20240709 Concept Verslag raadsvergadering met gemeente Molenlanden

Alleen, we kunnen nu nog geen definitief antwoord geven. Dat blijkt

17

ook uit het ‘nieuws’ dat afgelopen week kwam vanuit Defensie: we hebben nog wel wat uitzoekwerk te doen over de radar, maar er komt ook nog een laagvlieggebied bij. Die mogelijkheden en onmogelijkheden moeten we verder gaan verkennen. We moeten kijken wat nu de lusten en de lasten zijn. En wat ons betreft, voorzitter, stemmen we dus in ieder geval in met S. En zoals mijn collega Tekir zonet ook al zei: wij willen graag zoveel mogelijk de regie zelf houden en ook een soort zekerheid geven, want door geen keuze te maken, laten we onzekerheid wat ons betreft verder doorleven. Tot slot, voorzitter. Wij willen graag als CDA Gorinchem goede rentmeesters zijn, niet omdat we het zo leuk vinden om windmolens neer te zetten, maar omdat we denken dat het moet. Je wilt niet van onze kinderen het verwijt krijgen dat we er niet alles aan gedaan hebben om te zorgen voor een schone en duurzame Alblasserwaard. Motie M02: Voor de wind gaan! Wij vragen het college om/ wij geven het college de opdracht om: bij het uitwerken van de locatie S nadrukkelijk te verkennen en overwegen om zelf te participeren en te investeren. Joost van der Geest, CDA Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem

Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel, dan de heer Van Houwelingen, SP Gorinchem. De heer Van Houwelingen: Dank u wel, voorzitter. De SP snapt heel goed dat omwonenden in de hele Alblasserwaard niet zitten te wachten op een grote windkolos in de omgeving van hun woning, niet in Molenlanden en niet in Gorinchem. Deze weerstand is goed te begrijpen, want de turbines waarmee gerekend is komen boven de Gorcumse toren uit, zelfs wanneer je deze drie keer op elkaar zou plaatsen. Want hoe mooi het ook klinkt ‘energie uit de wind’, er zit wel degelijk een schaduwzijde aan. Naast het verstoren van de natuur en aantasting van het landschap, of erfgoed, zorgen windturbines voor aanmerkelijke geluidsoverlast en risico's, oftewel: de belangen als klimaatbeleid en volksgezondheid botsen met elkaar. In heel Europa zijn dit soort megaturbines zo dicht bij de bebouwde kom niet voor niets ook zeer zeldzaam. Dit wetende, zou je dan ook verwachten dat bij het maken van politieke keuzes hiermee rekening wordt gehouden, want, zoals ChristenUnie Molenlanden het de vorige keer verwoordde: gezondheid en veiligheid van mensen staan bovenaan. Voorzitter. Anderhalve week geleden vertrok ik uit deze zaal weer richting Gorinchem, op weg naar de volgende vergadering; daar zat nog een autorit tussen en dat kwam niet verkeerd uit.

Ik was teleurgesteld en kwaad tegelijk, en ik had wel even nodig om te resetten, even wat zuurstof. Maar de teleurstelling is ook na deze anderhalve week niet afgenomen. De fracties van Molenlanden leken niet te willen zien, niet te willen horen, waarom Gorinchem Avelingen van de kaart heeft gehaald, welke argumenten hier achter zitten en waarom deze zo zwaar wegen. Ik heb ze anderhalve week geleden nogmaals genoemd. Het was niet ‘dit’ of ‘dat’, zoals bij de andere locaties, maar een lange optelsom: de natuur, het erfgoed, de gezondheid, de veiligheid, zoals de dijk, het geluid, alles komt hier bij elkaar. En nee, de meeste fracties uit Molenlanden leken niet verder te willen kijken dan het belang van Molenlanden: niet gehoord over veiligheid en gezondheid, niet over de natuur, weidevogels, vleermuizen en waarom Avelingen wèl de beste locatie is, ook niet eens geprobeerd om ons te overtuigen dat wij het verkeerd zien, nul onderbouwing, en ik heb het ook vanavond niet gehoord. Men keek helaas alleen maar naar het proces, het gebrek aan draagvlak in Molenlanden en komt weer terug op Avelingen. Waarom is Gorinchem niet eerder naar Molenlanden gestapt om Avelingen te

18

schrappen? Waarom is er niet eerder gezamenlijk naar gekeken? Terechte vraag, het was fatsoenlijk geweest om eerst te komen, maar had het wat uitgemaakt? Ik vrees van niet. Voorzitter. Wanneer je ‘Gorinchem’ snel uitspreekt, lijkt het al snel op ‘Groningen’ en blijkbaar wordt dat hier in de raad ook zo beleefd. Daar waar de bewoners van het gaswinningsgebied in Groningen al ruim 60 jaar onevenredig de lasten moeten dragen, schade, veiligheid en gezondheid, mogen de bewoners van Gorinchem van Molenlanden nu de lasten van de windturbines dragen. Avelingen moét namelijk weer terug op de kaart. Dat zeggen ze vanavond ineens niet meer, maar dat was anderhalve week geleden wel anders. Doe Mee! deed daar nog een schep bovenop door zelfs met een geitenpaadje A15-oost weer te zien als locatie. Naast dat het onrealistisch is, is het treurig, want weet u wel wat u ermee hebt gezegd: Avelingen terug op de kaart, A15-oost terug op de kaart? U zegt: 46 decibel voor de Koelmanschool doet er niet toe, 48 decibel voor de Schelluinsestraat doet er niet toe, 53 decibel voor de bewoners van het woonwagenpark doet er niet toe en voor Doe Mee!: Lingewijk en Laag-Dalem doen er ook niet toe. Die mogen met 300 m gewoon een lastdruk van 49 decibel gaan beleven. Nee, het was Avelingen, Avelingen. Avelingen en Gorinchem eerst – uw eigen woorden: het bedreigen van een normaal en gezond leven.

Dat is wat anderhalve week geleden werd gezegd, niet letterlijk, maar met een omweg, met dat geitenpaadje. Burgemeester Segers: Ik denk dat er een interruptie komt. Mijnheer De Lijster. De heer De Lijster: Ja, op een gegeven moment denk je: je moet toch wel even reageren, want er werd wel heel veel gezegd en als laatste gaf u aan: het werd niet gezegd, maar het werd met een geitenpaadje gedaan. Ik wil nog een keer herhalen dat het ons niet om Avelingen gaat. Ze hoeven niet op Avelingen wat ons betreft. Waarop ik u de afgelopen tijd iedere keer heb aangesproken is: hebt u alternatieven, doet u uw best? Als ik iets aandraag en ik hoor er niks meer over, geeft dat niet het gevoel dat we samen die rit aan het maken zijn. Dat stelt me teleur. U mag dat met me oneens zijn, maar daar gaat het om. Het begon met het besluit. Dank u wel trouwens, mevrouw Hamann, voor uw toespraak, maar het is zeker niet de bedoeling dat wij iets gaan vertellen over Gorinchem. Burgemeester Segers: U had geen vraag, alleen een reactie vanuit uw hart. Straks volgt de tweede termijn. Vervolgt u uw betoog, mijnheer Van Houwelingen, als ik dat mag zeggen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel. De SP en diverse andere Gorcumse fracties hebben zich juist voor alle inwoners ingezet die in de verdrukking kunnen komen en alles breed bekeken, over de hele Alblasserwaard en verder.

