn antwoorden op gekomen. De motie van Democraten Gorinchem ‘eerst second opinion’: wij zullen daartegen stemmen. Waarom: naar mijn idee overbodig en vertragend. Democraten Gorinchem samen met D66 de motie betreffende het betrekken van theatermakers bij Cultuurhuis: 100% steun. De motie ‘Koester huidig cultuuraanbod en financiële tegenvallers niet ten koste van huidige cultuuraanbod’: ook 100% steun. Ik moet er even bij zeggen dat ik eigenlijk een beetje verbaasd ben over het feit dat iedereen maar denkt dat er concurrentie is.

Een goede theatermaker, een goede cultuuraanbieder, zorgt er naar mijn idee ook voor dat hij eigenlijk zelf een uniek iets heeft, en dan ga ik het niet een unique selling point noemen, want dat vind ik zo ouderwets, maar meer een unique bying reason. Waarom zou ik daarnaartoe gaan: omdat het zo’n mooi theater is, omdat daar zo'n geweldige voorstelling is, dat heeft die man/vrouw/organisatie goed geregeld. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. Ik neem aan dat de heer Van Andel ook kennis heeft genomen van de e-mail van Peeriscoop. Die schrijft bijvoorbeeld dat een deel van de activiteiten die ingebeeld worden in het nieuwe Cultuurhuis nu al plaatsvinden bij Peeriscoop, terwijl ze al moeite hebben om overeind te blijven. Dat is een vorm van concurrentie die wel kan ontstaan natuurlijk. Hoe kijkt u daar dan naar? De heer Van Andel: Daar kijk heel simpel naar. Als iemand zich op zijn plaats voelt bij de desbetreffende aanbieder van die diensten, omdat die man of vrouw of organisatie vriendelijk is, aardig is, goed voorzienend is voor die mensen, trouw is aan die mensen, ze lopen er al jaren, dan zou ik het een beetje raar vinden dat je opeens overstapt. De heer Schefferlie: Maar er zit natuurlijk nog wel een ander element in: dat de ene voorziening een grote investering tegemoet ziet, waardoor oneerlijke concurrentie zou kunnen ontstaan.

Vandaar dat wij, en ook D66 denk ik, bang zijn voor verdringing op deze manier. Dat lijkt ons wel een aandachtspunt. De heer Van Andel: Daar ben ik het mee eens, maar ik zeg er wel één ding bij. We gaan er wel vanuit – en dat weten we dus nog niet – dat het aanbod dat door de desbetreffende aanbieders gedaan wordt, en ook het aanbod van het Cultuurhuis, niet erg onder de prijs mag gaan zitten. Want het zou wel erg makkelijk worden als dan bijvoorbeeld de gemeente zou zeggen: nou, wij passen wel bij. Nee, ze moeten marktconforme prijzen J - 28

hebben. Dus het is niet zo dat bij de een het huren van een zaal € 50 kost voor een avond en bij de ander € 100. Dan ga ik naar het amendement van het CDA. Daar zullen wij niet voor stemmen, want dan zijn we eigenlijk weer – ik zeg het maar even een beetje flauw – tien jaar terug. Dus daar gaan we niet in mee. Volgens mij heb ik ze dan gehad. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot, PvdA. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Uit onze eerste termijn bleek al dat we het voorstel steunen, maar er kunnen natuurlijk altijd aanvullingen gedaan worden die ook van waarde zijn. Laat ik beginnen met de belangrijkste voor ons, en dat is de motie van D66 ‘Koester huidig cultuuraanbod’. We vinden het altijd belangrijk dat dit Cultuurhuis niet de andere mag verdringen, zeker gezien de ontwikkelingen landelijk waarin ook nog meer bezuinigd gaat worden cultuur en kaartjes nog duurder worden. Dit vinden we dus een hele belangrijke motie om te steunen. ‘Betrek theatermakers bij uitwerking Cultuurhuis’ lijkt ons ook een vrij logische stap, dus die zullen we ook steunen. Het amendement van Democraten Gorinchem vraagt volgens ons niet veel meer dan al in het raadsvoorstel staat. We snappen dus eigenlijk ook niet heel goed waarom de wethouder niet adviseert om dit te steunen, maar wij zullen hem in ieder geval wel steunen.

