08 08 Bijlage 1 Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle.pdf

Blad 30 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Realiseren van een robuust groen- en natuurnetwerk: Versterken groenstructuur Uitbreiding natuurnetwerk afronden Waterbuffers Transformatie bossen Verstedelijking: Zorgen voor kwaliteit van ontwikkelingen Reserveringen binnenstedelijke locaties Levendig centrum en florerende detailhandel: Levendig en aantrekkelijk centrum Bereikbaarheid voorzieningen Groene, gezonde en toekomstbestendige wijken: Inzicht in hitte Vergroenen van wijken Bereikbare voorzieningen Iedereen vitaal: Fysieke toegankelijkheid Beweegvriendelijke ruimte Toepassen pijlers GGD Faciliteren van wijkinitiatieven Ruimte voor evenementen in de kernen Vitale, innovatieve en duurzame bedrijventerreinen: Circulariteit stimuleren Vergroening bedrijventerreinen Bereikbare bedrijventerreinen Mix van recreatie, landbouw- en energietransitie met het landschap als kader: Recreatie en natuur in balans Aansluiting op energie HUBS Uitgangspunten voor het beheer van de Fysieke Leefomgeving De uitgangspunten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte met betrekking tot de gebruikerslaag zijn als volgt: Bij herinrichtingen worden omwonenden actief betrokken. We inventariseren de beleving en laten omwonende participeren in het traject.

Bij speelvoorzieningen worden ook specifiek kinderen betrokken; Door middel van communicatie maken we inwoners en ondernemers bewust van de positieve effecten van meer groen in de omgeving. We stimuleren inwoners om ook een steentje bij te dragen; We nemen de rol in van een faciliterende overheid: o We hebben aandacht voor klachten en meldingen vanuit de gemeenschap, en streven ernaar die zo snel mogelijk af te handelen; o We zetten in op bewustwording bij inwoners en ondernemers met betrekking tot de positieve effecten van meer groen: we stimuleren het ontstenen van tuinen, het gebruik van regentonnen en de aanleg van groene daken en gevels; o We werken aan een participatiebeleid met kaders, uitgangspunten en intenties:

Blad 31 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

De bijdrage van bewoners, ondernemers en organisaties aan het onderhoud van de openbare ruimte is waardevol. De gemeente stimuleert participatie vanuit de samenleving, binnen daarvoor opgestelde en geldende kaders. We bevorderen participatie en initiatieven die bijdragen aan het aantrekkelijk maken van de buurt: ontmoeting, vergroening, moestuinen, geveltuinen, boomspiegeltuinen, de adoptie van groen etc. We verminderen de regeldruk voor deze initiatieven. Initiatieven die een risico kunnen vormen, bijvoorbeeld dat het vasthouden van kwaliteit lastig is, wijzen we af. We kijken altijd wat mogelijk en realistisch is binnen kaders; We hebben aandacht voor initiatieven en ideeën vanuit de samenleving. Bij een nieuw initiatief houden we een dialoog en vragen we wanneer wenselijk om het uitzetten van een enquête, waaruit blijkt dat de omgeving het initiatief ondersteunt; Er wordt waar mogelijk en wenselijk een verantwoordelijke aangewezen met betrekking tot buurtinitiatieven. We nemen initiatieven mee in de monitoring en schouwronden en hebben minstens halfjaarlijks contact met initiatiefnemers; Participatie is niet vrijblijvend en voor groot onderhoud als snoeiwerkzaamheden bij bomen blijft de gemeente verantwoordelijk.

Veiligheid voor onze inwoners in de brede zin staat voorop: o We stimuleren duurzame mobiliteit en zorgen voor meer ruimte voor groen en langzaam verkeer (fietsers en voetgangers); o We hebben aandacht voor veilige oversteekpunten. We kijken naar huidige situaties op drukke plekken en passen waar nodig bijvoorbeeld de verlichting of verharding aan; o We hebben aandacht voor sociale veiligheid. We sturen op een schoon en verzorgde openbare ruimte en stemmen de openbare verlichting af op het gebied; o Bestaande borden worden geregeld gereinigd ten behoeve van de zichtbaarheid en leesbaarheid. Een toekomstbestendige woonomgeving waarin gezondheid en bewegen zijn geïntegreerd: o We verbeteren het verblijfsklimaat van de dorpscentra door het vergroenen van de openbare ruimte; o We experimenteren met verschillende soorten sfeer- of gebiedsafhankelijke openbare verlichting; o We streven naar een dementievriendelijke openbare ruimte, met duidelijke looppaden, goede zichtbaarheid van herkenningspunten en bewegwijzering; o We zetten in op een beweegvriendelijke ruimte: We streven naar voldoende sport- en speelvoorzieningen voor iedereen; We hebben aandacht voor inclusief spelen; Er staan naast de hoofdlooproutes en in de centra voldoende zitbanken voor rustmomenten.

o Bij nieuwbouw wordt een beheerparagraaf opgesteld om de toekomstige kosten voor het beheer en onderhoud inzichtelijk en transparant te maken. Hierbij willen

Blad 32 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

we de beheer-intensieve keuzes in het ontwerp inzichtelijk maken en dit uitdrukken in kosten op termijn. Bij ontoereikende budgetten geven we dit op tijd aan. We zetten in op een groene en duurzame woon- en leefomgeving: o We versterken de groenstructuur in en rond de woonkernen en verlagen hiermee de hittestress, gaan wateroverlast bij extreme neerslag tegen en leveren een positieve bijdrage aan de biodiversiteit: We hebben inzicht in hittegevoelige plekken en willen deze leefbaar houden. Dit doen we door vergroening van verhard oppervlak (horizontaal en verticaal) en het waar mogelijk vergroenen van bedrijventerreinen. We zijn terughoudend met het aanleggen van meer verharding; Bij nieuwe ontwikkelingen of herinrichtingen worden eisen gesteld aan de waterberging. Waar mogelijk worden bestaande pleinen, parken of plantsoenen ingezet voor tijdelijk wateropvang. o We maken gebruik van GIS-analyses waarmee we het gebruik en de staat van de objecten in de openbare ruimte monitoren. Bij het vervangen van objecten wordt gekeken of dit daadwerkelijk nodig is.

We zorgen voor het landschap met aandacht voor duurzaamheid en ecologie: o We verlichten buiten de bebouwde kom alleen als het nodig is; o We passen ecologisch (berm)beheer toe: We passen het maaibeleid aan waardoor meer variëteit van gebiedseigen flora en fauna ontstaat en de biodiversiteit in bermen toeneemt; We gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen, met uitzondering van de bestrijding van de Aziatische duizendknoop; Voor de bestrijding van de eikenprocessierups en andere invasieve soorten worden biologische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Het verblijf in de openbare ruimte wordt gestimuleerd: o We bevorderen de verblijftijd in de openbare ruimte door gebiedsgericht te werken en de invloed van groen op een bepaalde plek te beschouwen; o Bij de aanleg van nieuw groen kijken we bijvoorbeeld welke maatschappelijke functie(s) hieraan toegekend kan worden (ontmoetingsplek/ biodiversiteit/ rustplek/ stiltegebied etc.). Aan de hand van het beoogde doel gaan we kijken naar de precieze inrichting en typologie van het groen; o Waar mogelijk worden wadi’s gecombineerd met andere functies, zoals speelveldjes.