Ik ben zelf bij de klankbordgroep in Hoogblokland geweest, heb daar mensen ontmoet en gesproken, ik ben bij de molens in Kinderdijk geweest en in Alblasserdam, voordat locatie J in beeld was, want het maakt niet uit of je in Dalem of in Bleskensgraaf woont, in de Gildenwijk of in Papendrecht, een gezond en prettig leven gunnen we iedereen en moet gegarandeerd zijn, vandaar ook dat de kaders gelijk zijn en dat we meermaals hebben aanbevolen de 500 m-motie over te nemen, net zoals de meeste Gorcumse fracties, zo ook de SP, die de motie mede indient, ook uw motie overnemen wat betreft tijdelijke vergunning en het gebiedsherstel, want een goed idee is een goed idee. Voorzitter. Het gevaar van hoe ik de vergadering anderhalve week terug beleefde, is natuurlijk dat we hierdoor als SP Gorinchem ook met een zelfde gekleurde bril kijken naar Molenlanden. Gelukkig hoor ik de meeste fracties vanaf het begin zeggen dat we de keuzes van waar en op welke wijze in Molenlanden, ook bij de raad van Molenlanden moeten houden. Of niet: geen turbines kan ook, maar

19

dan mogen ze wat ons betreft ook zelf de gevolgen dragen, want dan is voor de SP de lat bereikt en de keuze gemaakt. Voorzitter. De meeste fracties in Gorinchem, zo ook de SP, durven de verantwoordelijkheid te dragen. Ik hoop dat de provincie Zuid Holland dit ziet, hoort en voelt, dat Gorinchem wél wil meewerken. De SP wil maximaal inzetten op S, om zo een belangrijke bijdrage te doen tegen de klimaatverandering en de afhankelijkheid van buitenlandse energie en een deel van de lasten op ons te nemen die Groningen al jaren onevenredig draagt en daarbij de veiligheid, gezondheid en leefbaarheid te borgen voor onze inwoners en onze zuiderburen, door Avelingen definitief te schrappen, en dient het eerder aangekondigde amendement dus ook mede in. Tot slot. Anderhalve week geleden werden we als Gorinchem nog vergeleken met het Nederlands elftal: veel goede bedoelingen, maar geen resultaat. Laat ik dit zeggen: Roemenië was groepshoofd, maar zit nu thuis en doet niet meer mee. Dank u wel. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de eerste termijn vanuit de raad gehad. De portefeuillehouders hebben verzocht om een schorsing voor enig beraad. Ik stel de raad van Gorinchem voor de vergadering vijftien minuten te schorsen. Ik neem aan dat u daarmee akkoord gaat. Dat is het geval; dan gaan we schorsen.

Burgemeester Segers: En Molenlanden ook 15 minuten stel ik voor, anders is het zo'n raar begin! SCHORSING Burgemeester Melissant-Briene: Ik heropen de vergadering. Ik geef als eerste graag het woord aan wethouder De Boer namens het college van Gorinchem. Wethouder De Boer: Dank, voorzitter, dank ook aan alle leden van de raad voor hun bijdragen. Veel is gememoreerd aan het proces dat we in de afgelopen bijna anderhalf jaar met elkaar doorlopen hebben, een intensief traject waarin we heel nobel hebben geprobeerd met elkaar te komen tot een voorstel om het RES-bod samen in te vullen. Ik constateer vanavond ook dat dat anders loopt en dat er amendementen zijn ingediend die ik zo meteen stapsgewijs zal doorlopen. Een aantal opmerkingen zijn gemaakt over de start van dit traject en daar zou ik heel kort iets over willen zeggen dat. Door een aantal raadsleden is aangegeven dat de start van het traject weliswaar is begonnen bij de RES, maar kijkend naar het starttraject van deze windverkenning eigenlijk is gestart op het moment dat vanuit de raad van Gorinchem de keuze is gemaakt om een streep te zetten door Avelingen. Ook ik heb nagedacht hoe we dat toentertijd hebben aangepakt. We kwamen uit de verkiezingen en daarin was heel duidelijk het signaal gekomen om ook als college en als coalitie een bepaalde koers te kiezen.

Een aantal raadsleden heeft daaraan gerefereerd en opgemerkt dat in dat traject wellicht een valse start is gemaakt. Ook ik heb bedacht dat we dat wellicht anders hadden kunnen aanvliegen door, met de uitslag van die verkiezingen voor ogen, met elkaar het gesprek aan te gaan over de vraag: hoe nu verder? Ik denk niet dat de windverkenning er heel anders had uitgezien, zoals ook werd aangegeven. Volgens mij hebben we echt oprecht met elkaar stapsgewijs iedere keer aangegeven onder welke voorwaarden we zo’n windverkenning zouden willen doorlopen, we hebben de uitgangspunten daarvoor vastgesteld , daarop vervolgens een zorgvuldig participatieproces doorlopen en we zijn voor een longlist en een shortlist gegaan. Kortom, we hebben met elkaar een heel

20

traject doorlopen en ik denk dat dat niet heel veel anders zou zijn geweest. Maar ik herken ook de signalen die hier worden afgegeven, dat we daarin wellicht een andere start hadden kunnen maken. Tegelijkertijd ligt hier nu een voorstel voor waarop een tweetal amendementen is ingediend die ik van een reactie zal voorzien. Allereerst het amendement van Gorcum Actief, gesteund door een ruime meerderheid van de gemeenteraad, om locatie S als alternatief te nemen voor Avelingen. Hiervoor wil ik mijn dank uitspreken aan de indieners, want hoewel het raadsvoorstel hiermee vrij drastisch wordt gewijzigd, wordt het college wel het instrumentarium in handen gegeven om een vervolgstap te gaan zetten in het behalen van ons RES-bod en dus zelf ook aan de slag te kunnen, ook met het winddeel van dat bod. Ik heb ook kennis genomen van de duidelijke wens om niét voor zowel de locatie S als de locatie Avelingen te gaan. Volgens mij is dat ook geheel in lijn met uw eerdere besluitvorming en in lijn met de opstelling die ook het college van het begin af aan heeft ingenomen. Wat dat betreft kan het college uit de voeten met dit amendement. Dan is er nog een amendement ingediend, en dat wil zowel de RES als toekomstige ontwikkelingen in Gorinchem Noord mogelijk maken. Ik zie daarin een groot verschil met het vorige amendement.

Ook dit amendement steunt overigens locatie S, wat dat betreft proef ik in de raad van Gorinchem een brede steun voor het aandragen van die locatie, maar het amendement verkleint wel de ontwikkelmogelijkheden op die locatie en dat zou ik toch niet willen adviseren. We hebben best een opgave om van S een volwaardig alternatief van Avelingen te gaan maken en ik denk dat het verkleinen van dat zoekgebied daarin niet de gewenste richting is. Daar komt bij dat daarmee ook het enige puntje van S op het grondgebied van Molenlanden wordt weggestreept. Ik ben benieuwd hoe de indieners daarnaar kijken. Al met al wil ik adviseren het raadsbesluit niet op deze wijze te wijzigen. De heer Tekir: Voorzitter . . . Burgemeester Melissant-Briene: De heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel. Misschien meteen een stukje verduidelijking, omdat er heel concrete vragen worden gesteld die relevant kunnen zijn voor de overige fracties. Het college spreekt over een verkleining van het gebied. Dat is niet het geval. Het amendement vraagt eigenlijk om te beginnen met de verkenning in deze zoeklocatie vanaf het westelijke deel, en dan zo richting het oosten. Een verkleining van het gebied is dus niet aan de orde. Het enige puntje helemaal ten noorden van deze zoeklocatie ligt buiten de 500 m zone, dus dat blijft nog beschikbaar. Deze twee punten wil ik graag ter geruststelling meegeven.

Wethouder De Boer: Dan ga ik naar de moties, voorzitter. De motie ‘Voor de wind gaan!’ van het CDA vergt volgens mij een hele politieke afweging, want het gaat over je visie op de rol van de overheid in dit type ontwikkeling. Het is wel een beweging in gemeenteland die je de laatste tijd meer ziet en het is ook een ontwikkelvariant die de grootste garantie geeft om lokale revenuen terug te laten vloeien naar de gemeenschap en niet naar een energiebedrijf, of een handjevol investeerders bijvoorbeeld. Wat dat betreft sluit het wel heel goed aan bij uw eerder gekozen uitgangspunten. Aan de andere kant zitten er ook risico's aan en het is de vraag of we dat kunnen bolwerken als organisatie. Als de motie wordt aangenomen, zullen we dus echt goed moeten onderzoeken of dit haalbaar is. Ik hoor graag van de raad of hij in deze fase openstaat voor die richting, want in dat geval hebben we het een en ander te organiseren, maar die laat ik echt aan de raad.

