20221020 Concept verslag raadsvergadering Gorinchem

De tweede motie gaat over de prijzen. Wij willen niet de verantwoordelijkheid van SGS wegnemen om door middel van een prijsverhoging extra inkomsten te genereren. Ik heb gekeken naar prijzen van zwembaden in de regio en daar zit de prijs van het Caribabad O - 39

nog onder. Bovendien heb je in het Caribabad een subtropisch zwembad, dus eigenlijk heb je Walibi, Flevo en de Efteling voor een prijs die goedkoper is dan bij onze buren. In die zin willen we niet dat de flexibiliteit en de creativiteit weggenomen worden om een prijs te gaan vastleggen. Prijsstijgingen zullen wellicht nodig zijn, vandaar ook de indicatie daarvan. Als we horen dat met een eenvoudige, kleine prijsstijging extra inkomsten gegenereerd kunnen worden, willen we dat zeker ook daar laten. Het bevriezen van prijzen is dan ook niet de bedoeling. Daarbij plaatsen we wel de kanttekening dat dingen betaalbaar moeten zijn, maar de wethouder heeft al aangegeven dat de zwemlessen niet duurder worden en dat de andere zaken alleen gelden voor de recreatieve bezoekers, wat er, zoals het onderzoek uitwijst, 212.000 per jaar zijn. Keer 50 cent, keer 1 euro, keer 1,50 euro resulteert dat nog in een goede prijs voor een zwembad, terwijl er extra inkomsten gegeneerd kunnen worden waarmee de plannen voor verduurzaming gerealiseerd kunnen worden. De heer Van der Geest: U zegt dat het bevriezen van de prijzen niet de bedoeling is. Dat zei u ook als reactie op de wethouder. Dat moet er niet in gelezen worden. Het betekent wel dat we niet pas aan het einde moeten gaan kijken met het uitwerken van de scenario’s om het betaalbaar te houden. Ik vind uw vergelijking met andere heel relevant.

Maar tegelijkertijd zien we dat de prijzen nu naar 7,50 euro per bezoeker gaan, wat betekent dat een gemiddeld gezin met twee kinderen voor 30 euro naar het zwembad zou gaan. Dat is best wel een prijs voor heel veel mensen in Gorinchem en de regio. Dus laten we de prijsstijging nu niet als een doel op zich zien. Deze motie zegt nadrukkelijk niet: er mag geen prijsstijging zijn, maar reken nou in de scenario’s gewoon met de huidige prijzen plus de indexatie, en ga dan niet pas aan het einde corrigeren. De heer De Pagter: Prima, maar ik vind nog steeds niet dat we daarin een beperking moeten zijn en de prijzen mogen ook niet een beperking zijn om verduurzaming te realiseren. De heer Den Hartog: We hebben het hier over een indexatie en bij een indexatie denk ik vaak aan 2% tot 5%, een beetje afhankelijk van de inflatie, maar waar we hier enorm gaan investeren in een zwembad en we zien dat het Caribabad relatief goedkoop is ten opzichte van zwembaden in onze regio, die hogere prijzen vragen, dan snap ik niet waarom we nu alleen ruimte gaan geven voor een indexatie. Laat het gebeuren aan SGS, zou ik zeggen. De heer De Pagter: Dat is ook voor een deel wat ik heb gezegd. De heer Van der Geest: Nu wil ik toch even interrumperen op de interruptie van de heer Den Hartog. Het woord ‘uitgangspunten’ staat er namelijk niet voor niets.

Als u het niet erg vindt dat de prijzen blijven stijgen, dan verschillen wij gewoon van mening. Wij hoeven niet per se op het niveau te komen van andere zwembaden in deze regio. Wij vinden de prijzen die er nu al zijn nodig, ook met inachtneming van de prijsstijging die er per januari aan zit te komen en die er ook voor zorgt dat SGS zelf wat extra inkomen genereert. Maar op een gegeven moment wordt een prijskaartje gewoon te duur en ga je niet meer zwemmen, dus gaan de inkomsten en de bezoekers ook naar beneden. Als u zegt “nou ja, het zal niet verdubbelen, ga uw gang”, vind ik dat prima, maar wij zeggen O - 40

nadrukkelijk: ga uit van deze kaders, van dit uitgangspunt, en reken daarmee verder. Als u aan het einde met de businesscase terugkomt en er moet toch nog wat gebeuren, los van de indexatie, leg het dan gewoon voor aan onze raad. Maar wij zeggen ook, en dat hoor ik de heer Den Hartog ook zeggen- in de eerste zeggen wij “die investeringen in duurzaamheid, neem die voor rekening van de gemeente”, omdat wij het inderdaad, zoals de heer Koçak al eerder zei, zien als basisvoorziening en volgens mij delen wij met z’n allen dat we een zwembad nodig hebben om de waterveiligheid en de zwemlessen hier van de grond te krijgen. Dus wij zeggen inderdaad twee dingen. U denkt er blijkbaar anders over, en dat mag. De heer De Pagter: Dank u wel. Met het amendement van D66 kunnen wij niet instemmen en evenmin met de motie inzake een eigen bijdrage van SGS. De verantwoordelijkheid ligt zeker bij SGS, maar ook de creativiteit om extra inkomsten te genereren. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik wethouder Molengraaf in tweede termijn namens het college het woord. Wethouder mevrouw Molengraaf: Voorzitter. Hoe meer je de techniek in gaat, hoe meer je het risico loopt dat er weer allerlei andere vragen komen waarvan je je dan weer afvraagt hoe je die moet beantwoorden. Ik ga opnieuw proberen hier in vogelvlucht doorheen te gaan en ik hoor het wel als ik het niet goed doe.

Allereerst het blijde bericht dat wij de prijzen bepalen voor het zwembad. Het is dus niet zo dat het Caribabad dat allemaal zelf doet. Wij stellen die vast en met de aanpassing in de motie behouden de vrijheid om ervoor te zorgen dat ook daar een stukje van de investering vandaag komt. Mochten wij het idee hebben dat we die prijzen echt te veel moeten gaan verhogen, dan komen we natuurlijk terug bij de raad. Wat ‘te veel’ is, is natuurlijk altijd subjectief, maar het college vindt het ook belangrijk dat het Caribabad betaalbaar blijft voor mensen. Ook dat is allemaal relatief, maar ik denk dat we van elkaar wel begrijpen wat we bedoelen. In die zin kan ik leven met de aangepaste motie. Het CDA zegt: neem maar meer tijd voor onderzoek en als je dat in Q3 hebt, prima. We hebben natuurlijk al het een en ander liggen, het is niet zo dat het zwembad helemaal onbekend is. Dus we gaan het onderzoek zo snel mogelijk uitvoeren, maar ook zorgvuldig, om heel goed te kunnen besluiten welke duurzaamheidsmaatregelen nodig zijn en welke het beste passen. Het zou best kunnen dat je eerst inzet op zonnepanelen en een warmtepomp en in een later stadium toch ook op het warmtenet aangesloten gaat worden. Ik weet het niet, ik heb er geen verstand van, dat moeten we allemaal gaan onderzoeken.

De heer Van der Geest: Nou ja, voorzitter, het was niet zozeer een reactie op de wethouder als wel op de aansporing van verschillende partijen, onder ander Stadsbelang, om het liever zo snel mogelijk te doen in Q2, terwijl in het raadsvoorstel Q2 / Q3 staat. Wethouder mevrouw Molengraaf: Helder. D66 vroeg waarom de 70%/30% niet bekend was in I&O. Dit is contractueel bij SGS belegd. Zij heeft een bedrijf dat voor haar de energie inkoopt, waarvoor ze al jarenlang een heel lage prijs krijgt. Dat is gewoon techniek. Die 70% wordt, zeg maar, in een soort O - 41

opties aangekocht, maar de crux zit in die 30%, zeker dit jaar, want die bepaalt wat ze voor de 100% energie die wordt ingekocht betaalt. In I&O was deze informatie mij niet bekend. Die is pas daarna op tafel gekomen, toen we met het zwembad in gesprek zijn gegaan over de vraag wat het zou betekenen als het zwembad moet sluiten. Daarop werd gezegd: nou ja, we hebben al wel een deel van de energie ingekocht, maar dan moeten we daar een boete over betalen, en met de huidige prijzen zal het bedrijf dan waarschijnlijk zeggen dat het die opties weer gewoon in de markt zal zetten. Daardoor is dit naar boven gekomen. In I&O wist ik oprecht niet hoe dat zat. De heer Van der Meijden: Laat ik het positieve eruit halen, want het college was natuurlijk vóór de I&O-sessie ook in gesprek over het sluitingsscenario. Het heeft die scenario’s immers gemaakt en voorgesteld en geconcludeerd dat deels sluiten bijvoorbeeld geen optie was. Dus er moet daarvoor ook al contact zijn geweest, maar laat ik meenemen van de opmerkingen van de wethouder dat zij tijdens de I&O-sessie niet wist van die 70%/30%, en dan maak ik er zelf maar van dat het niet gek was geweest als ze dat misschien later dan liever wel had geweten. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, het is puur techniek hè? De gemeente doet dit niet zelf en SGS eigenlijk ook niet, want die belegt dat bij een bedrijf.