Blad 33 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

5.2.4

Milieulaag De milieulaag geeft de grenzen weer van de gewenste ontwikkelingen. Het is de garantie voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving voor de inwoners. De laag geeft aandacht aan de huidige milieukwaliteit en borgt thema’s als duurzaamheid, veiligheid en gezondheid. De volgende onderdelen spelen een rol bij de milieulaag: Klassieke milieuthema’s Sturen op gezondheid, veiligheid en duurzaamheid Doelen Op basis van de twee onderdelen van de milieulaag is een aantal doelen opgesteld waar de gemeente aan wil werken. Een deel van deze doelen heeft raakvlak met het beheer van de fysieke leefomgeving. Hieronder staan de doelen weergegeven die per onderdeel van de milieulaag staan weergegeven in de omgevingsvisie van Goirle en die raakvlak hebben met het beheer en onderhoud van de fysieke leefomgeving. Sturen op gezondheid, veiligheid en duurzaamheid: We sturen op een woon- en leefomgeving waarin sociale rechtvaardigheid, samenhang en inclusiviteit centraal staan. We sturen op een woon- en leefomgeving waarin iedereen veilig is en zich veilig voelt. We sturen op een klimaatbestendige, natuur-inclusieve leefomgeving met voldoende groene ruimte en we stellen duurzaam landgebruik als randvoorwaarde. We sturen op een reductie van het energieverbruik en een toename van het aandeel duurzame energie.

Uitgangspunten voor het beheer van de Fysieke Leefomgeving De uitgangspunten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte met betrekking tot de milieulaag zijn als volgt: We kiezen voor duurzame en circulaire materialen: o Bij vervanging wordt er zoveel mogelijk gebruik gemaakt van duurzame en herbruikbare materialen; o Materialen die aan het einde van de levensduur zijn worden zoveel mogelijk gerecycled; o We stellen randvoorwaarden op aan het hergebruik van bouwstoffen, grond en baggerspecie; o Bij aanbestedingen wordt gekeken naar de CO2-ladder van betreffende partijen.

Blad 34 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

5.3

Beleving van de fysieke leefomgeving Als onderdeel van het IMBK proces is er een Walkshop georganiseerd door de gemeente Goirle. Tijdens deze Walkshop is er met medewerkers vanuit verschillende disciplines het gesprek aangegaan over een aantal onderwerpen vanuit de Omgevingsvisie. Hiervoor zijn de drie centrale waarden vanuit de Omgevingsvisie gebruikt als haakjes. De onderstaande inventarisatie en analyse vanuit deze Walkshop vormt de eerste stap richting de invulling van het onderdeel Beleving in het groeipad richting het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. In dit groeipad worden de onderstaande inzichten verder uitgebreid en verkend.

Doenerig Dorp

Het effect van het thema Doenerig Dorp op de beleving van de openbare ruimte heeft voornamelijk een basis op de sociale opgave uit het thema. Door de sociale cohesie in Goirle te stimuleren en mensen elkaar te laten ontmoeten en samen initiatieven en eigenaarschap te laten nemen in de openbare ruimte, kunnen we de Beleving verder stimuleren. Om dit effect op Beleving te bereiken zijn de onderstaande inzichts- en aandachtspunten geformuleerd: We hebben aandacht voor initiatieven vanuit de buurt. Bij een nieuw initiatief houden we een buurtdialoog en/of vragen we om het uitzetten van een enquête waaruit blijkt dat de buurt het initiatief ondersteunt. We nemen initiatieven mee in de schouwronden en hebben minstens halfjaarlijks contact met initiatiefnemers. Initiatieven die risicovol zijn, bijvoorbeeld dat het vasthouden van kwaliteit lastig is, wijzen we af. We kijken altijd wat mogelijk en realistisch is binnen gestelde kaders.

Prachtlandschap van de Toekomst Juiste recreatievoorzieningen op de juiste plek dragen bij aan een positieve beleving van de openbare ruimte. In het centrum van Goirle wordt er gebruik gemaakt van modulaire systemen die aangepast kunnen worden. Zo is er een pilot uitgevoerd waarbij straatmeubilair gewisseld kan worden op een rails.

Hiermee kunnen er tijdens piekmomenten in de warmere maanden gebruik worden gemaakt van meer banken en in de wintermaanden deze banken worden omgeruild voor bijvoorbeeld meer fietsenrekken. Een andere mogelijkheid is het vervangen van auto parkeerplaatsen voor fietsenstallingen in de zomermaanden, door bijvoorbeeld het gebruik van fietsvlonders. Dit soort systemen geven de flexibiliteit in de inrichting van de openbare ruimte zonder daar voor grote (inrichtings)maatregelen voor te hoeven nemen.

Blad 35 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Maar ook op het gebied van klimaatsverandering zijn er effecten te vinden die invloed hebben op de beleving in Goirle. Steeds warmere periodes in de zomer en nattere winters gaan effecten hebben op de wijze waarop de inwoners en bezoekers van Goirle de fysieke leefomgeving beleven. Op de juiste plaatsen indien mogelijk vergroenen of door middel van keuzes in inrichting op plekken de rol van water accentueren kunnen ertoe leiden dat de beleving toeneemt. Om dit effect op Beleving te bereiken zijn de onderstaande inzichts- en aandachtspunten geformuleerd: Om recreatie voor alle doelgroepen mogelijk te maken wordt er gebruik gemaakt van de juiste vormen van duurzaam straatmeubilair. Hierdoor ontstaan er voldoende rust- en ontmoetingsplekken op bijvoorbeeld looproutes of winkelgebieden; We maken inwoners en bezoekers in Goirle bewust van de effecten van klimaatsverandering bijvoorbeeld door de rol van water waar mogelijk te accentueren in de leefomgeving; We nemen inwoners mee in de keuzes die worden gemaakt, bijvoorbeeld de toepassing van waterdoorlatende verharding in parkeervakken. Deze kunnen er minder fraai uitzien dan traditionele parkeervakken vanwege de kans dat hier meer groen tussen de verharding aanwezig kan zijn; Door op voornamelijk stenige plekken te vergroenen kan het effect van extreme hitte in zomer worden verminderd.

Dit leidt tot een betere verblijfskwaliteit in bijvoorbeeld winkelgebieden en zodoende een positieve beleving.

Goed toeven De volgende inzichten en aandachtspunten vanuit de Walkshop hebben betrekking tot ‘Goed toeven’ : Bij nieuwbouw kan het zijn dat er is gekozen voor een beheer-intensief ontwerp. Hierdoor kan het voorkomen dat de openbare ruimte in nieuwbouwwijken een hogere esthetische waarde heeft dan de overige gebieden in Goirle. Zodra het beheer en onderhoud worden overgedragen aan de gemeente Goirle kan het zodoende voorkomen dat er op een lager niveau wordt onderhouden dan in het oorspronkelijke ontwerp bedacht was. Dit kan nadelig zijn voor de beleving van de inwoners in deze nieuwbouwwijken. We willen de beheer-intensieve keuzes in het ontwerp inzichtelijk maken en het kostenplaatje hiervan laten zien. Bij ontoereikende budgetten geven we dit hiermee op tijd aan. Beheerkosten zijn geen beperking voor innovatie, maar transparantie en helderheid in kosten is van belang. Om tot dit inzicht te komen wordt de beheerparagraaf opgesteld bij elk nieuwbouw project; Nieuwbouw wordt opgeleverd op een hogere kwaliteit dan het onderhouden wordt, dit benoemen we ook bij bewoners; Toegankelijkheid en toegankelijke voorzieningen dragen bij aan een positieve beleving van de openbare ruimte. We zijn ons daarom bewust van het feit dat bij (her)inrichtingen er altijd een balans moet worden gezocht tussen het functionele en de wensen van de inwoners.

Een toegankelijke winkelstraat kan bijvoorbeeld niet altijd samen gaan met het plaatsen van plantenbakken of andere vormen van “mobielgroen” en straatmeubilair. Deze afwegingen worden bespreekbaar gemaakt met de inwoners van Goirle.

