20240709 Concept Verslag raadsvergadering met gemeente Molenlanden

Notulen van de gezamenlijke vergadering van de gemeenteraden van Molenlanden en Gorinchem over de windlocaties RES, op 9 juli 2024, aanvang 19.30 uur, in het gemeentehuis van Molenlanden. Aanwezig zijn namens de gemeente Molenlanden: voorzitter: de heer Theo Segers, burgemeester raadsleden: de heren H. Akkerman, W. Blok, B. Brokking, P. van Bruggen en C. Egas, mevrouw J. van de Graaf, de heren B. de Groot, W. de Haan, A. van den Hof, W. de Jong, M. Klink en F. van der Koelen, mevrouw N. Kok, de heer J.A. Koorevaar, mevrouw J. Korevaar-den Besten, de heren P.J. Leenman en M. de Lijster, de dames W. de Moel en A. Mollema en de heren B. Snoek, H. Stam, L. Timmer en H. van der Wal college: de heren A. Bikker, M. van Helden, J. Lock, P. Vat en B. Visser afwezig: mevrouw M. Muis. namens de gemeente Gorinchem: voorzitter: mevrouw Melissant-Briene, burgemeester raadsleden: de heren P. van Andel, B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, mevrouw P. de Groot, de heer M.A. Hachhouch, mevrouw E.W.H. Hamann, de heren A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak, en A. Krol, de dames G. Metz en J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J. Roeland, N. van Santen, I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. college: de heer M. de Boer, de dames A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F.

Polatli afwezig: de dames W. Alba Heijdenrijk, E.L. Dansen (wethouder) en M. Veldheer-Vink en de heer P.C.J. Schefferlie. 1. Opening en vaststelling van de agenda Burgemeester Segers opent te 19.30 uur de vergadering met gebed en spreekt hierna als volgt: Welkom, dames en heren, fijn dat u er bent. Hiermee zijn twee vergaderingen geopend. De mensen in de binnenste kring zijn de sprekers met hun secondanten; soms wordt daarvoor bij ons de term ‘klimaatje’ gebruikt. Welkom ook de leden van de beide colleges, de pers in ons midden en ook het publiek. Aan de orde is een aangelegen onderwerp dat u zeer heeft beziggehouden. Vanaf deze plaats wil ik u ook danken voor al uw inzet, alle mensen in al die werkgroepen die participatiegedachten hebben geuit. Dank daarvoor. Dank ook aan het RES-team voor al het werk dat is verzet. Vanavond komen we in de fase van de besluitvorming. De gemeenteraad van Molenlanden is compleet, op één raadslid na: mevrouw Muis, die zich heeft afgemeld. Burgemeester Melissant-Briene: Mijn collega heeft iedereen al welkom geheten, ik doe dat nogmaals. We hebben vandaag een belangrijk onderwerp op de agenda voor beide raden staan: locaties

1

windenergie RES Alblasserwaard. Ik hoop dat we daarover vanavond met elkaar het goede gesprek kunnen voeren. Bericht van verhindering voor deze gezamenlijke raadsvergadering is ontvangen van wethouder Dansen, die op dit moment aanwezig is bij de stille tocht die in onze gemeente plaatsvindt, van de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem en van mevrouw Veldheer van de VVD. Mevrouw Alba Heijdenrijk van D66 zal mogelijk later ter vergadering komen. Burgemeester Segers: Het is voor Molenlanden een bijzondere dag, kan ik u zeggen. Wij gaan bijna afscheid nemen van wethouder Vat, maar gelukkig duurt het nog een hele poos, want hij heeft nog drie raadsvergaderingen te gaan; die zijn wel deze week overigens, voor de goede orde: vanavond, morgen en donderdag. Wij zijn vandaag begonnen in ons nieuwe werkpand – maar dat vind ik een wat negatief woord; laat ik het een soort werkpaleis noemen van de gemeente Molenlanden. Het staat in Bleskensgraaf en vandaag zijn we daar gestart; ook onze collegevergadering is er voor het eerst gehouden. Ook voor onze medewerkers was het een mooi moment. Een bijzondere avond. Twee raadsvergaderingen tegelijkertijd en wij doen ons best om die zo goed mogelijk voor te zitten voor u. De procedure van de besluitvorming is toegevoegd, ook de plattegrond. We hebben in Molenlanden geen spreektijd afgesproken, dat doen we anders wel, maar nu niet.

We verzoeken u wel uw bijdragen zo kort en bondig als mogelijk te houden. Er zijn 15 woordvoerders, 6 uit Molenlanden en 9 uit Gorinchem. Ze beschikken allen over een microfoon. De overige raadsleden kunnen, als ze willen spreken, gebruikmaken van het spreekgestoelte, waar ook de wethouders zullen plaatsnemen. Alles wordt live uitgezonden. Dank voor de techniek en dank aan de griffie voor wie het een enorme klus was om het in deze setting te doen. Burgemeester Melissant-Briene: We werken in deze vergaderingen met een eerste termijn, waarin de aangekondigde moties en amendementen ingediend kunnen worden, vervolgens zullen de portefeuillehouders daarop reageren. Als het goed is, vindt daarna een tweede termijn plaats waarin u op elkaars moties of amendementen kunt reageren. Aansluitend daarop vindt de besluitvorming plaats, en dat doen we bij handopsteken. Ik leg allereerst de Gorcumse raad de vraag voor of de agenda ongewijzigd kan worden vastgesteld. Dat is het geval. Dank u wel. Burgemeester Segers: En dan vraag ik hetzelfde aan de raad van Molenlanden. Geen opmerkingen, stel ik vast. Dan is de agenda bij dezen vastgesteld. 2. Locaties windenergie RES Alblasserwaard. Burgemeester Segers: Aan de orde is de eerste termijn. Ik geef het woord aan mijn collega, om de eerste spreker namens de gemeente Gorinchem aan te kondigen. Burgemeester Melissant-Briene: Dank, collega.

Er zijn geen spreektijden afgesproken, wat overigens niet wil zeggen dat iedereen dan maar uitgebreid kan gaan spreken. Ik neem aan dat iedereen weer wel voor middernacht huiswaarts wil keren, zeker omdat er zowel in Molenlanden als in Gorinchem deze week nog meer vergaderingen zijn gepland en we moeten wel proberen het einde van die week te halen! Mijn collega en ik zullen om en om elkaars woordvoerder aankondigen. Ik wil allereerst de heer Roeland van Stadsbelang Gorinchem het woord geven.

2

De heer Roeland: Dank u wel, voorzitter. Op 25 mei 2023 hebben onze beide gemeenteraden uitgangspunten vastgesteld als kader voor de windverkenning. Die uitgangspunten waren communicatie, procesparticipatie, ruimtelijke ordening, landschap, eigendom, financieel rendement en verdere verdiepende onderzoeken. In de bestuursovereenkomst is eind ‘23 afgesproken om gezamenlijk te zoeken naar reële en haalbare alternatieve windlocaties voor Avelingen. Daarom ligt hier nu het raadsvoorstel om de locaties S en J op grond van de uitkomsten van die windverkenning als voorkeurslocaties op te nemen in het omgevingseffectenrapport. Van meet af aan heeft Stadsbelang uitgesproken dat op het relatief kleine grondgebied van Gorinchem locatie S een reëel en haalbaar alternatief is voor Avelingen. Stadsbelang heeft zich hiervoor maximaal ingespannen (motie ‘Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord’). Wij hebben onze verantwoordelijkheid genomen om zo optimaal bij te dragen aan het totale windbod.

