Document · PDF

20240711 Concept Verslag raadsvergadering

Raadsvergadering 26 september 2024, gemeente GorinchemBij agendapunt: HAMERSTUK Vaststellen notulen voorgaande raadsvergadering en parallelsessies53.865 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

We zijn zelfs positief gestemd over de optie om het bestaande gebouw om te vormen tot bibliotheek, maar met behoud van de voormalige theaterzaal als een toekomstig cultureel hart van de stad, met een focus op lokale producties en voorstellingen, aangevuld met een aantal landelijke producties voor zover dit binnen de beperkingen van de zaal past. En we zien de mogelijkheden voor kruisbestuiving met bibliotheek en andere culturele partners in de stad. De investeringsruimte van ruim 8 miljoen die nu in de PPN meegaat, zou wat ons betreft ook echt taakstellend moeten zijn voor deze revitalisering van De Nieuwe Doelen als gebouw. En onderaan de streep mag de exploitatie van een dergelijk cultuurhuis straks ook best wat kosten aan publiek geld. Dat klinkt ons beter in de oren dan het bijleggen van vele tonnen op de exploitatie van een traditioneel theater, en naar wij menen past deze ontwikkeling zelfs prima binnen de bedoeling van zowel het coalitieakkoord, het collegeprogramma alsook de raadsopdracht. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. Kunt u ook aangeven of de huidige locatie dan ook voor u heilig is? De heer Krol: Ik vind het in ieder geval goed dat de huidige locatie als eerste op de verkenningslijst staat. Als het haalbaar is binnen die ruim 8 miljoen is het wat ons betreft een prima keuze.

De heer Schefferlie: En zou u tegen de achtergrond van de financiële uitdaging ook nieuwsgierig zijn of we daar zelfs geld mee kunnen verdienen als we dat op een andere plek deden? De heer Krol: Ik zou eerst het plaatje wel eens willen zien van hoe het eruit ziet voor die locatie. De heer Schefferlie: Dus in een kans om te verdienen bent u niet geïnteresseerd? G - 18

De heer Krol: Niet bij voorbaat. Waar ik vooral in geïnteresseerd ben, is het realiseren van de afspraken die we met elkaar hebben gemaakt. De grote woorden die rondgingen dat De Nieuwe Doelen niet haalbaar is, zijn prematuur en getuigen van weinig creativiteit. Cover it, college. Wat betreft de scholenhuisvesting zijn er uitdagingen in beeld die nog niet financieel gedekt zijn; mevrouw De Groot refereerde er net ook aan. Maar ook op het gebied van stadsontwikkeling en infrastructuur zijn nog niet alle ambities rondgeschreven in business cases en in de tijd weggezet. En er is niets nieuws onder de zon. Het vorige college had in haar nalatenschap ook nog geen budgetoplossingen voor een nieuw zwembad, huisvesting van de bibliotheek, een volgende fase in de aanpak van de Banneweg, achterstallig onderhoud aan wegen, et cetera. En daar zijn wel oplossingen voor gekomen. Ook binnen het IHP zijn de afgelopen tijd al mooie stappen gezet en het is zeker op dit punt goed te beseffen dat we in een uitermate voorspoedig land leven, waar we ons druk kúnnen maken over de hoogste ventilatienormen voor scholen, dit terwijl in steden in Oekraïne kinderen les krijgen in geïmproviseerde lokalen in metrostations diep onder de grond en veel kinderen in Gaza al helemaal van onderwijs zijn verstoken. Ik noemde al het belang van gezonde financiën.

Gezondheid op verschillende vlakken wil ik als rode draad nemen in het verdere deel van deze bijdrage. Onze fractie vroeg twee jaar terug aandacht voor een gezondere lucht in Gorinchem, om de vele inwoners met longfunctieproblemen erkenning te geven en hun situatie te verbeteren. Het college gaf toen aan dat oriëntatie op toetreding tot het Schone Lucht Akkoord wellicht in 2023 of 2024 mogelijk zou zijn. Graag een reactie vanuit het college wat de stand van zaken is. Aanvullend wil ik graag de suggestie doen om als Gorinchem in te zetten op een verbetering van de doorstroming rond knooppunt Gorinchem, bijvoorbeeld door instelling van een 80-kilometerzone, al is het maar in de spits, of in de uitvoegbanen, zoals je elders langs grote steden ook wel ziet, als milieuzone. Naast vermindering van concentratie fijnstof leidt dit ongetwijfeld tot een vermindering van het aantal ongelukken rond het klaverblad. De afgelopen jaren zagen we regelmatig zware ongelukken die samenhangen met in- en uitvoegen en plotselinge filevorming. En soms moet je het leven wat vertragen om ergens sneller te zijn.

Is het college bereid om een lobby te starten voor een snelheidsbeperking rond knooppunt Gorinchem? Ik wil wat over het zorgdomein vertellen en daarbij ontkom ik er niet aan om ook terug te grijpen op het kunstwerk dat hier voor het stadhuis staat, want dit is het afgelopen jaar heel dichtbij gekomen, bij ons gezin en onze familie. Als ik hier sta, sta ik zo’n beetje bij de Merwedebrug. Begin dit jaar hebben we met een groot team van onze familie meegezocht in de zoektocht naar Joran, een zoon van een neef van mij. Ik vind het belangrijk om dit te zeggen, want ik wil wel wat kritische noten kraken over hoe we met zorg omgaan, hoe we daaartegen aankijken. De voortdurende stijging van de uitgaven aan Wmo en jeugdzorg roept veel vragen op, zoals: benutten we de mogelijkheden van preventie wel voldoende, hebben we wellicht teveel mogelijkheden geboden binnen het formele aanbod – aanbod creëert misschien ook wel een beetje de vraag – en hebben we daarmee de vanzelfsprekendheid uitgedoofd om het zelfherstellend vermogen van personen en van samenlevingen aan te spreken? Gaan we wel goed om met kinderen die niet door een standaard hoepeltje kunnen? Kunnen we nog wel omgaan met tegenslagen in ons leven? Hebben we echt altijd professionals nodig om staande te blijven, of kunnen G - 19

we daar wat tegenover zetten en het als samenleving opbrengen om weer wat meer oprechte interesse te hebben in hoe het met een ander gaat? – want dat is vaak een heel krachtig medicijn. Wij zijn enthousiast over de activiteiten van herstelacademie PEERpoint in Gorinchem en de ruimte die ze krijgen om heel binnenkort op een eigen locatie, hier tegenover het stadhuis, nog meer programma’s te bieden aan onze inwoners, om met inzet van ervaringsdeskundigen en lotgenotencontact inwoners van Gorinchem te helpen op eigen benen te staan. Dit is echt de beweging die we moeten maken. Een herstelplaats zoals PEERpoint zou vaker voorliggend moeten zijn aan formele zorg, of op zijn minst moeten leiden tot het eerder afschalen van formele zorg. Is het college bereid om het werk van PEERpoint nadrukkelijk onder de aandacht te brengen in relevante netwerken, zoals huisartsen, sociale teams, inloopcentra, et cetera? De preventieve inzet van jongerenwerk is enorm van belang in onze stad. Heeft het college al een besluit genomen om de bevoegdheid in te zetten de gunning van het jeugdwerk aan The Mall met twee jaar te verlengen? Afhankelijk van de reactie van het college willen we mede namens het CDA wellicht een motie indienen. De voorzitter: Even een tijdmelding. Als uw collega nog spreektijd wenst, lijkt het mij verstandig af te ronden.