Blad 36 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

HET VERVOLG

Blad 37 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

6

Het vervolg Het IMBK is een procesdocument en is hiermee nooit af. Zo blijft het met actualisatieslagen up-todate. Het IMBK maakt daarnaast samen met de Omgevingsvisie deel uit van een groter geheel: het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. In dit hoofdstuk zal worden beschreven hoe het vervolg eruitziet.

Het vervolgproces is onder te verdelen in 3 proceslijnen. Dit is het proces de Verdiepingsslagen productbladen, doorvertaling naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving en het ontwerp van het dashboard Fysieke Leefomgeving. Hieronder worden deze 3 proceslijnen verder beschreven. Verdiepingsslagen productbladen

1.

2.

3.

Verdiepingsslagen productbladen: Met het opstellen van de bijgevoegde productbladen is er inzicht gegeven in de te beheren arealen, beschikbare kwaliteitsgegevens, beheerstrategieën en bijbehorende (financiële) kaders op basis van het huidige abstractieniveau. Aan de hand van deze inzichten zijn er per product een reeks actiepunten geformuleerd. Deze actiepunten vormen de basis voor de verdiepingsslagen voor de desbetreffende productbladen. Dit zijn bijvoorbeeld (nieuwe) beheerkosten berekeningen conform de gemeentelijke ambities om zo de financiële kaders te herijken of nieuwe inventarisatieslagen om de arealen te actualiseren. Ook het uitbreiden van de huidige scope van producten valt onder deze verdiepingsslagen. Dashboard Fysieke Leefomgeving: Met het vastleggen van de Basis op Orde en de huidige ambities evenals de koppeling met de Omgevingsvisie en maatschappelijke opgaven, maken we inzichtelijk op welke vlakken en activiteiten Goirle kan sturen. Om gemaakte keuzes en strategieën te kunnen monitoren en indien nodig bij te sturen is het gewenst om een dashboard Fysieke Leefomgeving in te richten. In het vervolgproces van dit IMBK wordt dit dashboard verder uitgewerkt en geïnventariseerd welke (data)bronnen er beschikbaar zijn om dit dashboard verder vorm te geven.

Doorvertaling naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving: Het voorliggend IMBK dient als bouwsteen voor het uiteindelijke Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. In het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving komen het beheer, de inrichting en de beleving van de openbare ruimte samen. Onderdeel van deze doorvertaling is de verbinding leggen met onder andere het sociale domein van de gemeente Goirle, stedelijke ontwikkeling en de belevingswaarde van de openbare ruimte.

Blad 38 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Deze drie proceslijnen komen samen in de vervolgstap in het groeipad zoals deze is beschreven in hoofdstuk 2. Met het opstellen van het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving geven we invulling aan de actiepunten en de doorontwikkeling van het assetbeheer. De proceslijnen 1 t/m 3 worden in dit hoofdstuk verder beschreven.

6.1

Verdiepingsslagen productbladen Verdiepingsslagen

Het beheer en onderhoud in Goirle is continu in beweging. Arealen, productbladen beschikbare middelen, actuele kwaliteit en uitgevoerde inspecties en bijbehorende beheer strategieën veranderen continu. Het is daarom van belang om de productbladen periodiek te actualiseren zodra er (grote) veranderingen hebben plaatsgevonden. Deze actualisatie wordt uitgevoerd tijdens de “verdiepingsslagen”. De productbladen vervangen immers de bekende sectorale beheerplannen. Het gedachtegoed van het actualiseren van deze beheerplannen wordt daarom ook toegepast op de productbladen. In bijlage 1 zijn de productbladen opgenomen. Per productblad is een actieplan opgenomen met de bijbehorende actiepunten. De timing en exacte invulling van deze actiepunten worden in het vervolgproces met de productbeheerders verder vormgegeven. Naast de verdiepingsslagen worden de volgende productbladen toegevoegd aan het IMBK: Sportvoorzieningen Afval & circulair Evenementen

6.2

Dashboard Fysieke Leefomgeving In dit IMBK is vastgelegd wat de integrale koppelingen zijn tussen de verschillende producten, maatschappelijke opgaven en de Omgevingsvisie. Het is nu de taak om aan deze ambities en opgaven verder vorm te geven door middel van de juiste (beheer)acties maar ook door de effecten van deze acties te monitoren en waar nodig bij te sturen. Denk hierbij aan de opgaven zoals energietransitie, duurzaamheid, klimaatadaptatie, kwaliteitsontwikkeling van de fysieke leefomgeving en beleving. Het uiteindelijke dashboard moet voor de vastgelegde ambities en opgaven antwoord geven op de volgende drie vragen: Waar staan we nu m.b.t. de ambitie/opgaven? Wat doen we nu om invulling te geven aan de ambitie/opgaven? Welk effect heeft ons handelen op de ambitie/opgaven? Het dashboard Fysieke Leefomgeving moet zo een gereedschap worden voor de gemeente Goirle om het toekomstige beheer van de fysieke leefomgeving verder vorm te geven. Daarom wordt het ontwerp van het dashboard in het vervolgproces verder vormgegeven en vastgelegd.

Blad 39 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

6.3

Doorvertaling naar het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving In het huidig IMBK stellen we een integraal beheerkader vast voor de producten in de fysieke leefomgeving en maken we de koppeling met de maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven en de vastgestelde Omgevingsvisie. Voorliggend IMBK is daarmee de eerste bouwsteen richting dit Omgevingsprogramma Fysieke leefomgeving: een afwegingskader waarin de leefomgeving centraal staat. Het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving is een gemeente breed programma en is de doorvertaling naar expliciete kaders voor de fysieke leefomgeving. Er wordt hierin de koppeling gelegd tussen de beleving, de inrichting en het beheer van de openbare ruimte in Goirle. Met het IMBK is de koppeling met het beheer gelegd. In het vervolgproces wordt de koppeling gelegd met de twee andere pijlers van het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving, namelijk: Beleving en Inrichting. Daarnaast worden in het vervolgtraject de ambities en opgaven uit de Omgevingsvisie vertaald naar praktijkgericht abstractieniveau.

Blad 40 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

BIJLAGEN Blad 41 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Bijlage 1: Productbladen De volgende productbladen zijn opgenomen: Productblad Verhardingen Productblad Straatmeubilair Productblad Civiele kunstwerken Productblad Openbare verlichting Productblad Openbaar groen Productblad Speelvoorzieningen Productblad Riolering en water

Blad 42 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Afbakening Dit productblad verhardingen gaat over het gehele onderhoud van de verharding, zowel het verzorgend onderhoud (klein onderhoud) als het groot onderhoud en vervanging, in beheer van gemeente Goirle. Ook de halfverharde- en onverharde verharding in het beheer van de gemeente valt binnen deze scope.

Areaal De gemeente Goirle heeft in totaal ruim 1,7 miljoen vierkante meter aan verhardingen in beheer. Bijna een kwart van het areaal bestaat uit asfalt, 27% uit betonstraatstenen en 19% uit tegels. De arealen staan in onderstaande tabel weergegeven. Areaal (m2) 399.845 43.531 460.812 253.420 333.164 188.178 56.145 1.735.094

Verhardingssoort Asfalt Betonverharding Betonstraatsteen Klinkers Tegels On- en halfverhard Overige verhardingen Totaal Bron: Beheersysteem Goirle (Peildatum: december 2022)

Meer dan de helft van het areaal aan verharding ligt in woon- en verblijfsgebieden. 23% van de wegen betreft een licht belaste weg, slechts 4% betreft een zwaar belaste weg. De verdeling naar verhardingssoort en wegtype is te zien in onderstaande figuren.