De motie van Democraten Gorinchem zullen we niet steunen, want we vinden dat er al genoeg onderzoek is gedaan. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. De motie gaat over zaken die nog onderzocht moeten worden; dat hebben we nu gezien in de tijdlijn van het college. Wij hebben op voorhand andere vermoedens over de uitkomst daarvan. Alleen, ik wil wel op u aansluiten door te zeggen dat we de motie graag aanhouden in afwachting van de eerste resultaten door het college en als we die dan als waarheidsgetrouw ervaren, bekijken we op dat moment of die motie nog nodig is. Die houden we bij dezen dus aan. Met dank. Mevrouw De Groot: Dank u wel voor deze toelichting. Het amendement van het CDA zullen we niet steunen, gezien ook onze eerste bijdrage. De voorzitter: Dank u wel. Aan de orde is de tweede termijn van het college. Namens het college zal wethouder Polatli het woord voeren. Wethouder Polatli: Voorzitter. Ik heb niet echt veel vragen gekregen, maar er zijn door twee fracties op zeven pagina’s veertien vragen gesteld en zoals u net al aangaf ook nog technische vragen, die gaan over de exploitatieopzet: wij ontvangen graag een exploitatieopzet waaruit blijkt dat er geen extra gemeentelijke subsidie benodigd is. Die is volgens mij nog gisteren beantwoord met tabellen en zaken.

Het is zo voorzitter, misschien was dat net niet helemaal duidelijk overgekomen, dat uw raad nu toestemming geeft tot uitvoering van het plan, onder voorbehoud dat het binnen opgestelde financiële kaders kan, dus ouderwets denken in exploitatie van theaters, programmering, inkopen J - 29

van programmering is niet wat we hier gaan doen. Ja, wat als er een tekort is op de exploitatie, wat wil de wethouder dan? Daar is dit dan ook direct een antwoord op: dat weten we niet. U geeft nu toestemming tot de uitvoering binnen de financiële kaders, zoals in het raadsvoorstel ook staat. De heer Van Willigen: Voorzitter, bij hoge uitzondering. Wij hebben dit afgestemd in onze fractie. Mocht uit het onderzoek blijken dat het exploitatiemodel zoals het ons nu voorgeschoteld is, volgend jaar, derde kwartaal ’25, zwaar tegenvalt, kunnen we dan het besluit terugdraaien? Ik heb het liefst een antwoord met ja of nee, want u praat heel veel, maar u zegt heel weinig wat mij betreft. Ik heb hierin geen comfort. Als het exploitatiemodel volgend jaar, ’25, tegenvalt, hebben we dan een ‘no go’ op dit project? Wethouder Polatli: Voorzitter. Ik vraag me af of u, als ik ja of nee zou zeggen, in één keer wel comfort hierbij zou hebben. Ik ga daar nu niet met ja of nee op antwoorden, we komen dan bij de raad terug. Ik heb geen glazen bol. De voorzitter: Interruptie de heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel, ik zal het kort houden. Misschien ter handreiking. Ik denk dat het de raad kan helpen als we volgend jaar, volgens mij is dat dan Q3 2025, in dat raadsvoorstel met een beheerconstructie ook in beeld krijgen wat dat kost en hoe we dat dekken.

Als u dat kunt toezeggen, denk ik dat we al een hoop geruststelling hebben en vooruit kunnen kijken. Maar misschien was u dat al van plan en dan zijn we snel klaar. Wethouder Polatli: Ja, dat is precies waarmee we gaan komen. De heer Tekir: Dat is fijn, want de vragen waaraan u net refereerde, als in exploitatieopzetten, is iets wat we nog missen. Kennelijk is het dan niet anders dan dat we dat nog even moeten afwachten. De heer Schefferlie: Maar daarop aansluitend, voorzitter: is dan de prognose van het college nu dat die exploitatie uitkomt op nul per jaar? Want dat is wat we tot nu toe voorgesteld krijgen Wethouder Polatli: Wij gaan er nu vanuit dat die binnen de opgestelde financiële kaders dekkend is, dat het zichzelf kan berooien. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we twee termijnen gehad. . . . De heer Schefferlie: Voorzitter, ik vraag om een mini-schorsing van twee minuten. De voorzitter: Goed, ik schors de vergadering voor twee minuten (16.03 uur). Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. We hebben twee termijnen gehad en we spreken met elkaar over het onderwerp besluitvorming Cultuurhuis De Nieuwe Doelen. Er liggen amendementen, moties en een raadsvoorstel en ik stel voor . . . .