21

De motie ‘Tijdelijkheid in planvorming windturbines’ is volgens mij in lijn met de eerder aangenomen motie in Molenlanden. Ik lees in de motie dat men graag de mogelijkheid wil hebben om de windturbines weer te kunnen afbreken als we over 25 jaar hele goede alternatieven hebben voor windenergie, want ontwikkelingen in innovaties gaan ook wat dat betreft door, zodat we niet voor altijd aan die windturbines vastzitten. Volgens mij is dat een prima motie waarmee we goed uit de voeten kunnen. Het is wel gebruikelijk om niet die 20 jaar. maar 25 jaar aan te houden. als we het op die manier mogen interpreteren, kunnen wij ook daarmee uit de voeten als college. Dat waren de moties en amendementen, voorzitter. Burgemeester Melissant-Briene: Interruptie mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Dank u wel. Ik heb nog een vraagje aan de wethouder over het amendement van Gorcum Actief. Zoals we weten, gaat Molenlanden haar raadsvoorstel ook amenderen. Denkt u dat het enig effect heeft op de manier waarop de provincie gaat kijken naar de besluitvorming? Wat voor toegevoegde waarde heeft dit amendement dan nog? Wethouder De Boer: We hebben de kans gekregen ons lokaal uit te spreken over de voorkeuren van de gemeente.

Hierna gaat een proces doorlopen worden bij de provincie en hoewel er nog allerlei hoorzittingen komen, is dit wel een belangrijk moment om als gemeente aan te geven hoe je erin staat. Eigenlijk is het RES-construct een beetje gek construct, want je werkt met elkaar samen, ook met verschillende overheidslagen, maar uiteindelijk val je ook weer heel snel terug op bevoegde gezagen. Zolang je met elkaar het doel vooruit hebt en echt met elkaar zicht blijft houden op het behalen van zo’n doelstelling, geloof ik oprecht dat je ook in staat moet zijn in zo'n samenwerking samen besluiten te kunnen blijven nemen met elkaar. Volgens mij neemt u met dit amendement een helder besluit, dat u locatie S wilt aandragen. Hoe de provincie er uiteindelijk mee omgaat, is aan de provincie. Mevrouw De Groot: Uiteindelijk gaan we, zoals het er vanavond voorstaat, het bod niet halen met alleen locatie S, dus ik neem aan dat de provincie dan ook naar locaties gaat kijken. Bent u gerustgesteld dat Avelingen in dat geval bij de provincie van de kaart is, of denkt u dat deze nog steeds op de kaart staat? Wethouder De Boer: Dat is een gewetensvraag, voorzitter: ben ik gerustgesteld? Ik denk dat Gorinchem met het amendement heel duidelijk laat zien dat het aan de slag wil met windenergie op Gorinchem-Noord.

U heeft mij in eerdere vergaderingen een motie aan mijn broek gegeven om echt mijn stinkende best te gaan doen, ook voor de ontwikkeling van die locatie. Ik spreek ook initiatiefnemers die bij mij aan tafel komen en zeggen: jullie hebben dat gebied wel heel krap ingemeten, maar wij denken dat we er met maatwerk misschien nog wel meer uit kunnen halen. Ik geloof oprecht dat wij van locatie S een volwaardig alternatief voor de locatie Avelingen kunnen maken. Of de provincie dat op dezelfde wijze gaat interpreteren, is echt aan de provincie, maar volgens mij geeft u vanavond een duidelijk signaal af dat u bereid bent, en het zou mij hooglijk verbazen als u bereidheid toont en dat vervolgens een provincie zou ingrijpen in de gemeente. Maar dat is een gevoel dat ik verder niet kan staven. Maar u vroeg mij of ik er vertrouwen in heb. Volgens mij geeft u hiermee een heel duidelijk signaal af en daar heb ik wel vertrouwen in. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Burgemeester Segers: Nog een vraag, zie ik. Mijnheer Leenheer? 22

De heer Leenheer: Ja, vanuit de raad van Molenlanden een vraag aan de wethouder van Gorinchem. U steunt het amendement ten aanzien van locatie S als alternatief voor Avelingen. In punt 2 daarvan wordt gesproken over proportionaliteit. Hoe kijkt u tegen die proportionaliteit aan, dus een zekere verdeling tussen Gorinchem en Molenlanden? Ik vraag dit mede in het kader van mijn vraag aan de raadsleden van uw raad, of er bereidheid bestaat om zich te committeren aan een bepaald deel van het windbod vanuit Gorinchem en Molenlanden. Wethouder De Boer: Voor een deel is dat ook een vraag aan de collega's in de gemeenteraad. Wat ik een lastige vind, is dat ik heel vaak merk in de hele discussie dat we aan het zoeken zijn naar hoe we een bod kunnen halen dat moet. Volgens mij moeten we ons veel meer richten op de vraag: hoe ziet ons energiesysteem van de toekomst eruit in onze regio en wat hebben we daarvoor nodig? In de afgelopen weken heb ik met heel veel grote bedrijven gesprekken gevoerd over bijvoorbeeld de vraag hoe we in tijden van netcongestie toch wat licht kunnen bieden aan het einde van de tunnel, hoe we met allerlei innovatieve oplossingen, ook met onze netbeheerders, daarvoor oplossingen kunnen vinden en hoe we ook met een stukje duurzame opwek kunnen zorgen dat bedrijventerreinen een stukje leveringszekerheid kunnen krijgen.

Volgens mij is dat de zoektocht waar we met elkaar in zitten. Als ik dan kijk naar het beperkte grondgebied, ook van Gorinchem, denk ik dat wij ook met zo'n locatie S echt een grote bijdrage kunnen leveren. Zoals ik net ook aangaf bij die motie, voel ik me echt gesteund om te gaan kijken welke potentie we uit die locatie gaan halen. Dat wordt dan ook gewoon een heus windpark met grote turbines, ook dicht bij een grote stad. Ik heb een tijdje geleden, en dat gaan we na de zomer ook doen, een vraag gekregen vanuit de gemeenteraad om te kijken naar bijvoorbeeld een stukje aanvullend zon op land, om ook daar met elkaar over in gesprek te gaan met een afwegingskader. We zijn hard bezig met die zon op dak, ik denk dat we daarin echt ook als Gorinchem een significant aandeel kunnen leveren. Wat ik lastig vind, is om je vast te pinnen op exacte aantallen, want daarin gaan we het volgens mij elkaar dan heel erg lastig maken, want we rekenen nu met referentieturbines en we moeten nog afwachten wat voor concreet plan er komt op zo’n locatie en hoeveel megawatt daarmee wordt opgewekt. Ik proef hier in de gemeenteraad heel veel bereidheid om als Gorinchem ons deel te doen. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. De wethouder lijkt het amendement van Gorcum Actief te omarmen.

Naar analogie van dat amendement wordt gesteld dat locatie S een reëel alternatief zou zijn voor Avelingen. Maar hoe verklaart de wethouder dat een locatie S met maximaal drie windmolens een reëel alternatief kan zijn voor Avelingen, waar zes tot tien windmolens werden geplot? Wethouder De Boer: Allereerst een correctie: ik heb aangegeven dat het college uit de voeten kan met het amendement. We hebben als colleges zelf een voorstel gedaan en het zou een beetje gek zijn als we daar niet achter zouden staan. De raad heeft aangegeven dat voorstel te willen amenderen en wij kunnen uit de voeten met dat amendement. Dat heb ik aangegeven. We hebben met elkaar een zoektocht doorlopen om te komen tot reële en haalbare alternatieven voor Avelingen. Niet alleen S, maar een hele rits aan shortlistlocaties was daarvoor in the picture. Het amendement zegt: één van die locaties ligt op Gorcums grondgebied en wij kiezen ervoor om dat aan te dragen aan de provincie. Het is inderdaad niet het volledige bod. In Gorinchem Noord passen geen zes tot tien windmolens, dus het

23

OER-traject gaat lopen en er zullen aanvullend ook daarin, waarschijnlijk vanuit de provincie, keuzes worden gemaakt waar aanvullende turbines gaan komen. De heer Tekir: Daarmee zegt u eigenlijk dat S geen reëel alternatief voor Avelingen is. Wethouder De Boer: S is een onderdeel van het alternatief voor Avelingen en met de motie die u mij hebt gegeven gaan we proberen er een zoveel mogelijk volwaardig alternatief van te maken. Uit de wind verkenning is gekomen dat er eventueel drie grote turbines zouden kunnen komen. Ik spreek met initiatiefnemers die aangeven dat dat gebied meer potentie heeft. Zo kunnen we zoveel mogelijk het bod van Avelingen evenaren. Tegelijkertijd weten we volgens mij allemaal dat het gehele bod van de RES niet in Gorinchem-Noord te realiseren is. Burgemeester Segers: Dank u wel wethouder namens de gemeente Gorinchem. Dan wethouder Lock, die namens het college van Molenlanden zal ingaan op de vragen die zijn gesteld en op de moties die zijn ingediend. Wethouder Lock: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik wil mijn reactie opdelen in drie onderdelen: 1. een korte algemene beschouwing over het proces en hoe de raad daarin zit, ook richting de bevolking; 2. de vragen die gesteld zijn; 3. een reactie op de amendementen en moties.