Bron: Beheersysteem Goirle (Peildatum: december 2022)

Huidige kwaliteit Beeldkwaliteit In Goirle worden de CROW publicaties 146, 147, 323 en 380 als richtlijn gebruikt in het gemeentelijk wegbeheer. Elke twee jaar wordt er een weginspectie uitgevoerd. De schadebeelden zijn vertaald naar de CROW beeldkwaliteiten.

Blad 43 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Bron: Beheerplan Verharding 2021-2025

In bovenstaande figuur is de kwaliteit van de verharding weergegeven naar type verharding (asfalt, cementbeton en elementen). De geïnspecteerde verharding in de gemeente Goirle heeft gemiddeld een goede kwaliteit, namelijk een A kwaliteit of hoger. Alle betonnen verharding ligt op een basiskwaliteit B of hoger en slechts 2% van het asfalt ligt onder B-niveau. Deze kwaliteit van het areaal is het gevolg van de vervangingsinvesteringen van de afgelopen jaren. De lagere kwaliteiten C en vooral D zijn voornamelijk terug te vinden in elementenverharding. De geconstateerde schadebeelden zijn over het algemeen ernstig en worden vertaald naar een D beeldkwaliteit. Met 15% C- en D-kwaliteit valt de opgave precies binnen de voorgestelde planningsruimte van 15%. De verharding die beoordeeld is met een D-kwaliteit is dan ook opgenomen in de planning en zal dus de komende jaren verbeteren. Wanneer de kwaliteit wordt uitgezet naar de wegcategorieën van het CROW, is te zien dat de zwaarder belaste wegen op A kwaliteit of hoger liggen. De gemiddeld belaste wegen, de wegen in verblijfsgebieden en de fietspaden zijn over het algemeen van goede kwaliteit of zeer goede kwaliteit. Het hoogste percentage C- of D-kwaliteit verharding is te vinden bij de licht belaste wegen (12%) en wegen in woongebieden (14%).

Vooral de verharding die beoordeeld is met een D-kwaliteit moet opgenomen worden in de planning voor de komende jaren.

Bron: Beheerplan Verharding 2021-2025

Blad 44 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Op alle onderdelen van de verharding zien we een lichte achteruitgang in kwaliteit, met name het percentage D-kwaliteit is toegenomen. De laatste jaren is er steeds meer wortelopdruk zichtbaar in Goirle, een groot deel van het budget gaat hierheen. Om de veiligheid te kunnen waarborgen en kapitaalvernietiging te voorkomen is het van essentieel belang om verharding op D-kwaliteit zoveel mogelijk te voorkomen. Fixi-meldingen In 2022 heeft gemeente Goirle 627 meldingen met betrekking tot wegen, fietspaden en voetpaden binnengekregen. Meer dan de helft, 349 meldingen (56%), gaat over elementverharding. Bij asfaltverhardingen betreft dit 14 stuks (2%). Half- en onverharde wegen zijn met 30 meldingen goed voor 5% van de meldingen. 95 meldingen (15%) betreft de vervuiling, reiniging en onkruid op wegen. In de rapportage “Waar staat je gemeente: burgerpeiling” van het VNG (2019), wordt de gemeente Goirle beoordeeld door haar inwoners. De gemeente Goirle scoort gemiddeld beter dan andere Nederlandse gemeenten. Voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving krijgt de gemeente Goirle een 6,9, dit is hoger dan het Nederlands gemiddelde van 6,6. Binnen deze tevredenheidscijfers moet er wel meer aandacht zijn voor het betrekken van inwoners bij het op niveau houden van de leefbaarheid in de buurt.

Uit het onderzoek openbare ruimte 2023 blijkt dat de grootste ontevredenheid voor wat betreft onderhoud van de openbare ruimte bestaat over stoepen, hierbij geeft 29% van de respondenten aan (zeer) ontevreden te zijn.

Beleidskader en koppeling Omgevingsvisie Vanuit de Omgevingsvisie Goirle is een viertal lagen benoemd welke kwaliteiten we als gemeente willen behouden en welke ontwikkelingen de ruimte krijgen. De verhardingen dragen op de volgende manieren bij aan de volgende lagen van de omgevingsvisie: Netwerklaag: o We faciliteren de transitie van huidig mobiliteitsgebruik naar duurzame mobiliteitsgebruik. o We stimuleren langzaam verkeer (voetgangers en fietsers) en maken ruimte voor meer groen. De auto krijgt op den duur minder prioriteit in de openbare ruimte. o We geven vanuit klimaatverandering prioriteit aan het voorkomen van onbegaanbare wegen door wateroverlast. Waar mogelijk verruilen we grijs voor groen. o We houden rekening met ontwikkelingen omtrent de energietransitie en beschouwen de mogelijkheden om hieraan bij te dragen. Bijvoorbeeld door kabelgoten voor het opladen van elektrische voertuigen te integreren in verharding. o Er komt voldoende ruimte voor fiets-, als wandelverkeer in de gemeente en een goede aansluiting en op busverbindingen. Verder zetten we ook in op duurzame mobiliteit. Denk aan voldoende openbare laadpalen voor auto en fiets en bekijken we welke innovatieve mobiliteitsconcepten, zoals deelmobiliteit, passend zijn en ruimte nodig hebben in het centrum van Goirle.

o We zetten in op doorstroming van ontsluitingswegen van beide kernen en een parkeeraanbod dat past bij de functie van het gebied.

Blad 45 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Gebruikerslaag: o Er wordt geluisterd naar ideeën en initiatieven van inwoners en ondernemers, en indien mogelijk en wenselijk hiernaar gehandeld. o We hebben met herstructurering van de bestaande bedrijventerreinen (Tijvoort en Veertels), oog op duurzame mobiliteit, en werken zoveel mogelijk samen met ondernemers. o Met betrekking tot dementie is het bij het volgen van een route vaak de kleur van de stoep die als onveilig ervaren wordt. Donkere stenen (bijvoorbeeld door verwering, veroudering of bevuiling) kunnen worden ervaren als gaten in het pad. Waar mogelijk proberen we dit zoveel mogelijk te beperken. We maken onderscheid tussen trottoir en de rijbaan zodat het duidelijk is voor ouderen en kinderen waar ze veilig kunnen lopen. o Bij woningbouw en herinrichting maken we trottoirs breed genoeg zodat toegankelijk zijn voor mensen met een beperking en bespeelbaar voor kinderen. o Recreatief wandelen en fietsen zijn de meest ondernomen sportactiviteiten in de openbare ruimte van Nederland. Goirle zet in op snelle en comfortabele fietsroutes voor recreatie, met een evenwicht voor ecologie. Dit doen we onder andere door: o We beschouwen het huidige fietsnetwerk en kijken waar missing links en hiaten in de verbindingen zitten. o We zetten verder in op kwalitatief goede fiets- en wandelverbindingen en goede parkeermogelijkheden bij voorzieningen.

o Ook is er de wens om tussen Bakertand en de Ambrosiusweg de (fiets)verbinding te verbeteren. Dit geldt ook voor de (fiets)verbinding tussen Riel en Gilze. Daarnaast breiden we ons groene recreatieve routenetwerk uit en voegen we ontbrekende groene schakels toe.