J - 30

De heer Schefferlie: Voorzitter! De voorzitter: Mijnheer Schefferlie. De heer Schefferlie: Is het mogelijk een terugkoppeling vanuit de schorsing te geven waarvoor die bedoeld was? De voorzitter: Dat kunt u doen, maar ik nam eigenlijk aan dat u dat bij stemverklaringen zou doen tijdens de stemmingen. De heer Schefferlie: Dat is ook goed, oké. De voorzitter: Akkoord. We gaan om te beginnen de amendementen in stemming brengen, met als eerste de meest verstrekkende, zijnde het amendement van het CDA. Vervolgens worden de moties in stemming gebracht en ten slotte het raadsvoorstel. Ik geef bij elk onderdeel wat in stemming wordt gebracht en dan hebt u ook de mogelijkheid een stemverklaring af te leggen. Aan de orde is het amendement met de titel ‘De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds’. Voor een stemverklaring is het woord aan de heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Voorzitter. Het is een goed idee, alleen niet verenigbaar met als we op enigerlei wijze wel een podium gaan realiseren. Dus vanuit die realiteitszin kunnen we het amendement helaas niet steunen. De voorzitter: Geen andere stemverklaring, dan open ik de stemming. . . . Helaas lijkt een digitale stemming momenteel niet mogelijk te zijn. De stemmingen zullen daarom bij handopsteken plaatsvinden. Amendement A02 wordt bij handopsteken in stemming gebracht en met de stemmen van de CDA-fractie tegen aanvaard.

De voorzitter: Dan gaan we naar het amendement met de titel ‘Levensvatbaar Cultuurhuis’. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter. Zoals al in mijn bijdrage aangegeven, zouden wij een andere keuze maken, maar wij zien dit amendement wel als een verbetering van het voorstel dat dan voor zou liggen. Daarom zullen wij voor dit amendement stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Er zijn geen andere stemverklaringen, stel ik vast. Amendement A01 wordt hierop bij handopsteken in stemming gebracht en met de stemmen van de fracties van Democraten Gorinchem, CDA, PvdA en D66 voor verworpen. De voorzitter: De motie ‘Fundamenten onder het Cultuurhuis’ is aangehouden, zodat die niet in stemming gebracht hoeft te worden. Aan de orde is de motie ‘Koester huidig cultuuraanbod’. Wenst iemand hierover een stemverklaring af te leggen? De heer Bahlmann. De heer Bahlmann: Wij willen dat het niet in beton gegoten wordt en dat er ook ruimte is voor vernieuwing. Daarom zullen we de motie niet steunen. J - 31

De voorzitter: Geen andere stemverklaringen; dan gaan we tot stemming over. Motie M02 wordt bij handopsteken in stemming gebracht en met de stemmen van de fractie Gorcum Actief tegen aanvaard. De voorzitter: Dan gaan we naar de motie met als titel ‘Betrek theatermakers bij uitwerking Cultuurhuis. Deze keer wenst niemand een stemverklaring af te leggen, stel ik vast, zodat meteen tot stemming kan worden overgegaan. Motie M03 wordt bij handopsteken in stemming gebracht en met de stemmen van de fractie Gorcum Actief tegen aanvaard. De voorzitter: Aan de orde is ten slotte het raadsvoorstel. De heer Schefferlie wenst een stemverklaring af te leggen. De heer Schefferlie: Voorzitter. Allereerst is de net door nagenoeg de hele raad aangenomen motie voor ons essentieel, waarin we omarmen dat het bestaande cultuuraanbod beschermd blijft. Wij noemen daar Peeriscoop in het bijzonder bij als een deel van de professionele theaters in Gorinchem. Verder hebben wij niet het comfort gekregen van het college om voor te stemmen, maar we gaan wel voor stemmen. Dat comfort hebben we wel gekregen van de gesprekken met en de indrukken die ook vandaag weer zijn achtergelaten door de mensen die erachter staan en hun schouders eronder zouden zetten.