De heer Krol: Ik mocht een minuutje lenen van de SP en ik denk dat in deze tijd ook de interrupties zaten, voorzitter, maar ik ben er bijna. Openbaar groen. We hebben eerder gepleit voor kwalitatief goed openbaar groen, dat bijdraagt aan biodiversiteit; onder andere de motie ‘Be happy’. In de PPN staat een bezuiniging op groenonderhoud. Die wordt gerealiseerd door het verwijderen van heesters en die plekken te asfalteren met gras, en dat klinkt ons niet als een verrijking in de oren. Op dit punt de volgende vraag aan het college. Het lijkt erop dat in de middenberm van de Banneweg alle heesters zijn verwijderd. Ik zie daar nu vooral grasstroken. Blijft onze Gorinchemse Champs Élysées deze sobere uitstraling houden, of krijgt de middenberm van de Banneweg na vernieuwing in de volgende fase weer een ‘wauw-factor’? Omdat ook wij pijnlijke punten in de PPN moeten slikken, gaan we niet op voorhand inzetten om deze bezuiniging terug te draaien. Maar ik wil een suggestie doen. Kunnen we deze besparing niet anders realiseren, namelijk door een beroep te doen op inwoners in de straat om bij te dragen aan onderhoud van openbaar groen? Wellicht is er een groep inwoners die het onderhoud wel wil overnemen in plaats van dat de gemeente heesters gaat verwijderen.

Mogelijk staan er mensen op wanneer ze weten dat perkjes met heesters uit hun straat worden gerooid, net zoals we helden in de stad hebben die frequent zwerfvuil verwijderen omdat ze verantwoordelijkheid willen pakken voor hun leefomgeving. Hiertoe willen wij de motie ‘Behoud van kwalitatief groen, a right to challenge’ indienen. Tot slot een onderwerp, en zeker niet het minste, bij de voorbereiding waarvan de heer De Pagter nauw bij betrokken is. Ik wil hem daarom graag het woord geven. De heer Van Willigen: Voorzitter, ik wilde de heer Krol niet onderbreken, vandaar dat ik even tot nu gewacht heb. . . G - 20

De voorzitter: Ga uw gang. De heer Van Willigen: U hield een warm pleidooi voor PEERpoint en voor het werk van The Mall, wat ik helemaal onderschrijf. Zou u ook een pleidooi kunnen houden voor Centraal Punt? De heer Krol: Ja, dat zou ik zeker kunnen. Ik weet dat daar meerdere mensen erg enthousiast over zijn binnen onze raad, dus ik geef anderen daar ook graag de ruimte voor, maar ik heb daar niet op voorhand kritische noten over of iets. De heer Van Willigen: U kondigde een motie aan, vandaar dat ik even zat te wachten op een moment waarop ik kon ingrijpen, want u gaat er daarbij wel van uit dat The Mall de enige jongerenwerkinstelling is die het werk doet zoals ze nu doet. Daarmee gaat u volgens mij een beetje voorbij aan het werk van Centraal Punt, en een euro kan maar één keer uitgegeven worden. Ook uw aanbestedingsverhaal erkent het risico dat een goede aanbieder als The Mall buiten de boot valt. Ik vind dat nogal wat. De heer Krol: Volgens mij hebben we in Gorinchem de laatste jaren gezien dat deze beide aanbieders naast elkaar prima werk leveren en goed met elkaar samenwerken, ook andere accenten. Het gaat wat ons betreft nu vooral over de aanbesteding voor het werk dat The Mall doet. Er is volgens mij een subsidierelatie met Centraal Punt en daar zijn we ook zeker enthousiast over.

De heer Van Willigen: Centraal Punt zou wel eens hetzelfde aanbod kunnen doen als The Mall. De heer Krol: Dat is maar de vraag. Mijn pleidooi op dit punt gaat over het werk van The Mall, dat wij graag behouden zien in Gorinchem. Dus als het erom gaat of het ook overgenomen zou kunnen worden door een andere partij, ja, mogelijk, dat kan, maar wij willen ons hard maken voor het behoud van The Mall in Gorinchem, zonder daarbij tekort te doen aan Centraal Punt. Mevrouw De Groot: Voorzitter. . . De voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Nu het toch over dit onderwerp gaat: heeft de heer Krol niet het idee dat hij een beetje op de stoel van het college gaat zitten als hij een inhoudelijke afweging gaat maken welke organisatie jongerenwerk moet gaan uitvoeren? De heer Krol: Ik heb vooral eerst de vraag gesteld aan het college wat de stand van zaken is, met het oog ook op de bevoegdheid die er is om gebruik te maken van de bevoegdheid. Dus ik wacht vooral de reactie van het college af. De heer Van Willigen: Voorzitter. Zou ik dan aan het college mogen vragen om mijn beschouwing ook in deze reactie mee te nemen? De voorzitter: Waarvan akte. Dank u wel. De heer De Pagter. De heer De Pagter: Mag dat vanaf deze locatie, voorzitter? G - 21

De voorzitter: Zeker. De heer De Pagter: Dank u wel. Wat betreft een invulling op het gebied van gezonde relaties: allereerst zien we ook dat er een uitbreiding komt van de inkomsten door het plaatsen van een extra reclamezuil. Naast lichtvervuiling biedt het ook meer gelegenheid tot het projecteren van aanstootgevende reclame. Onze fractie heeft zeer veel moeite met de promotie van vreemdgaan binnen onze stadsgrenzen. Naast de verloedering van de moraal, waarbij de suggestie wordt gewekt dat het bedonderen van je partner een acceptabel avontuur is, is de schade enorm: kinderen in de kreukels, psychische nood, extra druk op de woningmarkt, extra druk op uitkering. Als overheid dienen we een schild voor de zwakkeren te zijn. Gegeven het reclamesucces van dit soort diensten als ‘Second Love’ zijn er blijkbaar veel zwakkeren onder ons en dat is niet nieuw. De bijbel vertelt al heel lang dat de geest wel gewillig is het goede te doen, maar het vlees is zwak. Er zijn inmiddels vele onderzoeken gedaan naar de effecten van echtscheiding op het gezin. De maatschappelijke kosten zijn enorm, 66 tot 88 miljoen op landelijk niveau. Zie ook het NOS Journaal van gisteren over kinderen die beschadigd opgroeien, wat leidt tot vele zorgkosten en gebroken kinderen in de bloei van hun leven. Zelfs in de latere fase van hun leven zijn effecten zichtbaar.

Onlangs buitelden de fracties binnen dit huis over elkaar heen om te laten zien dat ze allemaal gezinspartijen zijn. Het lijkt me daarmee ook dat er dus breed draagvlak is om dit soort reclame-uitingen tegen te gaan, toch? Wij dienen de motie in ‘Overspel buitenspel’. Onze dank gaat uit naar een dappere stadsgenote die begin vorige maand op dit punt haar zorgen deelde op de zeepkist. Dank u wel. Motie M05: Behoud van kwalitatief groen: a right to challenge! De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; vraagt het college om: wijkbewoners actief de gelegenheid te geven om gebruik te maken van een ‘right to challenge’, door zelf onderhoud van perken en groenstroken op te pakken. Dit als een alternatief om te besparen op groenonderhoud door kwalitatief groen (sierheesters etc.) te vervangen door graszoden. Motie M06: Overspel Buitenspel! De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; constaterende dat: -

in Gorinchem reclame-uitgingen zichtbaar zijn van commerciële bedrijven en commerciële websites die oproepen of aanmoedigen tot vreemdgaan;

er wel strenge regels zijn voor reclame-uitingen die gaan over gokken, roken of ongezonde voeding, maar niet voor reclame-uitingen van commerciële bedrijven en commerciële websites die oproepen of aanmoedigen tot vreemdgaan;

er mogelijkheden zijn om ook reclame-uitingen van commerciële bedrijven en commerciële websites die oproepen of aanmoedigen tot vreemdgaan te weren - de term ‘reclames voor vreemdgaan’ te definiëren is als ‘reclames die diensten aanbieden die vreemdgaan expliciet faciliteren of aanprijzen’, in lijn met hoe de Reclame Code Commissie over dit soort reclames spreekt;

overwegende dat:

G - 22

vreemdgaan bijdraagt aan een het ontstaan van echtscheidingen1;

veel problemen van kinderen en jongeren te relateren zijn aan een echtscheiding en dat veel echtscheidingen leiden tot een vechtscheiding waarvan kinderen de dupe zijn en dus een schadelijk effect heeft op de volksgezondheid2;

door echtscheidingen er jaarlijks vele miljoenen gespendeerd worden aan jeugdzorg en (psychische)begeleiding van scheidende ouders34;

roept het college op om bij de eerstvolgende aanpassing van de APV een verbod op te nemen met betrekking tot reclame-uitingen die aanzetten tot overspel en/of prostitutie en in de openbare ruimte of vanaf de openbare ruimte zichtbaar zijn. 1 https://www.omegamediation.nl/scheiden-door-ontrouw/ 2 https://www.relatieverbeteren.nl/vreemdgaan-dit-zijn-de-psychische-gevolgen-van-overspel 3 https://pointer.kro-ncrv.nl/aanpak-complexe-scheidingen-kost-miljoenen-aan-jeugdzorggeld 4 https://pointer.kro-ncrv.nl/gemeenten-pompen-miljoenen-in-de-aanpak-van-vechtscheidingen

De heer Van Veen: Voorzitter. . . . De voorzitter: De heer Van Veen. De heer Van Veen: Dank u wel, voorzitter. Als ervaringsdeskundige kan ik niet achterblijven bij deze motie, niet dat ik veel vreemdga, maar u roept het college op tot een verbod op een verbod en ik neem aan dat dat niet goed geformuleerd is. Daarmee faciliteert u het namelijk. De heer De Pagter: Scherp! De voorzitter: Ik voel een gewijzigde motie aankomen. De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ja, voorzitter, ik heb een beetje moeite met dit betoog. De heer De Pagter verwijst, zeg maar, naar een onderzoek waarin staat – ik heb dat ook gehoord – dat nog jarenlang na scheidingen er effecten zijn op kinderen. Maar ik vraag me af of u zich bewust bent van de effecten daar waar scheiding toch een helpende interventie is voor een gezin om nog erger leed te voorkomen. Ik vraag me af of u zich daarvan bewust bent, omdat er in mijn ogen van de manier waarop u dit brengt een moreel oordeel uitgaat met zelfs de kosten die even genoemd worden. Het is me toch allemaal wat, die scheidingen! Ik denk dat u daarmee een hoop mensen raakt op een manier die ik zeker niet zou willen ondersteunen. Ik roep u op tot voorzichtigheid met het oordelen over wat scheiden mensen ook soms kan brengen, omdat hun leven soms zo loopt. De heer De Pagter: Dank voor de toevoeging. De voorzitter: Dank u wel.

Dan gaan we verder met mevrouw Hamann van Gorcum Actief. Gorcum Actief

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. We beslissen vandaag over een perspectiefnota die me doet denken aan de eerste in een reeks van bezuinigingen van een jaar of tien, vijftien geleden. Die heetten toen ‘Alle hens aan dek’. Zo hadden we AHAD1, -2 en -3 – de heer Schefferlie weet dat nog, de heer Koçak misschien ook wel en op de G - 23

tribune zie ik de heer Oostrum, die dat zeker nog wel weet: de AHAD’s. Jonge mensen vroegen zich af “wat is dat, AHAD?; nou, dat is onweer hoor, dat is niet goed!’ Nou goed, bij AHAD-3 stopte algemeen sociaal-cultureel werk Stark, ik noem het maar even, de gemeenschappelijke muziekschool ging dicht en De Nieuwe Doelen ging ook dicht. Dat was toen. Het was de eerste jaren minder zichtbaar dat ook op het onderhoud aan wegen en beschoeiingen werd bezuinigd. Dat alles breekt ons nu dus op. Daar kom ik strakjes op terug. Toentertijd werd gezegd: Gorinchem heeft geen vet meer op de botten. Nou, dat vet is sindsdien nooit meer teruggekomen, wel torenhoge schulden, en daarbovenop nu ook een landelijk ravijnjaar, een jaar eerder dan verwacht. De nieuwe regering en bezuinigingen op het gemeentefonds, hogere loonkosten die niet volledig worden gecompenseerd en stijgende rente: alles bij elkaar doet het ons de das om en hoe deal je daar dan mee? De afdeling financiën heeft ongetwijfeld spitsuren gedraaid. Dat is wel zeker en daar wil ik de medewerkers hartelijk voor bedanken. Er ligt nu een PPN voor waarmee we vooruit kunnen: de grote investeringen als zwembad en De Nieuwe Doelen blijven staan, het collegeprogramma wordt grotendeels gerealiseerd en het extra sociaal beleid wordt ook nog overeind gehouden. Al met al in deze tijd geen sinecure, complimenten daarvoor.

Toch hebben wij, Gorcum Actief, moeite met deze PPN. Naast alle financiële pijnpunten die ik net genoemd heb, komt er nu weer een ander gemeen konijn uit de hoge hoed. Vorig jaar was dat het zwembad, nu weer het onderhoud van wegen en beschoeiingen. We hebben de extra kosten eens even opgeteld, maar liefst 6 miljoen volgend jaar en de jaren daarna telkens 2,5 miljoen per jaar, alles bij elkaar opgeteld 14 miljoen in vier jaar tijd. Me dunkt dat de gemeenteraad daarover gaat en dat de gemeenteraad een gedegen plan van aanpak mag verwachten, waarbij er kansen zijn om ook te prioriteren en te temporiseren, want dit is een veel te grote, onverwachte kostenpost om zo maar eventjes alleen administratief te verwerken. We hebben over het wegonderhoud eind mei alleen één I&O gehad, er is nooit een raadsbesluit genomen. Wij, Gorcum Actief, hebben er moeite mee dat dit debacle volledig wordt afgewenteld naar onze inwoners, bedrijven en bezoekers door middel van allerlei kostenstijgingen en bezuinigingen om dit achterstallige onderhoud mogelijk te maken. Dat is een politieke keus. Wij gaan door met onze plannen en leggen de rekening in de stad. Is dat de situatie? Ook subsidies aan bijvoorbeeld verenigingen worden gekort, zonder dat we daarbij de consequenties goed kunnen overzien.

Ik noem een voorbeeld: de binnensporten betalen huur aan SGS, Stichting Sportaccommodaties, de verenigingen krijgen straks minder subsidie, SGS voert huurverhogingen door en krijgt extra loonkosten gecompenseerd, verenigingen niet, die krijgen een bezuiniging voor de kiezen, maar moeten wel die hogere huren blijven betalen. In het verleden is zwemvereniging PCG daardoor bijna failliet gegaan. Wij weten niet hoe deze nieuwe maatregelen nu gaan uitpakken voor sport, cultuur en sociaalculturele activiteiten. Hoe pakt dat uit? Wij hebben er moeite mee om daar zomaar ‘ja’ tegen te zeggen. Dan de extreme verhoging van de OZB, bij elkaar 8%. We dienen Samen met de VVD een motie in om ervoor te zorgen dat dit de komende jaren, dus na ’25, niet meer gaat gebeuren. Aanvankelijk zou de OZB voor bedrijven niet extra worden verhoogd, want dat was in het verleden al eens een keer eerder gebeurd. Nu zien we dat al het niet-wonen ook die extra 5% voor de kiezen krijgt. Dat is dan voor een ondernemersfonds. . . . G - 24

De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. Of mensen dat voor hun kiezen krijgen hangt er natuurlijk vanaf of u ermee gaat instemmen. . . Mevrouw Hamann: Daar kom ik op. De heer Schefferlie: U heeft een heel mooi betoog met ‘dat kunnen we toch niet maken’ en ‘dat kunnen we toch niet doen’, daarom vraag ik u: doé het dan ook niet vandaag! Mevrouw Hamann: Ja, dat zei u ook al tegen de VVD. Maar ik ga door met mijn verhaal, als u dat goed vindt en dan krijgt u antwoord op uw vraag. Ik heb nog een redelijk geheugen, maak je geen zorgen! Is dat geld voor dat niet-wonen dan voor een ondernemersfonds? Hoe zit dat dan? En hoe zit het dan met de winkeliers in de binnenstad, die ook al een eigen BIZ betalen?. Moeten die dan strakjes voor twee BIZ’en betalen? Voorzitter, wij hebben daar vragen over. En dan nu het investeringsplafond. Dat was 5 miljoen per jaar, door indexeren is dat nu 5,8 miljoen, dus dat groeit. Het plafond is cumulatief, d.w.z. voor langere termijn elk jaar ongeveer 5,8 miljoen. Ik probeer het simpel uit te leggen, voorzitter. Maar we gaan waarschijnlijk fors meer uitgeven in de toekomst. Voor komend jaar vinden we dekking in deze PPN door lastenverhogingen en bezuinigingen, en dan zeggen we: “dat kan, want we blijven komend jaar binnen het plafond”. Dat vinden wij een beetje kort door de bocht.