Beheerstrategie Verzorgend onderhoud Verzorgend onderhoud bestaat uit service onderhoud en regulier onderhoud. Incidenteel onderhoud zijn reparaties, herstel op basis van meldingen en herstel op basis van eigen waarnemingen. Veelal bedoeld om direct gebreken en gevaarlijke situaties op te heffen (reactieve onderhoudswerkzaamheden). Het doel van service onderhoud is het terugbrengen van het object in een aanvaardbare conditie. Voor verharding worden tot regulier onderhoud de inspecties en metingen gerekend. Voor het reinigen van de verhardingen wordt afgeweken van onderhoud op basis van beeldkwaliteit en wordt de reiniging uitgevoerd op basis van frequentie. Hierbij kunnen de beschikbare uren flexibel worden ingezet. Door het herhalende karakter zijn de kosten jaarlijks hetzelfde. Het verzorgend onderhoud wordt uitgevoerd door aannemers. Groot onderhoud Groter en meer ingrijpende maatregelen op een groot deel van het object. Groot onderhoud verlengt de levensduur van de openbare ruimte en heeft een lage frequentie (na een lange gebruiksduur). Groot onderhoud wordt projectmatig gepland en uitgevoerd door aannemers. De kosten verschillen hierdoor sterk per jaar.

Blad 46 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Vervanging Het totaal vernieuwen van een object aan het einde van de levensduur. Essentieel is dat de inrichting en functie van het object niet wordt gewijzigd. Het totaal vernieuwen van een object aan het einde van de levensduur conform TCO (Total Cost of Ownership) door (ander) duurzamer materiaal. Dit valt ook onder vervanging, alleen worden hier overwegingen vanuit duurzaamheid meegewogen. Monitoring Om de technische kwaliteit van het areaal te monitoren wordt er periodiek een gecertificeerd inspectiebedrijf ingeschakeld om het areaal te inspecteren en te beoordelen op schades en gebreken. De resultaten van deze inspecties worden gebruikt als input voor de onderhoudsplanning en om de daadwerkelijke vervangingsbehoefte van het wegareaal inzichtelijk te maken. Beheeruitgangspunten De volgende beheeruitgangspunten zijn van toepassing: Als onderhoudsniveau wordt het kwaliteitsniveau B (basis) gehanteerd. Dit is conform de landelijke richtlijn beschreven in de methodiek Wegbeheer van CROW; Het beheer en onderhoud voldoen aan de gestelde wet- en regelgeving zoals de Wegenwet, de Wegenverkeerswet en het Nieuw Burgerlijk Wetboek; Het aantal vierkante meter verharding per inwoner voor de auto (parkeren en infrastructuur) neemt niet toe; Voor het fietsverkeer richten we ons op snelle en comfortabele routes en goede parkeermogelijkheden bij voorzieningen.

We pakken eventuele knelpunten aan en verbeteren de veiligheid van de fietsroutes; Voor wandelverkeer richten we ons op goed toegankelijke, comfortabele routes en voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn. Ook voor minder mobiele inwoners; Voor de auto richten we ons op de doorstroming van ontsluitingswegen van beide kernen en een parkeeraanbod dat past bij de functie van het gebied; We werken risico gestuurd. Dit doen we door knelpunten/objecten in de infrastructuur die leiden tot verkeersonveilige situaties weg te nemen. We sturen daarnaast op een veilige deelname aan het verkeer (communicatie en educatie).

Financiën Beschikbaar budget De gemeente Goirle heeft jaarlijks een beschikbaar budget vastgesteld voor het beheer en onderhoud aan de verharde- en onverharde wegen in Goirle. In de onderstaande tabel zijn deze beschikbare budgetten uit de begroting van 2023 weergegeven:

Blad 47 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Budget 378.910 338.180 526.680 1.273.000 2.516.770

Verzorgend onderhoud * Klein onderhoud Groot onderhoud Vervangen Totaal Beschikbaar budget

* inclusief gladheidsbestrijding en borstelen van verharding ** exclusief rente-/kapitaallasten Er is jaarlijks zo’n 1.243.770 beschikbaar voor de uitvoering van verzorgend, klein en groot onderhoud aan verharding (inclusief onverharde wegen en gladheidsbestrijding). Daarnaast is er jaarlijks 1.273.000 beschikbaar voor het vervangen van de verhardingen. Berekende kosten theoretisch In totaal is voor het onderhoud van het huidige areaal verharding circa 1,15 miljoen per jaar nodig. Dit is het bedrag dat nodig is om alle verharding op het kwaliteitsambitieniveau te onderhouden. Voor deze berekening vormen theoretische (cyclische) kostenkengetallen het uitgangspunt. Dit zijn op grond van het totale areaal de gemiddelde kosten per jaar. Hierbij is nog niet gekeken wat de huidige kwaliteit is en welke groot onderhoudsmaatregelen daadwerkelijk nodig zijn op basis van de uitgevoerde inspecties en opgelopen achterstanden. De berekende kosten zijn exclusief BTW. Berekende kosten op basis van kwaliteit De totale onderhoudskosten voor het areaal verharding zijn vanaf 2021 gemiddeld 707.000 per jaar. De kosten zijn gebaseerd op maatregelen, waaraan een prioritering ten grondslag ligt. Dit zijn de maatregelen die de komende jaren gedaan moeten worden om de kwaliteitsachterstanden weg te werken.

Hiermee wordt voldaan aan de ambitie de die de raad gesteld heeft voor het onderhoud aan de openbare ruimte in de gemeente Goirle. De berekende kosten zijn exclusief BTW. Vervangen De waarde van de verharding in de gemeente Goirle is ruim 102 miljoen. Bij gelijkmatige vervanging dient er jaarlijks verharding met een waarde van gemiddeld ruim 1,83 miljoen vervangen te worden. Bij ieder project in Goirle wordt met de bewoners en betrokkenen overlegd, dit brengt extra kosten met zich mee. Deze meerkosten (7%) worden ‘beginspraak’ genoemd en meegenomen in de kosten voor vervangingen, inclusief beginspraak komt dit neer op ruim 1,95 miljoen. Dit budget is te vertalen naar een voorgesteld vervangingsbudget van jaarlijks tussen de 1,3 miljoen en 1,9 miljoen, hierbij zijn de extremen er uit gehaald om een werkbaar budget te krijgen. De daadwerkelijke vervangingsbehoefte wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van actuele weginspecties.

Blad 48 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Conclusie Gekeken naar de berekening op basis van de huidige kwaliteit past het berekende bedrag binnen de begroting van 864.860 voor het klein en groot onderhoud. De berekende kosten op basis van de huidige kwaliteit betreft gemiddeld 707.000 per jaar. Het vervangingsbudget is met 1.273.000 net niet toereikend genoeg voor het voorgestelde budget van een jaarlijks bedrag tussen de 1,3 en 1,9 miljoen.

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

Herijking en aanvullen van de randvoorwaarden voor het wegbeheer; Meerjarenplanning op orde; Up-to-date houden van databeheer; Uitvoeren van beheerparagraaf bij nieuwbouwprojecten.

Blad 49 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Afbakening De gemeente Goirle onderhoudt het straatmeubilair in de openbare ruimte, zoals bankjes, afvalen hondenpoepbakken en picknicksets. Straatmeubilair dat niet onder beheer valt van de gemeente valt buiten de scope en is in dit productblad niet meegenomen.

Areaal In Goirle zijn in totaal zo’n 620 stuks aan straatmeubilair in het beheer van de gemeente. Het grootste deel hiervan, 257 stuks, betreft afvalbakken. Daarnaast staan er 243 bankjes over de gemeente verspreid. Er zijn ook enkele picknicksets en een blikvanger aanwezig. Object Bank Tafel Picknickset Blikvanger Afvalbak Hondenpoepbak Hondenpoepbak met zakjes Totaal

Areaal 243 1 2 1 257 78 38 620

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks

Bron: Beheersysteem Goirle (Peildatum: december 2022)

Huidige kwaliteit Fixi-meldingen In 2022 zijn er in totaal 434 meldingen binnengekomen met betrekking tot het straatmeubilair in Goirle. Fixi-meldingen zeggen niets over de technische staat van het straatmeubilair, maar geeft wel inzicht in de beleving vanuit de inwoners. Het grootste aantal meldingen over straatmeubilair in Goirle betreft paaltjes (77 stuks), verkeersborden (75 stuks) en afvalbakken (76 stuks). De onderverdeling van meldingen is in onderstaande grafiek weergegeven.

