20231219 Concept Verslag raadsvergadering

Woningbouwplannen bestaan idealiter naast elkaar, zodat je als het ware een treintje creëert dat niet stil komt te staan als bestaande plannen opdrogen. Het is dus raadzaam om tijdig te anticiperen op de toekomstige woningbehoefte, en dat kan heel goed met een verkenning. Het is goed te beseffen dat we met die verkenning die we voorstellen niet zeggen “we gaan vanaf nu daar en daar bouwen”. Nee, we brengen de mogelijkheden in beeld, zodat alle opties op tafel liggen als die behoefte zich voordoet. Dan het derde inzicht. Het uitgangspunt om binnen de stadsgrenzen te bouwen hoeft niet te betekenen dat we niets kunnen doen in het buitengebied, maar een al te rigide keuze kan dat wel bemoeilijken. Het is daarom raadzaam om de scope te verruimen. Ja, L - 20

uitbreiding binnen de huidige stad is nog steeds het uitgangspunt – dat beamen we ook in het amendement –, tegelijkertijd weten we nu al dat we niet oneindig kunnen inbreiden. Het houdt een keer op en dan moeten we de bakens ook kunnen verzetten. Voorzitter. Bij dit alles is het van belang om te bouwen, te blijven bouwen zou ik willen zeggen, voor de behoefte. Dat die behoefte er voorlopig nog wel is, behoeft denk ik geen uitleg, ook niet bij de provincie die nota bene zelf een stevige ambitie heeft uitgesproken met 230.000 extra woningen tot en met 2030. We hebben op het vlak van woningbouw. met Zuid-Holland de meest ambitieuze provincie van alle provincies in Nederland. En Zuid-Holland wil daar tussen 2030 en 2040 ook nog eens 60.000 woningen bovenop toevoegen. Kortom, met het verkennen van nieuwe bouwgronden helpen we niet alleen onze eigen inwoners, maar helpen we ook de provincie om haar ambities te realiseren. Ik zou zeggen tegen de provincie: het is een offer you can’t refuse! Zoals u heeft gemerkt, dient D66 vanavond mede namens de Partij van de Arbeid, CDA en Democraten Gorinchem een amendement en een motie in. En nog even voor de vorm: waarom twee voorstellen, zult u zich misschien afvragen? Dat is eigenlijk om de simpele reden dat daarmee de besluitvorming eenduidig blijft.

Met het amendement creëren we eigenlijk een haakje om de verkenning in het buitengebied te kunnen starten en met de motie roepen we daar volgens daadwerkelijk toe op. Het zijn dus eigenlijk twee voorstellen in dezelfde strekking. Dan voorzitter. Ik nader een einde, maar de verleiding is natuurlijk groot om iets te zeggen over de kansen op Gorinchem-Noord. En misschien wist u dat nog niet, maar ik laat me graag verleiden. Laten we realistisch zijn. Ik heb hier het plaatje van Gorinchem-Noord niet bij me, maar als je kijkt naar het buitengebied, biedt Gorinchem-Noord de meeste potentie voor woningbouw; denk aan starterswoningen, huurwoningen, betaalbare koopwoningen, et cetera. Als je je alleen zou richten op het deel ten oosten van de Vlietskade, zou je daar meer dan 2200 woningen kunnen realiseren als je uitgaat van de normeringen op de Arkelsedijk. Ik zeg niet dat je daarvan uit zou moeten gaan, het kan meer of minder, maar om even de potentie in beeld te brengen, en wat Noord bovendien nog interessanter maakt, is de koppelkans met de gemeente Molenlanden. Als Molenlanden mee zou doen, kun je deze aantallen verdubbelen en creëer je een stedelijke contour tussen Gorinchem en Arkel, iets waar de provincie ook warm van wordt.

En niet te vergeten: voorzieningen zoals een station Gorinchem-Noord, die nu onmogelijk lijken, komen dan misschien wel binnen handbereik door de opbrengsten uit de grondexploitatie, en überhaupt verstevigt een schaalsprong de basis voor onze stedelijke voorzieningen, zoals een theater, een zwembad, maar ook het ziekenhuis. Al die voorzieningen krijgen een veel stevigere basis, als we maar groter durven denken. En ik zou u via de voorzitter daarom willen verleiden: laten we groots denken en samen een kleine stap vooruitzetten door de kansen voor de toekomst van Gorinchem te vergroten. Dank u wel. Amendement A01: Woningbouw in het buitengebied Ondergetekenden stellen voor paragraaf 4.1 uit de Omgevingsvisie Gorinchem 2050 als volgt te amenderen: Was Gorinchem maakt tot 2050 binnen de huidige stadsgrenzen ruimte voor nieuwe woningen gecombineerd met werken, voorzieningen en

Wordt Gorinchem maakt de komende jaren ruimte voor nieuwe woningen gecombineerd met werken, voorzieningen en een goede

L - 21

een goede bereikbaarheid benoemd in hoofdstuk 3.

zoals

eerder

Hierbij geldt als uitgangspunt het doel ‘No Net Land Take’ dat de Europese Commissie voor 2025 heeft gesteld. De ambitie van Gorinchem om alleen binnen de stadsgrenzen woningen te ontwikkelen sluit hierbij aan.

bereikbaarheid zoals eerder benoemd in hoofdstuk 3. Hierbij is uitbreiding binnen de huidige stad (ook wel stedelijke contour of BSD) uitgangspunt. Wel willen we alvast in beeld brengen welke mogelijkheden we buiten de stedelijke contouren hebben, om daarmee vroegtijdig te kunnen anticiperen als blijkt dat de uitbreiding binnen de huidige stad onvoldoende is voor de groeiende woningvraag in Gorinchem en in de regio. Hierbij richten we ons zoveel mogelijk op het doel ‘No Net Land Take’ dat de Europese Commissie voor 2025 heeft gesteld. De ambitie van Gorinchem om in eerste instantie binnen de stadsgrenzen woningen te ontwikkelen sluit hierbij aan.

Ilhan Tekir, D66 Paulien de Groot, PvdA Paul Kuijten, CDA Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem Motie M01: Verken woningbouw in de buitengebieden Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een verkenning te starten naar de (on)mogelijkheden voor woningbouw buiten de stedelijke contouren (waaronder Gorinchem Noord, Gorinchem Oost en Gorinchem Noord-Oost) in aanvulling op de bestaande woningbouwplannen, zodat we op tijd nieuwe ontwikkelingen kunnen voorzien en kunnen voorbereiden; - daarbij rekening te houden met eventuele aanvullende voorzieningen die benodigd zijn om deze groei mogelijk te maken; - daarbij eventuele meekoppelkansen met omliggende gemeenten in beeld brengen en denken vanuit het belang voor de stad én de regio; - hierover te rapporteren aan de gemeenteraad bij het gereedkomen van de gebiedspaspoorten die betrekking hebben op de gebieden buiten de stedelijke contouren. Ilhan Tekir, D66 Paulien de Groot, PvdA Paul Kuijten, CDA Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Kuijten van het CDA. Het is een maidenspeech en we weten allemaal wat dat inhoudt: geen interrupties. Ik zeg het nog maar even. De heer Kuijten: Voorzitter, geachte leden van de raad. Het doet mij genoegen om voor een bepaalde tijd deel te nemen aan uw raad. Als fractieassistent proef ik dat ik meer wens. Het werk is leuk, veelzijdig, met toch veel leuke mensen om me heen om mee te werken. Ik heb zowat veertig jaar ervaring in de gemeentelijke overheid, waardoor ik breed bekend ben met de producten die in de gemeenteraad behandeld worden. In een ver verleden heb ik ook tien jaar voor Gorinchem gewerkt. Zoals gezegd, dat is effe geleden. Voor de periode die ik deel mag nemen, verheugt het mij om samen met jullie te werken aan deze mooie stad, om de parel van de mooiste binnenstad van Nederland te zijn. Immers, samen kom je verder, alleen ga je wel sneller. Wij, CDA, staan voor een gespreide verantwoordelijkheid, publieke gerechtigheid, solidariteit en het uitvoeren van een goed rentmeesterschap. Vanuit deze kernwaarden ga ik mijn taak invullen. Die zijn de basis voor mij. Nu naar de inhoud. En jawel, de omgevingsvisie. Eerst even de behandeling in de voorronden I&O en B&A. In B&A is die volgens mij niet afgehecht. Er was weinig tijd L - 22