Voor het voorstel maakt het eigenlijk helemaal niet uit, want het is niet zo dat je dan geen keuze meer hebt om het zwembad eventueel te sluiten. Dus het is techniek en nogmaals: hoe meer je daarin duikt, hoe meer vragen het oproept. Maar goed, dat dan toch zo even uitgelegd, omdat ik de schijn wil vermijden dat ik informatie die ik wel had niet zou delen. Wat ik hier probeer te doen, is de informatie die ik heb zo goed mogelijk te delen. Dat kost mij ook wel wat zweetdruppeltjes, want ik zit ook voor het eerst in al die techniek. De motie ‘eigen verantwoordelijkheid’. Het is zo dat wij álles subsidiëren, de sporthallen, het zwembad, eigenlijk alles. De sporthallen draaien met verlies en dat verlies wordt gecompenseerd vanuit de winst die SGS maakt op de kaartjes en op de horeca. De eigen bijdrage die SGS doet is dus die winst, die ze anders ook terug zou hebben gestort, zodat het een soort sigaar uit eigen doos is, maar dat is eigenlijk altijd zo, want de grootste bulk is gewoon subsidie. De heer Koçak: Is mevrouw Molengraaf het met mij eens dat er in dat verband, dat u heel goed formuleert, meer toezicht moet komen, omdat we miljoenen gaan investeren en reserveren? Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat ben ik niet alleen met u eens, dat is ook al in gang gezet, maar nu moet ik wel een heel zwaar beroep doen op uw gezamenlijke geheugen.

Vanaf 2023 wordt namelijk gewerkt met een nieuw contract en dat heeft te maken met het feit dat onrechtmatigheden geconstateerd zijn bij de jaarrekening. Daarom wordt vanaf 1 januari 2023 een nieuw contract gedaan, waarbij het voorstel is dat SGS maximaal 250.000 euro als reserve mag opbouwen, waarvan 100.000 euro als calamiteitenpost moet worden ingericht. Op het moment dat dat contract per 1 januari ingaat, wordt die ton van de calamiteitenreserve ingezet als gedeeltelijke dekking van deze kosten. Dat heet ‘inbesteding’. We willen inderdaad meer toezicht. Dat is het korte antwoord en wat ik daarvóór zei is het lange antwoord.

O - 42

De heer Van der Meijden: Voorzitter. Ik snap de reactie van de wethouder niet helemaal, als ze aangeeft dat in de jaarrekening onrechtmatigheden zijn aangetroffen. Tijdens de B&A-sessie was die jaarrekening er nog niet, die is last minute aan ons gemaild, hoe kan het college dan nu al onrechtmatigheden daarin hebben aangetroffen? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik denk niet dat dat de jaarrekening van SGS is. De heer Van der Meijden: Van wie dan? Wethouder mevrouw Molengraaf: Van onszelf. Bij de accountantscontrole zijn onrechtmatigheden aangetroffen, wat alles te maken heeft met aanbestedingen en al die dingen meer. Volgens mij is het zo dat een van die dingen zit in de constructie die is opgetuigd bij SGS; die constructie moet anders en dat gaat vanaf volgend jaar. Zo heb ik het begrepen. De heer Van der Meijden: Dus in de subsidieverstrekking en -relatie zit een onrechtmatigheid? Laten we dit dan eens op een ander moment uitwisselen, voorzitter, want dit wordt wel erg technisch. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dit wordt heel technisch, ja, maar goed, ik wilde die ton verklaren, want ik merk dat dat als een verrassing kwam. Dat heeft dus te maken met het nieuwe contract van SGS volgend jaar. Daarin is bepaald dat SGS 250.000 euro reserve mag hebben, maar dat een ton daarvan calamiteitenreserve is. Nou, die hoge prijzen zijn een calamiteit, dus die ton halen we gelijk weer terug.

SGS heeft dan nog 150.000 euro als reserve voor 2023. De heer Van der Meijden: Voorzitter, toch één vraag over die ton, als het mag. De voorzitter: Ik denk dat het wel goed is om het dan daarbij te laten, want het wordt nu wel heel technisch. De heer Van der Meijden: Ja, maar de ton komt toch weer voor de tweede keer terug. Kan de wethouder aangeven wanneer die ton dan wordt betaald? Want die zit dan dus niet in het bedrag van 272.000 euro dat nu volgens de afspraken vloeit naar de gemeente, waar we het eerder over hadden als sigaar uit eigen doos. Komt die ton er dan nog bovenop? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, die komt er nog bovenop. De heer Van der Meijden: Dus dan komt er een eigen bijdrage van een ton? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, maar meer ga ik ook niet vragen van SGS. De heer Van der Meijden: Maar waar heeft u die ton dan opgenomen in het raadsvoorstel? Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat is een goeie vraag. De heer Van der Meijden: Ik denk het namelijk niet. Want als u dat had gedaan en u had gezegd dat er een ton van SGS extra is bijgedragenO - 43

Wethouder mevrouw Molengraaf: Maar die ton komt in 2023 terug. De heer Van der Meijden: Of het nu een ton dit jaar is, of een ton volgend jaar: als we een ton krijgen op een reserve van nu 240.000 euro vind ik dat best een redelijke eigen bijdrage. Als u nu zegt dat die ton er in 2023 komt, en dat dat de eigen bijdrage is voor SGS ten aanzien van dit dossier, dan ben ik wel bereid om de motie in te trekken, want dan vind ik dat u daaraan voldoende heeft. Ik had het alleen wel leuker gevonden als u ons dat wat eerder dan in de tweede termijn om bijna half elf ’s avond had verteld. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat begrijp ik, maar het is zoals u het zegt. De heer Koçak: Voorzitter. Ik ben heel blij dat onze wethouder heeft aangegeven dat er meer toezicht moet komen. In dat kader ben ik wel benieuwd of u de motie van D66 kunt overnemen, want die lees ik zo, dat er meer toezicht moet komen. Wethouder mevrouw Molengraaf: De motie ‘eigen verantwoordelijkheid’? De heer Koçak: Ja. Wethouder mevrouw Molengraaf: Die motie is bedoeld om meer eigen bijdrage van het zwembad te krijgen. Toezicht is iets anders denk ik. De heer Klein: Voorzitter. Volgens mij zei de heer Van der Meijden net dat hij de motie niet ging indienen, dus dit lijkt mij een prettig moment om het daarbij te laten.

De heer Van der Meijden: Er zijn niet heel veel avonden waarop ik het heel erg eens ben met de heer Klein, maar in dit geval echt wel. De voorzitter: Laat dit het begin zijn van een hele mooie toekomst! Ik was trouwens iets afgeleid, zoals sommigen misschien wel hebben gemerkt, omdat er een incident was in de stad waarmee ik me even bezig moest houden. Ik was dus niet helemaal scherp, anders had ik wellicht wat eerder ingegrepen. De wethouder. Wethouder mevrouw Molengraaf: Voorzitter. Ik denk dat ik genoeg gereageerd heb op de motie van het CDA die aangepast is. De VVD vroeg nog of we eerst onderzoek gaan doen, of gelijk aan de slag gaan. We gaan eerst onderzoek doen, dat lijkt me het verstandigst. De vraag over de huidige tarieven heb ik ook beantwoord: dat niet SGS die bepaalt, maar wij. In de benchmark zitten we aan de lage kant en het is zeker niet de bedoeling om aan de hoge kant te komen. Ik denk dat ik dan aardig door mijn beantwoording heen ben. De heer Den Hartog: VoorzitterDe voorzitter: De heer Den Hartog. De heer Den Hartog: Dank. Wij zeggen ook niet dat de prijzen omhoog moeten. Bij ons is juist de vraag gerezen waarom het college vindt dat wij als raad, of zij als college, moeten bepalen wat de toegangsprijzen gaan zijn. En waarom vindt het college dat SGS