We kunnen op langere termijn immers helemaal niet zo door blijven gaan met lasten verhogen en dan ook nog eens een keer extra investeren. En we hebben ook nog enkele groot-risicodossiers liggen: het zwembad, De Nieuwe Doelen, infrastructuur; het is allemaal al genoemd. Dat wordt nu allemaal niet verantwoord, alleen voor 2025. We zeilen dus echt op het randje, maar we kunnen dat, denk ik, niet blijven doen. Voorzitter. Gorcum Actief kijkt dus kritisch naar de keuzes die nu gemaakt worden. We stemmen onder voorbehoud in met deze PPN en verwachten richting begroting meer duidelijkheid. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. Dat kan toch niet? U zegt in uw hele betoog “het is onmogelijk, dat kunnen we nooit willen, dat moeten we niet doen”, maar aan het eind stemt u er toch mee in. Legt u dat nou eens gewoon uit! Mevrouw Hamann: Voorzitter. In het kader van de continuïteit, we moeten namelijk wel door naar een begroting straks, stemmen wij nu in met deze PPN. Wij zeggen, samen met de VVD en andere, in een motie: die verhoging van de OZB kan nu één keer, maar dan niet meer; dat is een keertje klaar, dat extra. En we willen ook meer duidelijkheid als het gaat over die investeringen op het gebied van onderhoud aan wegen en beschoeiingen.

Dus wij willen gewoon, net als wat u net zei eigenlijk: meegenomen worden in de komende maanden en richting begroting weten waar we aan toe zijn, en in de begroting neem je natuurlijk een besluit. De heer Schefferlie: Dan roep ik u op om er net als Democraten Gorinchem voor te pleiten om deze perspectiefnota vandaag niet in stemming te brengen, maar aan te houden. We zijn onvoldoende meegenomen, er zijn alternatieven, dus je kunt niet zeggen “al die ellende willen we niet”. Het is niet alleen die OZB waarvan u zegt “dat willen we helemaal niet, maar we doen het toch wel”, nee, het zijn ook al die andere dingen die u net G - 25

opnoemde, zoals die arme gesubsidieerde instellingen. U kunt het allemaal wel opnoemen, maar als u het dan toch doet, of uitspreekt van “nee, we gaan daar wel toe op weg”, dan kan niemand het serieus nemen. Dus ik vraag u: sluit u zich bij ons aan? Niet helemaal, maar gewoon voor een stukje, door die PPN vandaag even aan te houden, ons beter mee te nemen in het proces en keuzes te maken in Gorinchem die we wel allemaal kunnen uitleggen. Mevrouw Hamann: Het wordt natuurlijk wel heel griezelig voor Democraten Gorinchem als wij ons echt gaan aansluiten, dat snap ik, dat is heel eng. Maar kijk, wij zijn ook wel voor continuïteit. Wij hebben zoveel op de rit staan en zoveel te doen, we moeten gewoon dóór, dus daarom stemmen we nu in. Maar we beslissen richting begroting en dan willen we meer duidelijkheid over al die dingen die ik genoemd heb. Trouwens, het is niet allemaal kommer en kwel, dat ben ik helemaal niet met u eens. Het is kommer en kwel financieel, maar qua plannen en ideeën en investeringen hebben we heel veel op stapel staan en daar moeten we wel mee door. Dus ik vind niet dat we dat zomaar eventjes on hold kunnen gooien. De voorzitter: Meneer Schefferlie, laatste keer. De heer Schefferlie: Voorzitter.

Ik kijk uit naar het perspectief van Democraten Gorinchem Actief, maar dan wordt het wel een uitgangspunt dat we ook zeggen wat we doen en niet het ene zeggen en het andere stemmen. Mevrouw Hamann: Dat is de interpretatie van de heer Schefferlie. De voorzitter: Waarvan akte. De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter dank u wel. Allereerst; ik ben onder de indruk van uw betoog, mevrouw Hamann. Deze versie van mevrouw Hamann hadden we al een tijdje gemist, dus dat is weer fijn om terug te zien. Om nog even stil te staan bij de OZB die u hekelde: ik denk dat we daar met z’n allen in deze raad wel wat voor voelen, op een aantal collega's na. Maar wat heeft u nou liever? Want u gaat mee met de motie van de VVD en in die motie spreekt de raad uit dat vanaf 2026 misschien die fikse verhoging niet wordt doorgevoerd. Maar heeft u niet liever dat we dat vanaf 2025 al beperken? Mevrouw Hamann: Nee. Ik neem aan dat we de financiële middelen nodig hebben voor 2025, dat we dat eenmalig doen, dus één keer en wij komen daarmee landelijk gezien niet boven het gemiddelde of zo als het gaat over OZB-kosten. Dat wij het daarna niet verder willen verhogen heeft ook te maken met het feit dat wij de lastendruk voor de inwoners niet te hoog willen, dus je moet daar een keer paal en perk stellen.

Het kan niet zo zijn dat je dan in ‘26 weer zegt: ‘oh, we hebben geld tekort, we gaan nog een keertje 5% extra doen’. Nee, dat vind ik dus niet kunnen. De heer Tekir: Dus Gorcum Actief vindt het oké dat in 2025 de OZB met ruim 8% wordt verhoogd? Mevrouw Hamann: Eenmalig. De heer Tekir: Ja, maar dat werkt structureel door, ook in ’26 en verder. G - 26

Mevrouw Hamann: Ja, dat blijft tot in lengte der jaren doorwerken, dat is met alle verhogingen; die worden niet weggepoetst. De heer Tekir: Oké, dat is duidelijk, maar wel lastig te begrijpen, zeg maar, in het licht van uw betoog. Mevrouw Hamann: Ik vind het niet zo lastig te begrijpen eerlijk gezegd, maar zo werkt het. De voorzitter: U vervolgt uw betoog. Mevrouw Hamann: Ja. Wij benoemen ten slotte enkele zaken die voor ons heel erg belangrijk zijn: 1. de OZB wordt eenmalig extra verhoogd, daarna niet meer; 2. we verwachten een plan van aanpak met betrekking tot wegenonderhoud en beschoeiingen, zodat we weten waar we aan toe zijn. 3. veilige infrastructuur van en naar de beroepencampus krijgt prioriteit; 4. Gorcum Actief dient samen met Stadsbelang de motie in om ongewenst vrachtverkeer uit de Haarwijk te mijden; 5. bij onderhoud bestratingen vragen wij direct de aandacht voor de stadswallen; het is namelijk hét stadspark voor alle inwoners, maar ook het visitekaartje van onze stad en ook nog eens een keer Unescowerelderfgoed dat we goed moeten onderhouden; 6. voor de betaalbaarheid van bijvoorbeeld het zwembad voor onze eigen inwoners de invoering van de Gorcumpas. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. D66, de heer Tekir. D66