Ik wil nogmaals benadrukken dat Avelingen voor Stadsbelang geen optie is en ik wil de redenen nogmaals vermelden: natuur-wandelgebied, vleermuizen, leefgebied voor roof-, water- en weidevogels, trekroute vogels naar de Biesbosch, aantasten van het beschermd stadsgezicht van de mooiste vestingstad van Nederland, de te bouwen nieuwe Merwedebrug westelijk van de huidige, mogelijk negatieve effecten op de scheepsradar, honderden kantoormedewerkers en bezwaren van Werkendammers aan de overkant van de rivier. Dat locatie S op Gorcums grondgebied niet voldoende is om aan een totaal RESbod windenergie te voldoen, heeft ertoe geleid dat J bij Molenlanden uit de shortlist naar voren is gekomen. Ik neem aan dat hierover nog een aantal amendementen en moties volgen. Dit was het tot nu toe. Ik dank u wel, voorzitter. Burgemeester Segers: Dank u, dan geef ik het woord aan de tweede spreker, de fractie van Doe Mee!, de heer De Lijster. De heer De Lijster: Dank u wel, voorzitter. Doe Mee! gelooft in de kracht van inwoners, van verenigingen, bedrijven, instellingen en we zien het als taak van de lokale overheid om die krachten te bundelen en te stimuleren, zodat we samen stap voor stap tot resultaat komen. Noem het maar de Molenlandse aanpak, als u wilt, en we zien dat dat werkt. Er zit enorm veel energie in onze samenleving, die naar buiten komt via heel veel initiatieven.

Ik noem er een paar: het Energiecollectief Molenlanden met projecten ‘Zon op dak’ in Goudriaan en Nieuw-Lekkerland, de Pilot ‘Smart grid’ in Noordeloos, de stichting Duurzaam Molenlanden uit Giessenburg met elektrische deelauto's en advies over zonnepanelen isoleren, ‘Bles 2032’, een dorpsinitiatief om samen met inwoners en bedrijven Bleskensgraaf in 2032 al aardgasvrij te krijgen, de werkgroep Energieneutraal van de dorpsraad Horne, de stichting Boerderij en Erf met advies over de verduurzaming van monumenten, Graafstroom met Zonnestroom-Postcoderoos en natuurlijk de deelnemers van alle werkgroepen bij de windverkenning. En dat levert resultaat op, meetbaar resultaat. Naast de 102 terrajoule windenergie van de Giessenwind in Giessenburg leveren wij inmiddels volgens de klimaatmonitor in 2023 209 terrajoule aan zonnestroom, en dan tellen we de energie van de kleine windmolens op onze boerenerven nog niet eens mee. Volgens de klimaatmonitor leverde Molenlanden in 2022 en ‘23 daardoor meer hernieuwbare elektriciteit op dan de ons omringende gemeenten in Zuid Holland, maar ook meer dan bijvoorbeeld Gouda of heel Midden-Delfland, en dat zowel met zon als met wind. We zijn dus goed op weg en de Molenlandse aanpak lijkt te werken, maar we zijn er nog lang niet; de wethouder gaf het de vorige keer in de commissie ook al aan.

De energietransitiedoelen van 2030 en ‘50 komen elke dag dichterbij. De weg is nog lang en in die zin is de energietransitie te vergelijken met

3

een marathon. Het doel is helder, maar nog ver weg. Je loopt hem stap voor stap en je verdeelt je energie over het hele traject, loopt een constante pas, en als je de man met de hamer bent tegengekomen, probeer dat dan vooral niet te compenseren met een snelle tussensprint, maar zoek aansluiting bij andere lopers. Iedereen die de marathon wel eens heeft gelopen, en in onze fractie hebben we er twee, Wilma en Naomi, weet: je innerlijke motivatie en de aanmoedigingen van iedereen om je heen zijn bepalend voor het resultaat. Zo zien wij de energietransitie ook. Hou een constante pas, die je lang vol kunt houden, behoud de energie in de samenleving, stimuleer inwoners en bedrijven waar nodig en vier de successen. Besef vooral dat de overheid degene is die de route bepaalt en het parcours aanlegt, maar dat de inwoners en bedrijven de lopers zijn. Hou dus de energie in de Molenlandse samenleving, behoud het draagvlak, want starten is makkelijk, de finish halen is lastiger. De wethouder zei het al in de commissievergadering: het draagvlak, de denkkracht en de energie van inwoners en bedrijven zijn nodig. Ze moeten dan niet alleen de energie hebben, maar ook het vertrouwen dat ze gedurende de hele weg gesteund worden door die overheid. En dan is een betrouwbare overheid nodig, een overheid die duidelijk is, gefundeerde keuzes maakt en zich aan afspraken houdt.

We hebben vanuit Doe Mee! tijdens inwonersraadplegingen de afgelopen maanden vaak de uitspraak moeten bestrijden dat het allemaal voor de bühne is, dat de overheid uiteindelijk toch haar eigen gang gaat. Wat ons betreft ligt daar dus een taak, niet alleen bij ons, maar ook bij onze partners, zoals provincie en rijk. In de commissievergadering hebben we kunnen horen dat alle fracties van Molenlanden tot dezelfde conclusie gekomen zijn met betrekking tot de kernvraag van de windverkenning. Er zijn geen of onvoldoende reële en haalbare alternatieven voor Avelingen gevonden. Beide colleges benoemden S en J dan ook als minst ongeschikt. Doe Mee! staat dan ook achter de conclusie van het college dat de locaties K, L2, M en O niet haalbaar zijn en draagvlak missen. Daarnaast hebben wij locatie J-oost toegevoegd, onder andere omdat deze locatie te dicht bij het gasproductiestation ligt. En we begrijpen niet waarom het overige deel van J wel geschikt zou zijn. We onderschrijven dat argumenten als dichtbij afnemers en/of grote infrastructuur daarbij een rol spelen, en dat deze argumenten J dan een minder ongeschikte locatie dan K en L2 maken bijvoorbeeld, maar we zijn vooral van mening dat de balans toch doorslaat naar niet realistisch en haalbaar. De enige overgebleven locatie wordt dan S, geen volledig alternatief, maar wel reëel en haalbaar.

Daarom kan Doe Mee! akkoord gaan met het aanwijzen van het deel van S op Molenlands grondgebied als definitieve zoeklocatie. Ik ga een beetje afsluiten, denk ik. We zijn ons ervan bewust dat het een risico is, een aanzienlijk risico, dat we hiermee het windbod niet kunnen halen, als we niks doen. Hoeveel wij aan dat risico bijdragen, weet ik niet, want er is veel veranderd wat onmiddellijk van invloed is op het al dan niet kunnen halen van dat bod. Het begon met Gorinchem dat ‘nee’ zei tegen windturbines op Avelingen en A15-oost. Er waait een nieuwe wind in Nederland op dit moment, met een nieuwe regering. Het blijkt nu dat Defensie heel graag laag over de Alblasserwaard wil vliegen en het Nederlands elftal staat in de halve finale. Dat laatste is niet van invloed, maar het schijnt dat voetbal de krant nogal snel haalt. Het laat in ieder geval zien dat meer inzet direct leidt tot doelpunten en dat je ineens heel veel mensen achter je weet te krijgen. Dat ontslaat ons er niet van om de lopers die onderweg zijn te blijven monitoren, motiveren, inspireren en ondersteunen. We blijven daarom openstaan voor mogelijkheden om het wat anders in te vullen. Maar daar gaat het vandaag niet over. Vandaag nemen we een besluit over de uitkomst van de windverkenning. De conclusies zijn wat ons betreft dus glashelder. Het voorliggende besluit was en is

4

dat niet en daarin staan we niet alleen. We dienen Samen met alle Molenlandse fracties het amendement ‘Scherp aan de wind’ in. Met dit amendement willen we een besluit nemen dat recht doet aan de uitkomsten van de windverkenning, duidelijk aangeeft dat wij naar inwoners luisteren, helder zijn naar onze partners, zonder voorwaarden of voorbehoud, en uiteindelijk de energie in de samenleving houden. Dank u wel. Bij dezen wil ik het amendement indienen. Amendement 2024-09: Scherp aan de wind De gemeenteraad van Molenlanden besluit, gelet op de uitkomsten van de windverkenning: 1. vast te stellen dat er in Molenlanden onvoldoende reële en/of haalbare alternatieven voor de locatie Avelingen gevonden zijn; 2. het Molenlandse deel van locatie S aan te wijzen als door de provincie te onderzoeken gebied; 3. de locaties J, K, L2, M en O als niet-reëel en/of onhaalbaar voor de plaatsing van grote windturbines te bestempelen en deze dus niet bij de provincie aan te dragen als potentiële zoeklocaties. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Pieter Jacob Leenman, SGP Mario de Lijster, Doe Mee! Molenlanden Wout de Jong, CDA Leo Timmer, CU Arno van den Hof, VVD Ferry van der Koelen, PM