O - 44

blijkbaar niet in staat is om een marktconforme prijs te doen? Het kan hoger zijn, het kan lager zijn, maar dat zij zelf bepalen wat een geschikte prijs is voor ons zwembad. Wethouder mevrouw Molengraaf: Het college wil de prijzen heel graag laag houden, zodat zwemmen voor iedereen bereikbaar blijft en dus bepalen wij die prijzen. Ik denk dat dat erachter zit. Maar volgens mij is dit gewoon contractueel afgesproken. Wij bepalen de prijzen en wij zijn eigenlijk ook de grootste financier van het zwembad. Dus ja, ik denk dat dat erachter zit. De voorzitter: Dank. Dan is hiermee de tweede termijn afgesloten en kan tot stemming worden overgegaan. De heer Van der Meijden: Als u de toezegging nog eventjes formeel zou willen vaststellen, dat we het allemaal goed hebben en de griffie hem noteert, dan helemaal goed. De voorzitter: De toezeggingen worden sowieso opgenomen in het verslag. We hebben een amendement, we hebben moties en daarna hebben we het voorstel. Volgens het reglement van orde beginnen we met stemmen over het amendement, dan de moties en ten slotte het voorstel. Ik zal aangeven wanneer ik wat in stemming breng en daarbij zal ik ook ruimte geven voor het afleggen van een stemverklaring. Aan de orde is amendement A1, ‘Realistische bijdrage energierekening SGS’. Het amendement wordt in stemming gebracht en met 16 tegen 8 stemmen verworpen.

Tegen hebben gestemd de fracties van CDA, ChristenUnie/SGP, Democraten Gorinchem, Gorcum Actief, SP, Stadsbelang en VVD. Voor hebben gestemd de fracties van D66 en PvdA. De voorzitter: Aan de orde is motie M1, ‘Geen geld in het water gooien’. De motie wordt in stemming gebracht en met 14 tegen 10 stemmen verworpen. Tegen hebben gestemd de fracties van ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief, SP, Stadsbelang en VVD. Voor hebben gestemd de fracties van CDA, D66, Democraten Gorinchem en PvdA. De voorzitter: Motie M2 is motie M4 geworden en motie M3 is ingetrokken. Aan de orde is motie M4: ‘Houd het zwembad betaalbaar voor Blieken’. De heer Den Hartog: Voorzitter. Wij zullen voor de motie stemmen, maar willen wel benadrukken dat naar onze mening de prijzen in overleg met SGS bepaald dienen te worden. De motie wordt hierop in stemming gebracht en met algemene stemmen aangenomen. De voorzitter: Aan de orde is ten slotte het raadsvoorstel. De heer Van der Meijden: Voorzitter. Mijn fractie zal tegen het raadsvoorstel stemmen, niet omdat we het zwembad geen goede toekomst gunnen, want dat is wel degelijk het geval, maar omdat wij het realistisch ramen op een factor 4 een verstandige route O - 45

voorwaarts vinden. Wij staan nog steeds achter het idee van ons amendement en dat is niet te verenigen met dit raadsvoorstel. Het voorstel van burgemeester en wethouders wordt hierop in stemming gebracht en met 21 tegen 3 stemmen aanvaard. Voor hebben gestemd de fracties van CDA, ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief, Democraten Gorinchem, PvdA, SP, Stadsbelang en VVD en de heer Bahlmann. Tegen hebben gestemd de fractie van D66 en mevrouw Hamann. De voorzitter schorst hierop te 22.35 uur de vergadering voor een korte pauze. Schorsing. De voorzitter: heropent te 22.46 uur de vergadering.

8d. Zoekgebied Wind Avelingen (2022-828547)

De voorzitter: Dames en heren. Er zijn moties aangekondigd door de fracties van D66, SP en Gorcum Actief. De raad wordt opgeroepen de bijdragen uit de B&A-sessie niet over te doen, maar zich te concentreren op de moties. Nieuwe zaken kunnen uiteraard wel ingebracht worden. Het woord is allereerst aan mevrouw Hamann van Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Het is natuurlijk helemaal geen verrassing dat wij blij zijn met dit goed voorbereide en gemotiveerde collegevoorstel om te stoppen met de pilot ‘Wind op Avelingen’. Gorcum Actief heeft van meet af aan laten weten dit geen goed idee te vinden, en dat de energietransitie op een andere manier moet worden aangepakt. De nood op het gebied van energie is nu uitermate hoog, ook de noodzaak om dit goed te gaan doen. Sommigen feliciteerden ons en zeiden ‘nou, de vlag kan bij jullie wel uit’, maar wij zien dat dus helemaal niet zo. De vlag kan pas uit als een goede energietransitie en klimaatadaptatie – want dat is ook belangrijk – op de rails staan en werken worden uitgevoerd, dit alles samen met en in overleg met onze partnergemeente Molenlanden. De race is dus helemaal nog niet gelopen. Voorzitter. Tijdens de B&A-sessie hebben wij een tiental argumenten genoemd waarom we willen stoppen met de pilot Avelingen. Dat ga ik nu niet herhalen. Ik wil nu wel kort ingaan op enkele aspecten die nu spelen, zoals tijdverlies.

Ja, als je een project stopt, moet je weer eigenlijk een beetje opnieuw beginnen. Dat kost tijd, maar, weet je: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald, want dat kost nog veel meer tijd! Het woord pilot betekent ‘proef’. Er zijn diverse verkennende onderzoeken gedaan die uitwijzen dat het beter is niet met deze proef door te gaan. Een van de belangrijkste redenen is draagvlak. Er ontstond een paar jaar geleden een soort opstand tegen windturbines, waarbij bedrijfsleven en bezorgde inwoners elkaar vonden in de stichting Mooi en Duurzaam Gorinchem. Een petitie tegen turbines in de stad, of dicht tegen de stad aan, werd door duizenden ondertekend. Maar voorzitter, het was ons inziens nog erger. Drie jaar geleden startte een participatietraject met klimaattafels en een burgerraadpleging. Daar was

O - 46

helemaal geen sprake van een locatie-Avelingen. Een filmpje op YouTube van 15 april 2020 met voorzitter de heer Kees van Willigen bewijst wat ik hier nu zeg. De pilot Avelingen was dus helemaal niet zo’n goed idee, maar we willen het bod van de RES 1.0 wel handhaven, dus mét zon en ja, ook wind én alternatieven zoals geothermie. Dat kan wel, maar het is een grote uitdaging die we samen met onze partners willen aangaan, samen ideeën formuleren en uitwerken. Het kan niet zo zijn dat Gorinchem steeds als een soort haantje de voorste initiatieven naar zich toetrekt en vervolgens laat weten dat het niet doorgaat omdat er geen draagvlak voor is. We moeten echt een spiegel voorhouden en anders gaan denken en werken met onze partners. Om deze reden dienen wij de motie, die we in alle ijver hadden voorbereid en ook al hadden verspreid, nu niet in. Het was bedoeld als een geste, maar het idee dat Gorinchem weer het voortouw neemt, stuit op zoveel weerstand dat wij nu eerst willen gaan praten en niet voor de wind uit willen lopen. We vinden het namelijk veel mooier, zinvoller en ook betrouwbaarder om samen met de RES-partners op te trekken en tot initiatieven te komen. Dat is dan die veelbesproken ‘herijking’, zoals in het coalitieakkoord staat. Laten we samen de schouders eronder zetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir, D66. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel.

Het is een avond vol verrassingen, kunnen we wel zeggen, nu met een amendement dat wel is rondgestuurd, maar niet wordt ingediend. Dat kan allemaal. Wij gaan het amendement dat we hebben rondgestuurd in ieder geval wel indienen, en dat zal ik zo dadelijk toelichten. Voorzitter. Hernieuwbare energie, een betaalbare energierekening, onafhankelijkheid van buitenlandse mogendheden, allemaal zaken waar we met z’n allen naar streven in deze raad, maar de weg ernaartoe blijkt niet zo vanzelfsprekend. Er ligt vanavond een voorstel om ook het laatste zoekgebied voor windenergie, namelijk Avelingen, definitief te schrappen. Een vergaand besluit, waarmee we driekwart van de beoogde windopbrengst naast ons neerleggen, en dat zonder een concreet alternatief voorhanden te hebben, waar de fractie van D66 moeite mee heeft, temeer omdat de beoogde energieopbrengst uit dit windpark genoeg zou zijn om alle Gorcumse huishoudens te voorzien van stroom. Dat is nogal wat en het verdient daarom de nodige zorgvuldigheid in de besluitvorming. Om tot die zorgvuldige afweging te komen, wil ik u meenemen in de consequenties van het voorstel dat vanavond voorligt. In principe zegt het college in dat voorstel “we gooien de deur dicht voor wind op Avelingen, maar we komen later nog wel een keer bij u terug op de vraag waar we elders in de stad een windpark willen realiseren”.