Categorisatie meldingen Straatmeubilair 17% 32%

Afvalbakken 5%

Banken Paaltjes Straatnaamborden en huisnr.

18% 17%

11%

Fixi-meldingen gemeente Goirle 2022

Blad 50 van 80

Verkeersborden Overig/leeg

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Beeldkwaliteit In 2022 is een kwaliteitsmeting uitgevoerd gebaseerd op basis van de beeldsystematiek van het CROW. De meetresultaten laten zien dat zowel op dagelijks onderhoud als technische staat het straatmeubilair aan het ambitieniveau van Goirle (B-kwaliteit) voldoet. Bij dagelijks onderhoud scoort 93,2% van de meetresultaten op het geldende ambitieniveau of hoger (A of A+ kwaliteit). Bij de technische staat is dit zelfs 97,6%.

Beleidskader en koppeling Omgevingsvisie Vanuit de Omgevingsvisie Goirle is een viertal lagen benoemd welke kwaliteiten we als gemeente willen behouden en welke ontwikkelingen de ruimte krijgen. Het straatmeubilair draagt op de volgende manieren bij aan de volgende lagen van de omgevingsvisie: Netwerklaag: o Goirle wil een goed bereikbare gemeente zijn. We hebben aandacht voor duidelijke routes en goede vindbaarheid van voorzieningen en veilige looproutes richting scholen en schoolomgeving: o We zijn kritisch op het bijplaatsen van bebording om niet in een ‘bordenwoud’ terecht te komen en het voor de verkeersdeelnemer onnodig lastig te maken. We plaatsen alleen verkeersborden die juridisch noodzakelijk zijn. o Om een prachtlandschap van de toekomst te worden en blijven, is het van belang om aandacht te hebben voor de bereikbaarheid en beleefbaarheid van de recreatie gebieden. Goirle wil als gemeente extensieve recreatie bevorderen door wandel- en fietsroutes op te zetten waarmee de natuur beleefd kan worden. Straatmeubilair zoals bebording en bankjes dragen hieraan bij. Het is van belang om duidelijk routes aan te geven en daarmee recreanten weg te houden van plekken waar recreatie niet gewenst is. Daarnaast bieden bankjes rustgelegenheid tijdens het wandelen.

Gebruikerslaag: o Bewoners en gebruikers zijn degenen die dagelijks aanwezig zijn in de openbare ruimte en hierin leven. Daarom staan we open voor participatie, ideeën en initiatieven vanuit de samenleving. o Het aangeven van een behoefte voor zitmogelijkheden in het buitengebied, bij parkgebieden en woongebieden is een mogelijkheid. Daarbij streeft de gemeente in verband met herkenbaarheid naar zoveel mogelijk uniformiteit van het meubilair, hier kan echter van af worden geweken als dit wenselijk is. o Wanneer er afvalbakken worden verwijderd vanwege te weinig gebruik bieden we bewoners de mogelijkheid een afvalbak te adopteren. Daarbij houden bewoners de directe omgeving van een afvalbak schoon en wordt zwerfafval verwijderd. We stellen hiervoor participatiekaders op. o Buitengebied Oost, HUB de Baars, Fokmast-Regte Heide en Oostplas bieden kansen om te ontwikkelen als (kleinschalig) recreatiegebied. We hebben aandacht voor de hoeveelheid en kwaliteit van de bebording, afvalbakken en banken in deze gebieden: o Elk jaar houden we een schoonmaakronde voor de toeristische bebording, afvalbakken en banken in de natuurgebieden in Goirle.

Blad 51 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

We inventariseren de hoeveelheid afvalbakken en banken in de buitengebieden en onderzoeken in hoeverre het nodig is om voorzieningen bij te plaatsen, vervangen of verwijderen om voldoende capaciteit te waarborgen. Op bedrijventerrein Tijvoort zijn lunchhubs aangelegd. Deze hubs stimuleren werknemers van de bedrijventerreinen om lunchpauzes buiten te houden in een natuurlijke omgeving. Deze lunchhubs zijn ook ingericht met het doel om de biodiversiteit verder te herstellen. Goirle wil een goed bereikbare en toegankelijke gemeente zijn voor iedereen. Daarbij zijn met name zitbanken en bebording van belang. Goed toeven is ook gezond ouder worden. Zoals veel andere gemeenten in Nederland vergrijst Goirle. Het streven is dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig in de openbare ruimte kunnen verblijven en recreëren. Ontmoetingsplekken en rustpunten, maar ook een dementievriendelijke openbare ruimte zijn daarbij onmisbaar: o De gemeente zet in op voldoende rustpunten voor routes vanaf verzorgingstehuizen en wijken met veel ouderen naar voorzieningen als supermarkten en het centrum. Door te investeren in rustpunten wordt de wandelafstand voor ouderen en mensen met dementie vergroot. Daarbij worden eenvoudige en herkenbare banken gebruikt (moderne straatinrichting wordt vaak niet herkend als rustpunt) en bebording met een duidelijk contrast waardoor deze goed herkenbaar zijn.

o We beschouwen de hoeveelheid zitbanken in de dorpscentra langs hoofdlooproutes en waarborgen om de 100 meter een zitbank en reinigen deze ten minste elk half jaar. Ook afvalbakken in de centra reinigen we met regelmaat. We willen de verblijfskwaliteit van de dorpscentra verbeteren. Voor onze eigen inwoners, maar ook om er een toeristisch verblijfsgebied van te ontwikkelen. Dat betekent dat we inzetten op ontmoetingsplekken in het centrum en hierbij aandacht hebben voor alle doelgroepen: o We hebben aandacht voor de directe omgeving van zitbanken. Naast dat de zitbank zelf schoon en heel moet zijn, geldt het ook dat de omgeving aantrekkelijk moet zijn. In veel gevallen wordt de zitbank anders niet of minder gebruikt. o We kijken waar in het centrum behoefte is aan ontmoetingsplekken en locaties waar reuring gewenst is (zoals in het centrum van Riel bij het gebied rond de kerk en het Dorpsplein en het Kloosterplein in Goirle) en stemmen hierop ook zitplekken en ontmoetingsplekken af. o We inventariseren de hoeveelheid afvalbakken en banken in de dorpscentra en onderzoeken in hoeverre het nodig is om voorzieningen bij te plaatsen, vervangen of verwijderen om voldoende capaciteit te waarborgen. o Beschadigde banken repareren we waar mogelijk, maar we erkennen wanneer een bank vervangen dient te worden.

o Voor nieuwbouw geven we als uitgangspunt het gebruik van de standaard banken mee. Bij goede argumentatie kunnen we daarvan afwijken en geven we onszelf wat speelruimte. o In de dorpscentra gebruiken we herkenbare bebording met een hoog contrast. Zo maken we de dorpscentra goed vindbaar en creëren we een comfortabel gevoel voor degenen die er onbekend zijn. o

o

o o

o

Blad 52 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Beheerstrategie Het onderhoud aan het straatmeubilair is gericht op het hanteren van de beeldkwaliteitsambitie en het behouden van de functionaliteit van het straatmeubilair. Indien blijkt dat door middel van correct beheer en onderhoud de levensduur van een object niet meer kan worden verlengd, dan wordt het object vervangen. Goirle maakt geen gebruik van een eigen buitendienst en besteed het onderhoud uit. De beheerstrategie van het straatmeubilair is onder te verdelen in de volgende activiteiten: Verzorgend onderhoud Onder het verzorgend onderhoud worden activiteiten verstaan die van invloed zijn op de beeldkwaliteit van de objecten, en wordt uitgevoerd door het werkvoorzieningsschap. Het betreft het schoonmaken van de objecten. Het ledigen van afvalbakken valt ook onder het verzorgend onderhoud van het straatmeubilair. Technisch onderhoud Het technisch onderhoud zijn alle onderhoudsmaatregelen die zijn gericht op het verlengen van de levensduur van het object. Dit zijn maatregelen als controles, het rechtzetten van objecten en herstel van kleine schades. Het technisch onderhoud wordt uitbesteed bij het werkvoorzieningsschap. Machinaal onderhoud dat niet door het werkvoorzieningsschap uitgevoerd kan worden wordt bij een aannemer weggezet. Vervanging Zodra een object niet meer door middel van technisch onderhoud herstelt kan worden, dan dient het object te worden vervangen.