Burgemeester Segers: Het amendement is ingediend namens alle Molenlandse partijen. Bent u daarvan de woordvoerder, of is de SGP de eerste woordvoerder van de lijst? De heer De Lijster: Wij zijn allen unaniem daarin, dus ik denk dat iedereen hierover nog wel iets te zeggen heeft. De heer Van Houwelingen: Mag ik een verhelderende vraag stellen, voorzitter? Burgemeester Segers: Ga uw gang. De heer Van Houwelingen: Anderhalve week geleden kwam Doe Mee! met vooral Avelingen weer op de kaart zetten, Avelingen-oost kwam zelfs nog langs met een geitenpaadje, maar vanavond hoor ik dat niet meer terug. De heer De Lijster: Het antwoord is simpel. Ik ben de eerste spreker en ik heb eigenlijk de hoop dat Avelingen-oost vanuit de raad van Gorinchem aan de orde zal worden gesteld. Wij gaan daar niet over. Ik heb het alleen als suggestie willen aangeven in de samenwerking. Wij hebben naar elkaar toe uitgesproken dat we allebei ons best gaan doen om het windbod te halen. Mijn opmerking over de A15-oost is dat ik er niks meer over gehoord heb en dat heeft mij verbaasd. Dat was mijn opmerking de vorige keer en die wil ik nog een keer herhalen. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Dan geef ik nu Democraten Gorinchem, mevrouw Pellikaan, het woord. Mevrouw Pellikaan: Dank u wel, voorzitter.

De afgelopen jaren hebben we een goed en op momenten ook uitdagend traject met elkaar doorlopen en ook na vanavond zal zeker niet het laatste woord zijn gezegd over de plaatsing van windturbines in onze regio. Integendeel, verwacht ik, want de komende 5

jaren zal de noodzaak om vol in te zetten op de omschakeling naar een duurzame regio en stad alleen maar toenemen. Deze transitie is noodzakelijk om te zorgen dat iedereen veilig en gezond kan blijven leven in onze wereld vol met onzekerheden, waarbij de gevolgen van klimaatverandering zich steeds duidelijker aftekenen. In deze context plaats ik ook dit debat, want het is geen kwestie van willen, maar van moeten. Het liefst doen we dat op een manier die bij onze regio past, want wijzelf weten toch zeker wel wat het beste is voor onze gemeente? Maar in plaats daarvan hebben we te maken met tekortschietend landelijk en provinciaal beleid, waardoor je als RES-partners niet samen de schouders eronder kunt zetten, maar met de rug tegen de muur wordt gezet, doordat we geen andere energiebronnen mogen meetellen en de provincie dreigt zelfs gebieden aan te wijzen als we er met elkaar niet uitkomen. Desondanks zijn we er hier samen toch voor gegaan en wij spreken onze dankbaarheid uit voor alle voorbereiding, inzet en tijd die hiervoor is ingezet door de ambtenaren, bestuurders en inwoners die hebben geparticipeerd in de werkgroepen. Met elkaar proberen we tot een zo minst mogelijk belastbare invulling te komen en dat vinden wij het voorstel dat er nu ligt, waarbij wij locatie S zien als reëel en haalbaar alternatief voor aanvullingen.

Wij vinden het hierbij ook belangrijk dat wordt verkend of we als gemeente zelf kunnen participeren en dat de tijdelijkheid in de planvorming van de windturbines wordt benadrukt. Andere fracties na mij zullen hiertoe moties indienen en deze verder toelichten. Dan een korte terugblik op het debat in de vorige sessie. Daar hadden wij een ander gesprek verwacht. Er was eerder een groter draagvlak voor windturbines in Molenlanden en we zijn ook beide met de opdracht op pad gegaan om ieder een deel van het windbod in te vullen. Nu concludeert Molenlanden op eigen grondgebied geen beschikbare locaties te hebben gevonden voor windturbines. Dat is een andere uitkomst dan die van het RES-team die J en S als minst ongeschikte locaties naar voren heeft geschoven. Maar dat mag, je mag iets anders vinden. Daarom is de politiek ook aan zet en is er eigen besluitvorming per raad. Maar we hadden gehoopt op meer gezamenlijkheid en evenwicht in de opgave waar we beide voor aan de lat staan. In plaats daarvan leek een nieuwe vasthoudendheid te zijn gevonden om alle windturbines in één gemeente te plaatsen. Wij zijn benieuwd hoe het debat vanavond loopt, waarbij wij hopen op een uitkomst waarbij we de regie over onze eigen regio niet uit handen geven aan de provincie. Dank u wel. Burgemeester Segers: Dank u wel voor uw bijdrage. Dan de heer Leenman van de fractie van de SGP.

De heer Leenman: Dank, voorzitter. De uitkomsten van de windverkenning zijn glashelder. Er is onvoldoende draagvlak voor grote windturbines in een groot deel van Molenlanden. Die gaan er wat de SGP betreft dus zeker niet komen op de locaties J, K, L2, M en O. De SGP gaat zich vanavond niet uitlaten over de locaties op Gorinchems grondgebied. We vinden dit primair een taak voor onze Gorcumse collega’s. Hoewel we RES-partners zijn, is het doen van uitspraken over elkaars grondgebied delicaat en komt de verstandhouding niet ten goede. Ik denk dat beide raden zich bewust zijn van de noodzaak van de energietransitie. We hebben verantwoordelijkheid te nemen richting onze inwoners en richting het bedrijfsleven. En laten we daarbij niet allereerst, en wederzijds, naar onze buurgemeente kijken, maar bij onszelf te rade gaan. Wat kunnen we zelf bijdragen aan de oplossing van ons eigen probleem? CO2-neutraal in 2050. Als gemeente hebben we een rol en verantwoordelijkheid. De elektrificatie van de samenleving raast door. Het RES-bod is geen onrealistische papieren tijger, maar keiharde noodzaak.

6

Alle nieuwe auto’s moeten vanaf 2030 emissievrij zijn. Onze logistieke bedrijven hebben een uitdaging als het gaat om emissievrije zones in de grote steden. Bedrijfs- en productieprocessen moeten van het gas af. Ook in onze gemeente voelen bedrijven die druk, soms zelfs in de vorm van een harde verplichting. Hoe zorgen we ervoor dat we die behoefte aan leveringszekerheid op de middellange termijn kunnen blijven garanderen? Op korte termijn zal het wel loslopen, maar op middellange termijn hebben we een uitdaging. De elektriciteitsinfrastructuur in Molenlanden kan de toenemende vraag onvoldoende aan. Onze regio staat niet bepaald bovenaan in het provinciaal meerjarenprogramma infrastructuur, energie en klimaat, oftewel: we moeten het voorlopig zien te rooien met relatief dunne kabeltjes. Als we even uitzoomen, hoor ik het ‘nee’ van teveel inwoners als het gaat om grote windturbines. Glashelder. Dan zie ik de noodzaak om te handelen als het gaat om leveringszekerheid voor inwoners en bedrijven op middellange termijn en dan voel ik de verantwoordelijkheid om als gemeentebestuur zelf de regie te blijven voeren over deze vitale functies van onze lokale samenleving.

Hoe verder dan? Onze fractie is ervan overtuigd dat het beter is om in te zetten op de mogelijkheden die we vorig jaar zelf gecreëerd hebben met het raadsbreed – waarvan akte! – aangenomen amendement bij het beleidskader kleinschalige windturbines. In het negatieve sentiment rond grote turbines zijn we het zicht op wat de komende jaren gewoonweg praktisch nodig is, kwijtgeraakt. Wanneer we inzetten op kleinschalige windturbines bij bedrijven, snijdt het mes aan meerdere kanten, en ik noem er vijf. 1. Ik verwacht dat we als Molenlanden in staat zijn veel eerder dan beoogd een aanzienlijk deel van het RES-windbod te realiseren, niet als doel op zich, maar gewoon uit noodzaak. 2. Kleinere molens zijn beter in te passen in ons lokale energiesysteem; opwek en verbruik liggen dichter bij elkaar. 3. Ondernemers zijn meer dan bereidwillig te investeren in leveringszekerheid en continuïteit van een bedrijf. 4. Het geeft invulling aan de motie 2023 -22, waarin we het college oproepen om medio 2024 met een integraal plan van aanpak te komen inzake leveringszekerheid voor alle bedrijventerreinen en kernen. Medio 2024. 1 juli is voorbij. Hoe staat het met de uitwerking van die motie, wethouder? En 5.

