Agendapunt 13. Programmabegroting 2024

De systematiek waarop het onderhoud van de gebouwen is gebaseerd, is als volgt:  De onderhoudsbehoefte is geïnventariseerd aan de hand van inspecties op basis van conditiemeting. Uitgangspunt is dat de inspecties om de 4 jaar herhaald worden.  Het vastgoed wordt onderhouden volgens het vastgestelde conditieniveau 3-4 (redelijk tot matige staat). Per gebouw volgen de onderhoudshandelingen uit het beheerprogramma. Er wordt bepaald welk onderhoud per jaar uitgevoerd dient te worden. Na vaststelling van de begroting wordt jaarlijks een onderhoudsplan voor de ten laste van de voorziening uit te voeren onderhoudswerken aangeboden aan het college.  Bij tussentijdse mutaties in de vastgoedportefeuille (aankoop, afstoot, conditieniveau- of gebruikswijzigingen) worden gelijktijdig de consequenties voor het beheer en onderhoud in de dotatie meegenomen in de besluitvorming over de betreffende vastgoedmutatie (volgens de vastgestelde spelregels vastgoed). Voorziening onderhoud wegen Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het grootonderhoud aan de bestaande wegen. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. Deze is gebaseerd op het rekenmodel van de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde Wegenbeheerplan 2020-2024.

Het beheerprogramma OBSURV genereert de maatregelen op basis van door derden uitgevoerde inspecties. In 2022 is het gehele wegenareaal geïnspecteerd, in 2024 is de volgende inspectie gepland. De uitgaven worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gedaan. Voor de ‘voorziening wegen’ wordt op basis van de tweejaarlijkse weginspectie (met behulp van het beheer programma OBSURV) een meerjarige basisplanning voor het onderhoud van de wegen opgesteld. De basisplanning wordt vervolgens jaarlijks gedetailleerd naar een concrete onderhoudsplanning voor het lopende jaar en de twee daaropvolgende jaren. De planning wordt integraal opgesteld in relatie met verkeersplannen, riolerings-, groenwerken, woningrenovaties en dergelijke. Jaarlijks vindt uitwerking plaats in een door het college vastgesteld jaarprogramma. De geplande onderhoudswerken van 2022 en 2023 lopen vanwege interne en externe factoren door in 2024. Het opgebouwde saldo in de voorziening wordt daarom eerst ingezet. Hierdoor wordt de dotatie aan de voorziening tijdelijk verlaagd. Een aangepast beheerplan wordt hiervoor aangeleverd Voorziening onderhoud haven, sluis en bruggen Deze voorziening is na de bouw van de sluis gevormd om pieken in de onderhoudsuitgaven op te kunnen vangen.

Doordat de sluis als onderdeel van de waterkering ook een veiligheidsvoorziening vormt, was dit een tweede beweegreden om een voorziening te vormen (met een voorziening zijn direct onderhoudsgelden beschikbaar bij eventuele calamiteiten). Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het groot onderhoud van de haven, kanaal en sluis. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. De jaarlijkse voeding is gebaseerd op het geïnventariseerde onderhoud. Voor grote investeringen en opwaardering zal specifiek geld worden aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Op basis van inspecties, is in 2020 voor de voorziening haven kanaal en sluis een geactualiseerd meerjaren onderhoudsplanning tot en met 2040 opgesteld. Deze wordt 5-jaarlijks geactualiseerd.

76 Twee keer per jaar vindt een onderhoudsinspectie plaats van de diverse objecten, waarbij geconstateerd klein onderhoud direct wordt uitgevoerd en benodigd grootonderhoud op de meerjaren onderhoudsplanning wordt opgenomen. Volgens het vast te stellen jaarplan, zal in 2024 grootonderhoud worden uitgevoerd aan diverse objecten. Voorzieningen onderhoud en vervanging rioleringen Ten laste van deze voorzieningen worden groot onderhoudsuitgaven en vervanging van de rioleringen gedaan. Het gaat daarbij om het vrijvervalrioolstelsel, het drukrioleringsstelsel en de randvoorzieningen. Het reguliere klein onderhoud wordt in de exploitatie verantwoord. Het in 2022 vastgestelde gemeentelijke verbreed rioleringsplan (vGRP) vormt het beleidskader voor de voorziening. Het verbreed GRP haakt aan op het klimaat robuust maken van de openbare ruimte. Het product rioleringen is in overeenstemming met het gemeentelijk verbreed rioleringsplan. De basisplanning uit het vGRP wordt jaarlijks uitgewerkt naar een concreet onderhoudsprogramma en ter vaststelling aan het college aangeboden. Voorziening civieltechnische kunstwerken De voorziening kleinschalige civieltechnische kunstwerken is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde beheerplan civieltechnische kunstwerken 2020-2024.

Het beheerprogramma Lasset genereert de maatregelen op basis van de door derden uitgevoerde inspecties. De inspecties vinden iedere drie jaar plaats. De laatste inspectie dateert uit 2020. Eind 2023 wordt het gehele areaal opnieuw geïnspecteerd. Uit de voorziening wordt groot onderhoud gedaan aan de houten voet- en fietsbruggen, vlonders, trappen, hekwerken en dergelijke. Ook wordt het onderhoud aan de keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. uit deze voorziening bekostigd. Voor vervanging van keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. wordt specifiek geld aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Voorziening groenprojecten De ‘voorziening Groenprojecten’ is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG). De ‘voorziening Groenprojecten’ is bestemd om groot onderhoud aan het groen te kunnen uitvoeren. Eind 2020 is het beheerplan vastgesteld. Van hieruit wordt jaarlijks een plan gemaakt voor de groenprojecten die dienen te worden uitgevoerd. De geplande onderhoudswerken van 2022 en 2023 lopen vanwege interne en externe factoren door in 2024. Het opgebouwde saldo in de voorziening wordt daarom eerst ingezet. Hierdoor wordt de dotatie aan de voorziening tijdelijk verlaagd.

Een aangepast beheerplan wordt hiervoor aangeleverd Overige onderhoudsuitgaven Zoals eerder al is aangegeven, worden de uitgaven voor klein en regulier onderhoud van de openbare ruimte rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Per onderdeel wordt dat hierna nader toegelicht. Openbare verlichting Openbare verlichting heeft tot doel om tijdens duister een veilige leef- en woonomgeving te bieden. De richtlijn voor openbare verlichting 2011 (ROVL 2011) is van toepassing. Doel is om kwaliteit van het OVL-areaal te verbeteren, rekening houdend met kostenverlaging voor onderhoud, energieverbruik en vermindering van CO2-uitstoot. Standaardisatie van verlichtingsmaterialen is daarbij het uitgangspunt. Doortoepassing van ledverlichting en dimbare verlichting wordt bespaard op de energiekosten. Wijkgericht wordt omgebouwd naar LED. Voor 2024 is er een budget beschikbaar van € 397.000 exclusief personeelskosten. Daarnaast wordt jaarlijks een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 210.000 voor grote renovaties en vervanging van de openbare verlichting. Het beheer van de openbare verlichting vindt plaats binnen een samenwerkingsverband tussen Gemeente Goes, andere Zeeuwse overheden en het Bureau Openbare Verlichting Zeeland (BOVZ). Vanuit het beheerprogramma worden onderhoudsplanningen gegenereerd.