Als ik de raad van Molenlanden zo hoor – en ik sluit me ook wel een beetje aan bij de raad van Gorinchem, hoewel ik daar eigenlijk niet over ga –, meen ik te kunnen concluderen dat we het met elkaar eens zijn over de basis. Volgens mij staat die basis niet ter discussie. Een van u heeft zelfs gezegd dat duurzaamheid in mijn hart zit. Er zitten nog veel meer dingen in mijn hart, maar duurzaamheid is wel een van die dingen, dus dat dat klopt en ik merk dat ik daar niet de enige in ben; dat wil ik ook wel even geconstateerd hebben. Ik denk dat we het met elkaar ook eens zijn over de opgave die we te doen hebben. Die opgave is groot, heel groot. Het is niet een opgave die van het rijk naar ons komt, uiteraard is dat wel de aanjager geweest, maar we hebben ook als Molenlanden onze eigen doelstellingen neergezet, met een tussenstation in 2030 en een eindstation in 2050, en we zijn nu op weg. Ik voelde me zeer aangesproken door het beeld dat de heer De Lijster opriep: de gestage tred richting 2050. En dan kan ik maar één ding constateren, en dat hebben we in andere debatten vaker geconstateerd: dat de tred die we nu hebben bepaald niet de tred is waarmee we 2050 kunnen halen. Dus ik ben het eens met die gestage tred, maar we moeten hem wel versnellen. Ten derde het participatietraject dat we hebben afgelegd.

Ons, als colleges en als RES-team, en in sommige gevallen ook mij persoonlijk, is verweten dat de hele participatie voor de bühne was. Degenen die het debat in de commissie en in deze raad gevolgd hebben, zullen dat volgens mij niet met droge ogen kunnen beweren, en zo u dat toch kunt, ga dan eens een persoonlijk gesprek met mij aan, want ik ben er echt van overtuigd dat het participatieproces ertoe gedaan heeft. Het heeft heel veel gevraagd, niet alleen qua tijd en inspanning, maar ik heb mensen ook in de ogen gezien en ik heb stemmen gehoord en ik heb emoties gevoeld. Ik heb dat gevoeld, zoals ik al eerder heb gezegd, en we nemen dat heel serieus. Ik heb dat ook laten blijken toen ik reageerde op de reactie van de raad in de commissievergadering. Ik heb toen gezegd: ik heb het gehoord, kom met een alternatief, elk alternatief dat bestuurlijk uitvoerbaar is, is wat mij betreft welkom.’ Ik denk dat uw raad, en dat constateer ik in brede zin – straks kom ik terug op de amendementen –, dat hele participatieproces serieus genomen heeft.

24

Als het om locatie J gaat, is er mijns inziens sprake, niet van een substantieel, maar wel van een gradueel verschil tussen uw weging en die van het college. Ook het college stond niet te juichen bij locatie J. In mijn reactie op de amendementen kom ik straks terug op de vraag waarom we daar toch voor gekozen hebben. Het vierde dat ik wil benoemen, eerder ook genoemd in de bijdrage van de raad van Gorinchem, is het volgende. Als je met terugwerkende kracht kijkt naar de RES, blijkt dat er een aantal grote weeffouten in zitten. Achteraf is dat gemakkelijk zeggen, aan de voorkant hebben we het met elkaar gewoon niet gezien en ook niet beseft. De eerste is: de RES gaat puur over opwek en als je die opwek maar haalt, is het oké: dan kom je in de statistieken en dan sta je op groen. Intussen blijkt echter dat we er met opwek alleen, los van het hele energiesysteem, niet komen. In die zin is de RES ook wel een ingewikkeld instrument. Dat is een belangrijke constatering. We hebben de neiging, omdat we het over RES 1.0 hebben, alleen naar die opwekking en besparing te kijken, terwijl we het eigenlijk nu al zouden moeten inbedden in het hele energiesysteem, zeker met het oog op de netcongestie. De tweede weeffout, ook eerder al benoemd, en wij zijn er een voorbeeld van hoe dat tot spanningen en polarisatie tussen gemeenten kan leiden, is dat de RES over het hele grondgebied gaat.

We hebben dat als raden in 2021 keurig vastgesteld. We vonden wel iets van elkaar, maar we deden toch samen die RES en vervolgens hebben de colleges en het RES-team de opdracht gekregen om dat mooie plan verder uit te werken. In de uitwerking kom je er dan achter, helaas een beetje te laat, dat er ook nog een gemeentelijk mandaat is dat zich te verhouden heeft tot die RES. Achteraf kunnen we constateren dat we vooraf afspraken hadden kunnen en moeten maken over de verdeling van de opgave zoals die is naar het gemeentelijke mandaat. Dat hebben we nagelaten. Ik vind dat spijtig als wethouder en ik vind het achteraf ook spijtig dat ik dat indertijd als raadslid niet heb benoemd en geconstateerd. Maar we hebben er nu wel mee te dealen. Het laatste wat ik in algemene zin wil noemen is het volgende. We hebben het vanavond over een middel, en niet meer dan dat. Het doel van de hele energietransitie is duurzame energie richting 20302050. Dat is het doel. Bestuurlijk vind ik het heel belangrijk dat ik richting die 2050 handelingsperspectief krijg. Windturbines zijn er een middel van en als dat middel niet past in de Alblasserwaard, verwacht ik niet anders van de raad van Molenlanden dan dat ik gevoed word met een alternatief. Ik ben opgevoed van ‘zorg dat je altijd wat in je handen hebt en uit te wisselen hebt’.

Ik wil niet met lege handen op pad gestuurd worden, want als ik met lege handen sta, kom ik met lege handen terug. Dat vind ik wel een hele belangrijke, en dat bezie ik vanuit het doel, vanuit de opgave en de kaders die u zelf meegegeven hebt. U hebt als raad ‘2030’ en ‘2050’ vastgesteld en ik moet daar middelen en handelingsperspectief voor hebben. Dat was deel 1. Deel 2, een korte reactie op de opmerkingen en vragen die naar voren zijn gebracht. Aan het adres van de heer De Lijster wil ik nadrukkelijk onderstrepen dat de Alblasserwaard de kracht van de inwoners laat zien. U noemde Giessenwind. Dat is in ieder geval een inwoner van Molenlanden, maar of dat meteen ook een inwonersinitiatief is, daar valt over te debatteren. En u noemde heel veel andere voorbeelden die met elkaar bereiken wat we met elkaar al gerealiseerd hebben. Tegelijkertijd constateer ik, ondanks uw optimisme, dat dat niet genoeg is. Als we met de initiatieven die we nu hebben stappen voorwaarts zetten, zal elk initiatiefnemer beseffen dat met hoe zij het nu doen en wat hun spankracht is, niet de doelstelling van 2030 en 2050 gaan halen. Dus ja: aansluiten bij de Molenlandse initiatieven, en ja, ik waardeer ze, maar tegelijkertijd constateer ik wel dat we méér moeten doen dan datgene wat we op dit moment aan initiatieven hebben. Ik had wat dat betreft

25

richting het amendement van uw raad wel iets meer verwacht dan alleen het ‘nee’ dat nu uitgesproken is. Op het amendement van de SGP kom ik straks nog terug; eerst de vragen die door de fractie zijn gesteld. De eerste vraag ging over motie 2023-22, het integrale energiesysteem. Het is juli, dat klopt, en het staat in de kadernota die u aanstaande donderdag gaat aannemen, vooropgesteld dat u op dit punt niet amendeert. In die zin hebben we er wel naar geluisterd. Het is een weekje later, maar het is wel in juni in de commissievergadering geweest. Het punt komt op de agenda, en niet alleen op de agenda van Molenlanden, maar juist ook op de agenda van de RES. We beseffen heel goed dat we er met alleen windopwekking en RES niet komen, we moeten het veel breder inbedden in het totale energiesysteem. Ik verwacht ook niet dat de RES een opvolger krijgt die weer ‘RES’ heet en op dezelfde manier regionaal afgebakend is als de RES die we nu kennen. Als Molenlanden en als RES-Alblasserwaard en sorteren we met de motie die u het vorig jaar hebt ingediend daar echt op vóór, maar daarvoor hebben we wel iets meer tijd nodig en zult u ook budget moeten goedkeuren. Dat komt in de kadernota en krijgt u volgend jaar op uw bordje. De heer De Jong heeft namens het CDA een beschouwing gegeven over het proces en ook hoe ik daarin sta; daar ga ik straks nog iets over zeggen.