Bij vervangingen en de aanleg van nieuw straatmeubilair in Goirle wordt gestreefd naar uniformiteit en herkenbaarheid, waarbij wel ruimte is voor initiatieven. De exacte vervangingsbehoefte van het straatmeubilair wordt bepaald aan de hand van de levensduur, de ontvangen meldingen van bijvoorbeeld inwoners, eigen waarnemingen en resultaten uit inspecties.

Financiën Berekend benodigd budget Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is er berekend welke kosten nodig zijn om het areaal straatmeubilair in Goirle te onderhouden, inclusief het ledigen van de afvalbakken. Paaltjes en fietsbeugels/fietsenstallingen zijn hierin niet meegenomen. Prijzen zijn gebaseerd op een onderhoudsambitie van beeldkwaliteit B, geïndexeerd naar prijspeil juli 2022 en exclusief BTW. In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhouds- en vervangingsbudgetten. Budget Verzorgend onderhoud 78.500 Technisch onderhoud 6.500 Vervangen 33.000 Totaal 118.000 Berekend benodigd budget

Blad 53 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Er is jaarlijks een budget benodigd van 118.000 voor het onderhoud en vervangen van straatmeubilair (exclusief paaltjes en fietsbeugels/fietsenstallingen) in Goirle. In de begroting 2023 is een budget voor straatmeubilair opgenomen van 146.910, inclusief het opruimen van hondenpoep. Of de begroting toereikend is kan pas bepaald worden zodra er een inventarisatie van het aantal paaltjes en fietsbeugels/fietsenstallingen heeft plaatsgevonden.

Actieplan De volgende acties zijn van toepassing: Afspraken met betrekking tot het beheer en onderhoud van het straatmeubilair in Goirle vastleggen; Het volledig areaal en huidige kwaliteit van het straatmeubilair inzichtelijk krijgen; Waar mogelijk zetten we in op de reductie van het aantal afvalbakken; We kijken naar digitale vulgraadmetingen.

Blad 54 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Afbakening Dit productblad is gericht op het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken in Goirle. Dit product omvat de bruggen, duikers en tunnels in de gemeente. Kunstwerken die niet in het beheer zijn van gemeente Goirle zijn hierin niet meegenomen.

Areaal In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van een deel van de kunstwerken in beheer van gemeente Goirle. In januari 2023 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de civiele kunstwerken in Goirle. Aan de hand van deze inventarisatie is een nieuw inzicht vastgesteld van alle civiele kunstwerken in Goirle. De bruggen, duikers en tunnels zijn in dit productblad opgenomen. De areaalgegevens worden bijgehouden in beheersysteem iASSET. De locaties van de kunstwerken is voor het grotendeel in beeld. De staat van de kunstwerken is echter nog niet volledig en actueel inzichtelijk gemaakt. Object Bruggen Duikers Fietstunnels Bewegingsobjecten Damwand

Areaal

Totaal

27 2 1 40 250 70

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks m2 Stuks

Bron: Inventarisatie civiele kunstwerken (april 2023)

Huidige kwaliteit In 2020 zijn een deel van de kunstwerken in Goirle door Ingenieursbureau Westenberg B.V. geïnspecteerd. Geconcludeerd kan worden dat de geïnspecteerde kunstwerken zich over het algemeen in een redelijke tot goede staat van onderhoud bevinden. Bij de houten kunstwerken is aantasting van de dekplanken of leuningdelen waargenomen. Deze zijn in 2022 vervangen. Een andere veel voorkomende schade is corrosie aan het leuningwerk. Dit kan verholpen worden door de conservering van het leuningwerk compleet te vervangen. Verder zijn er vier objecten waar herstel aan het metselwerk dient plaats te vinden. Eén brug is gerepareerd, één brug gaat mee in het bestemmingsplan van de Proeftuin. In 2023 zijn alle civiele kunstwerken geïnventariseerd. De inspectie van deze inventarisatie moet nog uitgevoerd worden.

Beleidskader en koppeling Omgevingsvisie Vanuit de Omgevingsvisie Goirle is een viertal lagen benoemd welke kwaliteiten we als gemeente willen behouden en welke ontwikkelingen de ruimte krijgen. De civiele kunstwerken dragen op de volgende manieren bij aan de lagen van de omgevingsvisie:

Blad 55 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Kwaliteitslaag: o De gemeente Goirle heeft aandacht voor de landschappelijke inpassing van de civieltechnische kunstwerken. Dat betekent dat de kunstwerken waar mogelijk passen in het landschap en de directe leefomgeving (esthetisch aantrekkelijk). Netwerklaag: o Goirle heeft aandacht voor de toegankelijkheid van toeristische wandelroutes voor recreanten en inwoners. Bruggen zijn ook goed toegankelijk voor mindervaliden en ouderen. Gebruikerslaag: o Als inwoners ideeën hebben voor het verfraaien van een civieltechnisch kunstwerk, bijvoorbeeld middels een graffiti kunstwerk, dan beoordelen we dit initiatief en denken we mee. We staan open voor ideeën vanuit inwoners. o Middels het onderhoud van de civieltechnische kunstwerken sturen we op een verzorgd, veilig en schoon aanzien voor bewoners en bezoekers. o We hebben aandacht voor de uitstraling van kunstwerken in het buitengebied en langs recreatie routes. o We zorgen dat gebruikers van civieltechnische kunstwerken zich veilig voelen in de omgeving van het kunstwerk, bijvoorbeeld door voldoende verlichting en het voorkomen van aanstootgevende en/of kwetsende graffiti of beplakking. o Vanuit toegankelijkheid treedt de gemeente tijdig op voor het uitvoeren van klein onderhoud zoals het corrigeren van opstaande elementverharding, het schilderen van leuningen omwille van zichtbaarheid en het reinigen van de objecten.

Milieulaag: o In de toekomst hebben we aandacht voor het gebruik van duurzame materialen en beschouwen we mogelijkheden voor circulair materiaalgebruik bij (nieuwe) objecten.