Vanwege Europese regelgeving wordt conventionele verlichting versneld uitgefaseerd en omgebouwd naar LED. Hiervoor zijn middelen beschikbaar gesteld. Openbaar groen Uitvoering van beheer en onderhoud van openbaar groen gebeurt op basis van vastgesteld beleid: het groenstructuurplan en het groenbeheerplan. Voor 2022 is op de exploitatie voor kleinschalig en grootschalig onderhoud een budget beschikbaar van € 1.692.000 exclusief personeelskosten.

77 Regulier periodiek onderhoud rioleringen De gemeentelijke zorgplicht met betrekking tot riolering is vastgelegd in de Wet Milieubeheer, de waterwet, de beleidskaders van onder andere het Nationaal Bestuursakkoord Water en de Europese Kaderrichtlijn Water. De zorgplicht en taken zijn beschreven in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP).  Het beheer en onderhoud van vrijvervalriolering, drukriolering, rioolgemalen en randvoorzieningen voor de afvoer van afvalwater en regenwater binnen en buiten de bebouwde kom  Zorgplicht voor het afvloeiende hemelwater afkomstig van bedrijfs- en particuliere percelen  Zorgplicht ter voorkoming van structureel nadelige gevolgen van het grondwater Voor 2022 is op de exploitatie voor onderhoud rioleringen een budget beschikbaar van € 438.000, exclusief personeelskosten. Begraafplaatsen Betreft het uitvoeren van begrafenissen, van ruimingen, van herbegravingen en het uitvoeren van het onderhoud op de begraafplaatsen. Invulling hiervan vindt plaats binnen de bepalingen van de Wet op de Lijkbezorging of op grond van, op basis van deze wet vastgestelde richtlijnen. Deze activiteiten vinden plaats op negen begraafplaatsen. Voor 2022 en verder is er op de exploitatie een structureel budget beschikbaar van € 131.000 exclusief personeelskosten.

Bruggen Betreft het beheren, onderhouden en bedienen van de 3 beweegbare bruggen ten behoeve van de scheepvaart. Uitgaven worden rechtstreeks op de exploitatie verantwoord. Daaruit wordt bekostigd: opheffen storingen, structureel klein onderhoud en 2x per jaar inspecties in verband met operationele functie en veiligheid. De bruggen zijn onderdeel van het ‘beheerplan havens, sluis en bruggen’. De uitvoering van grote onderhoudswerken aan bruggen gebeurt op basis van de meerjaren onderhoudsplanning. Voor de Ringbrug worden plannen gemaakt voor 4 rijstroken.

78

Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Het gemeentebestuur heeft veel ambities. Om deze te realiseren is het van belang dat de gemeentelijke organisatie hiervoor goed is toegerust. In deze paragraaf lichten wij toe hoe onze organisatie hier invulling aan geeft en welke middelen hiervoor nodig zijn. Ook gaan we in op de informatiebeveiliging. Ambities komende bestuursperiode Missie en visie Onder het motto ‘Het overkomt ons niet, we initiëren het’ blijven we management en organisatie verder ontwikkelen. Kernwoorden hierbij zijn cultuurontwikkeling, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en mobiliteit. Samenwerking In VZG-verband wordt bezien op welke wijze we in de komende jaren de samenwerking met de Gemeenschappelijke Regelingen zowel organisatorisch als financieel moderner vorm kunnen geven. Het VZG-rapport over grip op verbonden partijen wordt hierbij als uitgangspunt gebruikt. Beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering 

Ontwikkelingen Personeel en Organisatie

De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt maakt dat goed en aantrekkelijk werkgeverschap hoog op de agenda blijft staan. Het aantrekken van nieuwe medewerkers vraagt creativiteit en inventiviteit, zo ook het behoud van onze bestaande medewerkers. Aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en een prettige en flexibele werkomgeving helpen ons hier vorm aan te geven. Steeds meer werken we samen met andere gemeenten om lastige vacatures vervuld te krijgen en wordt er nagedacht over de ontwikkeling van een gezamenlijke banenpool. Met het doorlopen traject van Strategische Personeel Ontwikkeling (SPO) hebben we in kaart gebracht waar we de belangrijkste verschuivingen zien binnen onze organisatie en welke kwaliteiten we in de organisatie nodig hebben om toekomstbestendig te blijven. Door het uitvoeren van een kwantitatieve en kwalitatieve analyse op de gehele organisatie hebben we een beeld gekregen van wat we in huis hebben en wat niet waardoor we bij invulling van vacatures gericht kunnen werven. Zaak is nu om SPO als instrument te borgen en bij werving uit te gaan van de kwaliteiten die we binnen de organisatie nodig hebben. SPO heeft ook geleid tot het benoemen van een aantal speerpunten waar we de komende jaren mee aan de slag gaan. Eén van deze speerpunten is eigenaarschap en resultaatgerichtheid, een item dat ook als speerpunt naar boven kwam in het medewerkers onderzoek.

We gaan, begeleid door externe deskundigen, aan de slag met een gericht ontwikkeltraject met als thema resultaatgericht samenwerken. Betere samenwerking leidt uiteindelijk tot betere resultaten. We willen graag dat medewerkers niet alleen eigenaarschap tonen voor de eigen taak of aandeel in een klus, maar zich ook verantwoordelijk voelen voor het geheel en het uiteindelijke effect voor bijvoorbeeld onze inwoners. En van daaruit de samenwerking opzoeken en de goede acties in gang zetten. Voortvloeiend uit recent tot stand gekomen vitaliteitsbeleid zijn we voornemens voor alle medewerkers vorm te geven aan een PMO (periodiek medisch onderzoek). Dit onderzoek richt zich op preventie van gezondheidsrisico’s en biedt daarmee handvatten voor leefstijlverbetering hetgeen daarmee ook een directe relatie heeft tot het duurzaam inzetbaar houden van onze medewerkers. Het huidige functiebeschrijvings- en waarderingssysteem dateert van 2007 en voldoet niet meer aan de behoeften van de toekomst. We zijn voornemens over te stappen op HR21, een in opdracht van de VNG ontwikkeld sectoraal systeem dat onze slagkracht kan vergroten door functies, competenties en resultaten te verbinden. De basis van de invoering van dit nieuwe systeem ligt in het actualiseren van de huidige functies waarna ze kunnen worden overgezet naar het nieuwe systeem.

Hierdoor realiseren we een systeem dat toekomstbestendig is en ons in staat stelt goede vergelijkingen te maken met de gehele sector. De maatschappij wordt steeds meer divers, en dat geldt ook voor de organisatie. We hebben een cultuur waarin je mag zijn wie je bent en qua regelgeving is er geen enkele belemmering hiervoor. We zijn benieuwd of dit ook zo wordt ervaren binnen de organisatie en willen één à twee keer per jaar met een diverse groep van medewerkers in gesprek of zij zich inderdaad vrij genoeg voelen en zo niet of ze zich vrij genoeg voelen dit bespreekbaar te maken. Ons doel hiermee is het onderwerp bespreekbaar te maken en daar waar knelpunten worden ervaren deze aan te pakken.