We vinden het jammer dat de besluitvorming door ons amendement niet is verbeterd, dus dat we zeggen van: oké, laten we goed afwachten van hoe dan die exploitatie eruit ziet, en dan weet u dat Democraten Gorinchem de bereidheid heeft, als het extra geld kost, dat dat er ook moet komen, niet ten laste van andere cultuur. Dat comfort hebben we niet gekregen van het college, ook niet van de coalitie, maar desalniettemin, en met dank aan de cultuurmakers in Gorinchem, willen we de verdere uitwerking niet dwarsbomen en zullen we voorstemmen. Dank u wel. De voorzitter: Geen andere stemverklaringen. Dan breng ik het raadsvoorstel in stemming. Het voorstel van burgemeester en wethouders wordt bij handopsteken in stemming gebracht en met de stemmen van de CDA-fractie tegen aanvaard. De voorzitter: Hiermee is dit toch wel historische besluit genomen. Dank u wel. Ik schors de vergadering om degenen die de raadsvergadering nu wensen te verlaten daartoe de gelegenheid te bieden (16.12 uur). Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (16.22 uur). Vanmiddag en vanavond spreken we over de Begroting 2025. We gaan allereerst starten met de algemene beschouwingen van de fracties, waarna we gaan eten. Wij hebben afgesproken met elkaar dat er een spreektijd is van acht minuten per fractie, exclusief interrupties.

Dat wordt dus een hele zit en tijdens de algemene beschouwingen kunt u moties en amendementen indienen. J - 32

Zodra de algemene beschouwingen door de fractie zijn uitgesproken en ontvangen door de griffie, worden ze geplaatst bij het betreffende agendapunt. De fracties krijgen het woord in volgorde van grootte na de verkiezingsuitslag van 2022. Dat betekent dat we starten met de heer Klein van Stadsbelang. 6. Algemene beschouwingen van de raad Stadsbelang

De heer Klein: Bedankt, voorzitter. De begroting, een dik pak papier met cijfers en toelichtingen – ik wil iedereen waarschuwen die ooit raadslid wil worden: dit staat je dus te wachten –, soms geweldig, maar soms ook oprecht met geen mogelijkheid door te komen. Maar gelukkig heb je op die momenten altijd de aanvullende documenten en dan lijkt in ieder geval dat je nog een beetje voortgang boekt. In ieder geval bedankt voor het inzichtelijk maken van onze financiële situatie, hier en daar met wat bijzondere parameters, maar daar we hebben het al over gehad in I&O. Voordat ik verder ga, maak ik even een gekke paardensprong, en dat komt eigenlijk omdat ik geen idee had waar ik dit anders in mijn pleidooi kwijt moest. Wij hebben namelijk begrepen dat we vanuit de gemeente bezig zijn om de overeenkomst met het dierenasiel te herzien. Dat is allemaal nog in ontwikkeling. Er wordt natuurlijk niet geïndexeerd, dat is begrijpelijk, want we indexeren niemand, maar blijkbaar wordt er ook aan de rekenmethode van hun subsidie of overeenkomst gesleuteld en wij hebben begrepen dat dat heel veel problemen gaat opleveren voor het dierenasiel. Wij hopen dat we daar vanavond wat meer inzicht in kunnen krijgen vanuit de wethouder, want het komt op ons nu heel erg over alsof het mes op een negatieve manier aan twee kanten gaat snijden.

Maar nu weer terug naar de financiële situatie van Gorinchem Een financiële situatie die ondanks alle geluiden in gemeenteland toch een stuk positiever uitvalt dan we misschien dachten tijdens de perspectiefnota eerder dit jaar. Want zouden we bijvoorbeeld al die onzekere taakstellingen kunnen halen wel echt waar kunnen maken? Uiteindelijk blijkt dat dit inderdaad gelukt is en ligt er zelfs een meerjarig sluitende begroting. Complimenten voor dat resultaat, want dat biedt een stuk zekerheid en rust, zekerheid en rust die in onzekere tijden natuurlijk meer dan welkom zijn. Maar ook een resultaat dat bij ons een aantal vragen oproept. Want tijdens de perspectiefnota was er natuurlijk nog een slag om de arm, wat voorzichtigheid. Er was immers nog genoeg onzekerheid over de haalbaarheid van ideeën en taakstellingen. Maar nu is het concreter en blijkt toch heel veel realiseerbaar, zo goed zelfs dat naast de positieve begrotingssaldi ook de weerstandsratio lijkt te groeien naar 1.53.