De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Het tij kan keren. Daar waar de wethouder financiën vorig jaar nog het woord ‘bezuinigingen’ niet in de wond in de mond wilde nemen, ligt er nu een perspectiefnota met toch wel een behoorlijke lijst aan bezuinigingen en lastenverhogingen. Natuurlijk weten we allemaal dat de rijksinkomsten teruglopen, maar laten we eerlijk zijn: dat weten we nu al zeker twee jaar. Maar in plaats van daar tijdig op te anticiperen, heeft het college er toch voor gekozen om steeds maar meer ambities op te stapelen, een trend die zelfs de accountant niet is ontgaan, die toch wel in heel diplomatieke bewoordingen spreekt van een ad hoc-bestuurscultuur in Gorinchem. De goede lezer begrijpt dat door die ad hoc-cultuur niet alleen de begroting onder druk komt, maar ook de ambtelijke organisatie, en beide zijn onwenselijk. Bovendien, niet alleen de accountant, maar ook hier in de raad hebben we toch continu gewezen op de financiële risico’s. En dan vraag ik me ook af, ik weet niet of u het nog weet: hoeveel van die rode vlaggen hadden we dan nog tevoorschijn moeten halen? Het is dan ook oprecht spijtig dat tot nu toe al onze waarschuwingen van tafel zijn geveegd, met als gevolg dat nu een groot deel van de rekening bij onze inwoners ligt.

En nu we hier staan met al die bezuinigingen in het vooruitzicht, kunnen we ons niet aan de indruk onttrekken dat het urgentiebesef toch wel vrij laat is neergedaald bij het college. Ik zou op dit punt een reflectie willen. Wat we in dit traject overigens ook hebben gemist, is het samen optrekken met de raad. Dat er pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden, snappen we allemaal. Dat kan, maar we hadden in Gorinchem een goed gebruik om bij ingrijpende keuzes als deze met raad en college samen op te trekken. Er is al aan gerefereerd. Denk bijvoorbeeld aan al die ‘Alle G - 27

hens aan dek’-trajecten uit het verleden. Ik weet nog dat we in de kantine zaten, raad en college bij elkaar, en dit soort keuzes bespraken met elkaar, met de benen op tafel bijna. Maar op die manier kon de raad wel vooraf zijn voorkeuren aangeven, waardoor bezuinigingen, zoals bijvoorbeeld in de zorg, nu misschien voorkomen hadden kunnen worden. Er is nu niet gekozen voor die weg van gezamenlijkheid, waardoor de perspectiefnota bij ons in ieder geval voelt als een voldongen feit. We nodigen het college uit om dit voortaan anders te doen, want we hebben zeker niet illusie dat het na deze perspectiefnota klaar is. Ja, en dan zou het voor mijn fractie natuurlijk heel makkelijk zijn om te roepen “nou, met deze PPN gaan wij niet mee”, maar wij vinden dat je ook moet laten zien hoe het wél kan, hoe het ánders kan. Daarom heeft de fractie van D66 gewerkt aan een alternatief perspectief, of, zoals wij hem zelf noemen: een redelijk perspectief. In die alternatieve perspectiefnota maken wij keuzes in het licht van de financiële situatie, maar wel vanuit heldere uitgangspunten die richtinggevend zijn in die keuzes. Ook dat voorkomt namelijk ad hoc-besluitvorming. En, voorzitter, ik denk eigenlijk dat die uitgangspunten helemaal niet zo vreemd zijn in deze raad. Ik hoop ook dat ze breed worden gedragen.

Het zijn er vier en ik zal ze een voor een toelichten, met de bijbehorende voorstellen, maar ik hou het beknopt. 1. Het eerste uitgangspunt is dat de breedste schouders de zwaarste lasten dragen, oftewel: we ontzien de meest kwetsbare inwoners. Dat begint met voorstellen om bijvoorbeeld de leges voor gehandicaptenparkeerplaatsen terug te draaien en in diezelfde logica ook het afschaffen van de leges voor woonurgenties. Die laatste komt overigens voort uit een onderzoek dat de gemeente zelf heeft laten uitvoeren, maar waar nog steeds geen opvolging aan is gegeven. Een ander voorstel dat voortkomt uit dit uitgangspunt is het gedeeltelijk terugdraaien van de voorgenomen bezuinigingen in het sociaal domein. Een structurele bezuiniging van 7 ton in de zorg is echt ongekend, zelfs in die AHAD-3-operatie waar mevrouw Hamann naar verwees is dat niet gebeurd. Wij kunnen ons niet voorstellen dat dit bedrag volledig gevonden kan worden in, zeg maar, slimmer werken, alsof die zorgmedewerkers dat nu niet doen. Daarom verzachten we deze bezuiniging met 2 ton en verwachten we dat u het restant beleidsneutraal invoert. De PvdA doet hierin met ons mee. 2. Het tweede uitgangspunt. We willen lastenverzwaringen daar waar mogelijk voorkomen, en of dat nou gaat om lasten voor inwoners, of onze maatschappelijke organisaties / partners, dat maakt niet uit.

Dat begint met het terugdraaien van de zogenaamde versobering bij Gorinchem Beweegt. Als er één voorziening is – en dat meen ik oprecht –waar sport, recreatie, activatie, emancipatie en ontmoeting bij elkaar komen, dan is dat wel Bij Gorinchem Beweegt; denk aan al die sportpunten in de wijken. We gaan daar samen met de Partij van de Arbeid en Democraten Gorinchem geen € 10.000 korten zonder te weten wat dat betekent. Maar dat is niet alles. Het college stelt in de perspectiefnota voor om gesubsidieerde organisaties niet te compenseren voor prijsstijgingen. Op zich is dit echt pijnlijk hè?, mevrouw Hamann noemde het al, maar we vinden het in ieder geval niet eerlijk en ik zal dat toelichten. Als wij in die PPN nagenoeg al onze eigen budgetten indexeren en dat niét doen bij onze maatschappelijke partners, die wel werken aan doelstellingen die wij in onze begroting hebben, dan is op zijn minst niet eerlijk – en daar laat ik het even bij. Een andere lastenverzwaring die we willen beperken is natuurlijk de OZB. We snappen dat G - 28

we mee moeten doen met de landelijke trend, maar een extra verhoging van 5% bovenop de reguliere indexatie is wel heel veel. Er zullen vast heel veel huizenbezitters zijn die dit wel kunnen dragen, en dat is maar goed ook, maar er zijn ook gezinnen die al lijden onder de hoge rentestanden en daarom verlagen wij de OZB-verhoging met 2 ton structureel, vanaf 2025 al. 3. Het derde uitgangspunt luidt: eerst beloften waarmaken en dan pas nieuwe ideeën bedenken. Dat laatste hebben wij ook aangehouden. We hebben eigenlijk nagenoeg geen nieuwe ideeën bedacht in deze PPN. Maar dat punt van die beloftes raakt ook de betrouwbaarheid van onze lokale overheid. We kunnen niet van alles vaststellen hier in de raad en vervolgens niet thuis geven als we moeten uitvoeren, en zeker niet als het gaat om onderwijs en fietsveiligheid. En die twee hebben ook een zekere relatie met elkaar, aangezien veel scholieren ook gewoon veilig naar school moeten kunnen. We hebben er even voor moeten puzzelen, zeg ik er eerlijk bij, maar daar krijg je ook wat voor terug. Wij stellen voor om nu eindelijk, eindelijk, eindelijk te starten met het uitvoeringsprogramma van het IHP dat in 2023 is vastgesteld. Concreet doen we dat door een van de meest achterstallige schoolpanden aan te pakken, namelijk de Samen Onderwegschool aan de Van Goudoeverstraat.