79 

Ontwikkelingen ICT en informatievoorziening

In 2023 is de iVisie door de gemeenteraad vastgesteld. Deze visie heeft als doel om de informatievoorziening in de Bevelanden op een hoger niveau te krijgen, samen te werken om de kwetsbaarheid te verminderen, schaalgrootte te realiseren om alle producten en diensten te kunnen blijven leveren en continuïteit van de dienstverlening te waarborgen. In 2023 is door de GR de Bevelanden gestart met de eerst projecten in kader van de uitvoering iVisie en met het scheppen van de voorwaarden om dit een vervolg te geven. Dit betreft:    

Continuïteit en uitwijk van ICT-infrastructuur Informatieveiligheid. Formatie-uitbreiding ICT Doorontwikkeling met ontwikkelbudget en Projectportfoliomanagement (PPM) methodiek.

In 2024 zal verder uitvoer gegeven worden aan projecten in kader van de iVsie. Zo ook aan de verdere implementatie van Microsoft 365 kantoorautomatiseringssoftware. Hiermee wordt het moeilijk om meer functionaliteit uit het portfolio van Microsoft in gebruik te nemen zoals OneNote, Intune en samenwerkingssoftware zoals Teams en SharePoint.  Ontwikkelingen Planning en Control In 2024 zal de rechtmatigheidsverklaring over de jaarrekening 2023 door het college worden uitgevoerd. In de jaarrekening 2023 zal hier over worden gerapporteerd. In 2023 is een aanbesteding voor nieuwe software voor digitalisering van de Planning & Control cyclus uitgevoerd. Vanaf 2024 zal er gebruik gemaakt gaan worden van deze software. 

Overige ontwikkelingen

Juridische Zaken De juridische dienstverlening door de gemeente Goes is van hoge kwaliteit. Het gaat hierbij onder meer om beslissingen op aanvragen om Omgevingsvergunningen, verkeersbesluiten, subsidies, klachten en bezwaren. Communicatie Ook in 2024 blijven we de Zeeuwse brede samenwerking intensiveren, we willen bijdragen aan Zeeland Marketing en blijven we op diverse manieren de arbeidscommunicatie ondersteunen. Wij helpen ook bij het opzetten en (in 2024) uitvoeren van een digitale training en campagne voor medewerkers om de schriftelijke communicatie te verbeteren. Huisvesting Het Stadskantoor huisvest meerdere organisaties met elk haar eigen wensen en eisen. De organisaties veranderen van grootte en werkwijze waarop continu ingespeeld dient te worden. In de huisvesting van het stadskantoor en locatie Troelstralaan blijven we werken aan het bieden van een prettige functionele werkomgeving waarin samenwerken, elkaar ontmoeten en vitaliteit belangrijke aspecten blijven. In 2023 is gestart met het project voor de herinrichting van de centrale hal van het Stadskantoor. Dit project wordt in 2024 vervolgd. Daarbij wordt in 2023 gestart met de aanbesteding voor de vervanging van tapijt in het Stadskantoor. De uitvoering is gepland in 2024. Inkoop In 2024 zal er door ons een geactualiseerd inkoopbeleidsplan worden opgesteld voor de daaropvolgende jaren.

In dit nieuwe beleid verwerken we ontwikkelingen die de afgelopen periode en nu op gebied van inkoop plaatsvinden. Zoals de professionaliseringslag die momenteel plaatsvindt vanuit het landelijke programma ‘Beter Aanbesteden’ en ontwikkelingen naar aanleiding van het door de gemeente Goes ondertekende en uit te voeren Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) 2022-2025. Een actieplan MVOI-gemeente Goes is in voorbereiding. Informatiebeveiliging en privacy In 2024 zal het nieuwe strategische informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld worden. In het nieuwe beleid zal de combinatie met de bescherming van persoonsgegevens gemaakt worden zoals volgt uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Uiterlijk in oktober 2024 wordt de nieuwe Europese richtlijn Network and Information Systems Directive (NIS2) omgezet in nationale wetgeving. Kernelementen hieruit zijn de zorgplicht (toepassen van beveiligingsnormen), meldplicht (van incidenten) en toezicht. Niet duidelijk is nog in hoeverre de lokale overheid onder deze richtlijn zal vallen en hoe de elementen van de richtlijn zich verhouden tot al bestaande structuren als de BIO, ENSIA en de informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten.

80 Eind 2023 stellen we het informatiebeveiligings- en privacy plan voor 2024 op. De hierin opgenomen acties baseren we op de uitkomsten van zelfevaluaties en audits, het dreigingsbeeld gemeenten van de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD), de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en geconstateerde risico’s op basis van risicoanalyses en incidenten die zich binnen en buiten de organisatie hebben voorgedaan. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is hierbij het leidende normenkader. Het continu werken aan bewustwording, houding en gedrag van medewerkers ten aanzien van informatieveiligheid en privacy is een belangrijk onderdeel van dit plan. Bescherming van persoonsgegevens zoals voorgeschreven in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) heeft hierbij prioriteit. In mei 2024 leggen wij verantwoording af over de stand van de informatiebeveiliging in 2023 via de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) systematiek. We leggen als organisatie hiermee in één keer verantwoording af aan zowel de gemeenteraad als verticaal naar landelijke partijen met een toezichtrol.

81

Paragraaf Verbonden partijen Algemeen De gemeente Goes heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen, die het beleid uitvoeren voor de gemeente. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Bij een bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in een derde partij, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij omdat ze via aandelen mee kan stemmen. Van een financieel belang is sprake als de gemeente de middelen, die aan een partij ter beschikking zijn gesteld, niet terugkrijgt, niet terugkrijgt bij faillissement van die partij of indien financiële problemen bij de derde partij kunnen worden verhaald bij de gemeente. Een verbonden partij kan onder andere zijn een deelneming in een vennootschap, een gemeenschappelijke regeling, een stichting, een vereniging of een PPS (Publiek Private Samenwerking). Een verbonden partij kun je zien als één van de drie mogelijkheden waarmee de gemeente haar taken uitvoert (of laat uitvoeren) om haar doelstellingen te realiseren: door een eigen dienst, door een commerciële partij of door een verbonden partij. Belang voor de raad Verbonden partijen zijn om de volgende drie redenen van belang voor de raad: 1.

Via de verbonden partij moeten doelstellingen van de gemeente worden gerealiseerd 2. De gemeente loopt financiële risico’s 3. Er bestaan mogelijk bestuurlijk-organisatorische risico’s Het is van belang om bovenstaande informatie inhoudelijk inzichtelijk te hebben, zodat de raad in staat is om bestuurlijk verantwoord te kunnen handelen. Beleidskader De volgende criteria gelden in de gemeente Goes als beleidskader voor de gemeentelijke deelnemingen in afzonderlijke rechtspersonen: Het deelnemen in een verbonden partij gebeurt alleen met het oog op het verrichten van een publieke taak; Participatie in een privaatrechtelijke rechtsvorm (NV, BV, VOF of CV) vindt uitsluitend plaats als onderzocht en gemotiveerd is waarom uitvoering van beleidsvoornemens niet in een publieke rechtsvorm kunnen plaatsvinden; De gemeenteraad bepaalt van geval tot geval tot welk bedrag het financiële belang in een privaatrechtelijke rechtsvorm strekt; Jaarlijks wordt bij de jaarstukken en de begroting of separate beleidsstukken aangegeven welke ontwikkelingen bij de verbonden partijen hebben plaatsgevonden of naar verwachting zullen gaan plaatsvinden; Vanuit het voorzichtigheidsprincipe wordt dividend uit deelnemingen verantwoord in het jaar van ontvangst.