om een goed gesprek met elkaar te voeren,. maar misschien namen we wel te veel tijd; dat kan ook. Mede hierdoor heb ik twijfel over de behandeling van dit stuk vandaag, maar toch: een omgevingsvisie is geen wettelijk document, het is ook meer een route, dus ja: de behandeling is goed. Ik heb deze omgevingsvisie nog een keer met belangstelling doorgelezen en nog steeds vinden wij dat zij in een dwingende structuur geschreven is, echt meer directief. Wij zijn er niet zeker van of uw college met opvolgers hiermee uit de voeten kan en de beschreven doelen gaat halen, zeker niet over de periode van tien tot twintig jaar. Voortschrijdend inzicht zal moeten leiden – ja, dat is wel dwingend, maar goed – tot tussentijdse aanpassing van die omgevingsvisie. Voorts wordt veel geschreven in algemene tekstvorm, waardoor het weer een open document wordt. Eigenlijk zegt u niets. Jammer. Wij constateren dat u de tijd neemt om de omgevingsvisie in te vullen naar omgevingsplannen. Het werk met gebiedspaspoorten, ofwel ‘learning by doing’, spreekt ons zeer aan. Het nadeel hiervan is dat wij pas over tien jaar een omgevingsvisie kunnen hebben, waarbij het eerste paspoort alweer aan vernieuwing toe is, met verschillende omgevingsplannen. Het komt eigenlijk nooit tot een totaal actueel document.

Het document leeft, zoals velen van u zeggen, maar dat kan ook het risico zijn voor dit document om het op waarde te kunnen schatten. Kortom, ik heb er geen ervaring mee, we gaan het ervaren. Wij beseffen dat de aanpassing van de voorliggende omgevingsvisie tijd kost. Dat vinden wij niet nodig. Immers, een visie is geen wettelijke verplichting. Voortgaan in de beoogde richting met gebiedspaspoorten naar een omgevingsplan zien wij als zeer positief. Wij zien de uitwerking van en in omgevingspaspoorten dan ook met belangstelling tegemoet en gaan onze energie daarop inzetten. Dan zijn er een aantal zaken die mij opvallen. Onder de Omgevingswet spreken we niet meer van een exploitatieplan, maar over een begroting van kosten. Een cruciaal verschil. Tijdens het verdichten wordt groen toegevoegd om de biodiversiteit in Gorinchem te verhogen. Dat lijkt een contradictie te zijn. Hoe gaat dit verwerkt worden? Meer de hoogte in? Dat zal toch niet waar zijn! We wachten nieuwsgierig af. Groenblauwe lanen en dijken. Hoe vergelijkt u dit met het afwijzen van de amendementen voor een wandelend bos op de Groenmarkt en schaduwroutes in de behandeling van uw beleidsplan voor klimaatadaptatie? Daar loopt iets niet goed volgens ons. Op het gebied van cultuur missen wij de plaats van De Nieuwe Doelen.

Wat gaat daarmee gebeuren? Toegankelijke voorzieningen, onder andere cultuur als deze Nieuwe Doelen, zijn toch centrumfuncties voor de brede regio. Wat gaan we hieraan doen? Ik lees daar niets over, ook niet op onderzoek. Wij zien een voortvarende aanpak van deze centrumfunctie tegemoet. Op het gebied van zorg mis ik ook veel, zeker waar het gaat om de ondersteuning van de centrumfunctie die Gorinchem geografisch toebedeeld is. Ik doel dan op het behouden van het ziekenhuis en de hele zorginfra eromheen. Ons Beatrix is niet voor niets regelmatig het beste ziekenhuis van Nederland. Ik geef u mee: koester dit en geef dit niet weg. Daarom: benadruk het benoemen van dit onderwerp in de uitwerkingen voor de zorg. Ik roep u op: ga hiermee aan de slag. Op het gebied van wonen ligt er een zeer grote opgave voor ons. In deze omgevingsvisie legt u de nadruk om binnenstedelijk te onderzoeken waar mogelijkheden liggen om meer L - 23

woningen te bouwen. Realistisch gezegd betekent het dan verdichten, verhogen en terug kruipen achter je muren. Dit gaat meer ten koste dan ten dienste van de groenblauwe functies is mijn ervaring. Ook hier wachten wij de gebiedspaspoorten met spanning af. Wat ons ook veel zorgen baart, is de periode na 2032. De wereld houdt niet op, hoop ik, na 2032. U neemt geen enkele doorkijk naar die periode. Wij denken aan een bredere kijk dan alleen binnenstedelijk. Immers, met de buren kun je verder komen en kun je voldoen aan een invulling van een opgave voor onder andere wonen. Kijk over je grenzen heen zonder te annexeren, maar gewoon door samen te werken. Dat kan de centrumfunctie van onze stad versterken en een bredere basis, een steviger fundament, vormen voor ons voorzieningenniveau van deze stad. Dat kan onze geografische centrumfunctie sterker maken en ook onderbouwen. ‘Voorzieningenniveau’ bedoel ik dan als onderwijs, cultuur, gezondheid, openbaar vervoer, ga maar door. Een open box met kansen en die is niet van Pandora. Ga op zoek naar kansen om uit te werken. Kortom, make Gorinchem great again. Dat is ons motto. D66 heeft al een motie aangekondigd en een amendement. Die zullen wij onderschrijven; wij hebben daaraan meegewerkt.

Tot slot hebben wij geconstateerd dat veel beleid uit de vorige collegeperiode aan de basis staat van deze omgevingsvisie en dat doet ons weer heel goed. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Veen, Stadsbelang. De heer Van Veen: Dank u wel, voorzitter. ‘Geen specialist’ noemde de heer Kuijten zich, maar ik heb toch het idee dat hij er een hoop van af weet. Nu ik nog! Voorzitter. Tijdens de B&A-sessie had ik volgens raadslid Houtepen een voor mijn doen lang betoog. Dus zal ik hetzelfde proberen te zeggen in een ietwat afgeslankte vorm. Wij als Stadsbelang kunnen ons helemaal vinden in deze mooie omgevingsvisie, een visie waarin GO2032 doorgetrokken is naar 2050, waarvoor stakeholders en participanten input hebben gegeven en waarbij ook nog een aantal zienswijze is ingediend. Het is een visie van ons allemaal en tot stand gekomen door ons allemaal. College, alle ambtenaren en iedereen voor zijn of haar inbreng bedankt. Het is een strategisch document met het hoogste abstractieniveau. Uiteindelijk vindt de integrale afweging plaats in de zogenoemde gebiedspaspoorten. Dan is de raad weer aan zet. Hoewel het een document op hoofdlijnen betreft, maar ook een lange looptijd heeft, kunnen we ons voorstellen dat na een bepaalde tijd geëvalueerd kan worden en we als raad nog bij kunnen sturen.

Met betrekking tot het amendement en de moties zullen we wachten op het antwoord van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot, PvdA. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Omwille van de tijd zal ik alleen ingaan op de motie. Zoals we wellicht allemaal weten, is in de piramide van Maslow onderdak een fundamentele behoefte en dat benadrukt het belang van voldoende woningen. De huidige woningcrisis is een probleem dat de komende jaren niet eenvoudig zal worden opgelost. Als gemeente kunnen we dit niet in ons eentje aanpakken of oplossen, maar wat we wel kunnen doen is perspectief bieden. De voorgestelde motie roept op tot een verkenning van woningbouw in buitengebied. Het geeft aan dat wij als gemeente het belang van L - 24

wonen erkennen en serieus nemen. Deze verkenning is niet alleen een uiting van betrokkenheid. Het zijn concrete stappen om mogelijkheden te verkennen die bijdragen aan het oplossen van de woningnood. Het biedt ons de mogelijkheid om vooruit te kijken en een duurzame oplossing te vinden. Wonen is voor de Partij van de Arbeid geen inzet bij verkiezingen, zoals de heer Krol in B&A suggereerde, voor ons staat wonen centraal als een fundamenteel recht. Het gaat niet om politieke spelletjes, maar om de overtuiging dat iedereen recht heeft op een betaalbare en passende woning. Dit is geen onderwerp dat slechts tijdens verkiezingen naar voren komt, maar een continu streven naar sociale rechtvaardigheid. Daarom geloven wij dat alle mogelijke manieren moeten worden verkend om betaalbare huisvesting toegankelijk te maken voor iedereen. Daarom dienen wij mede de motie van D66 in. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Houtepen, VVD. De heer Houtepen: Voorzitter. De omgevingsvisie van Gorinchem is een belangrijk strategisch document dat de toekomstige ontwikkeling en inrichting van de stad en haar omgeving beschrijft. Hierin worden doelen, ambities en richtlijnen vastgesteld om de leefbaarheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit te bevorderen.