Daarmee houden we de stad niet alleen in blijvende onzekerheid, maar staan ook de klimaatambities uit de Regionale Energiestrategie ineens op losse schroeven. Ik neem u daarom dus mee in de consequenties van dit ondoordachte voorstel. Allereerst: het is vrij aannemelijk dat we de klimaatdoelen uit de Regionale Energiestrategie door deze afslag die wordt genomen niet meer halen, ambities als 35% duurzame energieopwek en 20% energiebesparing in 2030. Het onverkort vasthouden aan het zogenaamde bod is dan ook in principe niets meer dan een papieren werkelijkheid. Ten tweede. We ontnemen Gorcumers de kans om eigenlijk via de kortste route mee te profiteren van de beoogde energieopbrengst en daarmee van schone energie, een leuke O - 47

korting op de energierekening, of van een stukje winstdeling. Misschien kunnen we zelfs het Caribabad ermee opwarmen. Maar omdat een alternatief vooralsnog ontbreekt, komen we ook op dit punt helaas in een uitzichtloze situatie terecht. Of Gorcumers überhaupt nog kunnen meeprofiteren van hernieuwbare energie, wordt daarmee een groot raadsel. Ten derde. Als we de route volgen die het college voorstelt, zijn we nog lang niet klaar. Sterker nog: we beginnen van voren af aan op een nieuw3 locatie ergens in Gorinchem. Hoewel de wethouder die locatie graag nog voor zichzelf houdt, voelen we, denk ik, allemaal aan dat er, du moment dat die locatie bekend wordt, weerstand zal komen en het is maar de vraag of deze wethouder zich dan weer zal laten afschrikken, of niet. De rest van het verhaal kent u wel: terug bij af. Daarmee komen we terecht in een soort uitsterfconstructie, ofwel: we blijven proberen tot er geen locatie meer overblijft, in plaats van nu gunstige voorwaarden te creëren waarop we wel kunnen doorzetten. Dan nog een vierde overweging, voorzitter, en daarna houd ik ermee op. Die zal vooral u moeten aanspreken als boegbeeld van ons stadsbestuur, want met dit voorstel creëert Gorinchem zijn eigen bestuurlijke impasse. Oude tijden gaan herleven, tijden waarin Gorinchem eigenstandig bepaalde wat er zou moeten gebeuren in onze regio.

We weten allemaal dat we jarenlang last hebben gehad van die houding en nu kiezen we er willens en wetens weer voor om eenzijdig te breken met gemaakte afspraken en zetten we de verhoudingen in de regio weer op scherp. De eerste signalen uit Molenlanden zijn ook niet bepaald positief. De wethouder heeft zijn ambtgenoot in Molenlanden ongetwijfeld al gesproken en wij zijn oprecht benieuwd hoe de evenknie van de wethouder in Molenlanden heeft gereageerd op deze move in Gorinchem. Voorzitter. Tot zover onze belangrijkste overwegingen. Het moge duidelijk zijn dat deze raad vanavond ook kan kiezen voor een alternatieve route, en dan niet een platte ‘go’ of een platte ‘no go’, maar een voorwaardelijke ‘go’, een ‘go’ zoals wij dat zelf willen, een ‘go’ voor de volgende fase, waarin we als keiharde voorwaarde meegeven dat Gorcumse huishoudens, c.q. bedrijven, moeten kunnen meeprofiteren van de energieopbrengst. Die voorwaardelijkheid houdt in dat bijvoorbeeld in een volgende fase zaken die nog openstaan eerst naar tevredenheid uitgewerkt moeten worden, wat gewoon ook het plan was in het te doorlopen proces, en uiteraard dat de raad daarover op enig moment wordt geïnformeerd.

Als we dan vervolgens op het punt komen dat we daadwerkelijk die lasten en lasten gaan verdelen, is het ook fair om aangrenzende huishoudens mee te laten profiteren, over de gemeentegrens heen: bestuurlijk je nek uitsteken en de verbinding zoeken met de regio. We blijven het daarom oprecht jammer vinden dat tot nu toe steeds het halve verhaal is verteld aan de mensen: enkel de lasten, niet de lusten, terwijl die lusten juist veelbelovend zijn en voor een kentering kunnen zorgen in het draagvlak. Daarom vragen wij vanavond, D66 en PvdA, een andere wind te laten waaien: de wind op Avelingen waar alle Gorcumers van kunnen profiteren. Hert amendement hiertoe, met als titel ‘Laat Gorcumers meeprofiteren van windenergie op Avelingen’ hebt u reeds in uw bezit. Dank u wel. Amendement A2: Laat Gorcumers meeprofiteren van windenergie op Avelingen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 20 oktober 2022;

O - 48

stelt voor het voorliggende voorstel als volgt te amenderen: 1. bij locatie Avelingen van het Rijkspilotprogramma Hernieuwbare Energie op Rijksgronden, tevens RES-windzoekgebied Avelingen: a. kennis te nemen van de technische onderzoeksresultaten, waaruit blijkt dat de beoogde windopbrengst alle Gorcumse huishoudens kan voorzien van stroom; b. kennis te nemen van de participatie-uitkomsten, waaruit blijkt dat enkel de ‘lasten’ zijn besproken en niet de ‘lusten’ van windmolens; c. alsook uit de verdiepende onderzoeken blijkt dat alle technische aspecten op ‘groen’ staan, te concluderen dat een windpark op locatie Avelingen wenselijk is, onder de voorwaarde dat Gorcumse huishoudens c.q. bedrijven kunnen meeprofiteren van de energieopbrengst; d. het bestuurlijk standpunt ‘voorwaardelijke GO’ (onder de hierboven genoemde voorwaarde) te hanteren in de stuurgroep Avelingen medio november; 2. alle overige (voor)verkenningen naar RES-windzoekgebieden in Gorinchem vooralsnog definitief te staken; 3. de omvang van het RES 1.0-bod onverkort te handhaven en zeker te stellen met de keuze voor Avelingen; 4. in de volgende fase van procesparticipatie en financiële participatie voor Avelingen de invulling van lokaal eigendom uit te werken, waarbij de mogelijkheid bestaat om als gemeente(n) mee te financieren zodat de lusten daadwerkelijk kunnen worden verdeeld.

Hierin ook de mogelijkheid betrekken om de ‘lusten’ te verdelen met aangrenzende inwoners, zoals in de gemeente Altena; 5. daarover te rapporteren aan de raad nadat de vervolgonderzoeken en uitwerkingen zijn afgerond.

De heer Van Houwelingen: Voorzitter, bij wijze van interruptieDe voorzitter: Mijnheer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: De heer Tekir zei al: een avond vol verrassingen. Nu ben ik ook verrast, want ik kan me nog goed herinneren dat er in februari een spandoek hing waar D66 op stond. Wat heeft u doen bewegen om van gedachten te veranderen, of was dit een publiciteitsstunt? De heer Tekir: Dank voor deze vraag, heel fijn dat die wordt gesteld. Ik had gehoopt dat de heer Van Houwelingen niet het spandoek had gelezen, maar ons verkiezingsprogramma en daarin stellen wij heel simpel dat wij in afwachting zijn van al die onderzoeken die uitgevoerd zouden worden. Die onderzoeken zijn nu uitgevoerd en daar trekken wij een conclusie uit. De heer Van Santen: Voorzitter. Ik hoor de heer Tekir zo aan en ik begrijp de vraag wel van mijn collega van de SP, want wij vinden dit ook wel een beetje gekke invalshoek. Volgens mij hebben we het afgelopen jaar heel veel initiatieven gehad in de raad, en was het niet uw partij die in de vorige periode aangaf: windturbines als deze horen eigenlijk op zee thuis? Dat was toen uw pleidooi en uw partij was ook nog eens mede-indiener van de motie ‘Windmolen-Vrij dichtbij’, waarin u onder andere pleitte voor natuurbehoud op Avelingen. Het gevolg daarvan was dat u op die billboards terechtkwam.