82

Overzicht van de verbonden partijen van Goes Conform de eisen van het BBV worden de verbonden partijen ingedeeld in de volgende verplichte categorieën: Gemeenschappelijke Regelingen (GR), Vennootschappen en Corporaties en tot slot Stichtingen en Verenigingen. In onderstaande lijst is de indeling conform BBV gehanteerd.

A. Gemeenschappelijke regelingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

De Betho Gemeentelijke Gezondheid Zorg (GGD) Zeeland Samenwerking de Bevelanden (GRdB) Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) Belastingsamenwerking SaBeWa Zeeland (SaBeWa) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) Zeeuwse Muziekschool (ZMS)

B. Vennootschappen en Corporaties 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH NV) NV Economische Impuls Zeeland Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV) Omnium Verkoopmaatschappij de Goese Schans B.V.

C. Stichtingen en Verenigingen 1. 2. 3.

Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) Milieu Educatief Centrum Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Bijdrage aan programma 4 1, 4 1, 4 5 3,4 5 1 3 1 3 Bijdrage aan programma AD 1 2 1 3 2 Bijdrage aan programma 1 5 1

Hierna wordt nader ingegaan op de meest relevante ontwikkelingen per verbonden partij. A.

Gemeenschappelijke Regelingen

1 De Betho De Betho richt zich op het bieden van werk onder aangepaste omstandigheden aan de doelgroep van de sociale werkvoorziening en beschut werken en begeleidt werkzoekenden met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt, via maatwerktrajecten, naar - al dan niet gesubsidieerd – betaald werk. Namens de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen voert Betho de Wet sociale werkvoorziening uit. Daarnaast spelen zij een ondersteunende rol voor wat betreft de Wet werk en bijstand. Hierbinnen staat de ontwikkeling van de werknemer centraal. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 0 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2023B) € 10.436.000 (2023B) € 2.997.000 (2023B) € 0 (2024B) € 10.094.000 (2024B) € 2.737.000 (2024B) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Op basis van het vastgestelde koersdocument Participatiewet wil Goes een herijking op de re-integratie mogelijkheden binnen de Participatiewet. Belangrijkste aanleiding hiervoor vormt de veranderende gemeentelijke doelgroep: meer mensen met een arbeidsbeperking en meer complexe problematiek.

De Betho maakt als aanbieder onderdeel van dit landschap uit en heeft ervaring met mensen met een arbeidsbeperking. In 2023 is gestart met een onderzoek naar de toekomstige rol van De Betho voor de doelgroep Participatiewet. De resultaten worden begin 2024

83 verwacht. In 2024 gaan we aan de slag met de aanbevelingen uit het onderzoek. Betere aansluiting op de ondersteuningsbehoefte van de veranderende doelgroep zal ervoor zorgen dat de Betho ook in de toekomst financieel gezond blijft. Ondertussen zal de Betho zelf haar bedrijfsvoering in 2024 weer zo inrichten dat zij, ondanks een afnemende rijksbijdrage, richting een positief resultaat zullen bewegen. Risico’s De deelnemende gemeenten dragen eventueel bij aan de verliezen van De Betho, die sterk afhankelijk zijn van de economische ontwikkelingen en de hoogte van de Rijkssubsidie.

2 Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) De GGD heeft als taak om de gezondheid van alle Zeeuwen te bewaken, te beschermen en te bevorderen. Dat is waar de GGD voor staat. De missie van de GGD: samen weken aan een gezond en veilig bestaan en sluitende zorg voor burgers in Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 18.855.053 Eigen Vermogen (2023B) € 2.534.000 (2024B) € 4.879.000

Vreemd Vermogen (2023B) € 20.713.000 (2024B) € 23.106.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Eind 2022 zijn de structurele en deels ook incidentele middelen toegekend voor de Basis op Orde van de GGD. Dit was nodig om de primaire processen te versterken. De eerste stappen voor uitbreiding van de formatie zijn in 2023 gezet. In 2024 wordt hier nog volop op ingezet. Buiten scope zijn gebleven de jeugdgezondheidzorg (JGZ) en Veilig Thuis. Eind 2023 worden de resultaten van het project Toekomst JGZ verwacht. Daarnaast spelen er nog diverse vraagstukken en ontwikkelingen, zowel bij de GGD als provinciaal en landelijk. Dit betreft onder andere de pandemische paraatheid, het huisvestingsvraagstuk van de GGD; de samenwerking met RUD, RVZ en SWVO; het governance vraagstuk van de inkooporganisatie Jeugd en Beschermd Wonen en het dreigende artsentekort. Daarnaast speelt landelijk het Integraal Zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Hervormingsagenda Jeugd waarin preventie, leefstijl en lokale teams een nadrukkelijke plaats krijgen. Zo ook de beweging positieve gezondheid en de Zeeuwse Zorg Coalitie. Welke uitwerking dit heeft op de GGD zal verder duidelijk worden in 2024. Risico’s Alle genoemde ontwikkelingen dragen in zekere mate risico’s met zich mee. Het college neemt dit in de besluitvorming mee.

3 Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden GR de Bevelanden staat voor Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden. Deze regeling is de basis voor een intensieve samenwerking tussen de vijf gemeenten uit de Bevelanden. Samenwerken gebeurt op de terreinen HRM, ICT en WIZ (Werk, inkomen en zorg). Namens de vijf gemeenten wordt uitvoering gegeven aan de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet, de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening en de Wet, Werk en Bijstand. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: burgemeester Fränzel Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 8.723.000 Eigen Vermogen (2023B) € 515.000 (2024B) € 900.000

Vreemd Vermogen (2023B) € 2.685.000 (2024B) € 5.470.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

84 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens ICT: Na vaststelling van de I-Visie is een uitvoeringsplan opgesteld onder begeleiding van externe expertise. Speerpunten zijn: continuïteit, veiligheid en voorkomen van hacking, alsmede de benodigde capaciteit voor licenties en devices als gevolg van de toegenomen formatie bij gemeenten. Daarnaast worden de deelnemers van de gemeenten getraind in portfolio management. Binnen dit concept worden de prioriteiten van de projecten bepaald en aan de hand daarvan uitgevoerd. Op basis van het uitvoeringsplan is een advies opgesteld over de benodigde investeringen in hardware en de benodigde formatieve inzet. In het najaar van 2023 is het voornemen om een aantal quick-wins te realiseren zoals het vergroten van de servercapaciteit en het versterken van de veiligheid. P&O: In de loop van 2024 wil de gemeente Goes HR 21 gaan onderzoeken en implementeren. HR 21 is een functiebeschrijvings- en waarderingsysteem wat veel gemeentelijke overheden gebruiken of gaan gebruiken. Veel aandacht zal ook het komende jaar uitgaan naar de opvolging van SPO (Strategische personeelsontwikkeling) en de verdere inrichting van Motion (salarisverwerkingssysteem). WIZ: In 2024 wordt er een nieuw beleidsplan Armoede opgeleverd als vervolg op het armoedeonderzoek dat in 2023 is uitgevoerd. Een andere grote ontwikkeling is de nieuwe inkoop voor de WMO.