Ik weet niet hoeveel collega-raadsleden daar wel eens naar binnen zijn geweest, ik vermoed heel veel, maar als je binnen bent, snap je waarom ouders er niet happig op zijn om daar hun kind in te schrijven. Bovendien kan dat deel van de Gildenwijk ook wel een boost gebruiken met deze renovatie. Kortom, wij zien geen reden om dit nog langer op de lange baan te schuiven en dat geldt dus ook voor fietsveiligheid. Hoe vaak hebben we het in deze raad al niet gehad over die top 10-fietsknelpunten? Ze zijn al jaren bekend en eindelijk beginnen we ermee en stelt het college voor om 3 van die 10 punten te schrappen. Laten we dat alsjeblieft niet doen. Het is niet nodig en het is een investering in de toekomst van de stad en in toekomstige generaties. 4. Over die toekomstige generaties gesproken, daar gaat ons vierde en laatste uitgangspunt over. Wij willen toekomstige generaties niet met schulden opzadelen. Dat doen we overigens al in deze hele alternatieve perspectiefnota door investeringsvoorstellen te doen die binnen het investeringsfonds passen en door in 2025, maar ook meerjarig, ruimte te blijven maken voor onze voorstellen, maar ook door bijvoorbeeld een voorgenomen korting op de brede scholen in 2026 te beperken tot € 50.000. En daar hebben we ook een sluitend verhaal bij, voorzitter.

Kijk, die korting of die besparing, hoe u het ook noemen wilt, is gebaseerd op het Pedagogisch Educatief Ecosysteem – een heel mooi woord –, maar dat systeem is pas in 2026 gereed, en die werkwijze is vervolgens wel bepalend voor die kostenbesparingen, om dat te kunnen realiseren. Het is dan ook gewoon niet meer dan logisch om de druk op de scholen niet onnodig op te voeren nog voordat wij hen dat handelingsperspectief, zeg maar: dat PEE, kunnen bieden. Tot zover de uitgangspunten en de daaruit voortvloeiende voorstellen, voorzitter. Zoals ik al aangaf, staan hier natuurlijk ook enkele ruimtegevers tegenover die als dekking dienen voor het totaalplaatje. U snapt, we kunnen natuurlijk geen voorstellen doen zonder dekking. En dan ook even een praktische noot. We hebben er bewust niet voor gekozen om ons alternatief in zijn geheel voor te leggen in één amendement. Daarom treft u straks losse G - 29

amendementen aan per voorstel; dat heeft u ook kunnen zien in de mail. Daarmee krijgt de raad ruimte om ieder voorstel afzonderlijk op zijn merites te beoordelen en dat komt een zuivere besluitvorming denken wij ook gewoon ten goede. Het moge duidelijk zijn dat het voor ons als fractie wel een totaalplaatje is. En dan echt tot slot, voorzitter. Ik wil van deze gelegenheid ook gebruik maken om de ambtelijke ondersteuning te bedanken voor de technische toetsing van onze voorstellen, van gemeentesecretaris tot de heren van financiën. Dank voor jullie flexibiliteit en vooral deskundigheid. Tot zover mijn eerste termijn. Dank u wel. Amendement A05: Leges woonurgenties afschaffen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de leges voor het in behandeling nemen van een urgentieaanvraag (wonen) vanaf 2025 af te schaffen zodat de drempel voor inwoners met een woningnood wordt verkleind;

de dekking hiervoor te vinden binnen de (meerjaren)begroting in de Perspectiefnota 20252028 waarin onderstaande additionele ruimtegevers zijn verwerkt uit het document ‘Een redelijk alternatief’ van D66: Nr. Begrotingsmaatregelen (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen

Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

Amendement A06: Bezuiniging Gorinchem Beweegt terugdraaien De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de voorgestelde structurele bezuiniging op Gorinchem Beweegt (punt 5 uit hoofdstuk Ruimtegevers) t.h.v. € 10.000 te schrappen vanaf 2025;

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen

Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

Amendement A07: Maatschappelijke organisaties wel indexeren voor prijsstijgingen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de voorgestelde structurele bezuiniging om subsidies niet te indexeren voor prijsstijgingen (punt 7 uit hoofdstuk Ruimtegevers) t.h.v. € 80.000 terug te draaien.

G - 30

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen

Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

Amendement A08: Verlaag de bezuinigingen in het sociaal domein De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de voorgestelde bezuiniging in het sociaal domein (punt 10 uit hoofdstuk Ruimtegevers) vanaf 2025 te verlagen met € 200.000 waarmee de meest kwetsbare inwoners zoveel als mogelijk worden ontzien;

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen

Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

Amendement A09: Beperk de extra verhoging van de OZB-belasting De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de voorgestelde extra verhoging van de OZB-belasting (punt 19 uit hoofdstuk 2.4 ruimtegevers) vanaf 2025 te verlagen met € 200.000;

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

Amendement A10: Starten met IHP Samen Onderweg locatie Van Goudoeverstraat De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de investering IHP Samen Onderweg locatie Van Goudoeverstraat (hoofdstuk 3.2 investeringsvoorstellen) vanaf 2026 op te nemen in de investeringsplanning waarmee we een start maken met één van de meest urgente schoolgebouwen;

2025

2026

2027

2028

IHP Van Goudoeverstraat Samen Onderweg

-2800

Spaarruimte onderwijs

3000

Aanpak top 10-fietsknelpunten volledig uitvoeren

-350

Cumulatieve ruimte in investeringsplafond

-3898

-980

-1489

118

G - 31

Amendement A11: Top 10 fietsknelpunten volledig uitvoeren De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de investering in fietsknelpunten (punt 10 uit hoofdstuk 3.2 investeringsvoorstellen) vanaf 2025 op te nemen in de investeringsplanning zodat we door kunnen gaan met de aanpak van alle 10 geïnventariseerde fietsknelpunten;

2025

2026

2027

2028

IHP Van Goudoeverstraat Samen Onderweg

-2800

Spaarruimte onderwijs

3000

Aanpak top 10-fietsknelpunten volledig uitvoeren

-350

Cumulatieve ruimte in investeringsplafond

-3898

-980

-1489

118

Amendement A12: Vertraag de korting op brede scholen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor om onderstaande beslispunten toe te voegen aan het raadsvoorstel Perspectiefnota 2025-2028: -

de voorgestelde korting op Brede Scholen (punt 20 uit hoofdstuk Ruimtegevers) in 2026 te verlagen met € 50.000 met het oog op de realisatie van het PEE in 2026;

de dekking hiervoor te vinden binnen de (meerjaren)begroting in de Perspectiefnotade dekking hiervoor te vinden binnen de (meerjaren)begroting in de Perspectiefnota 20252028 waarin onderstaande additionele ruimtegevers zijn verwerkt uit het document ‘Een redelijk alternatief’ van D66: Nr. Begrotingsmaatregelen (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Wijziging Citymarketing vervroegen

Toeristenbelasting eerder verhogen

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit reserve ICT

De voorzitter: Dank u wel. Dan het CDA, mevrouw Van Oversteeg. CDA

Mevrouw Van Oversteeg: Dank, voorzitter. Dank aan het college en alle ambtenaren voor het maken van deze perspectiefnota, want in een wereld waar zekerheden niet meer vanzelfsprekend zijn, met een nieuw kabinet, of beter gezegd ‘kleuterklas’, die beloftes doet zonder dekking, en dan als eerste overheid de taak om dan in dat ingewikkelde speelveld een toekomstbestendige begroting te maken en te proberen te doen wat goed is voor onze inwoners, terwijl de middelen schaars zijn en schaarser worden. Niet voor niets heette ons verkiezingsprogramma ‘Wij horen bij elkaar’. Wij zien het als onze taak om te werken aan een verantwoordelijke samenleving en vervullen ook op die manier onze rol in deze raad, vanuit de oppositie. Vanuit een sterke samenleving kunnen we de tegenslagen die op ons afkomen beter aan, maar daarvoor is een overkoepelend verhaal nodig hoe je die samenleving vanuit allerlei facetten ondersteunt om die verantwoordelijkheid te kunnen dragen. Dat missen wij in deze perspectiefnota. Ja, er moeten keuzes gemaakt worden, maar door het ontbreken van die gezamenlijke visie G - 32