Ik vind dit dan ook een gek verhaal, of praten we nu met een ander D66? De heer Tekir: Voorzitter, ik moet oprecht bekennen dat ook deze vraag heel fijn is, want die geeft alleen maar aanleiding om er een toelichting op te geven. Ja, meneer Van Santen, wij hebben inderdaad mede de motie ingediend om windmolens mogelijk te maken buiten de 500 m-grens van woningen. Met die opdracht is het college ook aan de slag gegaan en is deze verkenning uitgevoerd. Het windpark dat nu is gesitueerd op Avelingen voldoet O - 49

ook aan die opdracht. Het is een van de redenen waarom wij, als we consequent zijn in onze besluitvorming, nu niet kunnen zeggen dat we ineens iets anders vinden. Nee, we hebben die opdracht zelf gegeven en het ambtelijk apparaat / het college is ermee aan de slag gegaan. Zij hebben een plan bedacht waarmee ze voldoen aan onze motie, en nu zouden we ineens iets anders vinden? Ik zou u de vraag willen stellen waarom u niet instemt met dit voorstel, dat voldoet aan uw motie. De heer Van Santen: De motie gaat niet alleen over 500 meter, de motie roept tot heel veel aspecten op. De uitkomst van deze motie gaat onder andere over natuurbehoud, over geluidsnormen, over rekening houden met de buren. Je zou eigenlijk moeten zeggen dat de motie inderdaad is uitgevoerd en dat de uitkomst daarvan nu leidt tot dit voorstel. Dat is dus in lijn met uw eigen motie. De heer Tekir: Voorzitter. Ik constateer dat de heer Van Santen niet reageert op mijn vraag. Ik wil van u nog steeds weten waarom u niet instemt met een uitkomst waartoe u zelf heeft opgeroepen. En dan als reactie op uw vraag: aspecten als natuur, scheepvaart et cetera zijn allemaal onderzocht. Ik heb in mijn bijdrage ook aangegeven dat in de volgende fase de aandachtspunten die nu nog op oranje staan uiteraard op groen moeten komen. Dat is ook de voorwaardelijkheid.

De onderzoeksfase moet netjes afgerond worden voordat die voorwaardelijke ‘go’ een definitieve ‘go’ kan worden. De heer Van Santen: Ik wil er wel op reageren, maar mijn collega zal daarover zo meteen ook een pleidooi toelichten en het is misschien goed ook daarvoor even aandacht te hebben. Overigens roep ik nog even in herinnering dat wij destijds niet voor het onderzoek hebben gestemd. De heer Tekir: Voorzitter. Ik ben nog steeds in afwachting van een reactie op mijn vraag aan de heer Van Santen. Waarom gaat u kennelijk niet instemmen met een voorstel dat voldoet aan de motie die wij destijds hebben ingediend? De heer Van Santen: Nee, het is een gezamenlijke motie en de uitkomst daarvan voldoet uiteraard niet. Dus ik snap niet waarom u zegt dat die wel voldoet. Volgens mij voldoet het niet. De heer Tekir: De situering zoals nu voorgenomen op Avelingen voldoet aan de 500 mgrens die is opgenomen in de motie die wij samen hebben ingediend. De heer Van Santen: Ja, maar nogmaals: de motie gaat verder dan alleen die 500 meter. Er staat ook letterlijk natuurbehoud in en draagvlak, er staan veel meer factoren in. U haalt steeds één punt uit die motie, maar de motie gaat veel verder. Volgens mij moet u de motie nog een goed lezen die u zelf heeft ingediend.

De heer Tekir: Ik heb de motie heel goed gelezen en tot slot: daarom is het ook een voorwaardelijke ‘go’, om nu aan de slag te gaan met de verdeling van de lusten, waarmee juist aan dat draagvlak kunnen werken. Dank u wel. De voorzitter: Het punt is gemaakt. Dank u wel. De heer Van Houwelingen, SP.

O - 50

De heer Van Houwelingen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil beginnen met de mensen te bedanken die zich sterk hebben gemaakt tegen de windturbines op Avelingen, bedanken voor de geleverde input, de acties als de petitie, het spandoek, het inspreken op de Zeepkist en in de zaal. Het is een goede manier om zorgen duidelijk te maken. Voorzitter. Ook de SP maakt zich zorgen, zorgen over de gevolgen voor broedvogels en reeën en zorgen over de effecten van geluid en laagfrequente trillingen op nachtrust en de gezondheid van onze inwoners, arbeiders en buren. Het is niet voor niets dat het RIVM een expertisecentrum is gestart dat kijkt naar de gevolgen voor de volksgezondheid als er windturbines worden geplaatst. Maar de SP maakt zich ook zorgen over de klimaatverandering. De SP vindt daarom dat Gorinchem zijn verantwoordelijkheid moet nemen en aan de RES-opgave moet voldoen. Sterker nog: we moeten meer doen. We moeten veel meer aandacht besteden aan energiebesparing, het isoleren, het optimaliseren en tegengaan van onnodig energiegebruik. Wij als burgers, maar ook bedrijven en instellingen. Zij gebruiken 75% van de energie in Gorinchem en wanneer zij niets doen, kunnen we de hele polder wel vol zetten met windmolens. Het is tijd voor klimaatrechtvaardigheid. Voorzitter. Tijdens de B&A-sessie werd hard geroepen om een alternatief.

SP-Gorinchem heeft uitgerekend dat we helemaal niet zoveel windmolens nodig hebben om aan de RESopgave van de Alblasserwaard te voldoen, tenminste: wanneer we de daken van corporatiewoningen en bedrijven beter benutten. Wat ik vorige week al aangaf, bieden panelen op corporatiewoningen in Molenlanden en Gorinchem een mogelijkheid die al tegen de 35% van ons totale zonnebod komt en overeenkomt met 50% van ons windaanbod, namelijk 206 terajoule. Ook zijn er veel onbenutte bedrijfsdaken. Gelukkig zijn beide gemeenten daarmee inmiddels bezigMevrouw Van Oversteeg: VoorzitterDe voorzitter: Mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Ik wil even reageren op wat de heer Van Houwelingen zei over zonne-energie. Hoe kijkt u er dan allereerst naar vanwege het feit dat we juist hadden afgesproken zon en wind te combineren? De heer Van Houwelingen: Een goeie vraag. Ik zeg ook dat we ‘niet zoveel’ windmolens nodig hebben, dat betekent niet dat we helemaal geen windmolens meer nodig zullen hebben. Ik daag de wethouder en het team uit verder te zoeken naar een goed alternatief. Mevrouw Van Oversteeg: Verder bordurend daarop een vervolgvraag. Ik heb uitgerekend dat om in de buurt te komen van het windbod honderd hectaren oppervlakte zonnepanelen nodig zijn.

Hoeveel denkt u daarvan te gaan redden met corporatiewoningen? De heer Van Houwelingen: Dat zeg ik zojuist: volgens onze berekening kunnen we tot 206 terajoule komen. Met de windmolens wordt 400 terajoule gevraagd, en dat is nog volgens het originele bod, dus met de A15 en Avelingen erbij. Ik denk dat we daarmee een heel groot deel hebben gedekt.

O - 51

Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, ten slotte. POORT6 is al druk bezig met zonnepanelen, wat natuurlijk enorm te waarderen is. Maar dat betekent ook dat de opgave die zij daarin doet feitelijk niet meerekent in het RES-bod. De heer Van Houwelingen: Klopt ook. Ik heb overigens begrepen dat sowieso alle zonnepanelen die woningbezitters en huurders plaatsen niet meedoen in het totale RESbod. Sterker nog: ook besparing doet niet mee in het RES-bod. Het houdt in dat je nooit tot een verlaging tot het RES-bod komt wanneer je dat niet mag meerekenen. Mevrouw Van Oversteeg: Kortom, voorzitter, dan constateer ik samen met de heer Van Houwelingen van de SP dat je daarmee nooit de opgave van het RES-bod zult halen. De heer Van Houwelingen: Wanneer je het precies volgens die lijn invult, ben ik het ermee eens. Ik laat wel zien dat daar veel mogelijk is. Besparen is toch wel een wezenlijk deel van de totale energieopgave. Daarnaast zijn er andere technische mogelijkheden, maar dan zou het te technisch worden en dat wil ik niet, maar gas en elektra worden bij elkaar, als één op één, weggezet in energie. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, om te voorkomen dat we in technische zaken verzanden: ik hoor de heer Van Houwelingen zeggen dat er meer mogelijk is, maar dat betekent niet dat het ook haalbaar is. De heer Van Houwelingen: Misschien niet helemaal, nee.