Alhoewel dit inkooptraject valt onder verantwoordelijkheid van GR SWVO, zal GR de Bevelanden als WMO-uitvoerende organisatie hier uiteraard mee te maken krijgen. In 2024 krijgt het verbetertraject rondom gemeentelijke dienstverlening een vervolg en zal er ook blijvend geïnvesteerd worden op de samenwerking tussen de toegangen Sociaal Domein (CJG/complexe casuïstiek en WMO/P-wet). Het onderdeel datagestuurd werken zoals ook opgenomen in de ivisie van GR de Bevelanden is nog niet van de grond gekomen in 2023. Er is nog geen raadpleegbaar dashboard voor de deelnemende gemeenten. Onze wens is dat hier in 2024 nu wel stappen op gezet worden. Eind 2023 wordt er een uitvoeringsplan opgesteld voor 2024. Hierin staan de specifieke aandachtspunten en ontwikkelingen voor dat jaar in opgenomen. Risico’s De gemeente draagt bij in een eventueel nadelig saldo, zowel qua bedrijfsvoering als op uitvoering van werkzaamheden. Verder blijft een punt van aandacht de mate waarin de samenwerking tussen de GR en de gemeenten vorm krijgt (pro- of reactief). Uiteraard vormt hierbij de samenwerking met de andere gemeenten ook een uitdaging en de mate waarin gemeenten ook uiting willen geven aan lokale keuzes.

4 Openbaar Lichaam Afvalstoffenheffing Zeeland (OLAZ) OLAZ behartigt de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers op het gebied van de afvalstoffenverwijdering. Hiermee voert de OLAZ onder andere taken uit als de zorg voor de verwijdering van de afvalstoffen, het adviseren van de deelnemers over het uitvoeren van relevante bepalingen van de Wet milieubeheer, het vaststellen van de tarieven voor de verwijdering van afvalstoffen, Daarnaast geeft de OLAZ-voorlichting op het gebied van afvalpreventie en -verwijdering. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Borsele Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 40.000 Eigen Vermogen (2023B) € 482.000 (2024B) € 552.000

Vreemd Vermogen (2023B) € 11.941.000 (2024B) € 14.487.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De VANG- doelstelling van 100 kilo restafval per inwoner is voor vele Zeeuwse gemeenten nog niet bereikt. Een groot gedeelte van deze opgave ligt bij de inzameling van het brandbaar/niet recyclebaar afval op de milieustraat (c.a. 25 kilo per inwoner). Daarnaast ligt er een opgave zoveel mogelijk hergebruik en recycling van afvalstromen door deze te gebruiken als grondstof (circulaire economie). Er is sprake van invoering van toegangscontrole op de milieustraat in 2024 om bedrijfsafval te weren en inwoners verder te stimuleren tot afvalscheiding. De data die wordt gewonnen uit dit controlesysteem wordt gebruikt voor nadere besluitvorming over eventuele toegangsbeperking op de milieustraat of een betalingssysteem voor het brandbaar (grof) afval. Om de milieustraten toekomstbestendig te maken, is in 2022 een principebesluit voorgelegd aan de gemeenteraden.

85 Insteek van dit principebesluit is het meer regionaal spreiden van de huidige milieustraten met als doel de kosten van de milieustraten beheersbaar te houden en invulling te geven aan kringloop en demontage activiteiten in de vorm van 3 regionale circulaire ambachtscentra in Zeeland. Concreet voor gemeente Goes zou dit een circulair ambachtscentrum binnen de gemeentegrens betekenen voor de gehele regio de Bevelanden, gecombineerd met het realiseren van een nieuwe milieustraat op een andere locatie dan de huidige plek (milieustraat ‘compleet plus’). In 2024 wordt verwacht dat hier verder uitvoering aan wordt gegeven. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

5 Regionaal Bureau Leerplicht (RBL)

Het RBL ziet toe op de naleving van de leerplichtwet voor jongeren tot 18 jaar en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten voor jongeren tot 23 jaar. RBL helpt jongeren, ouders en scholen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. We stimuleren jongeren een startkwalificatie te halen en bieden begeleiding en advies. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 127.000 Eigen Vermogen (2023B) € 0 (2024B) € 0

Vreemd Vermogen (2023B) € 0 (2024B) € 0

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 53.000

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Landelijk heeft de thuiszittersproblematiek de aandacht. Ook in onze regio zetten we erop in dat er ondersteuning is en waar mogelijk een oplossing komt voor de leerlingen die langdurig thuis zitten. Daarnaast is er aandacht voor de gevolgen van de Coronacrisis bij de leerlingen en de mogelijke consequenties voor hun schoolloopbaan. Zo is er extra aandacht voor een betere doorstroom vmbo-mbo-hbo, wordt er intensief ingezet in de mbo-2 opleidingen door het aanbieden van meer begeleiding en/of kleinere klassen en in het kader van de aanpak jeugdwerkloosheid wordt extra ingezet op de regeling praktijkleren. Tot slot wil het kabinet vanaf 2024 meer gaan investeren om schooluitval tegen te gaan door de regionale aanpak van voortijdig schoolverlaten. Binnen onze regio worden plannen gemaakt, zodat hierop adequaat kan worden ingespeeld. Hierbij is onder andere aandacht voor de verzuimaanpak 18 plus op het mbo in samenwerking met de GGD. Er is een pilot jongeren loket gestart, waar jongeren laagdrempelig met allerlei vragen terecht kunnen en er is aandacht voor jongeren in een kwetsbare positie door middel van maatwerktrajecten (vaak een combinatie van onderwijs, zorg en/of dagbesteding). Risico’s Goes is centrumgemeente voor deze wettelijke taak. De jaarcijfers zijn verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Goes.

Het risico blijft beperkt tot maximaal de jaarlijkse bijdrage.

6 Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) RUD Zeeland voert namens de gemeenten, de provincie en het waterschap de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en natuur uit. RUD Zeeland werkt daardoor samen met gemeenten, de provincie en het waterschap aan een schone en veilige werk- en leefomgeving. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Fränzel Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 739.000

86 Eigen Vermogen (2023B) € 840.000 (2024B) € 840.000

Vreemd Vermogen (2023B) € 1.000.000 (2024B) € 1.000.000

Resultaten: (2023 B) € 0 (2024 B) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Een belangrijke ontwikkeling is de komst van de Omgevingswet. Deze integrale wet vervangt meer dan 25 wetten op het gebied van bouwen, wonen, milieu, natuur, archeologie e.d. De RUD heeft daartoe zowel op technisch als op procesmatig vlak zich maximaal voorbereid. De verwachting is dat de implementatie van deze wet per 1 januari 2024 in het begin nog de nodige gewenning en uitzoekwerk met zich meebrengt. Met de invoering van de Omgevingswet gaan een aantal bodemtaken van de provincie naar de gemeenten. Omdat onder de Omgevingswet veel bodemtaken basistaken zijn moeten die door de RUD worden uitgevoerd. Knelpunt is de financiering van deze taken. Het Rijk moet de middelen voor de uitvoering van de bodemtaken opnieuw verdelen. Er is tot nu toe nog steeds geen duidelijkheid over de bijdrage aan gemeenten. Verder is het “Interbestuurlijke programma versterking VTH-stelsel (IBP-VTH) opgestart”. Dit programma geeft uitvoering aan de aanbevelingen van de commissie-Van Aartsen voor een sterker en onafhankelijker VTH-stelsel voor milieu. Inmiddels is het programma flink op stoom en worden de eerste producten opgeleverd.