worden deze keuzes wel te gefragmenteerd gemaakt of uitgesteld. Dit college stuurt wel, maar onduidelijk is waar de reis precies naartoe gaat. Voorzitter, hier hadden wij ook graag wat meer betrokken in willen worden. De enige werksessie hierover ging helemaal niet over de uitdagingen die nu verwoord staan in deze perspectiefnota. Het woord ‘bezuinigingen’ was uit den boze, terwijl alle andere gemeenten hiermee al wel bezig waren. En ook onze partners in de stad worden wel geïnformeerd, maar dat voelt dan bijna als een formaliteit. Het gesprek wordt niet gevoerd. We verzoeken het college om hierop te reflecteren. Onze reflectie hierop is dat dit niet voelt als ónze PPN, dat horen we ook terug in de stad en vanmiddag hier ook in deze raadzaal. Het lukt nooit om maar in acht minuten en met enkele moties of amendementen dit helemaal te doorgronden. Maar dan de blik op de toekomst. Als het rijk wel met meer middelen over de brug komt, verzoeken wij het college om met de hele raad aan de slag te gaan om te kiezen wat we minder verhogen of bezuinigen in plaats van dit in de achterkamers te doen. Dan per onderwerp nog inhoudelijke beschouwingen. Ik stip er vanuit overkoepelende thema's vanuit onze visie twee uit. 1. Versterken van de verantwoordelijke samenleving. Iedereen moet mee kunnen doen in werk en vrije tijd, als jongeren of oudere, of je nu een beperking hebt of niet.

Als eerste overheid zien we hierin een belangrijke taak om een aanjagende en ondersteunende rol te vervullen. De keuzes die het college voorstelt raken onze inwoners diep in de portemonnee. De parkeertarieven worden fors verhoogd. Al eerder verzochten we om een parkeerbegroting. Dichten we nu een gat omdat we verlies lijden op parkeren, of spekken we de gemeentelijke schatkist? Er is blijkbaar een inventarisatie geweest waaruit deze verhoging voortvloeit, maar dit inzicht kennen wij niet. Kan het college dit delen? De volgorde hiervan vinden wij ook verkeerd. Vanuit inzicht nemen we besluiten en niet andersom en ook onze partners in de stad zijn niet betrokken bij de totstandkoming van deze maatregelen. En dan vervolgens Kweeklust uitstellen. Hoe vaak wij daar niet voor hebben gepleit, dat als je met de parkeerpanels een afspraak maakt, het netjes is die na te komen, dat er geen goede alternatieven zijn. Toen hadden we al de indruk dat het college hier niet zo’n zin in had, maar nu kiest het college ervoor om het om financiële redenen te schrappen. Er wordt naar onze mening gesneden in de goede dingen. Verhoging van de kaartjes van het zwembad vinden wij onwenselijk. Ook de bezuiniging op Gorinchem Beweegt valt in die categorie.

Bezuinigen op bewegen is van negatieve invloed op een gezond en goed leven, zulk belangrijk werk als plek van ontmoeting, vooral voor kinderen die wellicht niet altijd bij een vereniging kunnen sporten. Ook op het gebied van toegankelijkheid valt wat af te dingen. Vanuit ervaringen merken we dat de oversteekpunten van onze vestingwallen niet overal veilig en toegankelijk zijn. Om die reden dienen we samen met ChristenUnie/SGP de motie ‘Veilige vesting voor voetgangers in’, om te onderzoeken welke ingrepen nodig zijn om dat te verbeteren. Ook passend bij de thema is onze steun voor het amendement van de Partij van de Arbeid over de gehandicaptenkaart. 2. Een overheid waar je op kan vertrouwen. Hierbij hoort dat je op een gegeven moment de conclusie trekt en de stad hierover onder ogen durft te komen. Dit gaat over het dossier De Nieuwe Doelen. Het college nam deze G - 33

woorden vanuit de onhaalbaarheid van het scenario niet in de mond bij de I&O, maar het bleek klip-en-klaar: De Nieuwe Doelen als groot podium in de stad gaat niet. Voor ons is dat geen verrassing. Al eerder hebben we dit geconstateerd en geprobeerd te bezien hoe je dit geld veel breder in onze samenleving kunt inzetten. Daarom komen we nu met ons vervolg op ons amendement ‘Nieuwe Doelen voor De Nieuwe Doelen, editie 2’. Graag willen wij focussen op wat wel lukt en nodig is. De bieb is belangrijk en het rijk heeft hier ook serieus geld voor over. Vanaf 2025 komen er meer middelen naar gemeenten voor bibliotheken. Ondersteun daarnaast wat goed gaat, investeer in de breedte van het culturele veld en doe dat samen met onze culturele partners, zoals het bestendigen van onze bestaande theaters, meer activiteiten in de bieb en muziekles op school. En de voorstellingen die een groter podium nodig hebben: gebruik onze creativiteit en de kracht van onze stad om de sociaal-maatschappelijke initiatieven te kunnen draaien, zoals die afscheidsmusical of de eindvoorstelling. We zien hiervoor inzet van een aula, het gebruik van sporthallen die in de zomermaanden toch minder bezet zijn, en denk ook aan de nog te bouwen sporthal op Noord. Hoe mooi is het als je hierin een kruisbestuiving kan maken? Onze stad en in het bijzonder de bieb en het culturele veld verdienen een antwoord op deze vraag.

Pak het initiatief en maak er wat van! Een overheid waar je op kunt vertrouwen betekent ook een vangnet kunnen zijn. We willen bijzonder aandacht vragen voor een partij die niet in een hokje past van de systeemwereld, maar wel essentieel is in onze Gorcumse leefwereld: De Gezel, voor degenen die tussen wal en schip vallen, die door de officiële instanties niet worden gezien, die geven zij een steuntje in de rug en nu is het aan ons om hen een steuntje in de rug te geven. Tot nu toe lukt dat niet, terwijl zij om hun werk goed te kunnen doen een structurele subsidie nodig hebben en die ook verdienen. Als CDA brachten wij vorig jaar een bezoek aan De Gezel en we hebben uit eigen waarneming kunnen zien en ervaren wat het betekent als je ergens weer onderdeel vanuit mag maken, als je weer zingeving ervaart door je werkzaamheden en als je een club hebt waar je je onderdeel van voelt. Met het gesprek dat we daar hebben gevoerd in het achterhoofd durf ik met zekerheid te stellen: koester deze prachtige organisatie en de mensen die zich met hart en ziel inzetten voor degenen die door alle instanties al zijn laten vallen. Laten wij dan De Gezel niet laten vallen. Amendement A13: Nieuwe Doelen voor De Nieuwe Doelen, editie 2 De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; stelt voor de Perspectiefnota 2025-2028 als volgt te wijzigen: -

de investeringsbudgetten ‘Cultuurhuis’ en ‘Inrichting Cultuurhuis’ van in totaal € 8.000.000 te schrappen (zie paragraaf 5.1 onder ‘Investeringsplanning’ pagina 24);

de daarbij behorende exploitatieruimte te schrappen;

het raadsbesluit als volgt te wijzigen: de tekst in het dictum onder beslispunt 3 als volgt aan te passen: ‘De besluitvorming over de Perspectiefnota 2025-2028 te betrekken bij het opstellen van de Begroting 2025 en daarbij met een voorstel te komen hoe de geschrapte investering ‘Cultuurhuis’ en ‘Inrichting Cultuurhuis’ om te buigen is in: 1. Goede huisvesting voor de bibliotheek 2. Versterking van het culturele veld met een maximum van € 250.000 per jaar van de

G - 34

vrijgekomen exploitatieruimte 3. Faciliteren van een podiumfunctie ten behoeve van sociaal-maatschappelijke activiteiten op een alternatieve locatie’. Motie M07: Veilige vesting voor voetgangers De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; geeft het college opdracht te onderzoeken, welke ingrepen nodig zijn om de onveilige of beperkt toegankelijke oversteekpunten van onze vestingwallen te verbeteren. Motie M08: De Gezel heeft waarde en doet ertoe De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 11 juli 2024; geeft het college de opdracht om De Gezel structureel te subsidiëren met € 50.000 per jaar.