Door proactief zelf met een oplossingsrichting te komen, houden we de regie over deze vitale functie in eigen hand, niet uit angst voor de provincie, nee: omdat we die regierol gewoon moeten willen. Ik zou daarom een amendement willen indienen, getiteld ‘Scherper aan de wind’. Dit amendement is een aanvulling op het reeds zojuist ingediende basisamendement ‘Scherp aan de wind’. De punten 1, 2 en 3 zijn gelijk aan het voorgaande amendement, maar daaraan wordt een verder strekkend punt 4 toegevoegd. Ik zou de wethouder willen vragen of hij in dit stadium een uitspraak kan doen over welk percentage via energiehubs, dus uitvoering van de motie lokaal gebruik en leveringszekerheid, ingevuld kan worden. en ik zou de collega’s van Gorinchem willen vragen of zij zich vanavond ook aan een dergelijk percentage willen committeren, want dan kunnen we stoppen met elkaar aan te kijken met wie wat doet. Afhankelijk van de antwoorden, zal ik later op dit percentage terugkomen. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Dan geef ik mevrouw De Groot van de PvdA Gorinchem het woord. Mevrouw De Groot: Dank u, voorzitter. Tijdens de vorige raadsvergadering over windmolens sprak ik de volgende woorden: “In het licht van de recente politieke aardverschuiving bevinden we ons in een periode van onzekerheid en wellicht ook grote veranderingen.

De aardverschuiving brengt nieuwe uitdagingen met zich mee en zeer waarschijnlijk ook op het gebied van klimaatbeleid. Wat voorheen als vaststaand werd beschouwd, staat nu op losse schroeven.” Deze woorden zijn nu nog net zo

7

toepasselijk. De landelijke politiek heeft twijfels over windmolens en geeft prioriteit aan woningbouw boven de windmolens. Hierdoor wordt de uitdaging om windmolens te plaatsen steeds groter. Deze twijfel speelt niet alleen op nationaal niveau, maar ook hier, in onze eigen gemeenschap, is dit voelbaar. Voor ons als PvdA Gorinchem is het echter glashelder dat duurzame energie noodzakelijk is om een leefbare planeet te behouden voor onszelf en de generaties die na ons komen. Het blijft voor ons van essentieel belang om vast te houden aan onze overtuiging en te streven naar oplossingen die het klimaat beschermen. We realiseren ons dat dit soms betekent dat we keuzes moeten maken die niet bij Iedereen geliefd zijn. Het is begrijpelijk dat niet iedereen blij is met de gedachte aan enorme windmolens in hun directe omgeving. Het idee van megawindmolens in de achtertuin, ook al is de minimale afstand 500 m, roept begrijpelijkerwijs weerstand op. Toch zijn wij hier als politici om die noodzakelijke keuzes te maken, hoe impopulair ze soms ook mogen zijn. Onze taak is om de belangen van de hele gemeenschap te behartigen en de lange termijn in het oog te houden. De realiteit is dat zonder ingrijpende maatregelen en het implementeren van duurzame energiebronnen, zoals windmolens, we onze planeet niet kunnen beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Het is een moeilijke balans om te vinden tussen lokale bezwaren en het grotere plaatje, namelijk de klimaatverandering, maar voor ons is het belangrijk dat we die verantwoordelijkheid samen oppakken. We staan als beide gemeenten voor dezelfde uitdaging en daarin dragen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid. Daarom stemmen wij in met het raadsvoorstel, met als toevoeging het amendement dat wij samen met D66 indienen om eerst de westelijke kant van locatie S te onderzoeken, om nog niks verder op slot te gooien. Laten we deze kans aangrijpen om verantwoorde en toch ook wel moedige keuzes te maken. Dank, voorzitter. Burgemeester Segers: Dank u wel. We gaan naar de spreker namens het CDA van de gemeente Molenlanden, de heer De Jong. De heer De Jong: Dank u wel, voorzitter. Toen de beide gemeenteraden op 13 april 2021 het windbod in de RES deden, bestond er nog SDE-subsidie voor wind op land, maar omdat het verdienmodel van wind op zee steeds gunstiger werd door lagere realisatiekosten per megawatt, kon wind op zee zonder overheidssteun gerealiseerd worden, met als gevolg: de garanties voor wind op land werden door het rijk afgebouwd en het gevolg daar weer van: ontwikkelaars moeten steeds grotere windturbines bouwen om het risico dat ze nemen te aanvaarden.

Ergo: nadat wij het bod gedaan hadden inzake wind op land, heeft het rijk de panelen voor wind op land verschoven, waardoor we nu met een heel andere situatie geconfronteerd worden dan de situatie die er was toen wij het bod uitbrachten. Als het rijk de panelen verschuift, waarom mogen wij dan ons bod niet veranderen? Hopelijk sluiten we vanavond een heftige en intensieve discussie af die veel van onze inwoners gevergd heeft en ons als raadsleden heel veel tijd gekost heeft, maar helaas heel weinig gebracht heeft, in ieder geval niet opgeleverd wat beoogd werd. We willen geen duurzame energie opwekken met grote windturbines in onze gemeente, wij niet, en dat wordt raadsbreed gesteund, en ook onze inwoners niet, en ook dat wordt breed gesteund. Ja, zelfs uit het vragenpad, waar wij onze teleurstelling over uitgesproken hebben, kwam het oordeel dat 2/3de van de bevolking vindt dat dit niet goed voor ons is. K. L en M waren voor ons vanaf het allereerste begin geen geschikte optie. Ze hadden niet op de shortlist mogen komen, maar op de longlist moeten blijven. We zijn blij dat alle andere fracties daar vanavond ook zo over denken, maar het is toch wel jammer dat ons amendement aan het begin van

8

het proces geen bijval kreeg. Dat was jammer, vooral voor de mensen die hiervoor maandenlang onnodig in de rats gezeten hebben. Maar niet alleen onze inwoners keren zich tegen de windturbines. Ook het maatschappelijk middenveld was tegen het voorstel; zelden zo'n eensgezindheid gezien bij ons breed georiënteerde maatschappelijke middenveld. Goed om vanavond te constateren dat raad en maatschappelijk middenveld op één lijn zitten, onafhankelijk van elkaar, ieder vanuit zijn eigen rol, en dan dezelfde conclusies trekken, geweldig! Jammer alleen dat dit niet voor het college geldt. We moesten het afgelopen jaar een proces doorlopen en dat had twee oorzaken. De eerste was de overschatting van het college van Gorinchem ten aanzien van de hoeveelheid windenergie die binnen de gemeente zou kunnen worden opgewekt. Jammer dat het gebeurd is, jammer dat we daar als gemeenteraad van Molenlanden in april 2021 niet wat doortastend bij geweest zijn. De tweede was het ondertekenen van het bestuursakkoord. Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat wethouder Lock met de wijsheid van achteraf gebaald moet hebben dat hij het akkoord ondertekend heeft. Maar bewonderenswaardig is wel dat hij zijn rug recht hield, ook toen het verzet vanuit de politiek en in de samenleving toenam.

We zijn benieuwd of het raadsbesluit van vanavond voor de voorzitter van de RES-Alblasserwaard aanleiding is om de draai te maken, zodat hij weer met nieuw elan de regie in het proces kan oppakken. We hopen dat, want bij alle kritiek die we vanavond hebben, staat het bevorderen van de duurzaamheid niet ter discussie. En we zijn ervan overtuigd dat duurzaamheid in het hart van wethouder Lock een hele warme plek heeft. Het bestuursakkoord hebben wij vooral gezien als een machtsmiddel waarmee gedeputeerde staten hun wil aan onze gemeenteraad proberen op te leggen. Toch wel merkwaardig. Al 25 jaar kunnen gedeputeerde staten aan provinciale Staten vragen om grote windturbines midden in de Alblasserwaard mogelijk te maken, maar 25 jaar lang was het principe dat het Groene Hart niet mocht worden aangetast. Tja, en toen vond de gemeenteraad van Gorinchem bij nader inzien dat er geen windturbines op Avelingen moesten komen en werd het powerplay zonder principes. Het gevolg werd dat wij aan provinciale staten iets moesten vragen wat ook tegen onze principes was. Ruwweg een jaar lang werden onze principes bedreigd en moest de lokale volksvertegenwoordiging degene zijn die het zou verbreken. We hebben dat als machtspolitiek van gedeputeerde staten ervaren, waarvoor we vanavond niet zwichten.