U hebt ook een aantal dingen genoemd over K, L en M, en daarbij grijp ik even terug op het punt dat ik eerder onder ‘algemeen’ genoemd heb. Ondanks wat ik gevoeld, gezien en gehoord heb, dat het mensen raakt en dat mensen bezorgd zijn, vind ik dit een uiterst waardevol proces. Ik had dit proces niet zonder K, L en M willen doen. Waarom niet? Omdat met het participatieproces, en daarin vult dit proces ook een deel van mijn handen, ik nu ook kan zeggen: dit is wat wij participerend in de Alblasserwaard van grote windturbines vinden, en dat geldt niet alleen voor J, en dat geldt ook niet alleen voor O, maar het gaat ook voor K, L en M. Ik vind dat een hele waardevolle, omdat je daarin ook als regio kunt laten zien: wat wij vinden, doet ertoe. Dat vind ik zelf heel belangrijk als bestuurder om ook in te brengen in het proces. Uw beschouwing over hoe het proces gelopen is consistent en consequent vanuit uw politiek perspectief, maar het is niet het mijne, en ik deel dat in die zin dus ook niet. Dan vraagt u ook: hoe zit u daar nou als voorzitter van de RES in, heb je er geen spijt van dat je dat bestuursakkoord getekend hebt? Als je naar het bestuursakkoord kijkt, zit daar het bod in, en dan pak ik even dat andere stuk terug, en dat bod is in lijn met de ambities en de kaders die u als raad aan het college meegegeven hebt voor 2030 en 2050 als het gaat om duurzame energie.

Dus ik heb ook niet het gevoel dat ik iets getekend heb dat tegen de lijn van de raad van Molenlanden ingegaan is, temeer daar in uw uitvoeringsprogramma duurzaamheid ook is aangegeven dat in 2030 iets van 20% uit natuurlijke bronnen moet komen: zon, wind en eventueel andere, waarbij we in de RES 1.0 een balans tussen zon en wind hebben genoemd. Door andere fracties is gevraagd of er niet meer zon kan. Ik denk dat met het oog op netcongestie, stabiliteit van het net en kracht van het net, juist die balans tussen zon en wind een heel belangrijke is. Ik hoor u ‘nee’ zeggen tegen de grote windturbines, ik hoor de bevolking ‘nee’ zeggen tegen de grote windturbines en ik kan en wil dat niet negeren. Tegelijkertijd moeten we heel hard lopen om het percentage zon en wind voor 2030 te halen, dus ik kan niet met lege handen gaan en tegelijkertijd aan dat bod voldoen. Dat is wel een spanning waar ik als RES-voorzitter en als wethouder in Molenlanden voor sta. Ik daag u uit om mij de ruimte te geven om die spanning te overstijgen, en dan zult u toch ook echt op wind iets moeten doen. U kunt daar niet omheen en u zou daar ook niet omheen moeten

26

willen. Als u dat wel wilt, daag ik u uit het duurzaamheidsbeleid van Molenlanden te herzien, want dan heb ik een eerlijk politiek kader dat zich verhoudt tot de middelen die ingezet worden. We hebben nu een middelendiscussie, maar daarboven zit het doel van die duurzaamheid in Molenlanden. En als u dat kader niet opgeeft, blijf ik strijden voor wind. Dat is eigenlijk uw opdracht. Dus u weet ongeveer wat ik over uw amendement ga zeggen. Ik deel uw kwalificatie over machtsmiddel en dat soort dingen dus ook niet, maar ik denk dat ik daarmee niets nieuws zeg. De VVD heeft heel consistent de lijn die ze altijd gevolgd heeft uitgedragen, dus in die zin bent u een betrouwbare partner. U staat voor uw punt en u draagt dat consequent en consistent uit. Dat waardeer ik, ook in de manier waarop u het hele proces net hebt gewaardeerd. Het enige waar ik bezwaar tegen maak is uw calculatie van 1 miljoen. We hebben ons gewoon gehouden aan onze eigen begroting, die door u goedgekeurd is. Als ik 1 miljoen had gehad, had ik op duurzaamheid al heel erg veel meer kunnen doen dan ik nu gedaan heb. We hebben ons keurig aan ons budget gehouden en daar ben ik ook wel een soort van trots op. Progressief Molenlanden merkte op dat Avelingen buiten de discussie is gebleven. In het hele proces heb ik een- en andermaal aangegeven dat Avelingen inderdaad buiten het proces is.

Waarom? Omdat de bestuursovereenkomst gaat over reële en haalbare alternatieven voor Avelingen en Avelingen staat al op de kaart. Het is nu aan de provincie in het OER-proces om die vergelijking te maken tussen locaties en Avelingen. Maar daar ging dit proces niet over. Dus als u zegt dat Avelingen buiten beeld is gebleven, denk ik dat we daar ook een hele consequente en consistente lijn in gevolgd hebben. Alleen, u had blijkbaar iets meer willen horen dan u gehoord hebt. Het spijt me dat ik dat niet kan doen, maar het ligt wel in de aard van het proces dat we het op deze manier gedaan hebben. Dan de amendementen: het amendement dat alle fracties hebben ingediend (09) en het amendement dat door de fractie van de SGP is ingediend als vervanging van het raadsbesluit dat voorligt. Ik noem dat met opzet, omdat er in feite drie keuzes voorliggen: het raadsvoorstel, het amendement dat raadsbreed gesteund wordt in Molenlanden en het amendement van de SGP Molenlanden. De eerste drie punten in de beide amendementen zijn gelijk, die worden ook raadsbreed gedragen, en dat respecteer ik. Daarmee wordt recht gedaan aan het participatieproces. U maakt een andere weging ten opzichte van locatie J dan het college gedaan heeft, maar dat is een gradueel en beslist geen substantieel verschil, dus daar ga ik ook niet over in debat met u.

Als je vervolgens zegt ‘en daarmee zetten we de streep’, dan heb ik vanuit mijn lege handen wel echt een probleem. Volgens mij kent u allen zo ongeveer de bestuursovereenkomst uit uw hoofd en daar staat een artikel 6 in, luidende dat de provincie vanuit het OER-proces, dat al loopt, haar eigen keuze zal maken als wij niks doen. Ik wil de regie in eigen hand houden. Dat verdienen we als Alblasserwaard en dat moeten we ook als Alblasserwaard willen. Het sluit ook aan bij de hele Alblasserwaardse context. Het breed gedragen amendement wijs ik in die zin af, omdat het me met lege handen op pad stuurt en ik wil bestuurlijk handelingsperspectief hebben. Dat geeft het amendement van de SGP wel. Van verschillende fracties heb ik begrepen, zonder dat ze direct naar dat amendement van de SP verwezen, waarom ze nu geen uitspraak willen doen, want, zegt men, en ik citeer onder anderen de heer Van der Koelen van Progressief Molenlanden: wij willen nu een besluit nemen over de grote windturbines en dan gaan we daarna wel eens kijken hoe we het vullen. Nou, daar heb ik net een probleem, want het proces over de grote windturbines dendert gewoon door, en ik wil in dat proces zeggen, net als Gorinchem dat voor S doet: wij hebben een alternatief. Het is een ander alternatief dan we in ons hoofd hadden toen we dit proces begonnen, maar het is een alternatief.