Zijn we in Gorinchem dan zoveel slimmer en beter dan de andere gemeenten in het land, die het niet lukt hun begrotingen sluitend te krijgen, of bouwen wij zoveel zekerheid in om onbekende risico’s af te dekken? En is het dan niet een goed plan dat we die onbekende risico's een keer in beeld gaan brengen? Kortom, hoe moeten wij dit nu lezen? Want nu lijkt er te staan dat we overhouden en dan zou je natuurlijk ook andere keuzes kunnen maken: minder lastenverhoging, bezuinigingen die niet doorgevoerd hoeven te worden, of flexibel omgaan met het investeringsplafond. Collega Van Veen had hier nog een Veeniaans vergelijk voor, maar ik laat het vooral aan hem om dat later toe te lichten. Maar ik denk dat jullie het onderwerp wel kennen. Lang verhaal kort: er is ruimte en waarom zetten we die niet in? We horen graag hoe het college hiernaar kijkt, en bij voorkeur dan in Jip- en Janneketaal. J - 33

Maar genoeg zurigheid voor nu, want er staan natuurlijk ook positieve zaken in de begroting. Want het feit dat die meerjarig sluitend is geeft ook rust, rust voor hoe wij en onze inwoners de komende jaren in gaan. Want alles wat je nu al op orde hebt, hoeft later niet gecorrigeerd te worden. Dus simpel gezegd: zonder bijzonderheden een stabiele situatie. En dat is natuurlijk wel iets waar veel gemeenten om ons heen jaloers op zullen zijn. Maar gaan we dan helemaal niets meer doen? Natuurlijk niet. We gaan juist aan de slag. De meest zichtbare alsook impactvolste is misschien wel dat we aan de slag gaan met de wegen, alsook de beschoeiingen, et cetera et cetera. Hier wordt de komende jaren vol op ingezet, kost ook heel veel geld, maar het is wel iets wat zichtbaar is en waar iedereen profijt van gaat hebben. De komende jaren zal Gorinchem dus stap voor stap weer op niveau gebracht worden. Want laten we niet onderschatten hoe belangrijk dit is. Niet alleen omdat fietsknelpunten worden opgepakt, maar ook de kwaliteit van de wegen. Het verhoogt het wooncomfort, de bereikbaarheid, maar daarmee dus ook weer de veiligheid. En laat op dat stuk nog wel eens discussie ontstaan. Dus wat Stadsbelang betreft goed en zeer welkom dat we daar nu geld voor vrijmaken, alsook dat er structureel beleid komt om dat op niveau te houden, iets waar iedere Gorcumer voordeel van gaat ervaren.

Waar ook voordelen van kunnen worden ervaren is als we bijvoorbeeld een trailerhelling gaan realiseren in Gorinchem. We claimen immers dat we een waterstad zijn, maar niemand kan zijn of haar boot te water laten. Hoe mooi zou het dan dus zijn als deze mensen dit gewoon in Gorinchem kunnen doen? Daarnaast zou het ook een mogelijkheid zijn om wat extra inkomsten te genereren. Voor de mensen die daar niet zo in thuis zijn: een lidmaatschap in de regio kost al snel € 100 / € 120 per jaar per gebruiker, dus wat ons betreft een win-winsituatie Daarom dienen we een motie in om in ieder geval te verkennen wat daar mogelijk is, niet om daar heel veel geld bij te doen, maar juist om dus geld te verdienen en dan hebben we misschien wel dekking voor nieuwe ideeën. En anders houden we volgend jaar gewoon nog wat extra over. Motie M04: Titel Trailerhelling of bootlift De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; verzoekt het college: de fysieke en financiële haalbaarheid te onderzoeken van de realisatie van een trailerhelling of bootlift in Gorinchem en de bevindingen aan de gemeenteraad te rapporteren vóór het zomerreces van 2025. Johan Klein, Stadsbelang

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Pellikaan, Democraten Gorinchem. Democraten Gorinchem

Mevrouw Pellikaan: Voorzitter. De komende jaren ziet het er somber uit voor Nederland en onze gemeentelijke financiën. Dat weten we natuurlijk al een hele tijd, maar deze weken wordt het concreet. Schokkende bezuinigingsplannen vanuit het rijk raken onderwijs, cultuur, onderzoek en sport. En ook in de lokale begroting die nu voorligt wordt een weg ingeslagen waar wij niet achter kunnen staan. Dat weet u ook al een hele tijd, want dat hebben wij u al verteld bij de perspectiefnota dit voorjaar. Dat doet niet af aan de waardering die we hebben dat dit college ons een meerjarig sluitende begroting J - 34