Beheerstrategie Verzorgend onderhoud Het verzorgend onderhoud betreft het schoonhouden en reinigingen van civiele kunstwerken, zoals het verwijderen van graffiti en het verwijderen van zwerfafval en bladafval. Graffiti wordt enkel weggehaald als dit als kwetsend kan worden ervaren. Groot onderhoud Groot onderhoud betreft maatregelen als het bijwerken van de verharding, conservering van beton en het bijwerken van slijtlagen. Groot onderhoud wordt gedaan aan de hand van inspecties en de toestand van het kunstwerk. Voor groot onderhoud maakt de gemeente Goirle gebruik van aannemers. De gemeente zoekt afstemming met overige stakeholders op plannen zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten. Vervanging Als het civiel kunstwerk aan het einde van de levensduur is, en het niet meer instant gehouden kan worden door middel van groot onderhoud, wordt het kunstwerk vervangen. De vervangingsopgaves worden bepaald aan de hand van inspecties. Als blijkt dat een kunstwerk toe is aan vervanging dan wordt dit meegenomen in de meerjarenplanning. Alhoewel inspecties altijd

Blad 56 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

leidend zijn, wordt er in de meerjarenplanning rekening gehouden met de theoretische levensduur van objecten. Inspectie en monitoring Er kan schade ontstaan aan civiele kunstwerken door weersinvloeden, eventuele calamiteiten en dagelijks gebruik. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties. Daarom is het van belang dat er regelmatig wordt geïnspecteerd.

Financiën Beschikbaar budget De gemeente Goirle heeft jaarlijks een beschikbaar budget vastgesteld voor het beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken. In de onderstaande tabel zijn deze beschikbare budgetten weergegeven: Budget Onderhoud 55.330 Vervangen Totaal 55.330 Beschikbaar budget

Het beschikbare budget voor onderhoud van de civiele kunstwerken betreft 55.330 per jaar. Er is geen jaarlijks vervangingsbudget beschikbaar.

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

-

-

De inventarisatie van het areaal civiele kunstwerken uit 2023 zijn niet geheel meegenomen in dit productblad. De bruggen, duikers en tunnels zijn wel meegenomen; In een verdiepingsslag wordt de scope verder verbreed en geactualiseerd; Voor de periode 2022-2030 staan twee objecten ter vervanging gepland. Dit resulteert in gemiddelde onderhoudskosten (inclusief vervangingen) over een periode van 10 jaar van circa 27.500 per jaar. Echter is dit wel afhankelijk van de resultaten die uit de technische inspectie komen; Beleidsplan opstellen; MJOP opstellen; Aan de hand van actuele inspectieresultaten en actualisatie arealen en beleidskaders een nieuwe beheerkostenberekening uitvoeren.

Blad 57 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Afbakening Dit productblad is gericht op het beheer en onderhoud van alle openbare verlichting in de gemeente Goirle. De openbare verlichting omvat de lichtmasten, lampen en armaturen in de gemeente, de ondergrondse kabels vallen onder het beheer van de netbeheerder. Verlichting van sportparken en verkeersregelinstallaties (VRI’s) vallen ook buiten de scope en zijn niet meegenomen.

Areaal In de onderstaande tabel is het beheerareaal voor het product openbare verlichting inzichtelijk gemaakt: Object Lampen Armaturen Lichtmasten

Aantal 6.197 6.193 5.977

Eenheid Stuks Stuks Stuks

Bron: BPOVL gemeente Goirle (peildatum april 2020)

Huidige kwaliteit De afgelopen jaren heeft de gemeente Goirle gewerkt aan het verbeteren van de algemene onderhoudsstaat van de openbare verlichting en verduurzaming van het areaal. Met een inventarisatie van eisen, wensen, ambitie en een analyse van het huidige areaal, kan het volgende worden geconcludeerd: De doelstelling om achterstallig onderhoud weg te werken is grotendeels gerealiseerd; Circa 60% van de OVL voldoet aan de NPR (Nederlandse Praktijkrichtlijn); Het blijkt dat ca. 4% (261 st) van de masten de afschrijvingstermijn van 40 jaar, resp. 25 jaar, hebben overschreden. Voor armaturen geldt dat ca. 10% (625 st) de afschrijvingstermijn van 25 jaar heeft overschreden; In de beleidsperiode tot en met 2025, zullen nog eens ca. 1% (77 st) van de masten en ca. 12% (741 st) van de armaturen de afschrijvingstermijn bereiken; Meldingen van burgers worden telefonisch of via Fixi aangenomen. Deze meldingen worden geregistreerd in het beheersysteem waarna de onderhoudsaannemer de storing verder afhandelt; In 2022 zijn er in totaal 333 meldingen binnengekomen bij Fixi over de OVL in Goirle. Het grootste deel hiervan, 203 meldingen, betreft kapotte lampen. In 22 gevallen betrof het een aanrijding tegen de lichtmast; Uit het onderzoek openbare ruimte 2023 blijkt dat vier op de vijf respondenten (79%) vinden dat er voldoende verlichting aanwezig is.

Daarnaast geeft 75% van de respondenten aan (zeer) tevreden te zijn over het onderhoud van straatverlichting.

Blad 58 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

Beleidskader en koppeling Omgevingsvisie Vanuit de Omgevingsvisie Goirle is een viertal lagen benoemd welke kwaliteiten we als gemeente willen behouden en welke ontwikkelingen de ruimte krijgen. De openbare verlichting draagt op de volgende manieren bij aan de lagen van de omgevingsvisie: Kwaliteitslaag: o In buitengebied Midden, dat wordt gekenmerkt door grote oppervlakte aan natuurgebied in de vorm van Regte Heide en Riels Laag, is de ambitie om in te zetten op een betere omgevingskwaliteit op het gebied van licht. o Met betrekking tot donkergebieden stellen we een beleidsplan ‘donker’ op. o We maken waar mogelijk gebruik van dynamische verlichting. We verlichten alleen als dit nodig is. Onnodige lichtvervuiling wordt zoveel mogelijk vermeden. Netwerklaag: o Licht op maat: verlichting is niet altijd en overal nodig. Waar het wel nodig is bekijken we wat de juiste plaats en het juiste moment is om de verlichting goed in te zetten. Dat betekent dat we uitgaan van locatie specifieke omstandigheden en behoeften. Gebruikerslaag: o Grote veranderingen in verlichting stemmen we af met bewoners. o We staan open voor initiatieven en ideeën vanuit de samenleving, en denken hierin mee. o In het buitengebied West en Oost hanteren we voor licht de standaard kwaliteitsnormering. o Met betrekking tot beleving kijken we naar het type armatuur en lichtmast.

De keuze om verlichting te dimmen of uit te schakelen is gebiedsafhankelijk. We nemen de mening van inwoners hierin mee. o Goirle stelt een kwaliteitseis voor de kleur van het licht (lichttemperatuur), omdat deze in hoge mate de sfeer en beleving van de openbare ruimte bepaalt. Daarom hanteren we in de dorpscentra in beginsel overal een lichtkleur van 2700 – 3000 Kelvin (warmwit). Deze lichttemperatuur garandeert voor de mens een zo goed mogelijke herkenning van de natuurlijke kleuren van zijn omgeving (mensen, objecten, gebouwen), wat bijdraagt aan het gevoel van sociale veiligheid. Dit wordt uitgedrukt in een RA-waarde (kleurweergave-index) van hoger dan 80, wat wijst op een goede kleurweergave van de werkelijkheid. o Verlichting kan bijdragen aan de overzichtelijkheid van een gebied, maar ook aan schijnveiligheid. De daadwerkelijke veiligheid hangt met name af van de mate van sociale controle. Zo kun je als gebruiker van de openbare ruimte van veraf zichtbaar zijn door aanwezige verlichting, maar heb je zelf weinig overzicht van de omgeving om je

Blad 59 van 80

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Goirle Gemeente Goirle projectnummer 0481001.100 17 januari 2024 Gemeente Goirle

heen. Als er dan weinig sociale controle aanwezig is dan bestaat de kans op schijnveiligheid. Goirle probeert schijnveiligheid zoveel mogelijk te voorkomen. Milieulaag: o Bij vervanging kijken we of de openbare verlichting die aanwezig is echt nodig is, en of er alternatieven beschikbaar zijn.