En geloof ons: wij zijn in staat om dat met elkaar te

27

realiseren. Dan ben ik een serieuze gesprekspartner aan de tafel van de provincie, want de provincie is de provincie, maar is tegelijkertijd ook een RES-partner die we te respecteren hebben en aan wie we dingen uit moeten leggen. Dat is de reden waarom ik het eerste amendement afraad en het tweede amendement omarm. Burgemeester Segers: Interruptie van de heer Stam. De heer Stam: De vraag brandt al een poosje op mijn lippen. U zegt een aantal keer: ik sta met lege handen, ik heb geen handelingsperspectief. Waarom duidt u de bestaande beleidskaders rondom windturbines als lege handen, waarom kunnen ze niet dienen als gevulde handen? Wethouder Lock: Dank voor uw vraag. Ik constateer overigens dat we langs elkaar heen praten, want ik probeer juist aan te geven dat het bestaande windbeleid wél gevulde handen heeft, maar dat zit niet in het eerste amendement, wél in het tweede amendement. Burgemeester Segers: Meneer De Lijster. De heer De Lijster: Dan heb ik meteen een vervolgvraag. Waarom is het nodig dat dat in het amendement zit? Bestaand beleid kunt u immers uitvoeren. Wat houdt u tegen om zelfs extra gas te geven? Wethouder Lock: Vanavond nemen wij een besluit, morgen gaat daarover een brief naar de provincie en het antwoord van Molenlanden op het hele traject is ‘nee’: wij willen geen J, wij willen geen K, wij willen geen L, wij willen geen M en wij willen geen O.

Ik vind het bestuurlijk veel krachtiger als wij zeggen ‘nee én vanuit ons bestaande beleid zijn we in staat om het windbod op een andere manier in te vullen. Dán zitten we met de provincie aan tafel op een manier dat wij ook afspraken kunnen maken in het proces naar de OER toe. Eind van het jaar wordt OER afgerond en gaat het proces van zienswijzen in. Dan moeten provinciale staten weten hoe serieus zij zelf moeten kijken naar de invulling van die locaties die vrijgevallen zijn op basis van de vergelijking tussen Avelingen en al die andere locaties. Wat ik hoe dan ook wil voorkomen, is dat we eind volgend jaar, omdat we te laat komen met het gesprek, met een amendement bij provinciale staten moeten komen om het hele beleid nog om te buigen. Ik kan u vertellen dat het niet altijd even makkelijk is om provinciale staten op andere gedachten te brengen. De heer De Lijster: Dan begrijp ik één ding niet: waarom zou dat voor Molenlanden gelden en niet voor Gorinchem? Of is dat voor de hele RES- regio? Wethouder Lock: Gorinchem geeft aan voor S te willen gaan, Molenlanden wil alleen voor dat puntje van S gaan en vindt het voor de rest niet reëel en niet haalbaar. Op het moment dat Avelingen om wat voor reden ook afvalt in die hele OER, kom je automatisch in Molenlanden en dan komen we op plekken waar we vanuit de participatie weten: dit willen we niet. Ik respecteer dat volledig.

Wat ik ook niet wil, is dat, omdat wij niks aanwijzen, er bijvoorbeeld O en S uitkomt vanuit dat hele OER-proces en we dan eigenlijk Hoogblokland vermorzelen tussen S en O. Dat is ook een van de redenen dat O niet in het collegebesluit is gekomen, omdat we ook al S hadden en je niet Hoogblokland wilt opzadelen met al die windturbines in die ene hoek. Burgemeester Segers: De heer Stam gaf non-verbaal aan nog een kleine vraag voor u te hebben.

28

De heer Stam: Ik zou, om dit blokje samen te vatten, nog een vraag willen stellen aan de wethouder. Heeft de wethouder een expliciete uitspraak van de raad van Molenlanden nodig, verwoord in een besluit, om specifiek het bestaande beleid over windmolens in de brief te verwerken die aan provinciale staten wordt gestuurd? Kan hij dat anders niet doen? Heeft hij die uitspraak nodig, bekrachtigd in een besluit?. Wethouder Lock: Ik wil me op dit punt gedragen voelen door de raad: dat ik dit bestaande beleid ook serieus mag inbrengen richting provinciale staten. Ik heb met overtuiging de bestuursovereenkomst getekend en ik wil niet achteraf het verwijt krijgen dat ik als bestuurder zomaar iets doe, zonder democratische legitimatie van de raad. Dus het antwoord is ja. Burgemeester Segers: Is dit tevens het einde van uw betoog? Wethouder Lock: Nee, want ik heb nog een motie. Burgemeester Segers: Ga uw gang. Wethouder Lock: De motie die is ingediend is door CDA, VVD en DM, vind ik een wat opvallende motie. Het is een motie, dus een oproep aan het college om het te doen. Aan de ene kant gaat u ervan uit dat er geen grote windturbines komen, maar deze motie gaat ervanuit dat er wel windturbines komen, dus daar zit al een dubbelheid in.

Ik ga er even vanuit dat, mochten onverhoopt in Molenlanden windturbines komen als gevolg van beleid van de provincie in dit geval, gezien uw voorkeur voor de amendementen die zijn ingediend, Molenlanden dan niet participeert richting grote windontwikkelaars. Die motie keurt het college af. Waarom? Twee hele simpele redenen. Eén: wij kunnen niet zomaar als college dingen toekennen aan ontwikkelingsmaatschappijen, zonder bij u als raad langs te gaan. En twee: ik denk dat je heel erg uit moet kijken om aan de voorkant, voordat je weet welke ontwikkelingen op je afkomen, dingen op slot te zetten waar je achteraf weer overheen moet stappen, of die dingen blokkeren waarvan je achteraf zegt ‘dat hebben we niet verstandig gedaan’. Dus ik raad die motie namens het college zeer af. Burgemeester Melissant-Briene: Interruptie de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Ik heb het misschien niet goed begrepen, maar volgens mij adviseerde u positief over het amendement van de SGP. . . . Wethouder Lock: Dat klopt. De heer Van Santen: Dan is mijn vraag als volgt. U gaf aan dat de RES over het hele grondgebied gaat. Er is geen gemeentelijk mandaat op dit punt, dat hadden we beter moeten regelen. Het tweede punt is: u gaf aan dat het tijdspad goed moet worden doorlopen.

Wat is realisatie, hoe gaan we dat goed realiseren? Hoe verhoudt zich dan die uitspraak ‘we gaan alleen maar kleine windmolens realiseren’ – ik ben nog even benieuwd naar het percentage, want er staat ook een x in: wat is dat percentage dan? – tot dit verhaal? Gorinchem zou dan grote windmolens moeten realiseren en Molenlanden alleen maar kleintjes, of hoe moet ik dat zien? Wethouder Lock: Ik heb zojuist aan het adres van de heer De Lijster al aangegeven dat de initiatieven die we in de Alblasserwaard hebben in het tempo dat we nu volgen, niet voldoende zijn om het

29

windbod te halen. Dus het gaat echt wel om een substantieel punt. Als ik de raad van Molenlanden een percentage mag adviseren, is dat minimaal 50%. De heer Van Santen: Dus u gaat 50% van het windbod realiseren met kleine windturbines in Molenlanden en niet in Gorinchem. Begrijp ik dat goed? Wethouder Lock: Molenlanden gaat over Molenlanden en dat doen we in inderdaad in Molenlanden. Als ik uw raad goed begrepen heb, wil Gorinchem z’n uiterste best doen om een stuk S te realiseren. Wij doen dan die 50% in Molenlanden en samen realiseer je zo een windbod, en dat moet je ook vanuit één RES-team aansturen. . . De heer Van Santen: En dan gaat het hier om kleine windmolens begrijp ik. Wethouder Lock: Kleinere, ja. Burgemeester Segers: Interruptie van de heer Leenman. De heer Leenman: Dank, voorzitter. Fijn dat u een percentage noemt. Even ter verduidelijking: bedoelt u inderdaad 50% via kleine windmolens, of 50% van het totale windbod, waarvan wij een deel al met bijvoorbeeld Giessenwind gerealiseerd hebben, mogelijk een deeltje gaan realiseren met een plukje S en het bestand dan met het bestaande beleidskader? Wethouder Lock: Het is 50% van het totale windbod, ‘minimaal’ overigens, heb ik erbij gezegd. Wat u daar verder mee doet, is aan u, want u beslist over uw eigen amendement.