Daarnaast komen er, en dat is het andere alternatief, ruim driemaal zoveel turbines op zee, van 21 naar 70 gigawattuur, en dat is zo’n 90% van onze elektriciteit die van de Noordzee komt. De landelijke SP heeft CE Delft laten doorrekenen dat ruim 90% van de benodigde energie voor huishoudens kan worden opgewekt wanneer ze voor die geschikte daken komen te liggen, en dat komt bovenop de turbines op zee. En dan hebben we straks landelijk met een overschot te maken, zelfs inclusief de energieslurpende datadozen. Voordat we de projecten lokaal starten voor hernieuwbare energie, is dit het moment om het over lokaal eigenaarschap te hebben. Zon en wind zijn van iedereen en de energietransitie zou van ons allemaal moeten zijn. Het participeren in winstgevende projecten voor hernieuwbare energie biedt kansen voor alle inwoners, tot en met de kleine beurs, om mee te doen met de energietransitie. Dan heb je het over klimaatrechtvaardigheid. Een eerlijke verdeling tussen de lusten en de lasten. Het streven naar 50% lokaal eigendom is specifiek gericht op wind- en zonneprojecten, maar dit kan natuurlijk ook toegepast worden op lokale warmtebronnen. Voorzitter. Deze wethouder volgt bijna dezelfde route die de SP heeft uitgezet. Wij roepen de wethouder dan ook op: maak het af en stop met de windturbines op Avelingen.

Stop met deze windturbines omdat ze voor de lokale RES naar onze mening niet nodig zijn, stop met deze windturbines omdat ze voor de nationale RES-opgave niet nodig zijn, omdat de regering inmiddels heeft gekozen voor wind op zee, en stop met deze windturbines omdat we weten dat er schadelijke gevolgen zijn voor de volksgezondheid. Tot slot. Het hele verhaal dat ik zojuist heb verteld heeft geleid tot een motie. De SP en Gorcum Actief hebben hard gewerkt aan een voorzet en samen met ChristenUnie/SGP, VVD en Stadsbelang zijn we tot een motie gekomen. Hiermee denken wij niet alleen Gorinchem, maar ook onze buren te kunnen beschermen en willen wij dat iedereen bij O - 52

zon- en windprojecten mee mag profiteren. Maar inderdaad, vlak voor deze avond heb ik begrepen dat gevraagd was deze motie aan te houden. Mevrouw Hamann heeft dat net uitgelegd, omdat we met Molenlanden, net als bijvoorbeeld de waterschappen een belangrijke partner, beter eerst nog in overleg kunnen gaan. De heer Tekir: VoorzitterDe voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: U begrijpt dat verrassende moves wel vragen om iets meer toelichting. Als je een motie opstelt, is daar, naar ik mag aannemen, goed over nagedacht in coalitieverband, met vijf partijen nota bene, en als die dan ineens zonder enig debat wordt ingetrokken, vraagt dat mijns inziens wel om iets meer toelichting. Waar zit de pijn? De heer Van Houwelingen: Voor ons persoonlijk is er geen pijn aan verbonden. De motie is gedeeld met de raadsleden in Molenlanden en daar zijn signalen vandaan gekomen dat ze niet zomaar iets vast willen hebben staan, zeg maar, en daarover graag willen meepraten, omdat ze vinden dat Gorinchem niet zomaar in één keer alles van tafel kan vegen. Ze willen er graag over meepraten en kijken waar we dan op uitkomen. Dat is de vraag die ik heb gehoord en dan vind ik het terecht dat we de motie aanhouden en goed in overleg gaan.

De heer Tekir: Dit is wel tekenend, ook voor de werkwijze die door het college wordt gehanteerd op dit dossier, maar goed, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Betekent dit dan ook dat u nu wel pleit voor dat wat in de RES was opgenomen? Ik hoor u ook zeggen dat u hecht aan participatie in de opbrengst. Kan ik daaruit afleiden dat u positief staat ten opzichte van het idee dat wij hebben ingebracht? De heer Van Houwelingen: Nou, zoals ik uw amendement heb gelezen, hangt dat aan de ‘go’ vast en daar staan wij als SP niet achter. De heer Tekir: Ja, een voorwaardelijke ‘go’, om dat even te verduidelijken, maar daar komen we vanavond vast nog wel over te spreken. Mevrouw De Groot: VoorzitterDe voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Ik hoor de heer Van Houwelingen zeggen dat we als Gorinchem niet zomaar alles van de tafel kunnen schuiven en dat we met onze rechtspartners in gesprek moeten gaan. Maar vanavond wordt ons gevraagd een ‘no go’ te geven, dus dan gaan we toch niet als gelijkwaardige rechtspartners dat gesprek in, als wij nu al alles van de tafel schuiven? De heer Van Houwelingen: Volgens mij ging dit om de motie waarover wij in gesprek zouden gaan en niet over het raadsvoorstel.

Mevrouw De Groot: Maar als je nu een ‘no go’ geeft voor windmolens op Avelingen, ga je alsnog niet als gelijkwaardige partners aan tafel, want we besluiten hier dat we dit niet willen doen en daardoor halen we de klimaatdoelen van de RES niet. O - 53

De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Voorzitter, als ik daarop mag reagerenDe voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: De afgelopen vier jaar is gesproken met een reeks aan partners over een energiestrategie. Gorinchem heeft daarin steeds zo’n beetje het voortouw genomen en gezegd: we doen hier ‘dit’ en we doen daar ‘dat’. Tot twee keer toe heeft Gorinchem ook besloten om niet op die ingeslagen wegen door te gaan. Dit is de tweede keer. Wat in het geding is, is betrouwbaarheid. De gemeente Gorinchem – het gaat niet over het hele RES-gebied, maar expliciet over Gorinchem – heeft bij het bedrijfsleven in deze stad het vertrouwen verkoren door ijzerenheinig door te zetten op Avelingen. Doordat Gorinchem elke keer besluiten neemt over alleen het Gorinchemse grondgebied, heeft dat gevolgen voor de partners. Ook daar word je een minder betrouwbare partner als je daarin elke keer solo opereert. Daar willen we van af en dat is de enige reden voor het aanhouden van deze motie, waarin overigens lokaal eigendom royaal wordt benoemd, met stip op 1 zelfs, maar dit terzijde. Als je samen met anderen iets moet bereiken, zul je samen moeten werken en niet alles naar je toe moeten trekken en elke keer zelf besluiten nemen daarover. Dat is de reden waarom wij even pas op de plaats maken. Maar Avelingen krijgt absoluut een ‘no go’.

Als we nu doorgaan met Avelingen, hebben we daar straks als gemeente, maar ook als RES, helemaal niks meer over te zeggen, omdat het geheel en al van Rijkswaterstaat is. Dat zijn we dan gewoon kwijt. De heer Tekir: VoorzitterDe voorzitter: We gaan het nu continu hebben over een motie die niet is ingediend en dan wordt het op een gegeven moment een spookvergadering. Ook gezien de tijd, denk ik dat we ons beter kunnen richten op de stukken die wel voorliggen. De heer Tekir: Het gaat niet over de motieDe voorzitter: Ik geef de heer Van Houwelingen nu het woord. De heer Van Houwelingen: Ik was al bijna tot een afronding gekomen. Mevrouw Hamann heeft hem netjes ingekopt, dus ik kan nu afronden. De voorzitter: Dank u. De heer Schefferlie, Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Voorzitter, dank u wel. Ik hoop dat u mij toestaat een compliment te geven aan een wethouder, zonder enige vergelijking te willen maken met collega’s. De heer Mark de Boer is natuurlijk vrij nieuw voor ons, we hebben deze week kennis gemaakt, ook in I&O en B&A, en ik moet zeggen dat het tot nu toe allemaal heel positief is geweest. Zo te zien is hij een gedreven, en ik denk ook slimme bestuurder. Mooi om die op belangrijke dossiers te hebben. Dat wilde ik toch even zeggen. We hebben goede sessies gehad, dus die hoeven we niet allemaal over te doen.