Dat neemt niet weg dat we respect hebben voor de positie van provinciale staten en we hopen dat provinciale staten respect zullen hebben voor onze positie. We hopen op wederzijds respect. De brief van gedeputeerde staten, gericht aan ons college en bezorgd vlak voor de commissievergadering van 27 juni, heeft ons mateloos geïrriteerd. Een brief die gelet op de inhoud en gelet op het moment dat die bezorgd werd, en gelet op de aanvliegroute, bij ons regelrecht het verkeerde keelgat in schoot. Ik heb de indruk dat die brief uiteindelijk een averechtse werking gekregen heeft, een gedeputeerde boemerang, omdat de brief de weerzin van onze gemeenteraad tegen het plan van gedeputeerde staten alleen maar versterkt heeft. Bij nader inzien moeten we misschien wel om die reden gedeputeerde staten dankbaar zijn dat de brief verstuurd werd. Het kan maar duidelijk zijn wat de bedoeling na vanavond is. Geruime tijd geleden was onze CDA-fractie al tot de conclusie gekomen dat dit proces een heilloze weg was. Tot onze aangename verrassing kwamen we er op 27 juni achter dat de andere partijen ook op die lijn zaten: de lijn vóór onze gemeente, de lijn vóór onze inwoners. Is dat een lijn tegen verduurzaming? Volstrekt niet. Maar daar gaan we het vanavond niet nader over hebben. Eerst gezamenlijk die grote windturbines uit de Alblasserwaard verbannen en dan

9

kijken hoe we met een plan dat beter past bij de schaal van ons gebied verder kunnen werken aan verduurzaming. Voorzitter, ik rond af. We zijn van harte mede indiener van het raadsbreed gesteunde amendement. Daarnaast wil ik een motie indienen, mede namens Doe Mee! en VVD, waarin we uitspreken dat we als gemeenteraad niet garant willen staan voor, of deel willen nemen aan initiatieven van grote windparken. Wij hebben daar geen verstand van en als het rendement op kan leveren, dan gunnen we dat rendement graag aan onze inwoners. Motie M2024-09: geen financiële bijdrage of garantiestelling Ondergetekenden verzoeken het college om: 1. geen financiële bijdrage of financiële garantstelling te verlenen aan een ontwikkelaar van een windturbinepark in de RES Alblasserwaard; 2. daarbij verstaan we onder een ontwikkelaar een samenwerkingsverband van verschillende initiatiefnemers die met elkaar een windturbinepark willen ontwikkelen, en waarbij lokale initiatiefnemers onderdeel vormen van dat verband; 3. onze partners in de RES Alblasserwaard duidelijk aan te geven dat ze geen beroep kunnen doen op de gemeente Molenlanden als t.b.v. de realisatie van initiatieven financiële bijdragen of garanties gevraagd worden; 4.

direct bij aanvang van een initiatief dit helder met de ontwikkelaars te communiceren, zodat er klare wijn geschonken wordt en naderhand geen teleurstellingen kunnen gaan ontstaan. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden, Wout de Jong, CDA Arno van den Hof, VVD Mario de Lijster, Doe Mee!

Burgemeester Segers: Bij dezen is de motie ingediend, die de code 2024- 09 mee krijgt. Burgemeester Melissant-Briene: Dan geef ik het woord aan de VVD-Gorinchem, de heer Van Santen. De heer Van Santen: De strop of de kogel, zo voelt het een beetje voor onze fractie. Wij zijn geen klimaatontkenners, de energietransitie moet gebeuren en dat is ook de reden dat we altijd gezegd hebben: ‘doe waar je goed in bent’, en dat is zon op daken in onze regio. Op die manier haal je het minimale bod in ieder geval. Zo was het ons ook voorgespiegeld: we zouden het minimale bod moeten halen. Waarom heb je anders een minimaal bod? Achteraf blijkt dat de provincie erg vasthoudt aan het overmoedig ingegeven bod, en dat ligt beduidend hoger. In dat opzicht vinden we de woorden die gedeputeerde Potjer in de provincie gebruikte ontzettend raar. Recent gaf hij nog aan dat we bij een positief besluit in alternatieve zoeklocaties zelf de regie houden in de regio, ofwel: als we het raadsvoorstel niet aannemen, neemt de provincie de boel over. Het mes-op-de-keel-beleid is dat. Tegelijkertijd moet ook de provincie erkennen dat de Alblasserwaard als regio op veel fronten gewoon in het geheel ongeschikt is: beschermde stadsgezichten Unesco-statussen, natuurgebied, Groene Hart, noem maar op.

Op basis van feiten en factoren, zoals afstandsnormen tot dichtbevolkte gebieden en geluidsnormen, zijn grote windturbines op plekken gewoon niet haalbaar. We noemen dus ook locaties niet voor niets de minst ongeschikte; minst ongeschikt is nog steeds ongeschikt. Dat geldt ook voor Avelingen overigens. Grotendeels lijkt me dit de oorzaak van het jij-bakken wat hier de vorige keer heeft plaatsgevonden. Ik heb een slecht gevoel overgehouden aan het proces, om dan te eindigen met elkaar een beetje nimby- gedrag te verwijten, of de verantwoordelijkheid volledig in elkaars schoot te

10

werpen. We hebben ons gezamenlijk gecommitteerd aan het bod, en dat betekent dat de keuze ook in jouw achtertuin kan komen te liggen. Beide gemeenten zullen water bij de wijn moeten doen om tot een gezamenlijke invulling te komen. Op de beperkte oppervlakte van Gorinchem hebben we onze voorkeur dan ook uitgesproken en dan zou dit op het veel grotere grondgebied van Molenlanden toch ook moeten lukken? En ja, we hebben eerder gekeken naar de mogelijkheden in Gorinchem. Dat was ook de bedoeling: zoek of die er wel zijn en als dat niet zo is een stap terug om met elkaar weer te zoeken – precies het proces waar we nu in zitten. Hoe dan ook, Gorinchem wil best verantwoordelijkheid nemen, maar we zien ook dat het vaak gewoon niet kan op basis van normen, of zelfs mág; denk bijvoorbeeld aan de recente berichten rond de Apaches van Defensie. Iedere gemeente heeft zo z’n uitdagingen, dus dan maar opnieuw naar locatie S als mogelijkheid kijken, ook omdat daar reeds twee vergunde turbines zijn, er ooit al een derde is afgevallen en er een nieuw groot industrieterrein komt.

Daarnaast dienen wij samen met de collega's uit Gorinchem – dat zijn er een zevental in dit geval overigens – en in lijn ook met de eerdere motie uit Molenlanden, een motie in om in ieder geval gebiedsherstel te waarborgen, dus dat er in ieder geval bij eventueel nieuwe vergunningen een einddatum wordt meegegeven op de locaties. We hopen dat dit bijdraagt aan het perspectief voor onze inwoners, dat de zaken voor windturbines, of nieuwe toekomstige varianten daarvan, in ieder geval niet vereeuwigd zijn op die plek. Met het mes op de keel van de provincie en met forse tegenzin zullen wij instemmen met het voorstel. Motie M01: Tijdelijkheid in planvorming windturbines Wij vragen het college om: - in de participatie, planontwikkeling en vergunningsverlening rekening te houden met een exploitatieperiode van 20-25 jaar waarbij het streven is om tot uiterlijk 2050 te exploiteren; - een sloop- en gebiedsherstelverplichting onderdeel te maken van de vergunningverlening; - tijdelijkheid van de plaatsing van windturbines te benadrukken binnen de eventueel aangewezen zoeklocaties en als advies gevende denkrichting mee te geven aan het toekomstig bestuur van Gorinchem. Niels van Santen (VVD) Everdien Hamann (GA) Maarten de Pagter (CU-SGP) Ariën van Houwelingen (SP) Joost van der Geest (CDA) Jacques Roeland (Stadsbelang) Laura Pellikaan (Democraten Gorinchem)