Het gaat dus over 50%, inclusief Giessenwind en inclusief datgene wat we nog met elkaar te realiseren hebben. De heer Leenman: Duidelijk. Nog een andere vraag. Helpt het ook wanneer we het amendement ‘Scherper aan de wind’ omzetten in een motie, aanvullend op het basisamendement? Wethouder Lock: Nee. Burgemeester Segers: Dank u. Ik denk dat we aan het einde zijn gekomen van de termijn namens de beide colleges, zodat we kunnen overgaan tot een tweede termijn. Mijnheer Leenman? De heer Leenman: Is er misschien gelegenheid om even te schorsen voor overleg? Burgemeester Segers: Zeker. Als u dat vraagt, honoreer ik dat altijd. Hoeveel tijd hebt u nodig? De heer Leenman: Vijftien minuten maximaal. Burgemeester Segers: Goed. Ik schors de vergadering tot vijf minuten over tien, en Gorinchem ook, neem ik aan? Burgemeester Melissant-Briene: Ik schors de vergadering tot vijf over tien. SCHORSING Burgemeester Segers: Ik heropen de vergadering van de raad van Molenlanden en en passant ook die van Gorinchem. Ik geef het woord aan de heer Leenman, die om de schorsing had gevraagd.

30

De heer Leenman: Dank u, voorzitter. De fracties van Molenlanden zijn eruit gekomen met een unaniem amendement. Het amendement ‘Scherper aan de wind’ wordt ingetrokken. In plaats daarvan zal amendement 2023-09, ‘Scherp aan de wind’, worden uitgebreid met de volgende tekst: “4. naar aanleiding van het gebrek aan draagvlak voor grote windturbines het college opdracht te geven: a. uiterlijk 1 oktober 2024 de raad te informeren over alternatieven op basis waarvan alsnog invulling gegeven kan worden aan de opgave; b. daarbij in ieder geval in te zetten op het stimuleren en faciliteren van initiatieven binnen bestaande beleidskaders.” Amendement 2024-09: Scherp aan de wind (gewijzigd) De gemeenteraad van Molenlanden besluit, gelet op de uitkomsten van de windverkenning: 1. vast te stellen dat er in Molenlanden onvoldoende reële en/of haalbare alternatieven voor de locatie Avelingen gevonden zijn; 2. het Molenlandse deel van locatie S aan te wijzen als door de provincie te onderzoeken gebied; 3. de locaties J, K, L2, M en O als niet-reëel en/of onhaalbaar voor de plaatsing van grote windturbines te bestempelen en deze dus niet bij de Provincie aan te dragen als potentiële zoeklocaties; 4. naar aanleiding van het gebrek aan draagvlak voor grote windturbines het college opdracht te geven: a.

uiterlijk 1 oktober 2024 de raad te informeren over alternatieven op basis waarvan alsnog invulling gegeven kan worden aan de opgave; b. daarbij in ieder geval in te zetten op het stimuleren en faciliteren van initiatieven binnen bestaande beleidskaders. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Pieter Jacob Leenman, SGP Mario de Lijster, Doe Mee! Molenlanden Wout de Jong, CDA Leo Timmer, CU Arno van den Hof, VVD Ferry van der Koelen, PM

Burgemeester Segers: Dank u wel. Aan de orde is de tweede termijn. Ik geef graag mijn collega het woord om dezelfde spreekvolgorde te hanteren. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Allereerst Stadsbelang, de heer Roeland. De heer Roeland: Dank u wel, voorzitter. Er zijn een paar amendementen en een paar moties ingediend. Wij zijn uiteraard voor het amendement waarin locatie S als alternatief voor Avelingen wordt voorgesteld, om maximale potentie uit dit gebied te halen. Met het amendement om zowel de RES als locatie Noord uit te voeren, kunnen wij niet instemmen. Het verkleinen van zoekgebied S botst met de RES-ontwikkelmogelijkheden in dit gebied volgens ons. Over de motie ‘Voor de wind gaan!’ wil ik nog even een vraag stellen aan de heer Van der Geest. Duidt hij hier op ontwikkelvarianten, louter op verkenning? Anders kunnen wij misschien als gemeente een behoorlijke risico lopen als wij daarop alleen in zetten. De heer Van der Geest: Nee hoor. Het is verkennen in de breedste zin van het woord. In welke mate de gemeente participeert laten we echt aan het vervolgonderzoek over, maar we willen het in ieder geval niet uitsluiten en nadrukkelijk noemen, om een doelpunt te maken in zoekgebied S. De heer Roeland: Oké. Dan overleg ik nog even met mijn fractie of wij daarmee in kunnen stemmen, maar het klinkt in ieder geval positief.

31

Met de motie ‘Tijdelijkheid’ kunnen we alleen maar instemmen, want gezien de ontwikkelingen die er komen op energievoorziening of energieproducties, kunnen wij dat ook beamen. Daarmee zal ook de motie van de heer Tekir voor ontwikkelgebieden Noord misschien terugkomen, als dat inzicht komt. Ik dank u wel. Burgemeester Segers: Dank u wel. De fractie van Doe Mee! Molenlanden. De heer De Lijster. De heer De Lijster: Dank u, voorzitter. Ik wil een korte reflectie geven op de antwoorden van de beide wethouders. In de woorden van de heer Lock heb ik heel veel herkenning gezien van de bijdrage die wij hadden. Ook wij zijn ervan overtuigd dat wij nog wat moeten versnellen. We doen heel veel goede dingen. We zijn niet het beste jongetje van de klas of zo, maar we zijn in ieder geval heel goed bezig, al doen we nog niet genoeg; dus er moet nog meer bij. Ik ben ook blij dat ook hij de ervaring heeft dat mensen het voor de bühne vonden en dat die gesprekken ook aangegaan zijn. Ook wij hebben die gesprekken gevoerd en ik hoop met hem van harte dat mensen zien dat het in Molenlanden ook echt niet voor de bühne is. Een korte reflectie op wat eerder is aangegeven. De heer De Boer gaf aan dat we een gezamenlijk traject hebben afgelegd. Zo ziet Doe Mee! dat ook. Wij hebben dit traject gezamenlijk afgelegd en de uitkomsten zijn zoals ze zijn.

Er is waardering voor en daar zijn we blij mee, niet met de uitkomst, maar wel met het traject. Die uitkomsten zijn zoals ze zijn omdat wij hebben aangegeven te luisteren naar die participatie en ook die van tevoren samen afgesproken richtlijnen en kaders te hanteren. Ook het doorzetten en het energiesysteem van de toekomst hoor ik van beide wethouders. Daar kan Doen mee! natuurlijk van harte achter staan. Eem vraag wil ik ten slotte nog stellen over het amendement van Gorinchem Actief. Als ik hem probeer te plaatsen, zegt u: we hebben een locatie gevonden, een andere locatie willen wij niet, en wij willen die ene locatie alleen als de provincie belooft dat die andere niet doorgaat. Bedoelt u daarmee dat dat een vergelijkbare situatie zou zijn als wij zouden zeggen vanuit Molenlanden ‘we hebben S aangeboden, mar die gaat alleen door als de provincie alle andere laat vallen die we niet willen?Hoe moet ik dat zien? Wat is daar het spanningsveld in? Mevrouw Hamann: Wij zijn er in het amendement van uitgegaan dat iedere gemeente z’n deel levert. Gorinchem wil zijn deel leveren en dat is niet 100% van het RES-bod. Op S hopen we een goed Gorinchems deel te kunnen realiseren, ook ten behoeve van het bedrijfsleven dat daar komt, en het hele verhaal dat de wethouder zonet verteld heeft.