Het is belangrijk dat de omgevingsdiensten in staat zijn om de opgedragen taken zo uit te voeren dat ze bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving (bescherming bewoners), het voorkomen van (vermijdbare) milieuschade en het aanpakken van de (milieu)problemen. Daarnaast dienen de diensten hun rol te (kunnen) pakken in de grote transitieopgaven waar Nederland voor staat. Vanuit het IBP VTH is door de werkgroep Robuuste omgevingsdiensten geconstateerd dat de door de Tweede Kamer gewenste congruentie met de veiligheidsregio niet in alle regio’s de beoogde mate van robuustheid realiseert. Daarom is een inhoudelijke benadering gevolgd waarbij 4 criteria zijn geformuleerd, te weten effectiviteit, efficiency, wendbaarheid en ontwikkelvermogen. Om deze criteria meetbaar en specifiek te maken, zijn deze vertaald in een set van kritische prestatie-indicatoren (kpi’s). Het Bestuurlijk Overleg IBP VTH stemde 22 maart jl. in met de criteria en kpi’s en het vervolgtraject voor normering. Daarbij werd gesteld dat er voldoende scherpte in de normering van de 6 kpi’s moet worden aangebracht zodat ze onderscheidend zijn. De VNG vroeg aandacht voor het perspectief van communicatie: dat is in de aanpak verwerkt. Ook hebben we opgeroepen de consequenties en doorwerking (ook voor gemeenten en provincies) goed te bekijken. Dat heeft geresulteerd in de volgende normering van de KPI’s: 1.

De omvang van het regionaal werkprogramma (VTH-uren) (inclusief ketentoezicht) gecombineerd met percentage medewerkers in eigen dienst. Deze omvang (basis- en milieu gerelateerde plustaken) is minimaal € 15 miljoen (inclusief overhead) (prijspeil 2021) en 80% van de medewerkers in het primaire proces in dienst van de organisatie. 2. De dienst voldoet aan geldende kwaliteitscriteria VTH voor zowel de basistaken als de plustaken. 3. De dienst heeft voldoende aandacht, capaciteit en budget voor innovatie blijkend uit aanwezigheid van een (meerjarige) innovatieagenda en vrij besteedbaar budget voor innovatie. 4. De dienst kan risico’s en veranderingen in de omvang van het overgedragen takenpakket opvangen door het aanhouden van buffers (weerstandsvermogen). Dit blijkt uit afdoende algemene reserve voor geïdentificeerde risico’s en onverwachte operationele tegenvallers en expliciete afspraken over uitname. 5. De dienst kan een relatie leggen tussen werk, mensen en geld. Er wordt informatiegestuurd gewerkt. Dat komt tot uitdrukking in percentage van de uitvoeringsformatie VTH voor businessintelligence en opleidingsbudget van 3% van de loonsom. 6. De dienst past bij de identiteit van het werkgebied en er is sprake van samenhang (coherentie) in het takenpakket en logica in het geografisch werkgebied. De maatschappelijke opgave staat centraal.

Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

7 GR Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland Sabewa (Samenwerking belastingen en waardebepaling) Zeeland is een gemeenschappelijke regeling van acht gemeenten en het Waterschap. Sabewa Zeeland heft en int belastingen. Deelnemers Rechtsvorm & Vestigingsplaats Goes, Hulst, Reimerswaal, Tholen, Borsele, Sluis, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Terneuzen, Kapelle en Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Meulblok Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 897.000

87 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2023B) € 237.000 (2023B) € 8.564.000 (2023B) € 0 (2024B) € 0 (2024B) € 7.625.000 (2024B) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens In 2023 stond de jaarlijkse aanslagronde voor de verschillende belastingen die Sabewa Zeeland uitvoert, onder grote druk. De stijgende lijn in het aantal bezwaren, onder andere door no-cure-no-pay bureaus vraagt veel inzet van Sabewa Zeeland. Dit zorgt ervoor dat de werkzaamheden in het herwaarderingsproces voor de nieuwe aanslagronde elk jaar verder onder druk komt te staan. In 2023 heeft Sabewa Zeeland een nieuwe toekomstvisie voor de periode 2023-2027 opgesteld en vertaald in een begrotingswijziging 2023. Deze is ter besluitvorming aan de deelnemers voorgelegd. Hierin hebben het op orde brengen van de basis, verbeteren datakwaliteit en automatiseren van processen op een belangrijke plek. De acties moeten gaan bijdragen aan een hoger serviceniveau richting de burger en het borgen van een tijdige en juiste aanslagoplegging in het nieuwe jaar. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Het SWVO verricht beleidsadviserende-, ondersteunende- en uitvoeringstaken binnen het sociaal domein voor de deelnemende gemeenten. O.a vindt de gezamenlijke inkoop maatwerkvoorzieningen Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de uitvoering van het leerlingenvervoer plaats. Daarnaast spelen zij een rol in het uitvoeren van taken met betrekking tot volwasseneducatie. Deelnemers Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen. Bestuurlijk belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest

Rechtsvorm & Vestigingsplaats Gemeenschappelijke Regeling/ Goes

Eigen Vermogen (2023B) € 788.000 (2024B) € 665.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

Vreemd Vermogen (2023B) € 8.952.000 (2024B) € 6.544.000

Financieel belang Goes Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 319.000

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens WMO: -De huidige overeenkomst voor inkoop maatwerkvoorzieningen Wmo eindigt in 2024. Deze is inmiddels bijna tien jaar oud en is toe aan een herziening; -In 2023 is een eindrapport Grip op de Wmo opgesteld. De aanbevelingen (o.a. de introductie van een lerende omgeving) en ingezette maatregelen worden in 2024 en volgende jaren geborgd. Leerlingenvervoer: Voor aanvang van schooljaar 2024/2025 wordt de verordening leerlingen vervoer aangepast. Dit naar aanleiding van de wijzingen in de wet- en regelgeving. Om de verordening leerlingenvervoer, die Oosterschelde breed uitgevoerd gaat worden, aan te passen wordt zorgvuldige afgestemd met de scholen, het loket leerlingenvervoer en de regiogemeenten. Volwassenducatie Voor de Oosterschelderegio is een Regionaal Actieplan laaggeletterdheid opgesteld. Dit plan is bedoeld voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Voor de uitvoering wordt samengewerkt met de regiogemeenten en de bibliotheek. De regie wordt gevoerd door het SWVO. Risico’s WMO: Door de aanpak Grip op de Wmo is een betere regie mogelijk en daarmee zijn de evt. risico’s beperkter en eerder in beeld. Leerlingenvervoer: Het leerlingenvervoer is een openeindfinanciering. Het aantal kinderen, dat gebruik maakt van het

88 leerlingenvervoer, bepaalt uiteindelijk de kosten die voor de inzet van het leerlingenvervoer nodig zijn.