Ik heb een beetje hetzelfde als mevrouw Hamann, van: hé, moeten we nou zo blij zijn? Wij hebben uiteindelijk ook in ons verkiezingsprogramma gezet dat we die windturbines niet willen. Dat was voor ons niet zo’n makkelijke slag, omdat je de noodzaak ziet dat er iets moet O - 54

gebeuren, maar in die hele onderzoeksfase, zeg maar, ging het ook heel erg om draagvlak. Daar hebben we niet alleen de gemeente mee laten tobben, dat hebben we zelf ook gedaan en daarin zagen we gewoon heel uitdrukkelijk dat die ruim onvoldoende was, zoals we niet alleen uit onderzoek, maar ook in onze eigen gesprekken hebben moeten leren ontdekken. Het is heel goed dat nog eens een keer voor Gorinchem-Oost wordt onderstreept dat we daar definitief mee stoppen, dat deden we uiteraard ook, maar ook Avelingen. Maar blij, nee, want je ziet dat er tegelijkertijd zo’n grote opgave ligt, waarvan het wel verrekte moeilijk wordt, ondanks dat we, denk ik, een mooie wethouder hebben op dit thema, om dat dan ook waar te gaan maken. We zijn heel benieuwd hoe we dat gaan doen. Wat ik verrassend vond in de B&A-sessie, is dat de wethouder uiteindelijk wel aangaf dat misschien nog wel eens gekeken zal worden naar een andere plek in Gorinchem. Dat wekt bij mij wel wat onrust, want als Gorinchem-Oost niet meer kan en Avelingen niet, en we zullen ze, denk ik, niet in de binnenstad neerzetten, dan blijven de landelijke gebieden aan de grenzen van Gorinchem-Noord zo’n beetje over. Dat schept weer onrust als we het niet benoemen, terwijl je op je vingers kunt natellen waar dat dan eigenlijk zou liggen. Dat is jammer.

Een andere zorg die ik nog heb betreft het enthousiasme van de technici die bij de I&Osessie waren. Ze waren zó enthousiast aan het vertellen met al hun kennis, dat ik me afvroeg of ze wel hadden gelezen dat er een ‘no go’ wordt voorgesteld. Ze bleven maar wild enthousiast over al die mogelijkheden en dat maakte me extra ongerust, omdat we ook te horen kregen dat uiteindelijk de provincie het bevoegd gezag is. Ik hoop niet dat onze wethouder behalve slim ook sluw is en uiteindelijk denkt van: nou, ik heb zo’n zin om die RES te realiseren, uiteindelijk is het misschien toch de provincie die het gewoon doet. Dan hou ik me even vast aan wat mevrouw Hamann zei in B&A: een wethouder die dat zou laten gebeuren is geen knip voor de neus waard. Ik denk ook: dat mag niet gebeuren, we zullen de oorlog verklaren als Gorinchem aan de provincie Zuid-Holland, je kunt niet als zo’n breed draagvlak gemist wordt dat toch doorzetten. Dat vind ik ook een appel waard aan D66. U weet hoe vaak ik fan ben van D66, maar wat ik wel merk als patroon is dat er een hardnekkigheid is, ook als je moet vaststellen dat er geen draagvlak meer is. Dan moet je misschien ook soms de knop omzetten van: hé, laten we kijken naar wegen die nog wel realistisch gezien haalbaar zijn, en dat is gewoon nu niet meer zo. Dus we gaan het amendement niet steunen. De voorzitter: De heer Tekir.

De heer Tekir: Ja, ik wil daar toch even op reageren, want ik deel eigenlijk heel veel van de verbazing van de heer Schefferlie uit de vorige B&A-sessie. Kijk: het amendement komt eigenlijk voort uit een gebrek aan alternatief. We willen allemaal die klimaatambities uit de RES realiseren en tegelijkertijd constateren we met z’n allen dat we daar een flinke hap uithalen, maar nog geen enkel alternatief hebben hoe we dat gaan doen. In die situatie houden wij vast aan datgene wat we hebben. We hebben A15-oost tegelijkertijd wel laten vervallen, omdat die niet voldeed aan de 500 meter-motie die we eerder hebben ingediend. Bij gebrek aan beter, eigenlijk bij gebrek aan überhaupt een alternatief, ligt dit voorstel nu voor.

O - 55

De voorzitter: U hebt uw punt nu wel gemaakt. De heer Tekir: En zo kunt u het amendement ook interpreteren. De voorzitter: Eerst de heer Schefferlie, dan mevrouw Hamann. De heer Schefferlie: Wij vinden dat een hardnekkigheid die niet in evenwicht is met wat gewoon in de stad leeft en hoe de verkiezingsuitkomsten waren. Ik denk dat D66 gewoon iet moet doen aan die hardnekkigheid. U kunt die energie beter benutten om de landelijke politiek, en uw eigen partij in het bijzonder, wakker te schudden. We zijn natuurlijk in Gorinchem, net als alle regio’s, opgescheept met een veel te beperkte opgave met wind en zon alleen, in een regio, een mini-RES hier, waarvan ik denk: waauw, hoe beperkt is dat, zo’n stedelijk gebied, en een ander deel dat eigenlijk in het Groene Hart ligt, dus dat is een drama. Daar moet de energie naar uitgaan en jammer dat we ons gevangen laten houden. Wij roepen op: beste college, beste wethouder, laten we ons innovatiecentrum straks aanzetten en met ons bedrijfsleven alles uit de kast halen wat je wel kunt doen, maar dat lijkt me een helse opgave. Uw ideeën vinden we desalniettemin niet goedDe heer Tekir: Voorzitter, de heer Schefferlie kan wel verwijzen naarDe voorzitter: Laten we ons even beperken tot het Gorcumse, zou ik zeggen.

De heer Schefferlie: Dat vind ik echt heel onjuist, voorzitter! Wij mogen ons hier ook best uiten over de verwonderingen die ons landelijk hier zo beperken. Als dat ook al niet meer kan! De voorzitter: Nou, een hele korte reactie dan van de heer Tekir en dan gaan we verder. De heer Tekir: Heel kort. Het is natuurlijk iets te gemakkelijk van de heer Schefferlie om nu te verwijzen naar landelijke afspraken. Ik wil hem heraan herinneren dat deze hele exercitie is begonnen in zijn coalitieperiode. De heer Schefferlie: Ja, zeker, zeker, en je hebt natuurlijk ook de verplichting met die grote opgaven die we hebben om alles goed te onderzoeken. Alleen, als je het dan onderzoekt, en het draagvlak was een heel belangrijk element om te onderzoeken, en als die conclusie dan zo duidelijk is, dan moet je niet halsstarrig altijd maar toch je zin willen doordrijven in iets wat Gorinchem dus kennelijk in ruime meerderheid niet wil. Voorzitter, dan nog heel kort over de niet ingediende motie.

Ik ga u een beetje voorspellen hoe dat ongeveer gegaan is, want ik vond hem buitengewoon ambtelijk opgesteld, heel keurig en correct, zodat ik dacht: hé, wat een nieuw talent in de coalitie, of is die misschien ambtelijk aangereikt, met een mooi plaatje en al? En heel toevallig dachten alle coalitiepartijen dat het een heel goed idee was om die in te dienen, lekker in gezamenlijkheid, ongetwijfeld allemaal in de geest van de nieuwe bestuurscultuur die we nastreven. Maar goed, dan wordt dat natuurlijk bij de buren bekend, en die denken: verrek, nu hebben we die zoekgebieden al niet meer en gaan ze ook nog eens criteria opstellen waarbij we niet eens betrokken zijn en voor het blok komen te staan. Allemaal, vermoed ik, via dezelfde bestuurlijke kanalen en dezelfde fracties die zo lief dit voorstel hadden gekregen, krijg je nu het vriendelijke verzoek: doe nog maar eventjes niet, we

O - 56

kunnen dat veel beter allemaal samen doen. Ja, en doe het dan ook samen bijvoorbeeld met D66, want hoe je het wendt of keert, die hadden toch wel eerst een idee over het delen van lusten en lasten. Dus het was sympathiek geweest, als u het dan toch allemaal zo samen wilt doen, niet alleen naar de RES-partner te kijken, maar naar ons allemaal, zeker als u het zo vriendelijk voorgeschoteld krijgt. Mevrouw Hamann: VoorzitterDe voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Ik ben blij met de suggestie van de heer Schefferlie om alles samen te doen. Ik stel dan ook voor om de volgende keer, als we de motie wel gaan indienen, de motie samen te maken, maar ook samen met de partnergemeente. De heer Schefferlie: Ja, als we er samen uitkomen natuurlijk hè? Want u moet wel een beetje opletten wat u schrijft. Bij uw vijfde bullet schrijft u namelijk gewoon dat we streven naar de inzet van windturbines. Ojee, dacht ik toen: dan krijg ik het nog drukker op mijn spreekuur voor verwarde Gorcum Actief-stemmers, want in uw programma staat natuurlijk heel groot “geen windturbines”. Maar wat schrijft u bij bullet vijf? Daar schrijft u: we streven naar de inzet van windturbines! Mevrouw Hamann: Voorzitter! De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: De heer Schefferlie is nu toch echt wel heel erg in de war.