Het uitzetten van deze lijnen was ongetwijfeld een lastige puzzel, aangezien er heel veel ambitie is en nu eenmaal niet oneindig veel ruimte in Gorinchem. Gorinchem zal keuzes moeten maken en wat ons betreft is dat goed gelukt in de visie die nu voor ons ligt. Ik denk dat het vooral aan de raad is om het totstandkomingsproces daarvan te controleren. Wat ons betreft is er een zorgvuldig proces doorlopen, waarbij in de afgelopen jaren vanuit alle politieke input veel werk vanuit het ambtenarenapparaat en zeer uitgebreide participatie een visie tot stand is gekomen, zoals die nu voor ons ligt. We gaven in B&A al aan dat het wat ons betreft een hamerstuk kon worden en daar is in de tussentijd niets aan veranderd. De visie vanuit het raadsvoorstel kan dan ook op onze steun rekenen. In het kader van efficiëntie wachten we even de reactie van de wethouder aangaande het amendement en de motie af en dan zullen we daar in tweede termijn op reageren. De voorzitter: Dank u wel. Democraten Gorinchem, de heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Voorzitter, wij zijn een stuk milder dan de heer Kuijten. We hebben ook waardering voor het stuk, we begrijpen dat het gewoon heel moeilijk is, ook in de omgevingsvisie, voor alle gemeenten voor de eerste keer dat je die zo eens gaat vaststellen.

Voor je het weet, ben je te abstract, word je weer te concreet, dan zit je juist op het gebied van documenten die voor de nadere invullingen allemaal nog volgen. Dus we waarderen wat er wel is en we begrijpen ook dat het een groeidocument is dat we met elkaar steeds beter en completer moeten kunnen maken voor nog meer op maat. Vanuit dat perspectief willen we drie suggesties doen, drie thema's: woonzorg, erfgoed en het derde thema noem ik maar de heer Tekir. Bij erfgoed ben ik blij met de toezegging van de wethouder. Wij misten een beetje een pijler erfgoed. Er stond, begrepen we dan wel, heel veel over in het document, maar je moet het uiteindelijk tastbaar beet kunnen pakken om goede afwegingen te maken op het snijvlak van verduurzaming en erfgoed. Goed rentmeesterschap vraagt er in deze tijd om, waarin we zien in welke snelheid we nu moeten en gaan verduurzamen, dat we dat zo L - 25

snel mogelijk en in evenwichtigheid moeten kunnen bekijken met dat mooie erfgoed dat we in Gorinchem bewaken. Dus ik ben zeer blij met de toezegging van de wethouder dat hij gaat proberen om in ‘24 daarvoor een programma uit te werken, zodat we dat op een goede manier op kunnen nemen in alles wat we doen op dat gebied. Dan zorg. Wij denken dat dat in de toekomstige aanpassingen van onze omgevingsvisie een betere plek kan krijgen, dat het nog meer geïntegreerd wordt in alles wat we doen en we hebben daar goede hoop op, omdat de woonzorgvisie, die we vorige week heel positief hebben besproken, ook een mooi middel biedt om straks ook dat onderwerp beter te integreren in onze omgevingsvisie. Dan het thema Tekir. De heer Tekir lijkt soms wel op zo’n duracellkonijn waarvan de batterijen niet uitgaan; zelfs als je hem probeert uit te zetten, gaat hij door. Soms is dat heel vervelend, als ‘ie een beetje dwingerig wordt, maar soms is het ook heel goed en dan hoop je: ga maar door konijn, en dat deed hij vandaag denk ik fantastisch. Ik vond het een heel goed betoog, ere wie ere toekomt. Ik denk dat daar een bestuurlijke visie in zit die we nodig hebben. We zitten erg krap in ons jasje, we willen wel meer starterswoningen, we willen kijken hoe we als stad overeind blijven, dat is echt spannend met onze voorzieningen.

Eigenlijk moet ik mijn mond houden, want hij heeft het gewoon prima gezegd. We gaan dat steunen en we hopen dat dat breder in de raad gebeurt, al was het maar vooral ook omdat het om een verkenning gaat. Laten we ons niet laten afleiden door een antwoord dat ik eerder heb gehoord in dit thema van: ja, maar we doen al zoveel, denk aan de vleugels van de stad. Mensen, dit gaat om een visie tot 2050 en als je nu niet kijkt naar die gronden, doe je er straks misschien wel iets anders, waardoor het op een gegeven moment niet meer kan. We hebben juist behoefte aan een langdurige visie op wat nodig is. Nu ben ik toch nog langer aan het woord geweest dan nodig was, maar zie het maar als een omarming van uw mooie voorstel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie/SGP, de heer Krol. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. In B&A hebben we al aangegeven dat onze fractie enthousiast is over de integrale visie voor onze stad. We gaan nadere uitwerkingen krijgen in gebiedsplannen, in de verdieping op thema’s, zoals onder andere erfgoed – in de inzet van de heer Schefferlie is dat zelfs wat naar voren gehaald – en ook de wisselwerking die dan gaat ontstaan met de visie die periodiek ook zal worden geactualiseerd. Ik wil in de tweede termijn reflecteren op het ingediende amendement en de motie. Ik heb wel een vraag aan het college.

Ik hoorde dat de heer Tekir zich graag laat verleiden. Nou, stel dat ik hem weet te verleiden om de motie wat ruimer te gaan verwoorden, namelijk niet alleen een focus op woningbouw ‘sec’, maar een brede verkenning op welke functies ertoe te voegen zijn aan onze buitengebieden, woningen, maar ook de realisatie van bedrijventerrein, of bijvoorbeeld realisatie van sportvelden, waarmee we dus met elkaar zicht hebben op bouwstenen voor toekomstige keuzes wat betreft ruimtelijke omgeving, ingegeven door uitdagingen die zich t.z.t. gaan aandienen. Ik zal in de tweede termijn ook ingaan op de wat prikkelende woorden van mevrouw De Groot. Dank u wel.

L - 26

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Hamann, Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Stad in balans, omgevingsvisie Gorinchem 2050. ‘Stad in balans’ is een goede titel voor deze visie. Er is vele maanden aan gewerkt door diverse wethouders, ambtelijke organisatie, stakeholders, bedrijven, met de buurgemeente, enz., enz. Een breed gedragen stuk dus, bomvol informatie over tal van onderwerpen, in balans. Ja, de Omgevingswet gaat voor een groot deel over ruimtelijke ordening: hoe gebruik je je ruimte? Gorinchem heeft helemaal niet meer zoveel ruimte en schurkt aan alle kanten letterlijk tegen haar grenzen aan, maar deze visie gaat over zoveel meer dan alleen stenen stapelen en wonen-wonen-wonen. Mensen die wonen willen namelijk ook leven en daarvoor is dan weer ruimte nodig, ruimte voor bedrijven, infrastructuur, duurzaamheid, groen, watersport, zorg, cultuur, erfgoed. Eigenlijk gaat dit over alles, die integraliteit is van wezenlijk belang. De energietransitie en klimaatadaptatie kunnen alleen als daar integraal werk van wordt gemaakt. Deze beide beleidsdossiers zijn door deze gemeenteraad onlangs vastgesteld, maar nog in de startblokken en daardoor kwetsbaar. Zeker voor wat betreft de energietransitie werken we samen met onze buurgemeente Molenlanden, provincie en andere partijen. Die nemen we heel serieus. We hebben plannen op Gorinchem-Noord voor windenergie.