Burgemeester Segers: Dank u wel, mijnheer Van Santen. Ik wil het woord geven aan de fractie van de ChristenUnie uit Molenlanden, de heer Timmer. De heer Timmer: Dank u wel. Geachte voorzitter. Namens ChristenUnie Molenlanden zijn onze overwegingen en standpunten tijdens de commissievergaderingen duidelijk geuit. In het kort komt erop neer dat we na het participatietraject geen reële en haalbare alternatieve zoeklocaties voor aanvullingen zien op Molenlands grondgebied voor grote windturbines. Alleen locatie S vinden we de minst slechte. Hier zijn al twee turbines vergund en het ligt dicht bij bedrijven en een stroomknooppunt. We voelen ons verantwoordelijk voor voldoende stroomvoorziening in de duurzaamheidsopgave. We willen zelfvoorzienend worden en netcongestie tegengaan met een goede balans van zon en wind op een verantwoorde wijze, vooral tezamen en in overleg met de samenleving, wellicht met reeds

11

bestaand beleid, zoals de SGP ook al aangaf. De ChristenUnie Molenlanden heeft daarom meegewerkt aan het raadsbrede amendement om hiertoe te komen. Tot zover. Dank u wel. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel, dan geef ik graag het woord aan de fractie ChristenUnie/SGP Gorinchem, de heer De Pagter. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, leden van de raad, aanwezigen. Vandaag staan we voor een belangrijk moment in ons gezamenlijk streven naar een duurzamere toekomst en de invulling van het door ons gedane RES-bod. De fractie van ChristenUnie/SGP is blij om aan te kondigen dat we een positief besluit hebben genomen ten aanzien van de wind zoeklocaties S en J en deze als reële en haalbare alternatieven zien voor de locatie Avelingen. We stemmen dus in met het raadsvoorstel. Dit besluit is het resultaat van een lang en zorgvuldig traject waarbij alle onderzoeken zijn uitgevoerd volgens de opgestelde richtlijn van beide gemeenten, van Gorinchem en Molenlanden, volgens onze uitgangspunten. De keuze voor de locaties is niet lichtvaardig te noemen. Gedurende het traject is rekening gehouden met de zorgen uit de samenleving en de mogelijke impact op natuur en gezondheid. Het team RES Alblasserwaard heeft samen met de ambtelijke organisaties en de wethouders nauwgezet gewerkt tijdens dit traject. De keuze zal altijd leiden tot reuring in de samenleving.

Het raadsvoorstel willen we echter op een klein onderdeel amenderen – dat is al eerder aangekondigd en dat zal zo meteen nog verder aangekondigd worden. Daarin willen we graag amenderen dat we S expliciet aanwijzen als een haalbaar en reëel alternatief voor de locatie Avelingen, zodat Avelingen eraf gaat. In onze ogen is dus S hét alternatief. Daarnaast doen we het verzoek aan het college om zich maximaal in te spannen om het maximaal haalbare te realiseren op locatie S binnen de kaders van de wet- en regelgeving. Het positieve besluit geeft ons de regie en de zekerheid dat we de uitvoering van windenergieprojecten op deze locaties kunnen gaan realiseren. We begrijpen dat er nog vervolgonderzoeken zijn, met name het heritageimpactonderzoek, impact op werelderfgoed in de nabije omgeving. We zien die onderzoeken met vertrouwen tegemoet en als daar de uitkomst anders is, dan zullen we daar weer een vervolg aan geven. Het is van essentieel belang dat we verantwoorde en duurzame keuzes maken die zowel onze huidige samenleving als toekomstige generaties ten goede komen. Het nemen van dit besluit was geen gemakkelijke taak. Echter, als gemeenteraad is het onze verantwoordelijkheid om moeilijke beslissingen niet uit de weg te gaan. Deze beslissing zal bijdragen aan een duurzamere, leefbare wereld binnen onze gemeentegrenzen.

We kunnen ons niet veroorloven om rekeningen vanuit het verleden door te schuiven naar toekomstige generaties. We geloven dat windenergie een belangrijk onderdeel van deze oplossing is. Door nu te investeren in deze energiebronnen als windenergie nemen we verantwoordelijkheid voor milieu en dragen we bij aan een schonere en gezondere toekomst. De locaties bieden ons de mogelijkheid om de invulling van het RES-bod vorm te geven. Onze fractie vindt die windmolens ook geen fraaie objecten, we moeten dat dus tot een minimum beperken, maar we hebben wel een belofte gedaan en een RES-bod ondertekend. We tonen dus ook onze vastberadenheid om niet alleen te praten over duurzaamheid, maar ook daadwerkelijk concrete stappen te ondernemen. We zetten dus een belangrijke stap naar een duurzame toekomst, waarin we onze verantwoordelijkheid nemen en bijdragen aan het behoud van deze planeet.

12

Ik heb nu alleen nog een vraag over de motie van Doe Mee! in het verleden over de vier windmolens die zij wilde realiseren op Molenlands grondgebied. Hoe verhoudt dit zich tot deze discussie? Ik zou daar graag in een volgende termijn antwoord op willen hebben. Voor het overige dank ik u voor uw aandacht. Ik hoop dat we als raden vanavond een gezamenlijk besluit nemen, want dat is het: een gezamenlijk besluit. We gaan samen werken aan een toekomst voor duurzame energie. Ik wens een ieder Gods zegen en wijsheid toe. Dank u wel. Burgemeester Segers: Dank u wel, mijnheer De Pagter. Het woord is aan de VVD fractie bij monde van de heer Van den Hof. De heer Van den Hof: Dank u wel, voorzitter. De VVD Molenlanden is altijd duidelijk geweest over windenergie en dat wij geen voorstander zijn van windturbines op land; die dingen horen op zee, dan hebben zo min mogelijk mensen er last van. Wat dat betreft is dat altijd het credo geweest voor ons. Wij vinden het dan ook wel heel erg fijn en goed dat we nu als gemeenteraad in Molenlanden tot de conclusie kunnen komen dat het inderdaad zo is dat windturbines niet bij ons in de gemeente thuishoren, en daar bedoel ik mee die hele grote windturbines. Er zijn een aantal dingen die ik daarover wil zeggen. Allereerst het participatieproces dat we hebben doorlopen. Dat heeft ons als gezamenlijke RES een kleine miljoen euro gekost.

Dat betekent, beste mensen, dat we tot dezelfde conclusie komen als de VVD een aantal jaren geleden al getrokken had. Ik wil het toch maar even gezegd hebben: dat is een miljoen euro. Aan de andere kant: wij snappen natuurlijk ook dat het heel erg goed is dat we met elkaar dat proces hebben doorlopen, dat we nu ook onderbouwd hebben dat er in de gemeente Molenlanden gewoon geen geschikte locaties zijn, dat er geen draagvlak is en dat er voldoende argumenten zijn om te zeggen ‘we willen ze hier absoluut niet hebben’. We kùnnen ze hier ook niet hebben, want het is gewoon te nadelig voor mens, dier en voor de omgeving. Voorzitter. Ik wil me graag ook aansluiten bij de woorden van de CDA fractie bij monde van de heer De Jong. Dank voor uw woorden, ik onderstreep die volledig. Gelukkig zijn we nu op dit punt gekomen. Ik hoop ook echt dat we na vandaag de discussie over de grote mega windturbines kunnen sluiten en dat we dat boek dicht kunnen doen. Ik hoop dat we dat met het besluit vandaag kunnen afdoen. Voorzitter, tot zover de eerste termijn. Dank u wel. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel, dan geef ik mevrouw Hamann van Gorcum Actief het woord. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. We zitten hier in het mooie Groene Hart om een besluit te nemen over locaties voor windenergie. De plaatsing van windturbines heeft een grote impact op onze regio voor de komende 20 à 25 jaar.