Als hij het over verwarde Gorcum Actievers heeft: de Gorcum Actievers zijn zeker niet verward en ons verkiezingsmotto was – en dat plaatje staat hem vast nog heel helder voor de geest, met de mooie tekening van Gorinchem –: ‘Dat kan anders!’. We hebben nooit gezegd dat we tegen windenergie zijn, we hebben gezegd dat het niet op Avelingen moest, en dat is een wezenlijk verschil. De heer Schefferlie: Ik doe het bijna dagelijks: voor het slapengaan lees ik nog even uw programma. De eerste bullet in uw eerste hoofdstuk luidt: ‘Geen windturbines’. En wat schrijft u hier nu in bullet vijf: we streven naar de inzet van windturbines, weliswaar de meest stille, maar het is gewoon een hele omwenteling. En ik heb echt al die verwarde mensen op mijn spreekuur, dus doe er wat aan alstublieft! Mevrouw Hamann: VoorzitterDe voorzitter: Dit lijkt me voldoende zo, want voordat je het weet moet ik als burgemeester in het kader van verwarde personen nog een politiemaatregel nemen! Mevrouw Hamann: Voorzitter. Wij hebben echt geen verwarde personen. Ik raad de heer Schefferlie echt aan het programma eens een keer te bekijkenDe heer Schefferlie: Ik kan het u zó laten zien! Mevrouw Hamann: Het gaat over Avelingen. Het aanbod om samen tot een motie te komen blijft wat ons betreft overeind. O - 57

De voorzitter: Waarvan akte. De heer Schefferlie: We gaan het zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Klein, Stadsbelang. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Het zal de zaal niet verrassen, zelfs D66 niet, dat ik op voorhand al kan zeggen dat wij het ingediende amendement niet zullen steunen. Want tijdens voorgaande bijeenkomsten hebben wij van Stadsbelang al meermalen aangegeven dat de zoekgebieden Avelingen en A15 ongeschikte en ongewenste zoekgebieden zijn binnen Gorinchem. Het plaatsen van windturbines op deze locaties heeft een te grote impact op de Gorcumse inwoners en bezoekers, met continu geluidsoverlast en schaduw tot aan de vesting. Het brengt de veiligheid van de stad in gevaar met een opeenstapeling van risicofactoren en we lopen ook nog het risico kwijt te raken waar we zo trots op zijn. Voorzitter. Dat verduurzaming een belangrijk thema blijft zullen wij vanuit Stadsbelang eerder onderstrepen dan ontkennen. Wij hebben dan ook meermalen aangedrongen op snel en adequaat handelen, want we kunnen natuurlijk op korte termijn de nodige slagen slaan, eenvoudige verduurzamingsslagen die helaas de afgelopen jaren zijn blijven liggen.

Denk daarbij onder andere aan de inzet van zonnepanelen op gemeentelijke panden, het openstaan voor flexibele regelgeving, of het inzetten van creatieve oplossingen, bijvoorbeeld zonneweides op parkeerterreinen, en dan kunnen we misschien bij het Caribabad beginnen, want die hebben het sowieso nodig. Maar ook wind als groot onderdeel van het erg ambitieus gegeven RES-bod blijft voor Stadsbelang een open discussie. De dichtbevolkte gemeente Gorinchem heeft misschien een minimaal aantal mogelijke opties waarover gepraat kan worden, maar dan kunnen we met onze RESpartner wel gezamenlijk in gesprek blijven, maar wel in samenspraak met de omgeving, want waar dan ook zal dit een gigantische impact hebben. Voorzitter. Tot slot willen wij van Stadsbelang het college meegeven meer aandacht te besteden aan lokaal eigenaarschap, zodat we in de toekomst ook de gesprekken kunnen voeren over de lusten in plaats van over de lasten, zoals al eerder aangegeven. Maar nogmaals: niet ten koste van de inwoners en bezoekers van Gorinchem, want daarvoor zijn wij allen gekozen als raadsleden: voor Gorinchem. Bedankt, voorzitter. De heer Tekir: VoorzitterDe voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Een verhelderingsvraag.

Ik ben inderdaad niet verrast door de bijdrage van de heer Klein, ik had van Stadsbelang wel verwacht dat zij een pleidooi zou houden tegen windmolens op Avelingen, of eigenlijk tegen windmolens in Gorinchem, want dat waren de verkiezingsbeloften. Maar bent u wel voor windmolens op een andere plek in Gorinchem en, zo ja, waar? De heer Klein: Ik wil die vraag best nog een keer beantwoorden, maar dan hoop ik wel dat we het daarbij deze keer kunnen laten, want ik heb deze vraag volgens mij al meermalen beantwoord in de raad. Wij kunnen het gesprek daarover voeren, zoals ik net ook in mijn pleidooi heb aangegeven, maar niet ten koste van de Gorcumer. O - 58

De heer Tekir: Dat blijft toch vaag. Niet ten koste van de Gorcumer, maar wel in Gorinchem? De heer Klein: Precies, dat zou een optie kunnen zijn, maar daarvoor moet bewezen worden of het wel of niet een impact zou hebben. De huidige locaties die zijn aangewezen als zoekgebieden hebben overduidelijk nul komma nul draagvlak gehad in de stad, behalve bij D66 na de verkiezingen. Daar wil ik het bij laten. De heer Tekir: Helder dat ook Stadsbelang nog kansen ziet voor windmolens in Gorinchem. De heer Klein: Dat zeg ik niet, maar laten we deze discussie niet opnieuw voeren, want dat lijkt me erg onzinnig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot, PvdA. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. In een tijd waarin Groningen wordt geteisterd door aardbevingen vanwege gaswinning, een tijd waarin we onafhankelijk willen worden van Russisch gas en, misschien nog wel het belangrijkste op dit moment: een tijd waarin onze energierekeningen de pan uitrijzen, moeten wij iets doen om dit in de toekomst te voorkomen. Nu wordt zowel nationaal als lokaal actie ondernemen om de energierekening voor inwoners en bedrijven betaalbaar te houden, maar dit zijn allemaal kortetermijnoplossingen. Er is nu ook actie nodig om dit in de toekomst betaalbaar te houden. Wat de PvdA betreft speelt duurzame energie hierin een grote rol.

Er is nu een grote urgentie om aan de slag te gaan met duurzame energie en wij zijn dan ook nog steeds verbaasd door dit voorstel van het college. Wij vinden het bijzonder dat het college het standpunt van maatschappelijke onwenselijkheid blijft aanhouden, terwijl de lusten van windturbines vooralsnog niet zijn meegenomen in een participatietraject. Dit kan de uitkomst van participatie wel degelijk beïnvloeden. Wij willen, zoals ook bedoeld met het amendement dat wij samen met D66 indienen, dan ook dat er eerst verdiepende onderzoeken plaatsvinden, waarin ook de lusten worden meegenomen in het participatietraject. Daarna kunnen we als raad een weloverwogen besluit nemen. Ten tweede vinden we het ook merkwaardig te noemen dat er momenteel geen alternatieven voorhanden zijn, terwijl tegelijkertijd duidelijk is dat er nog maar beperkt ruimte is in Gorinchem. Wij snappen dan ook niet dat het college dit niet benoemt in het voorstel. Wees transparant, duidelijk en laat zien dat de urgentie voor duurzame energie echt gevoeld wordt. Ambitie ontbreekt in dit voorstel, er is geen duidelijke visie. Wij roepen het college op om een proactieve houding aan te nemen wat betreft duurzame energie. De raad heeft in de vorige periode ingestemd met RES 1.0 en de doelen en die kunnen we niet zomaar aan de kant schuiven vanwege een nieuwe politieke realiteit. We moeten denken aan de lange termijn.