De raadsuitspraak staat als een huis, maar we weten nog niet eens precies waar windturbines mogelijk zijn. Om dat te realiseren zijn nog heel wat inspanningen nodig, evenals bij klimaatadaptatie, en beide zijn heel erg belangrijk voor onze stad. Maar er is nog meer, voorzitter: de veranderende samenleving en de zorg – de heer Kuijten noemde het al –, voor kwetsbare mensen bijvoorbeeld. Vanavond geven we een klap op wonen en zorg, dat is tenminste wel geagendeerd, zag ik. We hadden hierover een fijne sessie met veel inbreng en suggesties van eigenlijk alle partijen wel. Nieuw beleid wordt ontwikkeld en in de integraliteit van deze omgevingsvisie moet daar dus al wel rekening mee worden gehouden. Bijvoorbeeld: hoe richt je je wijken in? Hetzelfde geldt wat ons betreft voor cultuur en erfgoed. De vestingwerken zijn door Unesco als rijksmonument uitgeroepen, en werelderfgoed; iedereen weet het. Daarnaast is er nog veel ander erfgoed in de stad, ook veel nieuwer erfgoed trouwens, dat onder de aandacht moet blijven. Gorinchem de allermooiste vestingstad. Wat doen wij nou eigenlijk in de praktijk? Hoe zal het erfgoed van Gorinchem opgenomen worden in deze omgevingsvisie? Deze vraag hebben we in de B&A-sessie ook al gesteld aan de wethouder. En hoe worden de erfgoedcommissie en de Historische Vereniging OudGorcum hierbij betrokken? Voorzitter.

We laten het voor nu even hierbij en reageren in tweede termijn op de ingediende amendementen en moties. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Houwelingen, SP. De heer Van Houwelingen: Dank u wel, voorzitter. Ik zal in eerste termijn ingaan op de visie en in tweede termijn op de motie en het amendement. We willen graag dat Gorinchem fijn is om te wonen, te werken, te ondernemen en te verblijven, nu, maar ook in de toekomst. Hoe Gorinchem er in 2050 uitziet, is lastig te voorspellen. Iedere dag gebeurt er wel iets wat de route naar 2050 verandert. Dus deze L - 27

visie is geen eindproduct, geen blauwdruk, zoals wethouder Polatli al aangaf, maar een richting waar je naartoe gaat, een stip op de horizon die je regelmatig verzet met nieuwe informatie die je dan hebt, oftewel: een omgevingsvisie is altijd klaar, maar nooit af. Maar de grote opgaven zijn wel bekend: klimaat, energie, wonen, werken, mobiliteit, vergrijzing, enzovoort. En daarom zullen we ook keuzes moeten maken: wat vinden we belangrijk? Onze fractie vindt de omgevingsvisie evenwichtig en toekomstbestendig. Want wat lezen we: de vesting, voldoende groen, het water en erfgoed blijven de belangrijke kwaliteiten van onze gemeente, prettig en gezond leven met het buitengebied en water dichtbij. Gorinchem blijft herkenbaar. We kiezen voor kleinere woonruimten en het veranderen van gebouwen en bouwen weinig buiten de bebouwde kom. Door parken en plantsoenen, het plaatsen van bomen en planten en extra ruimte voor water zorgen we ervoor dat we goed voorbereid zijn op de effecten van klimaatverandering. Inwoners krijgen voldoende voorzieningen dichtbij, zorgvoorzieningen, scholen en mogelijkheden om te spelen. Er zijn goede verbindingen tussen de wijken door fiets- en wandelroutes, verbindingen met de omgeving door OV-hubs en directe verbindingen, wat belangrijk is voor wonen, werken en ontmoeten. Met elkaar gaan we energie opwekken en profiteren we van de opbrengsten.

De populariteit van de vestingstad en omgeving als bestemming voor een uitje is gegroeid en vanuit heel Nederland komen mensen naar de groenblauwe vesting Gorinchem en de vestingdriehoek, wat goed is voor toerisme en de binnenstad, wat het aanbod van winkels, horeca en cultuur vergroot. Voorzitter. Wij zien de omgevingsvisie waarvan ze straks in 2050 zeggen: daarmee zijn ze in 2023 goed gestart. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zal namens het college wethouder Polatli in eerste termijn spreken. Wethouder Polatli: Dank u wel, voorzitter. Ik zou graag willen beginnen met de vragen in de volgorde waarin ze zijn gesteld en dan uiteindelijk uitkomen bij de motie en het amendement. Ik wil mijn complimenten laten blijken voor de manier waarop de heer Tekir de ambtelijke bijstand en ook mij nog even heeft gesproken daarover. Van de betrokkenheid bij Gorinchem kan ik niks anders zeggen dan dat dat fantastisch is. De omgevingsvisie is geen statisch document of blauwdruk, zoals de heer Van Houwelingen net ook aangaf. Dat hebben we in B&A inderdaad ook gezegd. Ik kom dadelijk terug bij de heer Tekir, omdat ik dan gelijk ook kan reageren op de motie en het amendement. De heer Kuijt is de volgende. ‘Weinig tijd geweest in de B&A’ gaf hij aan. Nou, ik dacht dat de B&A precies was gebruikt waar ze voor is.

U bent vooral met elkaar in gesprek geweest, waardoor er inderdaad wel weinig tijd voor mij overbleef, wel iets te weinig tijd, dat klopt, maar u heeft goed het debat gevoerd. Dat is mijn ervaring geweest met B&A. ‘In de omgevingsvisie zegt u niets’, daar heb ik ook in B&A op gereageerd. U bent kritisch en ook daarvoor moet ik u bedanken, want kritisch zijn mag ook. De gebiedspaspoorten gaan juist over de ‘hoe’, wat ik steeds ook wel bij u hoor, en ik snap dat ook wel, want je wilt weten hoe, maar de ‘wat’, daar hebben we het vanavond over en ook in B&A hadden we het daarover. De gebiedspaspoorten ook met de B&A: daar heb ik toen volgens mij L - 28

vergeten op te reageren, maar over vier jaar zijn we klaar met alle gebiedspaspoorten en niet tien; ik weet niet waar die tien jaar vandaan komt. ‘Geen wettelijk document de omgevingsvisie’ had ik genoteerd. Nou, de gemeente moet zeker wel een omgevingsvisie hebben. Dat zijn we zelfs verplicht en het is een zelfbindend document, niet voor onze inwoners, maar wel voor onszelf. Dus ik weet niet hoe die nog wettelijker of verplichter zou moeten worden dan dat. In de B&A is inderdaad gezegd, en dat doe ik nu weer, dat de omgevingsvisie over vier jaar wordt herzien, of wanneer nodig, hadden we volgens mij gezegd, dus als de ontwikkelingen landelijk / provinciaal daarom vragen, of ons beleid daarom vraagt, of tegenstrijdig is. Dat zijn allemaal redenen waardoor daarvoor gekozen zou kunnen worden. De gebiedspaspoorten had ik ook bij uw vragen genoteerd. Dat is vervolgens een collegebevoegdheid. De Nieuwe Doelen-uitwerking wordt gedaan in de gebiedspaspoorten. Nogmaals, dat is hoe we dat gaan doen. Inderdaad, het vorige college, de stad, GO2032. maar ook wij, ook bestaand beleid, dat durf ik ook zo te zeggen: het klopt, we werken er al heel veel jaren aan en niet alleen wij in deze periode, dat is inderdaad zo. Vergroenen, heb ik genoteerd, met verdichting; dat is ook de uitwerking in de gebiedspaspoorten en er zijn genoeg mooie voorbeelden in het land dat dat ook gewoon kan.

De VVD was positief. Dank daarvoor; dat heb ik genoteerd. De fractie van Democraten Gorinchem, de heer Schefferlie. Woonzorg wordt inderdaad geïntegreerd in de Omgevingswetinstrumenten, ook erfgoedbeleid inderdaad; dat heb ik toegezegd. Ik heb nog een keertje gecheckt wat ik de heer Schefferlie had toegezegd, toch nog een dubbelcheck, en daar zijn we voortvarend mee bezig, in de omgevingsvisie is dat een haakje, om dat erfgoedprogramma moet ik zeggen verder uit te kunnen rollen; daar zit dan ook de zachte kant bij, zoals ik de vorige keer ook had aangegeven. Immaterieel erfgoed wordt geschiedenis, nou, daar ben ik helemaal blij mee. Ook dat had ik in de B&A aangegeven. En dan ook nog vol lof over de heer Tekir, maar dat heb ik net ook al bevestigd, en dat was u ook. Dan ben ik aangekomen bij ChristenUnie/SGP. De motie verbreden, dat was vooral richting de heer Tekir een signaal volgens mij. De heer Krol: Voorzitter, mag ik hierover een vraag stellen? Want ik besef dat ik in mijn eerste termijn niet goed mijn vraag aan u heb geformuleerd, zo nerveus was ik over het aanzoek dat ik de heer Tekir probeerde te doen. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Krol: Wat ik u had willen vragen, is of het college zo’n verbreding als ik die heb verwoord ziet als een verbetering van de motie, of als een verslechtering.