9 Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) De Gemeenschappelijke Regeling VRZ is verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing in Zeeland. Binnen de veiligheidsregio werken verschillende partijen samen op het gebied van: brandweerzorg, rampenbestrijding, risico- en crisisbeheersing (incl. gemeentelijke bevolkingszorg) en geneeskundige hulpverlening. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Fränzel Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 3.248.000 Eigen Vermogen (2023B) € 1.887.000 (2024B) € 676.000

Vreemd Vermogen (2023B) € 21.940.000 (2024B) € 28.105.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De programmabegroting 2024 is opgesteld in lijn met het meerjarenbeleidsplan 2022-2025. In de begroting is een programma "toekomstbestendige brandweerzorg" en een programma "voorbereide crisisorganisatie" opgenomen. De begroting 2024 bevat een aantal zaken die de hoogte van de gemeentelijke bijdrage in belangrijke mate bepalen. Hieronder staan deze kort puntsgewijs toegelicht:  De bijdrage wordt voor 2024 verhoogd op grond van de door de VZG vastgestelde richtlijn voor loon- en prijsontwikkelingen, gemiddeld bedraagt deze 3,4%. Voor de instandhouding van de vrijwilligers in diverse posten is een verhoging van de opleidingscapaciteit noodzakelijk. De kosten hiervoor bedragen € 550.000  In het kader van het op peil houden van de officieren van dienst is het noodzakelijk structureel 2 opleidingsplaatsen in te kopen. Voor 2024 bedragen de kosten hiervoor € 90.000, in de volgende jaren klimt dit bedrag naar structureel € 180.000 per jaar.  In 2023 is de gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd op grond van een noodzakelijke inspanning op het gebied van informatieveiligheid (BIO normering). In 2023 heeft de VRZ onverwacht structurele middelen gekregen van het Rijk om deze informatieveiligheid te realiseren.

De in de begroting 2023 opgenomen structurele bijdrage van € 155.000 voor informatieveiligheid wordt in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdrage. Naast bovenstaande zijn er een aantal andere ontwikkelingen die geen direct gevolg hebben voor de gemeentelijke bijdrage, dat zijn:  Versterking crisisbeheersing. De Brede Doeluitkering Ramenbestrijding (BDUR) vanuit het Rijk is verhoogd met € 1,7 mln. in 2024 oplopend naar € 2,5 mln. structureel in 2026 en geeft ruimte om invulling te geven aan de ambities vanuit het meerjarenbeleidsplan;  Oplopende kapitaallasten voor het vervangingsplan materiaal. Mede door prijsstijgingen en een oplopende kapitaalmarktrente wordt vanaf 2025 een verhoging van de gemeentelijke bijdrage geprognotiseerd samenhangend met de oplopende kapitaallasten van € 442.175 in 2025 tot € 2.142.703 in 2027. Risico’s  Het weerstandsvermogen van de VRZ (= onvoorzien + algemene reserve) is in de begroting 2024 als "ruim onvoldoende" geclassificeerd. Indien risico's daadwerkelijk (cumulatief) optreden, leidt dit mogelijk tot een negatief resultaat en negatief vermogen. Dit kan inhouden dat er extra bijdrages noodzakelijk zijn van de Zeeuwse gemeenten.  De VRZ heeft geconstateerd dat de verdeling van de gemeentelijke bijdrage in de begroting 2023 een onverwachte afwijking laat zien t.o.v. de correcte verdeling in de begroting 2024.

Dit zorgt er voor dat sommige gemeenten te veel en sommige gemeenten te weinig hebben betaald.  De geprognosticeerde bijdrage in de komende jaren voor de gemeente Goes blijft stijgen. Dit heeft gevolgen voor de gemeentelijke begroting.

89

10 Zeeuwse Muziekschool (ZMS) De Zeeuwse Muziekschool verzorgt namens de tien deelnemende gemeenten muziekonderwijs voor kinderen, jongeren en volwassenen. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, NoordGemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Veere. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Vermeulen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2024: € 323.000 Eigen Vermogen (2023B) niet in begroting opgenomen (2024B) € 45.000

Vreemd Vermogen (2023B) niet in begroting opgenomen (2024B) € 886.000

Resultaten: (2023B) € 0 (2024B) € 0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Na het uittreden van de gemeenten Sluis en Vlissingen is besloten het aanbod van de Zeeuwse Muziekschool te verbreden in de overtuiging dat de ZMS daarmee robuuster en toekomstbestendig wordt. Het besluit om het aanbod van de Muziekschool te verbreden heeft met name door de nasleep van de coronapandemie in 2022 helaas geleid tot een negatief resultaat. Het negatieve rekeningresultaat wordt aangezuiverd met een verhoogde deelnemersbijdrage in 2023. In 2024 is een taakstelling in de begroting opgenomen. Hoe deze taakstelling te realiseren, wordt in een herstelplan inzichtelijk gemaakt. De Muziekschool krimpt het personeelsbestand in, verbreedt het aanbod en hoopt zo groei te realiseren. Ten slotte wil de Muziekschool de financieringsmix van de organisatie verbreden. Risico’s De Muziekschool heeft te maken met stijgende kosten vanwege een gewijzigde CAO en als gevolg van de coronapandemie. De ZMS heeft in 2021 een negatief resultaat behaald dat is opgevangen in de eigen reserves. De maatregelen om meer inkomsten te genereren (uitbreiding aanbod en verhoging van het lesgeld) hebben nog geen effect gesorteerd in 2022, waardoor ook in 2022 een negatief resultaat behaald is. Er is een risico dat de gewenste groei van de MZS er niet komt en dat het tekort van structurele aard is. Vanwege de coronapandemie is hierover lastig een oordeel te vellen.

Het aantal leerlingen bij de MZS is inmiddels weer terug op niveau van vóór corona. Behalve de uitgetreden gemeenten Sluis en Vlissingen zijn er binnen de GR ZMS meer gemeenten die twijfels hebben over hun deelname aan de GR. Tot nu toe zijn er geen officiële aanvragen gedaan om uit te treden. Wel heeft de gemeenteraad van Goes zich afgevraagd of het niet beter is de Muziekschool als GR op te heffen en een subsidierelatie met de stichting aan te gaan.

B.

Vennootschappen en Corporaties

1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Hiermee is de bank essentieel voor de publieke taak. De kerntaak is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. De gemeente neemt deel in het maatschappelijk kapitaal van de N.V. BNG Bank. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle Nederlandse gemeenten Naamloze Vennootschap/ Den Haag Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 0,17% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 241.000 Eigen Vreemd Resultaat Dividend 2022 Dividend 2021 Dividend 2020 Vermogen Vermogen (2022) (2022) (2022) € 220.000 € 220.000 € 174.000 € 4.615 € 107.459 € 300.000

90 (x € 1 mln) (x € 1 mln) (x € 1 mln) Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De BNG Bank is er voor het publieke domein en het publieke belang. De purpose van BNG Bank is: Gedreven door maatschappelijke impact. Bij BNG Bank draait het niet om zoveel mogelijk winst, maar om maximale maatschappelijke impact. Dat is de drijfveer van BNG Bank. Risico’s Bij tegenvallende winsten in de toekomst wordt minder dividend uitgekeerd, wat gevolgen heeft voor de begrotingspositie van de gemeente Goes. De bank heeft zeer hoge externe krediet ratings (Moody’s: Aaa, Standard & Poor’s: AAA en Fitch: AA+). Dankzij deze hoge kredietwaardigheid heeft de bank een sterke inkooppositie op de internationale geld- en kapitaalmarkt.

2 Zeeuwse Energie Maatschappij (ZEH NV) De Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) is in 2022 ontstaan bij de herstructurering van Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij N.V. (PZEM). Een belangrijke stap in de herstructurering was de ontvlechting van de nucleaire en niet-nucleaire commerciële onderdelen van PZEM. Na de verkoop van de niet-nucleaire commerciële activiteiten inclusief de naam PZEM bleef het aandelenbelang in de kerncentrale in Borssele over, naast de belangen in BMC Moerdijk, NPG Willebroek, Deltius en de PPA van Gemini. In het jaar 2022 heette ZEH N.V. nog PZEM N.V., vanaf 1 maart 2023, na de afronding van de verkoop Wholesale, is de naam gewijzigd in ZEH N.V. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Naamloze Vennootschap/ Middelburg Woensdrecht, Dirksland, Goedereede, Middelharnis, Oost-Flakkee en de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Holland en Bank Nederlandse Gemeenten.

Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 4,17% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 289.000 Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Dividend 2022 Dividend 2021 Dividend 2020 Vermogen (2021) (2021) (2021) € 92.000.000 €0 €0 € 1.650.909.000 € 1.229.012.000 € 235.065.000 (2022) € (2022) € (2022) € 1.589.501.000 1.549.493.000 182.202.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De kerntaak van ZEH is het beheer van belangen in hun deelnemingen. Verder beheert ZEH de opbrengsten die bij de verkopen van bedrijfsonderdelen in het verleden zijn gerealiseerd. Deze gelden zijn nodig om de kerncentrale te laten functioneren maar ook omdat er geld gespaard en gereserveerd moet worden om aan het eind van de bedrijfsduur in 2033 te kunnen ontmantelen. Deze ontmanteling start in 2034 met als eindresultaat een groene wei. Als medeaandeelhouder van de kerncentrale beheert ZEH een groot deel van de financiële buffer hiervoor, ondergebracht in het amoveringsfonds (fonds voor het ontmantelen van de kerncentrale) van EPZ. Het deel van dit geld dat niet gebruikt hoeft te worden, wordt middels het dividendbeleid aan de aandeelhouders van ZEH uitbetaald. In 2023 wordt de aandeelhoudersstrategie van ZEH opnieuw tegen het licht gehouden.

Risico’s De deelneming wordt gewaardeerd tegen historische verkrijgingsprijs van € 298.000. Met eventuele dividend is geen rekening gehouden. Daarmee is het risico voor gemeente Goes op dit moment beperkt tot het bedrag van € 298.000.

91

3 Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV) Onderdeel van de aandeelhoudersstrategie was het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en dit belang in publieke handen te brengen. In 2021 is dit gerealiseerd en is het belang Evides ondergebracht in GBE Aqua BV. Deze vennootschap heeft als doel het houden en beheren van aandelen Evides en het uitoefenen van stemrecht Evides Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Besloten Vennootschap/ Middelburg Woensdrecht, Goeree-Overflakkee, en de provincie Zeeland. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 4,174% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 41.700 Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Dividend 2022 Dividend 2022 Dividend 2020 Vermogen (2022) € (2022) € (2022) € €0 €0 €0 30.452.671 263.706.159 25.167.706 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens In 2021 zijn de aandelen Evides vanuit het toenmalige Pzem via de rechtspersoon GBE Aqua BV rechtstreeks onder de aandeelhouders gehangen. Naast het houden en beheren van de belang Evides zijn er geen andere beleidsvoornemens. Risico’s Het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en de oprichting van GBE Aqua brengt beperkte risico’s met zich mee voor de aandeelhouders.

Omdat de benodigde garantie voor de financiering bij de provincie ligt en niet bij de gemeente, zijn de risico’s voor de deelnemende gemeenten beperkt tot maximaal de kapitaalstorting in GBE Aqua. Voor gemeente Goes is dat € 41.700.

4 Economische Impuls Zeeland De NV Economische Impuls Zeeland (Impuls), opgericht in 2007, is de ontwikkelingsmaatschappij van Zeeland. Doel is het vergroten van de dynamiek van de Zeeuwse (kennis)economie, met groei van werkgelegenheid, door uitvoering van concrete projecten en door acquisitie van bedrijven en investeringen van elders. Deelnemers Alle 13 Zeeuwse gemeenten, ABN Amro, DOW Benelux BV, Rabobank, Zeeuwse Zorginstellingen Bestuurlijk belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Eigen Vreemd Resultaat Vermogen Vermogen (2021) € (2021) € (2021) € 142.000 8.159.000 3.412.000 (2022) € 6.000 (2022) € (2022) € 9.974.000 3.650.000

Rechtsvorm en Vestigingsplaats Naamloze Vennootschap/ Vlissingen Financieel belang Goes De gemeente is aandeelhouder: 1,64% Aandelenkapitaal: € 2.461 Dividend 2022 Dividend 2021 Dividend 2020 €0

€0

€0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Er is een structuurwijziging gepland met terugwerkende kracht naar 1-1-2023 waarbij de aandelenverhoudingen zullen wijzigen en ook impact zal hebben op de waarde van de aandelen. We zijn in afwachting van de details en het verzoek om in te stemmen met deze wijziging. Risico’s De risico’s zijn beperkt gelet op de omvang van het aandelenpakket.

92

5 Omnium Met een subtropisch zwembad en diverse sportaccommodaties is Omnium het sport- en recreatiecomplex van Zeeland. Deelnemers Gemeente Goes Bestuurlijk belang Goes De gemeente is 100% eigenaar; Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Eigen Vreemd Resultaat Vermogen Vermogen (2021) (2021) (2021) -/- € € 1.493.330 € 1.409.009 35.095 (2022) € (2022) € (2022) € 161.940 1.655.270 1.436.146

Rechtsvorm en Vestigingsplaats Besloten Vennootschap/ Goes Financieel belang Goes De gemeente is aandeelhouder: 100% Aandelenkapitaal: € 4.560.000 Dividend 2022

Dividend 2021

Dividend 2020

€0

€0

€0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens In 2022 is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het onderzoek naar de bouw van een nieuw Groencollege in het voormalig tropisch bos. Eind 2023 zal de gemeenteraad op basis van de actuele inzichten besluiten of dit gerealiseerd gaat worden. In het geval van een positief besluit zal een investeringskrediet beschikbaar worden gesteld voor de bouw van een nieuw schoolgebouw. Die bouw kan dan begin 2024 worden aanbesteed en voor de zomer van 2025 worden opgeleverd. Met ingang van het schooljaar 2025/2026 kan het Groencollege de nieuwe school dan volgens planning in gebruik kan nemen. Risico’s Het aandelenkapitaal Omnium kent een waardering op de balans van gemeente Goes. Er is een risico dat we bij blijvende negatieve resultaten tot een afboeking van de waarde van deze aandelen moeten komen. Voor het vreemd vermogen (geldleningen) zijn gemeentegaranties verleend. Wanneer het Omnium niet meer aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen, kan gemeente Goes op de garantstelling worden aangesproken.

6 Verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. De verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. is opgericht ter uitponding* (het verkopen van terreinen en opstallen in de huidige staat) van objecten, aankoop van gronden volgens contracten en nieuwe grondexploitatie delen Ketelhaven. Deelnemers Rechtsvorm Gemeente Goes, Stichting Beveland Wonen, Besloten Vennootschap/ Goes Heijmans Vastgoed B.V. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; De gemeente is aandeelhouder: 33,3% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 1 Achtergestelde leningen: € 791.000 Garantstellingen: € 600.000 Eigen Vreemd Resultaat Dividend 2022 Dividend 2021 Dividend 2020 Vermogen Vermogen (2021) € (2021) € (2021) € €0 €0 €0 208.000 4.829.000 33.000 (2022) Niet (2022) Niet (2022) Niet beschikbaar beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Uitponding van terreinen en opstallen en verkoop van bouwkavels is naar verwachting geheel afgerond in 2024. Het woonrijp maken is naar verwachting gereed in 2024. Risico’s Grondexploitatierisico’s.