voorlegt. Daar is veel werk in gegaan en elk college had het pittig gehad. Gorinchem krijgt veel op haar bord, maar we zien dat dit college ook zaken aanpakt. Een goed plan voor het Caribabad, het i_lab, nieuw erfgoedbeleid en ook het nieuwe integraal sociaal beleid is een mooi voorbeeld. Op belangrijke onderwerpen in deze begroting kiezen wij anders dan dit college. Er komen grote ontwikkelingen op ons af en tegelijkertijd worden wij gedwongen te bezuinigen. Maar de keuzes die dit college daarin maakt, kunnen wij niet uitleggen in de stad. Waarom extra bezuinigen op cultuur en sport, terwijl deze verenigingen en organisaties al hard geraakt worden door landelijk beleid? En waarom worden mobiliteitsmaatregelen geschrapt die zorgen dat kinderen veilig naar school kunnen fietsen? Dat zijn toch geen onderwerpen die je op de lijst zet met een streep erdoorheen? Toch kiest dit college daar wel voor. In het voorjaar hebben wij tegen de perspectiefnota gestemd, omdat wij vinden dat deze koers de stad niet vooruit helpt. Nu zien we in deze begroting een verdere uitwerking hiervan met forse lastenverhogingen voor onze inwoners, sportverenigingen en maatschappelijke organisaties. Tegelijkertijd blijven we achter op belangrijke beloftes, zoals het bouwen van starterswoningen en het oplossen van fietsknelpunten. En ja, dat is makkelijk gezegd vanuit de oppositiestoel.

Maar ik noem u eens een rijtje op: het schrappen van station Noord, geen plan voor de fietsveiligheid rondom de campus, de Banneweg waarvan de tweede helft niet wordt opgelost – mag ik u er aan herinneren dat naast de doorstroming voor auto's ook de fietsveiligheid hier een groot onderdeel van was? – Eike’s Hof, de fietsenknelpunten top10 die nu een top-7 is, en niet omdat we er al drie hebben opgelost, maar omdat we er geen geld meer voor over hebben, en ondertussen wel 1 miljoen euro verschuiven naar de Nieuwe Hoven, wat ook nodig is maar geen prioriteit moet zijn. Wat betekenen deze keuzes voor onze visie op mobiliteit? Want we investeren niet in fietsen, maar we investeren ook niet in de auto met het schrappen van de Banneweg, het verhogen van de parkeertarieven en het niet uitbreiden van parkeergarage Kweeklust. Dus waarvoor kies je dan wel? Wij weten het niet bij dit college. En waar wel een duidelijke keuze wordt gemaakt, het weghalen van 10% van het groen in onze stad, want minder snoeien gaat ons € 83.000 besparen, schrijft een andere wethouder op – althans, ik hoop dat het een andere wethouder was en niet dezelfde – dat we jaarlijks twee ton gaan inzetten op het vergroenen van de stad.

Hoe is dat gesprek dan gegaan over hoe we de ambitie van klimaatadaptatie overeind houden in tijden van bezuinigingen? Heeft het überhaupt plaatsgevonden? Wij weten het niet bij dit college, want de lijst met ruimtegevers, ook weer indicatief voor het gemis aan scherpte in het gesprek, want zeg gewoon ‘bezuinigingen’, is zonder gesprek met ons, met de stad, tot stand gekomen, terwijl we fors gaan snijden in onze ambities. Het lijkt met willekeur onder grote coalitiediscipline te zijn samengesteld: wie heeft er nog wat in te ruilen, nog een potje over om de begroting sluitend te krijgen, met de portemonnee van de inwoner en onze verenigingen als sluitpost. Wij hadden graag samen nagedacht over keuzes in deze begroting, niet omdat we het altijd met elkaar eens hoeven te zijn, of om bezuinigingen te voorkomen. Want met de huidige financiële uitdagingen had elk college en coalitie geworsteld, maar om er in mee te kunnen denken. Van goed overleg komt betere politiek en een sterkere stad. En daarom