Wethouder Polatli: Ik zou dat gelijk willen beantwoorden met wat ik over de motie en het amendement nu bijna ga zeggen.

L - 29

Mevrouw Hamann, klimaatadaptatie en erfgoed. Ik ben het even aan het opzoeken. Kunt u me daar even bij helpen? Mevrouw Hamann: We hebben gewezen op de integraliteit die nodig is bij zowel klimaatadaptatie als duurzaamheid, alsook erfgoed en ook zorg. Dus hoe gaat het met het erfgoed bijvoorbeeld? Dat missen we een beetje. Wethouder Polatli: Dat had ik ook in de B&A aangegeven. Ik moest het eventjes checken, maar in het beleidhuis dat ingericht gaat worden komen al die plannen, programma’s en beleid bij elkaar om juist die integraliteit te kunnen borgen. En dan kom ik bij het amendement en de motie, waarbij ik ook gelijk antwoord geef op de vraag van meneer Krol van ChristenUnie/SGP. Juist om de redenen die ik net aangaf, een jarenlang participatieproces met de stad, de terinzagelegging, de zienswijzen die daarop zijn gekomen en de ambtelijke aanpassingen die daarop zijn geweest maken het heel erg moeilijk om nu met dit amendement een verandering te brengen in de omgevingsvisie en daarom raad ik het amendement af. Dat is anders in het geval van de motie. Daarvan zou ik willen suggereren achter het eerste streepje gewag te maken van een bredere verkenning dan alleen wonen, want daar horen juist ook voorzieningen bij als sport, wat dan ook gaat over 2050, dus we weten niet wat voor ontwikkelingen er zouden kunnen zijn.

We hebben trouwens ook te maken met provinciaal beleid op dit moment, dat heel duidelijk is over woningbouw buiten de binnenstedelijke contouren. Ik zou dan ook willen vragen het amendement aan te passen naar buitengebieden en niet alleen Noord, waar dan ook Noord onder valt. Dat is wat ik ervan zou willen zeggen. De heer Tekir: Voorzitter, even ter verduidelijking: in het amendement wordt Noord niet genoemd. Kan de wethouder specifieker aangeven wat hij aangepast zou willen hebben? Wethouder Polatli: Ik heb het over de motie, het amendement raad ik af. Ik vind beide sympathiek, dat moet ik echt eerlijk zeggen. Ik vind ook de betrokkenheid, zoals ik eerder ook aangaf, helemaal mooi: uw inzet hè, want ik heb u er heel vaak over gehoord. Alleen ja, het is ook geen statisch document of een blauwdruk. Over vier jaar, wanneer nodig, zijn wij echt nog niet klaar met de ontwikkeling van de vleugels en de 2000 woningen, wat geen hard getal is. De heer Schefferlie: Voorzitter, mag ik daarover ook wat vragen? Ik had daarvoor namelijk in mijn eerste termijn ook een soort voorzet gegeven. Dit is natuurlijk een visie tot 2050 en vindt u het dan handig dat wij ons nu richten op die vleugels? Dat is in het hier en nu, waar we nu mee bezig gaan, en het amendement roept natuurlijk op om ook alvast vooruit te kijken naar wat we daarna moeten gaan doen en kunnen doen.

Door dat nu te bekijken weet je straks wat je wel of niet kunt. Wethouder Polatli: Ja, dat zeg ik dus eigenlijk ook. We kijken nu tot 2050 met de beleidsregels, sowieso de provinciale die ik net heb genoemd, die er nu zijn en de plannen die er liggen. Dus ja, we maken ook keuzes inderdaad en de keuze is om nu eerst binnen stedelijke contouren de wel bekende locaties, de vleugels en los daarvan nog een heleboel andere inbreilocaties, te werk te gaan, dus het wordt ook wel 2000 plus. L - 30

De heer Schefferlie: Maar in een visie mag je natuurlijk wat fantaseren en vooruitkijken om het in de toekomst eventueel mogelijk te maken, hè? Dat is nou juist het verschil met een uitvoeringsplan of een strategie. Want als je nu zegt “ik neem het niet op”, dan betekent dat eigenlijk dat je je nog niet kunt voorstellen dat je dat ooit zou willen of gaan doen. En waartoe hier wordt opgeroepen, is niet eens om te zeggen dat we het gaan doen, maar wel om het te verkennen, opdat je, zeg maar, tijdig toegerust bent. Wethouder Polatli: Ik begrijp en hoor wat u zegt, maar het standpunt van het college blijft hierin gelijk. We hebben keuzes gemaakt en we hebben ook wel heel hoge ambities, want het betekent zomaar 11% extra woningen voor Gorinchem in een toch wel dichtbevolkt gebied. De voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Ik ben het eigenlijk wel eens met de wethouder als het gaat om het uitgangspunt om in eerste instantie binnen de huidige stad te bouwen, maar dat is ook precies wat in het amendement staat. Dus ik denk wel dat we nog even moeten kijken, misschien straks in een schorsing, wat er dan precies wordt bedoeld, want volgens mij zeggen we hetzelfde. Het enige wat we willen, en dat was de aanleiding voor het amendement, is een haakje creëren voor een verkenning in de buitengebieden.

Tot die verkenning roepen we op in de motie, dus als u het amendement afraadt zou ik wel graag van u bevestigd willen hebben dat, als we dan gaan verkennen, we over een paar jaar niet te horen krijgen van: ja, maar het past toch niet in de omgevingsvisie. Dat haakje willen we juist creëren, zodat de verkenning mogelijk wordt. Dus kunt u bevestigen dat die belemmering zich dan niet zal voordoen? Het gaat natuurlijk om de eenduidigheid van de besluitvorming. Wethouder Polatli: Ja, ik kan natuurlijk niet in de toekomst kijken, meneer Tekir. De heer Tekir: Nee, maar hoe kijkt u daar nu tegenaan? Het gaat er niet om dat wij per se een amendement en een motie willen indienen, maar het gaat er wel om dat we eenduidigheid van besluitvorming betrachten. Dat probeerde ik te bewaken, maar goed, misschien moeten we dat even in een schorsing, ook met ambtelijke advisering. bekijken. De voorzitter: De heer Van Veen. De heer Van Veen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil daar nog even op inhaken. Volgens mij is in de B&A ook gezegd dat niets onmogelijk is in de omgevingsvisie, dus ik denk dat een amendement dan ook niet nodig is. De heer Tekir: Ik vind het allemaal prima, als we maar voor een verkenning gaan kiezen en dan met elkaar constateren van: ja, maar het kan niet, want het past niet in de omgevingsvisie. Dat haakje willen we nu juist met het amendement creëren.

Maar nogmaals, laten we dat gewoon straks in een schorsing even bekijken met elkaar. Wethouder Polatli: Ik vind een schorsing prima en ik wil daar dan ook met u even over spreken, maar mijn standpunt, en dan spreek ik natuurlijk ook namens het college, gaat niet veel anders worden. De omgevingsvisie heeft ter inzage gelegen, daar zijn

L - 31

zienswijzen op gekomen, daar is heel veel jaren aan gewerkt en daarin zouden wij via een amendement geen verandering willen aanbrengen. De heer Tekir: Voorzitter, ik wil wel even een algemene opmerking maken, als u mij dat toestaat. De voorzitter: Wel bij interruptie, want ik heb u ook horen zeggen dat u graag een schorsing wilt, en dat kan natuurlijk, maar we zijn nu bezig met de beantwoording van de wethouder. Dus u kunt nu interrumperen richting de wethouder, en anders gaan we een schorsing inlassen en kunt u in die schorsing datgene doen wat u wenst, en dan gaan we vervolgens een tweede termijn starten. De heer Tekir: Ik zal de interruptie kort houden. Ik snap dat dit document tot stand is gekomen na allerlei participatietrajecten, en in de basis ook GO2032. Maar het mag denk ik tegelijkertijd ook niet zo zijn dat participatie vanavond hier de raad het zwijgen oplegt en dat wij er vervolgens niks meer van mogen vinden. Dat raakt ook de essentie van de bevoegdheid die wij hebben om een stip op de horizon te zetten voor de gemeente Gorinchem. Ik ben toch benieuwd hoe de wethouder daartegen aankijkt. Ik realiseer me dat het een politieke keuze is, van: ga je wel of niet verkennen in de buitengebieden? Maar het is wel nadrukkelijk aan ons als raad. vertegenwoordigers van al die inwoners, om hier wat van te vinden. Ik hoop dat u dat met me eens bent.