Het is de tweede keer dat we voor deze moeilijke keuze staan en daarom willen wij nu even verleden, heden en toekomst benoemen. Want we gaan wel ergens heen vandaag, het gaat ook wel ergens over. Alweer lang geleden deelde de rijksoverheid ons land in in RESregio’s, met de opdracht een bod voor alternatieve energie te realiseren om landelijke klimaatdoelen te halen. In de vorige raadsperiode startten wij, de regio Alblasserwaard, welwillend en ook enthousiast een reeks bijeenkomsten. Al snel bleek dat windenergie in de gemeente Molenlanden een ‘no go’ had toentertijd vanwege het Groene Hart-beleid van de provincie. De toenmalige RES-partners werden het daarom eens dat alle windenergie in Gorinchem moest komen, maar dat leverde problemen op. Ik leg

13

het nog maar eens uit, want dit oud zeer, waarover misverstanden bestaan, daar hebben we nu allemaal last van. De locaties A15 stonden in Gorinchem-oost en in de Lingewijk binnen de bebouwde kom, tussen de 100 en 300 m van woonwijken. Die zouden nooit kunnen worden vergund. Dat weten we nu ook. De 500 m-motie van Gorinchem toentertijd is nu rijksbeleid, dus die locaties waren sowieso nu afgevallen. De locatie Avelingen stuitte op nog veel meer bezwaren. Ze zijn hier vanavond al een heel eind genoemd door anderen, maar ik noem nog even dat het bedrijfsleven mordicus tegen was, en nog steeds is. Het werelderfgoed zit daar ook dwars, de Hollandse Waterlinie wordt aangetast, scheepvaart op de Merwede krijgt vlak voor de brug problemen met hun onmisbare radar, dat gaat over veiligheid, enz., enz. En even verderop, in het schitterende natuurgebiedje Avelingen, met alle kostbaarheden en kwetsbaarheden van dien, zijn windturbines volgens onze eigen gestelde criteria onmogelijk – het enige natuurgebiedje overigens dat we hebben in Gorinchem. Gorinchem heeft simpelweg te weinig grondgebied, het zit nu allemaal veel te dicht op elkaar. Na de verkiezingen gaf de nieuwe gemeenteraad de locatie Avelingen een ‘no go’.

De omissie die we daarbij maakten, was dat we niet eerst met onze partnergemeente Molenlanden zijn gaan praten, maar dit besluit eenzijdig namen, in de veronderstelling dat Gorinchem over haar eigen grondgebied gaat. Was dat een omissie, of was het onfatsoenlijk? In beide gevallen spijt het ons dat beide nieuwe gemeenteraden zo zijn gestart. Het plaatste Molenlanden en de andere partners immers voor een patstelling. Dat zien wij heus wel. Het bestuursakkoord bood uitkomst: een nieuwe route om in samenwerking aan de hand van vooraf gestelde criteria meer en betere zoeklocaties voor windenergie te vinden. Avelingen bleef als een soort reserve wel op de kaart van de provincie staan, het bevoegd gezag, dat op haar beurt ook haar energiedoelen wil halen. Wij vinden dat het hele proces goed is doorlopen, maar met Avelingen op de kaart stond dat proces wel voortdurend onder druk. Naarmate we vorderden, hoorden wij de roep om terug te vallen op Avelingen steeds luider worden vanuit de buurgemeente, terwijl Gorinchem aan de hand van de gestelde criteria duidelijk afkoerste op locatie S bij het nieuwe bedrijventerrein Groote Haar in Gorinchem-Noord. Dat is een logische plek, daar gaan we voor. Het handhaven van Avelingen op de kaart van de provincie bemoeilijkt nu deze besluitvorming. We werken als het ware met het mes op de strot – excusez le mot.

Het voelt meer als chantage en het doet ook helemaal geen recht aan het bestuursakkoord en het doorlopen proces. Dat is eigenlijk jammer. Wij stemmen nu in met dit raadsvoorstel, met dien verstande dat wij kiezen voor locatie S in Gorinchem als alternatief voor Avelingen. Wij maken niet de keus voor de gemeente Molenlanden, waar meerdere opties mogelijk zijn. Dat vinden wij namelijk niet chic en daar doen wij dus ook helemaal geen uitspraak over. We weten uit ervaring hoe moeilijk zo'n beslissing is en we menen dat de gemeenteraad van Molenlanden haar eigen grondgebied het beste kent en dus ook het best kan kiezen uit de alternatieven, of dat nou grote of kleine turbines worden. Wij weten hoe pijnlijk het is als anderen gaan beslissen over je grondgebied. Dus wij hebben zoiets als ‘wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet’. Voorzitter. We houden ons dus aan de afspraken in het bestuursakkoord en het goed doorlopen proces op zoek naar de alternatieven, die volgens ons nu zijn gevonden. We houden graag woord, willen een betrouwbare partner zijn en willen nu aan de slag met de locatie S in Gorinchem-Noord, zonder het risico te lopen dat Avelingen nu alsnog wordt aangewezen als locatie voor wind. Dan zou onze historische vestingstad ingeklemd zijn, gesandwicht tussen twee windparken, en dat in Unesco-

14

werelderfgoedgebied! Wij vinden dat dat te allen tijde moet worden voorkomen, dat is duidelijk. Het zou een onredelijke uitkomst zijn en het doet ook helemaal geen recht aan de afspraken in het bestuursakkoord en aan het doorlopen proces. Nu wij voor S kiezen, moet Avelingen dus echt van de kaart. We dienen hiervoor een amendement in. Amendement A01: Gorinchem levert haar deel / locatie S als alternatief voor Avelingen Ondergetekenden stellen voor het beslispunt als volgt te amenderen: Het beslispunt te vervangen door: 1. Vanwege de uitkomst van de windverkenning, waaruit blijkt dat de locaties S en J het minst ongeschikt zijn voor de opwek van windenergie, namens de gemeente Gorinchem zoeklocatie S aan te dragen aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, mits deze dient als alternatief voor Avelingen; 2. Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland formeel te verzoeken om het nog in te vullen deel van het windbod (610 windturbines) op basis van proportionaliteit niet volledig op het grondgebied van één van de twee gemeenten in de RES Alblasserwaard in te vullen. Everdien Hamann, Gorcum Actief Laura Pellikaan, Democraten Gorinchem Jacques Roeland, Stadsbelang Niels van Santen, VVD Joost van der Geest, CDA Maarten de Pagter, CU/SGP Ariën van Houwelingen, SP

Burgemeester Segers: Dank u wel voor uw bijdrage. Dan naar de fractie van Progressief Molenlanden, de heer Van der Koelen. De heer Van der Koelen: Dank voorzitter. Voor ons ligt het raadsvoorstel met betrekking tot de zoeklocaties voor windopwekking. Na het raadsvoorstel in Gorinchem, waar werd besloten af te zien van de locatie Avelingen, is bekeken of er locaties in de gemeente Molenlanden zijn die gelijkwaardig of beter zijn dan Avelingen, zo hebben we met elkaar afgesproken. Er is een longlist opgesteld op basis van vooraf geformuleerde uitgangspunten, die uiteindelijk geleid hebben tot de ons bekende shortlist. Vervolgens is een uitgebreid participatietraject opgezet waarbij alle inwoners uit Molenlanden zijn betrokken. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de keuzes voor de locaties J en S, waarbij we voor het S-deel praten over Molenlands grondgebied. In het raadsvoorstel wordt nu gevraagd of we kunnen instemmen met het gemaakte voorstel. Tijdens de gezamenlijke commissievergadering heb ik al aangegeven dat wij als Progressief Molenlanden voorstander zijn van wind- en zonne-energie. Voor het eerste geldt dat we altijd als uitgangspunt hebben gekozen: mits draagvlak onder de bevolking. En dat ontbreekt nu, ook voor de locatie J; dat is wel duidelijk geweest in de commissievergadering en bij alle mensen die hebben ingesproken in het voortraject.