J - 35

zetten wij ons vanavond in voor drie belangrijke punten, waarbij we ook amendementen hebben voorbereid. De portemonnee van de inwoner. De bezuinigingen en lastenverhogingen raken de portemonnee van onze inwoners zwaar. In totaal gaat het om meer dan 1 miljoen euro die van de inwoners naar de gemeentelijke bankrekening stroomt. De grootste post een ongekende OZB-verhoging van 8,4%, goed voor bijna een half miljoen. Daarnaast gaan de parkeertarieven omhoog, stijgen de prijzen voor het zwembad en worden kosten doorberekend voor gehandicaptenparkeerplaatsen, woningurgenties en zelfs de Molenhopper. Er zit een hele grote collectebus in deze begroting, en dat hoeft niet, want na correctie van de septembercirculaire laat de meerjarenbegroting extra ruimte zien. Wij vinden het belangrijk om de lastendruk te beperken en de draagkracht van inwoners in het oog te houden. Verhogen van belastingen moet het laatste redmiddel zijn. Daarom dienen wij het amendement in ‘Zeg nee tegen extreme OZB’, om de OZB-verhoging van 8,4% te verlagen met 3%. Overigens een heel goed idee dat D66 ook al had opgenomen in een alternatieve PPN. De voorzitter: Interruptie de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u. We hebben eerder dit jaar inderdaad gesproken over heel veel grote opgaven. Ik heb net de heer Klein ook wat horen zeggen over het wegenonderhoud en de beschoeiingen.

Er zijn ontzettend veel grote opgaven en ook dat we met elkaar op heel veel fronten de rekening zullen nemen nu, omdat dat nu eenmaal het beste is. Eerder dit jaar is ook een motie ingediend met de strekking ‘bevries de OZB’, en dat vond uw partij onzinnig. Nu komt u met dit amendement en ik ben even benieuwd: waarom stemde de fractie destijds tegen de motie om de OZB te bevriezen en komt u nu met dit amendement? Mevrouw Pellikaan: Bij uw motie om de OZB te bevriezen hield u destijds een heel betoog waarom het eigenlijk gewoon niet kon om de OZB zo gigantisch te verhogen. U vond het eigenlijk zo erg kunnen dat het niet kon, dat u zei: dit doen we eens en nooit meer. En wij zeiden: laten we het gewoon nu niet doen. Daarom hebben wij destijds tegen uw motie gestemd en dienen wij nu dit amendement in, om u toch over te halen alsnog de OZB te gaan verlagen. De heer Van Santen: Voorzitter, laatste reactie. Ik hoor eigenlijk ook niet echt heel veel oplossingen tot zover, maar misschien komt dat nog in het pleidooi. Destijds steunde u die motie niet, nu komt u met dit amendement, maar waarom zouden we u dan nu wel daarin moeten steunen? Dat snap ik nog niet. Wat is de oplossing? Mevrouw Pellikaan: Nou, u hebt in uw eigen partijprogramma opgeschreven dat u de OZB niet wilt verhogen. Dus ja, dat zou reden genoeg moeten zijn om ons amendement te steunen.

En nogmaals: ik vind het amendement niet te vergelijken met de motie waarin u eigenlijk zegt ‘we vinden het zo ontzettend erg, maar we gaan het toch doen’. En wij zeggen met het amendement: doe het gewoon niet. De heer Van Santen: Het is mij nog steeds onduidelijk waarom Democraten Gorinchem eerder dit jaar niet voor de motie heeft gestemd, maar ik neem het even ter harte. J - 36

Mevrouw Pellikaan: Omdat wij gewoon een beter voorstel hadden destijds. De voorzitter: Interruptie de heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel. U hebt het over extreem en dat u de mensen gaat helpen door de lasten te verlagen, Maar wat belooft u de mensen nu concreet met die 3%? Wat zou dat voor die mensen betekenen? Mevrouw Pellikaan: Dat betekent concreet dat wij de inwoners niet als sluitpost gaan gebruiken voor onze begroting en dat wij rekening houden met hun draagkracht. De heer Van Houwelingen: Als ik daarop even mag reageren, voorzitter. Een inwoner van Gorinchem met een gemiddelde WOZ-waarde van drieënhalve ton, is € 10 kwijt. Dat belooft u: dat geeft u met 3%. En ik denk dat iemand met een WOZ-waarde van drieënhalf of vier ton dat wel kan hebben. De voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Ik probeerde eerlijk gezegd de vraag van VVD-collega Van Santen te laten bezinken, en hij is inmiddels bezonken, maar ik snap niet zo goed waarom de VVD bij de perspectiefnota eigenlijk twee keer tegen een amendement heeft gestemd, één van Democraten Gorinchem en één van D66, om linea recta de OZB niet fiks te verhogen en zij nu wel Democraten Gorinchem ter verantwoording roept. Kunt u verklaren waarom u destijds zelf tegen was? De heer Van Santen: Dat ga ik zo in mijn betoog doen.