Wethouder Polatli: Ik heb niet geprobeerd u de mond te snoeren. Ik heb uitgesproken dat ik uw betrokkenheid bij Gorinchem respecteer. U zult mij niet horen zeggen dat ik het tegendeel beweer. De heer Tekir: Nee, u beweerde dat niet, dat probeer ik ook niet te zeggen. Wat ik alleen probeer te zeggen is dat participatie er niet toe mag leiden dat wij er in de raad vervolgens niks meer van mogen vinden. Wethouder Polatli: Nou, u vindt er volgens mij genoeg van. De voorzitter: Hoe lang wenst u te schorsen voordat we de tweede termijn starten, meneer Tekir? De heer Tekir: Ik hoor hier gefluister dat het ook na de tweede termijn kan. Het momentum maakt mij niet uit, voorzitter, het kan ook na de tweede termijn, maar hoe eerder we de poging verkennen om meer tot elkaar te komen, hoe beter zou ik zeggen. Nu een kwartier? De voorzitter: Oké, dan gaan we om tien uur weer verder. De vergadering is geschorst (21.45 uur). Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (22.00 uur). Dames en heren. We hebben de eerste termijn gehad, zowel vanuit de raad als vanuit het college en we zijn nu bij de tweede termijn. Ik geef het woord aan de heer Tekir, D66.

L - 32

De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Volgens mij hebben we een vruchtbare schorsing gehad. Fijn dat alle collega’s even de koppen bij elkaar konden steken, ook met ambtelijke ondersteuning, want er is iets moois uitgekomen. Ik wil vooraf even zeggen dat ik er oprecht blij mee ben, omdat ik eigenlijk sinds de voorbereiding van deze motie het idee had: dat buitengebied is niet van D66 alleen, dat is van ons allemaal, van deze hele raad, en ik ben blij dat met de verbreding die we nu hebben, vanuit een bredere groep een aangepaste motie kunnen indienen. Daarvoor ga ik het amendement namens Democraten Gorinchem, CDA en de Partij van de Arbeid terugtrekken. De motie idem dito. We hebben een nieuwe motie, die is aangepast op basis van de bestaande motie en die wil ik bij dezen indienen namens een bredere groep: de zojuist genoemde partijen aangevuld met Stadsbelang, SP en ChristenUnie/SGP. We gaan hiermee een bredere verkenning starten dan alleen wonen, wonen is er nadrukkelijk wel onderdeel van, maar de afweging wordt hiermee breder. Het proces blijft gelijk en het resultaat zien we terug in de gebiedspaspoorten. Reden om het amendement nu terug te trekken is dat de uitkomst van het gebiedspaspoort hoe dan ook zou kunnen leiden tot een aanpassing van de omgevingsvisie.

Dus mocht er op dat moment reden zijn om een van deze functies, of een combinatie ervan, in de buitengebieden toe te voegen, dan vindt dat hoe dan ook zijn weerslag in omgevingsvisie. Ik hoop dat ik de motie hiermee compleet heb toegelicht. Motie M02: Verken de buitengebieden Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een verkenning te starten naar toevoeging van functies (wonen, werken, recreëren, ontspanning, energie, etc.) buiten de stedelijke contouren; - daarbij rekening te houden met eventuele aanvullende voorzieningen die benodigd zijn; - daarbij eventuele meekoppelkansen met omliggende gemeenten in beeld te brengen en denken vanuit het belang voor de stad én de regio; - hierover te rapporteren aan de gemeenteraad bij het gereedkomen van de gebiedspaspoorten die betrekking hebben op de gebieden buiten de stedelijke contouren. Ilhan Tekir, D66 Paulien de Groot, PvdA Paul Kuijten, CDA Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem Anselm Krol, CU/SGP Arien van Houwelingen, SP Dicky van Veen, SB

De voorzitter: Dank u wel. Ik ga gewoon even het rijtje af, wenst u niet te spreken, dan kan dat natuurlijk ook. De heer Kuijten, CDA. De heer Kuijten: Dan u wel, voorzitter. Wij ondersteunen de motie van harte, evenals het intrekken van het amendement. Wat zou het mooi zijn als wij deze motie raadsbreed zouden kunnen omarmen, met z’n allen. Waarom: op het moment dat wij een dergelijk bod doen aan de provincie en aan de buurgemeenten, getuigt dat van eenheid, van eenduidigheid van wensdenken, minder dan droomdenken, maar echt wensdenken. Je komt bij de provincie met een statement binnen en je hebt eerder, zeg maar, het gesprek op gang over wonen, over economie, over energie. Ik bedoel: je bent een eenheid als gemeente Gorinchem, het liefst samen met de buren, want dan heb je een nog groter volume. Dat zou voor mij de ultieme wens zijn: om de motie raadsbreed aan te nemen. Dat betoog wil ik echt ter overweging meegeven aan eenieder die hier zit. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Veen, Stadsbelang. L - 33

De heer Van Veen: Dank u wel, voorzitter. Bedankt voor de mooie woorden van de heer Kuijt, waar ik me goed bij kan aansluiten. Ik sluit me ook aan bij de mooie woorden van de heer Tekir en wil hem ook nog bedanken voor de verhelderende uitleg gisteravond in dit Huis en voor al zijn inspanningen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot, PvdA. Niet? Dan de heer Houtepen, VVD. De heer Houtepen: Dank, voorzitter. Ik doe het ook maar even vanaf hier, dat spaart toch weer een wandelingetje. We zijn in ieder geval blij dat het amendement ingetrokken wordt, dan hoeven we ons daar ook geen zorgen over te maken. Met de motie blijven wij moeite houden, en daarmee ga ik denk ik de heer Kuijten wat teleurstellen, omdat deze visie heel zorgvuldig in een langdurig traject tot stand is gekomen en daarin is erover nagedacht hoe we potentieel onze huidige ambities kunnen vervullen. Het lijkt ons gewoon veel te voorbarig om nu al zo’n brede, of een iets minder brede – de eerste variant van de motie – verkenning te doen in het buitengebied, terwijl we eigenlijk nog totaal geen idee hebben van wat er over vier, of over twaalf, of over vijftig jaar nodig is.

In onze visie zou je eerst gewoon aan de slag moeten gaan met de kaders die de omgevingsvisie nu stelt, vervolgens zal de tijd leren of we ergens nog tekort komen, extra behoefte hebben, en dan zou ik juist willen voorstellen dat we tegen die tijd, of dat nou over vier, acht of twaalf jaar is, eens gaan kijken of we nog woningen, of sportvelden, of iets anders tekort hebben, om dan te gaan kijken waar we die eventueel in zouden kunnen passen. Dus wij zullen de motie niet steunen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Schefferlie, Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Voorzitter. Wij ons hadden ons bijna helemaal achter de heer Tekir kunnen scharen, ware het niet dat wij nooit ook maar een moment hebben gedacht dat het buitengebied alleen van D66 is geweest! Voor de rest kunnen wij hem helemaal steunen. Anders dan de VVD vinden wij het juist heel erg helpend dat deze motie voorkomt dat we met oogkleppen op de toekomst ingaan voor ons buitengebied. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Krol, ChristenUnie/SGP. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. Wij begrijpen de worsteling die de VVD verwoordt goed. Wij zijn echter wel blij met de motie zoals die er nu ligt. Wij konden niet leven met een verkenning alleen op wonen en dat heeft ermee te maken dat we al een forse uitbreiding aan woningen gaan krijgen.