De heer Klein: Voorzitter, via u een vraag aan mevrouw Van Oversteeg. Een heel warm pleidooi voor De Gezel, dat snap ik ook. Volgens mij hebben wij ook een tijd geleden een besluit als raad genomen om die subsidie te verstrekken. Begrijp ik hieruit dat De Gezel een nieuwe subsidie heeft aangevraagd en dat u toevallig weet dat die is afgewezen? Die kennis heb ik namelijk niet. Mevrouw Van Oversteeg: Naar wat wij hebben begrepen, maar ik hoop dat ook het college hierop in zijn termijn ingaat, is dat er behoefte is aan een structurele subsidie – dat is ook zo verwoord in de motie die wij hebben ingediend – en dat daar op dit moment nog niet positief op is geantwoord. De heer Klein: Maar die is dus wel aangevraagd, begrijp ik? Mevrouw Van Oversteeg: Ja, daar worden gesprekken over gevoerd. De voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Klein vraagje aan mevrouw Van Oversteeg: waar vindt u de dekking voor die € 50.000, althans: € 23.000 was er al, als ik het goed heb begrepen? Mevrouw Van Oversteeg: In het meerjarenperspectief zit ruimte, maar wij willen ook van het college horen op welke manier zij dat zien. In de motie is ook verwoord dat er een besparing wordt gerealiseerd op het sociaal domein. Wij vinden het logisch als het daar landt, maar nogmaals: dat is ook een punt van uitwerking. De voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel.

Ik dacht: De Gezel, waar kennen we die ook alweer van: van de prachtige banken en stoelen die ze een nieuw leven geven, maar inderdaad ook van het besluit dat wij twee jaar geleden hebben genomen. U refereert daaraan. Volgens mij hebben wij toen die subsidie van rond € 170.000 voor twee jaar ook toegekend, omdat er een begroting lag waarmee zij aantoonde dat ze over twee jaar op eigen benen zou staan. Hoe ziet u dat nu in het licht van, zeg maar, een structurele claim die toch op tafel zou liggen? Mevrouw Van Oversteeg: Ik ben eigenlijk heel blij dat u dat vraagt, want dat is ook een van de redenen waarom wij deze motie indienen. De meeste inkomsten die worden G - 35

gegenereerd, worden door De Gezel zelf gegenereerd, vanuit juist die opbouw van die organisatie. Maar als je kijkt naar de toegenomen intensiteit van. . . , ja ‘dienstverlening’ vind ik hier een beetje verkeerd woord, maar ik denk dat u wel begrijpt wat ik bedoel, het aantal gezellen dat er is en ook de problematiek die daarbij komt kijken, lukt het gewoon nog niet om financieel zelfstandig daarin te zijn. Om die reden is het zo opgebouwd. De voorzitter: Dank u wel. Als laatste is het woord aan de SP, de heer Van Andel. SP

De heer Van Andel: Dank u wel, voorzitter. Ik wil starten met een retorische vraag, is er nog perspectief voor dit college? Retorisch wil zeggen “hou even uw mond”, voor degenen die dat niet weten! Dat is voor ons ook een vraag, als je de perspectiefnota bekijkt vanuit de principes van de SP. Principes zijn er: menswaardigheid, gelijkwaardigheid, solidariteit. Ik kom aan het eind van deze eerste termijn tot een eerste conclusie, hopelijk aan het eind van de avond tot een eindconclusie. Vandaag wordt hier in de gemeenteraad de zogenaamde perspectiefnota behandeld, zeg maar: hoe staan we ervoor als gemeente de komende jaren? Ook werden onlangs de jaarstukken 2023, zeg maar: de retroperspectiefnota, het terugkijken, behandeld. Terugkijkend op 2023 gaf een positief beeld, een positief resultaat van enkele miljoen. Daarom zijn we toch wel enigszins verbaasd door de financieel minder solide – ik zeg het even heel netjes – perspectiefnota, minder dan gehoopt doordat vanuit onze grootste inkomstenbron, het rijk, minder geld binnenkomt en daarom de gemeente, zoals ze het noemen, moet ombuigen. Zeg maar gewoon dat er moet worden bezuinigd en inkomsten moeten worden verhoogd. De verwachting was een ravijnjaar 2026, maar dat is vervroegd tot 2025. Dit moet allemaal gebeuren om ook nu en de komende jaren minimaal quitte te spelen.

Dat zal nog moeilijk worden, als we de voorlopige plannen van de nieuwe regering zien. Er komen nog forse bezuinigingen aan. Daarnaast staan er in Gorinchem dure plannen op de rol om de wegen aan te pakken en de beschoeiingen en water van watergangen te verbeteren; dan praten we ook over enkele miljoen per jaar de komende jaren. Deze zaken staan al enkele jaren in de planning, ook bij het vorige college, maar nu moeten ze toch echt worden uitgevoerd, en soms zijn ze ook al uitgevoerd, dit om ongelukken te voorkomen – denk bijvoorbeeld aan de weg voor de Gamma en de Praxis die nu berijdbaar is. Kortom, het zal mogelijk zwaar weer worden. Daarom doet het college ons een voorstel waarop zij zouden willen bezuinigen, of waarop zij meer inkomsten willen genereren. Laten we maar eens starten met een aantal zaken die duurder gaan worden voor de inwoners en bezoekers van Gorinchem en wat ze opleveren in 2025: - parkeren op straat en in de parkeergarages moet naar verwachting € 750.000 per jaar meer opleveren; - het verkrijgen van een vaste gehandicaptenparkeerplaats met een kenteken – daar is ‘ie! – een bord € 250 per plaats. Was tot op heden gratis, extra opbrengst naar verwachting € 5.000 per jaar; - verhoging toegangsprijs zwembad.

Normale verhoging is 3% per jaar, nu nog een keer extra € 2 per kaartje, in totaal een extra opbrengst van € 360.000; - verhoging liggeld voor haven en cruiseschepen, extra opbrengst € 80.000; - verhoging OZB met regulier 3,4 en extra 5%, totaal een extra opbrengst van € 570.000. G - 36

Enkele bezuinigingen: - verbouwing parkeergarage Kweeklust wordt uitgesteld, geen directe besparing, maar ook geen extra investering; - sociaal domein – ik kom daar dadelijk op terug –, hier moet € 700.000 worden bezuinigd door effectiever werken, slimmer werken en harder werken; - subsidies worden niet geïndexeerd / verhoogd. De kam gaat door de subsidies. Verwacht wordt dat dit in 2025 € 170.000 gaat opleveren, oplopend tot € 530.000 vanaf 2027. Zijn we hier trots op? Nee, je kunt niet trots zijn op bezuinigingen en extra kosten. We zijn wel op één ding trots. We zijn er trots op dat de inwoners van Gorinchem die aangewezen zijn op minimaregelingen en inwoners die aangewezen zijn op de zogenaamde 130%-regeling en de collectieve ziektekostenverzekering, deze regelingen kunnen blijven behouden. Onze eigen SP-wethouder Eva Dansen heeft dit gelukkig kúnnen behouden, maar zij zal het naar de mening van de SP-fractie niet gemakkelijk krijgen om daarnaast nog eens een keer € 700.000 te besparen op haar portefeuille. Maar zij en de SP staan pal voor de regelingen die er in Gorinchem zijn en moeten blijven. De wethouder financiën heeft eerder al aangegeven dat laatstgenoemde bezuiniging van € 700.000 op het zogenaamde sociale domein, een heel breed onderwerp, de minima niet zal raken.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gorinchem&id=1959fadb-95a1-4e9e-a325-3d78ae90fb63