Niet alleen onze inwoners, die mogelijk op korte afstand van deze molens komen te wonen, maar ook de omliggende gemeenten hebben bezwaar geuit. Het volledige college van Papendrecht was aanwezig in deze commissievergadering. Hiernaast ligt er ook nog een motie die onbeantwoord is gebleven, een motie waarin gezegd wordt dat bij gelijkwaardigheid van de naar voren gebrachte locaties in vergelijking met Avelingen, de voorkeur uitgaat naar Avelingen. Daar is niet op gereageerd. Ik bedoel: daar hebben we nog geen antwoord op gekregen en dat vind ik wel heel jammer in deze fase van het proces, want dat had ook duidelijkheid kunnen creëren. Gezien de bezwaren die er nu liggen, en ons inziens niet aangetoond wordt dat de

15

locatie J beter scoort dan Avelingen, rest ons eigenlijk geen andere optie dan tegen het genoemde voorstel te stemmen. Met betrekking tot de locatie S geldt dat die op Gorinchems grondgebied ligt en dat wij als gemeenteraad over dat deel geen besluit nemen. Dat is aan de gemeente Gorinchem. Wij hebben een gezamenlijk amendement ingediend, dat door de heer De Lijster goed over het voetlicht is gebracht. Wat daarna ontstaat is, zonder eigenlijk allerlei alternatieven aan te dragen, eerst dit besluit te nemen en vervolgens op zoek te gaan naar een plan B. Daar wil ik het voor nu bij laten. Dank u. Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Dan wil ik nu de heer Tekir van D66 Gorinchem het woord geven. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Wij zitten hier vanavond als raden bij elkaar in de slotfase van een zwaar, intensief en tijdrovend traject, van inwoners, ambtenaren tot aan bestuurders. Het heeft van iedereen wel zijn tol geëist. Toch hebben we dat met z’n allen steeds gedaan vanuit de gedachte ‘samen uit, samen thuis’. Als ik zo alles tot mij neem, ook vanavond, kunnen we constateren dat we weliswaar ‘samen uit’ zijn geweest, maar dat we nog lang niet ‘samen thuis’ zijn. En dan kunnen we naar elkaar wijzen, maar dat heeft geen enkele zin. De harde realiteit is wel dat vanavond afwijkende besluiten voorliggen waarmee we de regie weer teruggeven aan de provincie.

Immers, met alleen Gorinchem-Noord gaan we het bod niet halen. De vraag is of dit voorkomen had kunnen worden. Wij denken eerlijk gezegd van wel, en ik wil daar even kort op reflecteren. Allereerst hadden de bestuurders zich veel eerder en veel beter rekenschap kunnen geven van de adviezen die er liggen. De werkgroepen hebben zich echt uit de naad gewerkt om hun stem te laten horen. En dat is onvoldoende doorgedrongen in de besluitvorming die voorligt. Als tweede: de bestuurders hadden veel eerder met alternatieve energiebronnen moeten komen. Nu pas horen we dat er ook varianten denkbaar zijn met kleinere windturbines of lokale energiehubs. Zelf denken wij dat zon op land ook nog onvoldoende is benut Die afwegingen liggen nu allemaal niet voor en dat is toch een gemiste kans als wij vasthouden aan dat bod en dat bod ook heel graag willen realiseren, en ook zullen moéten realiseren. Daarom vrezen wij dat de uitkomst van vanavond hoe dan ook onbevredigend zal zijn. Vanuit de gedachte ‘samen uit, samen thuis’ zal de fractie van D66 wel instemmen met het voorliggende voorstel, maar ik vraag me wel hardop af wat daarvan aan het eind van de avond nog zal overblijven met al die amendementen. D66 zet in ieder geval in op een besluit waarmee we laten zien dat we gehoor geven aan werkgroep S, de enige werkgroep binnen Gorinchems grondgebied.

Zoals u weet, heeft deze werkgroep een advies uitgebracht onder de naam 5G. In de eerste G, van gebied, adviseert de werkgroep nadrukkelijk rekening te houden met toekomstige woningbouwontwikkelingen. In het bijzonder noemt zij daarbij het gebied tussen de Vlietskade en het Merwedekanaal, dus het gebied tussen Arkel en Gorinchem. De potentie van dit gebied was voor D66 eerder reden om een verkenning uit te laten voeren in de buitengebieden van Gorinchem, om te bezien welke functies we kunnen toevoegen. Deze verkenning is nog niet opgeleverd en daarop willen we ook niet vooruitlopen, maar tegelijkertijd willen we eventuele plannen in dat gebied niet bij voorbaat al onmogelijk maken. Daarom dienen we samen met de Partij van de Arbeid een amendement in waarmee we eerst het westelijke gedeelte van zoeklocatie S willen verkennen. Als dat niet lukt, kunnen we altijd nog breder kijken.

16

Dat de woningnood een hot item is in Gorinchem, hebben we ook vandaag weer kunnen lezen en zien. In een ingezonden brief in de lokale krant de Stad Gorinchem lezen we dat ouders zich zorgen maken of hun kinderen wel in Gorinchem kunnen blijven wonen. Kortom, het besluit dat vanavond voorligt is niet alleen bepalend ‘sec’ voor het gebied zelf, locatie S, Gorinchem-Noord, Arkel-Zuid – hoe u het ook noemen wilt, maar is vooral bepalend voor de toekomst van Gorinchem. Ik hoop daarom dat we vanavond als gemeente Gorinchem onze verantwoordelijkheid nemen voor de RES-opgave, evenals voor die vele starters, alleenstaanden en gezinnen die op zoek zijn naar een stukje perspectief. Dank u wel. Amendement A02: Maak zowel de RES als toekomstige ontwikkelingen Gorinchem Noord mogelijk! Indieners stellen met een nieuw beslispunt voor het raadsvoorstel te amenderen: Nieuw beslispunt: Locatie S aan te dragen aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland op voorwaarde dat de windmolens eerst worden verkend in het westelijke gedeelte van locatie S. Ilhan Tekir, D66 Paulien de Groot, PvdA

Burgemeester Melissant-Briene: Dank u wel. Dan wil ik nu de heer Van der Geest van het CDA Gorinchem het woord geven. De heer Van der Geest: Dank, voorzitter en dank ook weer voor de gastvrijheid hier in het mooie Molenlanden. Ik herhaal een klein beetje wat ik de vorige keer gezegd heb. Wij zijn namelijk overtuigd dat we moeten blijven bouwen aan een duurzamer Alblasserwaard en een duurzamer Gorinchem en dat de RES wat ons betreft nog steeds fier overeind staat. Dat gezegd hebbende, herkennen wij ons in de liefde van voor- en tegenstanders van de Alblasserwaard, die strijden voor het behoud hiervan, of dat nou juist is om zonder windmolens te zijn, of juist windmolens te bouwen, al dan niet tijdelijk, voor het behoud van de Alblasserwaard en dat het niet onderloopt. Wij herkennen ons erin, alleen ieder vanuit zijn eigen perspectief. En we zijn ervan overtuigd, voorzitter, dat wind de komende 20 tot 25 jaar in ieder geval daarvoor nodig is. De heer Van Santen heeft daarvoor al een motie aangekondigd. Dat is ook in lijn met wat wij eerder hebben aangegeven bij de kaders voor het verdere proces. En ik moet ook wel zeggen dat ieder die denkt dat we zonder wind de doelen gaan halen, alle mooie woorden over duurzaamheid ten spijt, relatief naïef is.

Wij hebben eerder laten uitrekenen dat het vervangen van vier grote windmolens namelijk 103 hectare zon betekent, oftewel 155 voetbalvelden, oftewel ruim 334.000 zonnepanelen. Nou, het is ook een opgave om die kwijt te kunnen. En we zijn ervan overtuigd dat het voor onze bedrijven en inwoners moet, niet omdat het leuk is, maar wel omdat het dus moet, voor de leveringszekerheid voor bedrijven, om nog een toekomstbestendige exploitatie te kunnen draaien in ons gebied, voor schonere lucht waar we ook wel een opgave hebben met elkaar, en voor de betaalbaarheid van de schone energie. En om door te gaan op die betaalbaarheid: daarom dienen wij in ieder geval samen met Democraten Gorinchem een motie in om bij het uitwerken van locatie S nadrukkelijk te verkennen en te overwegen om zelf ook te participeren en te investeren. Zo ziet u maar, voorzitter: het CDA, ondanks de landelijke partij, kan heel verschillend in dit soort zaken staan; dus in ieder geval één van ons twee wordt niet vanuit Den Haag aangestuurd – ik laat in het midden wie. Het is een nadrukkelijke verkenning, waarbij wij dan ook het lokaal eigendom kunnen borgen en ook ervoor zorgen dat de revenuen weer terug kunnen vloeien naar de gemeenschap. En plempen we ze dan neer op S wat ons betreft? Nee. De wensen en de zorgen nemen we serieus, zowel van de werkgroep als van andere inwoners en bedrijven.