De wethouder noemde 11%, zelf kwam ik op een kleine 12% uit dat nu al in beeld is en dat heb ik gehouden naast de prognose van het Planbureau voor de leefomgeving waar het gaat om het inwoneraantal van Gorinchem, waarbij tot en met 2050 nu wordt uitgegaan van 12%. Dus nee, wij zijn nog niet op het punt om te zeggen van: we gaan ons groengebied opofferen voor deze of andere functie. Tegelijkertijd denken we dat het goed is dat die verkenning wel gedaan wordt, zodat we weten waar we in de komende jaren kunnen inspelen op uitdagingen die zich gaan voordoen.

L - 34

Ook ik wil een woord van dank uitspreken aan de heer Tekir. Ik stel dan ook voor om op het moment dat er ergens ooit in het buitengebied een hele mooie laan wordt aangelegd, met van die bomen ernaast, die de I-laan te noemen. De heer Tekir: Kan ik de motie nog intrekken!? De voorzitter: Ik gun de heer Ilhan Tekir heel veel, maar het is bestuurlijk usance dat je eerst dood moet zijn voordat je een laan naar je vernoemd krijgt, dus ik hoop wel dat dat dat nog heel, heel lang gaat duren! De heer Krol: Dat buitengebied blijft nog heel lang groen. De voorzitter: Gorcum Actief, mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Voorzitter. Ja, zo makkelijk komt de raad niet van mij af. Kijk, ik heb de kaart maar even meegenomen. We kunnen allemaal zien dat Gorinchem vol is en dat we helemaal geen ruimte meer hebben. Als ik dan in amendementen en weet-ik-weetallemaal lees en hoor over 2200 woningen bij de Vlietskade, dan ga ik echt op m’n achterste benen staan, want dat past no way als je daar ook een energietransitie wilt realiseren, en dan vraag ik me serieus af... De voorzitter: Nee, u had even een komma en nu krijgt de heer Tekir het woord.

De heer Tekir: Ja, ik wil toch een poging doen om ook mevrouw Hamann vanavond te verleiden, want ik sluit me heel erg aan bij de heer Kuijten: hoe mooi zou het niet zijn als we dit in de volle breedte zouden kunnen beamen… Mevrouw Hamann: Gaat niet lukken! De heer Tekir: Weet u wat ik me afvraag? U noemt aantallen. Sliedrecht, een gemeente verderop, heeft het voor elkaar gekregen om op Sliedrecht-Noord 2.500 woningen de komende jaren toe te voegen. En nu ga ik niet weer terug naar de eerste motie, hoor, maar alleen dat aspect: als Sliedrecht dat kan, waarom kan Gorinchem dat dan niet, mevrouw Hamann?, vraag ik u als vertegenwoordiger van Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Ja, actief zijn we zeker. Ik heb me niet verdiept in Sliedrecht, maar ze hebben vast meer grondgebied als je zoveel woningen kunt bouwen. Ik heb net de kaart laten zien: wij hebben geen grondgebied meer, we hebben het gewoon niet. De heer Tekir: Dat hebben wij wel. Mevrouw Hamann: Je kunt het wel volproppen, natuurlijk, je kunt ook flats bouwen en dan heb je heel veel woningen, hartstikke leuk. Maar zoals wij in eerste termijn gezegd hebben: er is méér dan wonen alleen. Mensen moeten ook leven, dus je hebt ook ruimte nodig voor andere zaken, groen, water, sport, noem maar op. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie.

De vorige verkiezingen wilde u geen windmolens, hè? Mogen we dan nu verwachten dat u de volgende verkiezingen geen woningen meer wilt?

L - 35

Mevrouw Hamann: Och, och, de oude koe komt weer tevoorschijn, hartstikke leuk. Deze koe heeft al lang leren zwemmen. Ik vraag mij af: als je 2200 woningen aan de Vlietskade wilt bouwen, waar wil je dan in vredesnaam de energieturbines? Dat vraag ik echt aan de heer Tekir. Kan hij daar antwoord op geven? Wil hij geen energietransitie? De heer Tekir: Voorzitter. De verkenning roept juist op om die puzzel met elkaar te maken, waarbij je nu, denk ik, juist alle functies afweegt en kijkt: wat is een slimme ruimtelijke indeling? Mevrouw Hamann: Dat is een slim antwoord, de motie is aangepast inderdaad. De heer Tekir: Ja, maar die ligt nu voor en ik hoop dat u daarop reageert. Mevrouw Hamann: Daar reageer ik ook op. Ik heb een aantal punten waarom wij heel veel moeite hebben met het amendement en de motie… De voorzitter: Het amendement is ingetrokken. Er ligt nu alleen een nieuwe motie. Mevrouw Hamann: Wij vinden het heel tegenstrijdig met de visie zoals die ligt en wij vinden dat het over veel meer gaat dan alleen wonen. En ja, er is woningnood, maar Gorinchem heeft geen ruimte om zo heel veel te kunnen bouwen. Ja, de provincie heeft een grote opgave, zeker, maar de provincie zegt ook: je moet binnen de bebouwde kom blijven. Dat is ook beleid van de provincie en de provincie zegt ook: van het Groene Hart moet je met je fikken afblijven. Dat is ook de provincie.

Dus je moet een beetje uitkijken wat je zegt. De heer Schefferlie: Daarop is de motie toch juist aangepast? Mevrouw Hamann: Dat was een goede suggestie. De heer Schefferlie: Precies, maar het lijkt nu net alsof u nog reageert op de eerdere motie. Mevrouw Hamann: Nou, ik reageer op het betoog, want er is hier wel een heel tranentrekkend verhaal gehouden over woningen. De heer Schefferlie: Ja, maar er is een schorsing geweest en de heer Tekir heeft in tweede termijn de vertaalslag gemaakt van die schorsing. Ik denk data het voor de helderheid zal helpen als u reageert op de motie die er nu ligt, want daar staat precies in wat u vraagt, namelijk om die integrale afweging van de verschillende mogelijkheden in het buitengebied te gaan verkennen. Mevrouw Hamann: Zoals de motie er nu ligt, heeft hij, voor zover ik begrepen heb, een tijd van ongeveer vier jaar bij de gebiedspaspoorten. Dat is genoeg tijd, en wie weet, zouden we daar misschien nog wel mee kunnen instemmen. Als je dan in het algemeen gaat verkennen wat nog mogelijk is met de buitengebieden die we hebben, die strookjes aan twee kanten, zou ik zeggen: laat dan de uitkomst van die verkenning een haakje zijn naar misschien een nog bredere verkenning over de toekomst van Gorinchem op langere termijn.

Want hoe kan Gorinchem blijven bestaan met het in stand houden van de voorzieningen en de ruimte die we dus niet hebben voor al die woningen die we dus L - 36

helemaal niet kunnen gaan bouwen, wel voor een deel binnen de stad, maar niet daarbuiten. En dan zou ik zeggen: de GO2032 is prachtig hoor, maar al wel een beetje gedateerd. Sommige doelen zijn bereikt, andere nooit haalbaar. We moeten dan misschien eens een keer echt breed gaan verkennen. Dat zou mijn wens zijn. Daar gaat deze motie nu niet over, maar wie weet komt die een keer. Wij gaan voor de toekomst van Gorinchem, dat is zeker. De voorzitter: Dank u wel. Dan de SP, de heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel voorzitter. Ik zal mijn tweede termijn wel kort houden. De tweede termijn die ik had voorbereid was puur ingezet op een reactie op de motie zoals die eerst werd ingediend op wonen. Dat vonden wij vrij beperkt. We vonden het wel zeer nuttig, maar ja, het sloot andere functies uit en we hadden twijfels of het niet te vroeg was op basis van cijfers van groei. Met GO2032 hadden we 40.000 genoemd als inwoneraantal en nu gaan we bijna over een omvang van Middelburg praten. Dat gesprek hadden we nog niet gehad met onze inwoners en alle andere partijen. Door het verbreden zijn deze beperkingen weggenomen en ik ben blij dat wij gezamenlijk, met de heer Tekir voorop, tot een mooi voorstel zijn gekomen en dit een voorzet is tot een omgevingsvisie plus. Zo zie ik het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Wil de wethouder nog namens het college reageren? Dat is het geval; dan heeft u het woord. Wethouder Polatli: Voorzitter dank u wel. Het buitengebied is inderdaad, zoals ik al een paar keer heb gehoord, van ons allemaal. Ik wil iedereen bedanken voor de constructieve houding die tijdens de schorsing aan den dag is gelegd. Het verheugt ook mij, sprekend namens het college, dat ik zojuist getuige ben geweest van een mooie samenwerking. Dank daarvoor. Ik word hier warm van, ik was bijna al in de kerstsfeer! Aan de motie is geen tijd gehangen, ook in de eerdere versie was dat niet het geval. U verzoekt ons eerst te doen wat we moeten doen en daarna verder te kijken. We zullen dus moeten zien hoe we de puzzel binnenstedelijk kunnen leggen. De gebiedspaspoorten zijn inderdaad allemaal binnen de komende vier jaar klaar en dat zullen we dan ook in dat geheel moeten meenemen. Nogmaals bedankt, voorzitter, en dan ga ik weer naar mijn plek. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee twee termijnen gehad en gaan we richting besluitvorming. Ik constateer dat het aanvankelijk ingediende amendement is ingetrokken en dat de motie die in eerste termijn was ingediend is vervangen door een andere motie. Als eerste zullen we nu over die motie gaan stemmen en daarna over het raadsvoorstel. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? De heer Schefferlie.