Maar wij gaan niet akkoord met een locatie S en dan ook nog een Avelingen, want dan wordt Gorinchem gesandwicht; dan zitten we tussen twee grote windparken ingeklemd. Avelingen is om heel veel redenen volgens ons niet een geschikte plek, voldoet ook op geen enkele manier aan de criteria, dus het is alleen S voor ons. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Mevrouw Pellikaan. Mevrouw Pellikaan: Dank u wel, voorzitter. Het is voor ons geen gemakkelijk besluit, het kiezen voor windturbines in onze regio. Als we mogen kiezen, kiezen we ‘nee’. Daarom begrijpen wij als geen ander het ‘nee’ vanuit Molenlanden voor windturbines op haar grondgebied. Maar de keuze voor wel of geen windturbines ligt niet voor, omdat de noodzaak en urgentie voor de energietransitie te groot is en omdat, als wij niet kiezen, de provincie kiest, en dan geven we de regie uit handen, waarbij ook de andere zoekgebieden weer op tafel komen. In dat geval kiezen wij voor locatie S, sluiten wij ons aan bij de uitkomst van het RES-team en zien wij locatie S als reëel en haalbaar alternatief voor Avelingen. Wij 32

moeten onze verantwoordelijkheid nemen en wij hopen dat vanavond niet eindigt in een onbesliste wedstrijd, want daar zullen we ons inziens allemaal de dupe van zijn. Nog een reactie op het amendement van D66 en Partij van de Arbeid. Wij lezen het amendement als een inspanningsverplichting om woningbouw in het oog te houden zonder dat het zoekgebied wordt verkleind. Als dat inderdaad de strekking is, kunnen wij het steunen. Dank u wel. Burgemeester Segers: Dank u voor uw bijdrage. De heer Leenman slaat over. Dan mag u weer, collega. Burgemeester Melissant-Briene: Dan gaan we naar mevrouw De Groot van de PvdA. Mevrouw De Groot: Dank u wel, voorzitter. Laat ik even stilstaan bij alle amendementen en moties die zijn ingediend, te beginnen met het amendement van Gorcum Actief. Wij merken dat we hier wel een beetje moeite mee hebben. Enerzijds zijn we niet helemaal gerustgesteld door de beantwoording van de wethouder. Het komt er eigenlijk op neer dat de provincie nog alles kan bepalen na vanavond, want het lijkt er gewoon op dat we het bod dat we hebben voorgesteld nu niet gaan halen. Daardoor voelt het eigenlijk een beetje als een amendement voor de bühne. Dat vinden wij hier heel erg lastig aan. Ik zie mevrouw Hamann knikken. Het lijkt erop dat ze wil reageren . . . Burgemeester Melissant-Briene: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter.

Het is zeker niet voor de bühne. Als wij geen duidelijke uitspraken doen, denk ik dat er een reële kans is dat Gorinchem straks twee windparken heeft, een op S en een op Avelingen, want zo ligt het raadsvoorstel er nu. De geluiden vanuit de partnergemeente Molenlanden waren onlangs anders dan nu, maar desondanks vrezen wij een aanwijzing op Avelingen. Gorinchem heeft daarover in het verleden een uitspraak gedaan en beloofd een alternatief te gaan zoeken. Wij willen daarin woord houden en we willen ook een betrouwbare partner zijn, maar we willen niet dat dan aan twee kanten zo'n groot park komt. Dus er is wel degelijk een ‘mits’. Het gaat om het woordje ‘mits’. We steunen S mits Avelingen van de kaart gaat. Dat is wel degelijk een signaal naar de provincie en niet voor de bühne. Mevrouw De Groot: Mevrouw Hamann zei dat dat in het raadsvoorstel staat dat het nu op allebei de locaties kan. Als ik het raadsvoorstel lees, zie ik locatie J en locatie S. Daar zie ik geen Avelingen in staan. Juist met uw amendement benadrukt u nog eens dat Avelingen er ook is. Als ik de wethouder mag geloven, geven wij een voorkeur aan voor locatie S en heeft hij de verwachting dat de provincie, als het goed is, ons advies daarin volgt. Dus wat is dan de toegevoegde waarde van uw amendement? Mevrouw Hamann: Daar wil ik wel op reageren.

Voor de gemeenteraad van Gorinchem is S een hele goede en duidelijke uitkomst van de hele verkenning en alles wat we gedaan hebben. Aan alle kanten hebben wij de indruk dat de gemeente Molenlanden niet blij is met de locatie J, dus dan halen wij dat bod niet met z’n allen, en dan lopen wij het risico dat provincie zegt: nou, dan doen we toch Avelingen! Daar wordt dan op aangestuurd en daar passen wij voor. Daar gaat het amendement over. Mevrouw De Groot: Volgens mij heeft Molenlanden zojuist ook aangegeven dat ze op een andere manier haar verantwoordelijkheid wil pakken. We kunnen elkaar ook vertrouwen daarin en zeggen: wij als Gorinchem kiezen voor locatie S en Molenlanden komt daar verder nog op terug.

33

Burgemeester Melissant-Briene: Mevrouw Hamann, laatste interruptie. Mevrouw Hamann: Ik wil er heel graag vertrouwen in hebben dat de gemeente Molenlanden met een alternatief, of een plan B, het winddeel kan halen, niet het hele bod, maar ook haar deel. Als dat lukt, zou ik daar heel dankbaar voor zijn, en dan is Avelingen wellicht uit beeld. Maar op het ogenblik is de situatie niet zo. Avelingen is steeds op de achtergrond aanwezig geweest als een soort zwaard van Damocles van: jullie moeten en zullen en anders wordt Avelingen aangewezen. Van die situatie moeten we af. Als het helemaal lukt met plan B in de gemeente Molenlanden, wat ik heel mooi en fijn zou vinden, dan valt Avelingen vanzelf af, maar dat is nu nog niet het geval. Burgemeester Segers: Interruptie van de heer Leenman. De heer Leenman: Dank, voorzitter Het is zeker niet zo, dat wij als Molenlanden naast de S de rest gaan doen; dat wil ik maar even gezegd hebben. Ik denk wel dat het belangrijk is om vanavond met elkaar helder te krijgen, al verwacht ik niet dat dat gaat lukken, hoe we invulling gaan geven aan dat windbod. Daarom had ik het wel aardig gevonden om ergens gewoon een uitspraak te krijgen, over en weer, van: joh, waar committeren we ons aan? In Molenlanden hebben we dat draagvlak nog niet gevonden, maar wie weet wat er nog ontstaat vanavond. Burgemeester Segers: Dank u wel.

Dan is het woord aan de CDA-fractie uit Molenlanden, de heer De Jong. De heer De Jong: Dank u wel, voorzitter. Het belangrijkste wat wij vanavond met elkaar vaststellen, is volgens ons dat we geen grote windturbines in Molenlanden willen hebben, met uitzondering van de locatie S, waar we die handreiking wel willen doen, ook naar Gorinchem toe, en vanwege het feit dat vanuit de werkgroep S daarover toch een iets ander geluid gekomen is dan uit de andere werkgroepen. Omdat we die locatie S in de lucht houden, vinden wij dat we de motie die we samen met Doe Mee! en de VVD ingediend hebben, in stand moeten houden. Want, zoals ik al eerder in onze eerste termijn gezegd heb, het verdienmodel voor grote windturbines is toch anders geworden. Het rijk stelt geen SDE-subsidie meer beschikbaar en dan is het natuurlijk heel interessant om daarvoor gemeentelijk geld in te zetten, maar dat vinden wij geen goede zaak. Wij hebben budgetrecht en we willen heel graag dat al in een vroeg stadium, in de verkennende gesprekken met eventuele ontwikkelaars, het signaal afgegeven wordt dat wat de gemeente Molenlanden betreft niet gerekend moet worden op een financiële bijdrage.

Dat spreken we uit met die motie, zodat het ook maar duidelijk kan zijn, en niet pas in de loop van een traject, nadat er verwachtingen gewekt zijn, ineens een teleurstelling volgt omdat de gemeenteraad van Molenlanden financieel niet wil participeren. Dus wat ons betreft blijft onze motie overeind. Dank u wel. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Ik keer nog even terug naar mevrouw De Groot, want ze was nog niet klaar met haar betoog. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Er waren inderdaad nog wat andere moties waarop ik een reflectie wilde geven. De motie van het CDA kunnen wij steunen. We vinden het mooi dat het een verkenning is. De motie van de VVD over de tijdelijkheid van 20 tot 25 jaar voelt voor ons een beetje arbitrair, over generaties heen. 20 jaar geleden dachten ze ook dat we nu al vliegende auto's zouden hebben, maar 34