Nogmaals, het zijn natuurlijk hele grote opgaven die voor ons liggen met betrekking tot wegenonderhoud, beschoeiingen, zwembad en dergelijke, en wij nemen liever nu de rekening en bevriezen daarna de OZB, dan dat we het weer allemaal vooruitschuiven. En ik hoor ook nog steeds geen oplossingen van iedereen. De voorzitter: U kunt uw betoog vervolgen. Mevrouw Pellikaan: Oké. Ook willen we oproepen om nu eens echt werk te maken van de Gorcumpas. Hier kun je slim bepaalde groepen extra mee ondersteunen, door bijvoorbeeld korting te geven op de tarieven van het zwembad. En dan, voorzitter, wil ik het hebben over de portemonnee van de stad. De verenigingen, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties betalen eveneens de rekening in deze begroting. Landelijk zien we al bezuinigingen op de subsidies en het afschaffen van het verlaagde btw-tarief op boeken, cultuur en sport. Er wordt gevreesd dat honderdduizenden mensen en kinderen hierdoor minder gaan sporten en lezen, terwijl aandacht voor welzijn, bewegen en ontmoeten zo belangrijk is. Lokaal stelt het college voor om daar nog extra bezuinigingen bovenop te stapelen: het niet indexeren van subsidies voor verenigingen, kortingen op subsidies, het verlagen van het activiteitenbudget voor buurthuizen en een afname van middelen voor het Vrijwilligerspunt.

Sport en cultuur zijn juist slimme en goedkope manieren om onze doelen op andere beleidsterreinen te ondersteunen. Denk aan het beperken van risico's op ziekte, het opdoen van sociale contacten en het goed in je vel zitten. En met deze

J - 37

maatregelen raak je juist de mensen die je wilt ontzien. Mensen die het geld hebben, kopen toch wel een boek, gaan toch wel naar het zwembad. Je brengt de mensen die het niet goed kunnen betalen in het nauw. Wij dienen twee amendementen in op dit thema. De eerste heet ‘Niet bezuinigen op verenigingen en maatschappelijke organisaties’. Wij stellen voor om de subsidies voor onze maatschappelijke partners wel te indexeren. Deze organisaties worden al getroffen door landelijke bezuinigingen en zien hun kosten ook stijgen. Wij vinden het echt niet uitlegbaar om hen te gaan korten om onze eigen begroting rond te krijgen. Deze organisaties en verenigingen zijn van onschatbare waarde voor onze stad. Wij dienen daarom dit voorstel in en dat doen we samen met Partij van de Arbeid, D66 en het CDA. Het tweede amendement, en ook ons laatste, ‘Houd de cultuurcarrousel draaiend’. De Cultuurcarrousel biedt jaarlijks aan 750 kinderen in Gorinchem de kans om in aanraking te komen met kunst en cultuur. Gratis en voor iedereen toegankelijk. Het is een waardevolle activiteit voor de stad, omdat het kinderen uit alle plekken van de stad bereikt. De Cultuurcarrousel enthousiasmeert kinderen en stimuleert daarmee ook de lokale kunst en cultuursector. In het debat hiervoor heb ik kunnen constateren dat wij dat met elkaar allemaal enorm belangrijk vinden.

Wij stellen daarom voor om de bezuinigingen op de Cultuurcarrousel te schrappen, zodat deze waardevolle activiteit kan voortbestaan. Dit dienen we samen in met D66. Wij hopen dat deze punten en amendementen die we vanavond indienen de gemeente helpen om een toekomstbestendige begroting vast te stellen waarin ook de belangen van onze inwoners, verenigingen en organisaties goed vertegenwoordigd zijn. Dank u wel. Amendement A03: Zeg nee tegen extreme OZB De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Begroting 2025: – de verhoging van de OZB-belasting van 8,4% vanaf 2025 te verlagen met 3%. – de dekking hiervoor te vinden binnen het meerjarige positieve begrotingssaldo. Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem Amendement A04: Niet bezuinigen op (sport)verenigingen en maatschappelijke organisaties De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Begroting 2025: – de structurele bezuiniging om subsidies niet te indexeren voor prijsstijgingen t.h.v. € 80.000 te schrappen; – de dekking hiervoor te vinden binnen het meerjarige positieve begrotingssaldo.