De heer Schefferlie: Een hele korte stemverklaring, voorzitter, om enige vertraging te creëren voor het 50Plus-pasje van de heer Van Willigen! Als het goed is, komt hij elk moment weer binnen voor de stemming. Ik hoop het hiermee enigszins gerekt hebben. Ah, daar is hij al! Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Goed, de vertragingstactiek heeft gewerkt, meneer Schefferlie! L - 37

De heer Van Willigen: Voorzitter, waar kan ik mijn klacht indienen!? De voorzitter: Bij uw fractievoorzitter, alstublieft! Motie M02, ‘Verken de buitengebieden’, wordt hierop in stemming gebracht en met 20 tegen 3 stemmen aanvaard. Voor hebben gestemd de leden mw. Alba Heijdenrijk, Bahlmann, Boutachkourt, Van der Geest, mw. De Groot, mw. Hamann, Van Houwelingen, Klein, Koçak, Krol, Kuijten, mw. Metz, Oostrum, De Pagter, mw. Pellikaan, Roeland, Schefferlie, Tekir, Van Veen en Van Willigen. Tegen hebben gestemd de leden Houtepen, Van Santen en mw. Van 't Westende-de Bijl. De voorzitter: Aan de orde is thans het raadsvoorstel. Ik stel vast dat niemand daarover een stemverklaring wenst af te leggen, zodat meteen tot stemming kan worden overgegaan. Het raadsvoorstel wordt in stemming gebracht en met algemene stemmen aanvaard. Voor hebben gestemd de leden mw. Alba Heijdenrijk, Bahlmann, Boutachkourt, Van der Geest, mw. De Groot, mw. Hamann, Houtepen, Van Houwelingen, Klein, Koçak, Krol, Kuijten, mw. Metz, Oostrum, De Pagter, mw. Pellikaan, Roeland, Van Santen, Schefferlie, Tekir, Van Veen, Van Willigen en mw. Van 't Westende-de Bijl. 10. Maandwijziging raad 19 december 2023 (2023-892836)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 11. Moties vreemd aan de orde van de dag.

De voorzitter: Dames en heren. Aan het begin van de vergadering zijn twee moties vreemd aan de orde van de dag aangekondigd, een van de PvdA en een van de VVD. Omdat ze beide min of meer hetzelfde onderwerp betreffen, hebben we afgesproken ze gezamenlijk te behandelen. Ik wil allereerst de heer Oostrum van de PvdA het woord geven en daarna de heer Van Santen van de VVD. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden en hoop dat mijn stem het volhoudt. Ik heb voor mij een motie ‘Zon bij wind’ die ik als Partij van de Arbeid mede indien namens Democraten, Gorinchem en D66. In de motie wordt het college verzocht op de kortst mogelijke termijn een toetsingskader op te stellen om onder voorwaarden beperkt ruimte te bieden voor grondgebonden zonne-energie, bijvoorbeeld op locaties waar combinatie met windenergie en directe afname mogelijk is. De motivering daarvoor is dat tot nu toe het gesprek over de energietransitie in Gorinchem wordt overheerst door windturbines en zon op dak, maar het realiseren van windturbines kost veel tijd, zon op dak loopt langzamer dan we hadden gehoopt en zowel in de omgevingsvisie als in de RES is sprake van duurzame energie als een heel belangrijk thema waar we hard aan moeten werken. Er zijn bijvoorbeeld ook wat kleinere initiatieven voor locaties zon op land en voor die kleinere initiatieven hebben we op dit moment geen beleid.

Het lijkt wel erg L - 38

groot om een beleidsnota te schrijven van dertig, veertig kantjes, vandaar dat gevraagd wordt om te onderzoeken onder welke voorwaarden beperkte ruimte kan worden geboden voor grondgebonden zonne-energie. Een toetsingskader lijkt daarvoor voldoende. Het verschil tussen een beleidsnota en een toetsingskader is dat het één op vier kantjes kan en dat het ander vaak veertig kantjes kost. Motie M03: Zon bij wind De gemeenteraad van Gorinchem verzoekt het college om: op de kortst mogelijke termijn een toetsingskader op te stellen om onder voorwaarden (beperkt) ruimte te bieden voor grondgebonden zonne-energie, bijvoorbeeld op locaties waar combinatie met windenergie en directe afname mogelijk is. Jack Oostrum (PvdA) Kees van Willigen (Democraten Gorinchem) Ilhan Tekir (D66) Johan Klein (Stadsbelang)

De voorzitter: Dank u wel. De heer van Santen, VVD. De heer Van Santen: Voorzitter. Moties vreemd, waarvan een over de toetsingskaders voor zonneparken. Ik moet ook eerlijk bekennen dat toen bij mij ook het belletje ging rinkelen, dus ik vind het wel mooi dat we dat op deze manier kunnen behandelen. Daar ben ik de Partij van de Arbeid dankbaar voor en de collega’s die dat mee indienen. Nu een paar zaken die ik daarover de andere collega’s wil meegeven. Voor grote zonneparken is ruimte nodig. Los van het feit dat de oppervlakte van Gorinchem – we hebben net de kaart gezien van mevrouw Hamann – nog geen fractie is van de oppervlakte van onze buren, waaronder Molenlanden, toevallig zitten we ook nog eens samen in de RES, Alblasserwaard met Molenlanden, en we worden dan bij elkaar gezet om van alles en nog wat met elkaar te gaan bespreken aangaande de energieopgave, van zonne-energie tot grote windturbines, opslagmogelijkheden en dergelijke. En in de RES zit ook nog eens een keer die zonneladder met prioriteit, by far overigens op zon op daken, compleet in lijn met landelijk beleid, want er is ook vanuit de Tweede Kamer een notie dat vanaf 1 januari 2024 vergunningen voor nieuwe zonneparken op landbouw en natuurgronden niet meer worden verleend. Nou, ook daar geldt in de basis dus de voorkeursvolgorde zon, waarbij daken en gevels bovenaan staan.

Kort gezegd: we hadden dit toch gewoon samen met elkaar in de RES moeten oppakken, samen uit, samen thuis; er lagen immers ook al tijden aanvragen. Ik zie dit debat ook een beetje als naweeën van de RES, zeg maar. Zijn wij het er dan mee oneens dat kaders daarbij handig kunnen zijn? Nee, integendeel, kaders op zichzelf zijn oké. Waarom dan dit pleidooi? Het momentum vinden we lastig. Kort gezegd vinden we dat we de prioriteiten helder moeten hebben en houden, en dat betekent ook focus houden, doorpakken, niet laten afleiden door vragen van projectontwikkelaars, eerst zorgen voor de inwoners, en zet ook gewoon eens de prioriteiten in uit de zonneladder en ga dat dan ook verder goed uitwerken; er liggen gewoon nog heel veel ideeën die met elkaar kunnen worden opgepakt. Wat dan wel?, hoor ik u zeggen. Ik wil helemaal niet te veel op de stoel van de uitwerking gaan zitten, maar we hebben nog eens wat nagekeken en collega Houtepen heeft al meer dan een jaar geleden navraag gedaan over de verdere uitwerking van het amendementVan Luijk. Dat amendement is in Gorinchem begin 2018 aangenomen en de bedoeling daarvan was meer ruimte te bieden aan mensen uit de binnenstad, met name voor de inzet L - 39