agendapunt 06. Jaarrekening 2020
Tekst van het document
B. Vennootschappen en Corporaties 1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Hiermee is de bank essentieel voor de publieke taak. De kerntaak is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. De gemeente neemt deel in het maatschappelijk kapitaal van de N.V. BNG Bank. Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Alle Nederlandse gemeenten
Naamloze Vennootschap/ Den Haag
Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht op aandeelhoudersvergadering
De gemeente is aandeelhouder: 0,17%, 96.369 aandelen
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille
Aandelenkapitaal: € 241.000
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat 2018
(‘000)
(‘000)
(‘000)
(2020) € 5.097 mln
(2020) € 155.262 mln
(2020) € 221mln
(2019) € 4.887 mln
(2019) € 144.802 mln
(2019) €163 mln
Dividend 2020 € 122.390.
Dividend 2019
Dividend 2018
€ 41.000
€ 275.000
(rest € 76.000)
Ontwikkelingen/beleidsvoornemens BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Risico’s Bij tegenvallende winsten in de toekomst wordt lager dividend uitgekeerd, wat gevolgen heeft voor de begrotingspositie van de gemeente Goes.Op 15 december 2020 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de banken aanbevolen om tot 30 september 2021 af te zien van dividenden of deze te beperken. Binnen de strikte voorwaarden van de ECB wordt nu pas een deel van het dividend 2019 uitgekeerd. De uitkering van het restant dividend over 2019 en de uitkering van het dividend 2020 is afhankelijk van de regelgeving van de ECB.
2 Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) PZEM richt zich op productie, handel en levering van energieproducten en -diensten. Deelnemers Zeeuwse
Gemeenten,
Rechtsvorm en Vestigingsplaats Gemeenten
Bergen
op
Zoom,
Woensdrecht en Goeree Overflakkee en de provincies Zeeland,
Naamloze Vennootschap / Middelburg
75 Noord-Brabant
en
Zuid-Holland
en
Bank
Nederlandse
Gemeenten. Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht op aandeelhoudersvergadering
De gemeente is aandeelhouder: 4,17%
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille
Aandelenkapitaal: € 289.000
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat
(2020) nnb
(2020) € nnb
(2020) nnb
(2019)
(2019)
(2019) €
1.346.621.000 940.039.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens
Dividend 2020
Dividend 2019
Dividend 2018
€0
€0
€0
19.812.000
Eind 2018 is er door de aandeelhouders het onderzoek opgestart naar de mogelijkheden om de aandelen Evides rechtstreeks onder de publieke aandeelhouders te hangen. De uitkomst van dit onderzoek en de eventuele besluitvorming hierover worden in 2021 verwacht. De uitkomst is afhankelijk van de onderhandelingen met het Rijk over de compensatie wegvallen marinierskazerne in de regio. Risico’s In de afgelopen jaren heeft PZEM N.V. geen dividend uitgekeerd. Ook in de begroting van gemeente Goes wordt geen dividenduitkering geraamd. PZEM NV is actief op verschillende energiemarkten en wordt daarbij geconfronteerd met meerdere risico’s. Het gaat om risico’s die voortkomen uit de samenstelling van de handelsportefeuille en risico’s door economische, financiële en juridische ontwikkelingen. Deze risico’s zijn inherent aan de strategische keuzes en de activiteiten van PZEM N.V en behoren daarom tot het risicoprofiel van de onderneming. Hoewel het risico van de dividenduitkering is ondervangen, vertegenwoordigen de aandelen van Pzem een waarde die door verschillende ondernemingsrisico’s kan fluctueren.
3 Economische Impuls Zeeland De NV Economische Impuls Zeeland (Impuls), opgericht in 2007, is de ontwikkelingsmaatschappij van Zeeland. Doel is het vergroten van de dynamiek van de Zeeuwse (kennis)economie, met groei van werkgelegenheid, door uitvoering van concrete projecten en door acquisitie van bedrijven en investeringen van elders. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten, ABN Amro, DOW Benelux BV,
Naamloze Vennootschap / Vlissingen
Zeeuwse Zorginstellingen Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht op aandeelhoudersvergadering
De gemeente is aandeelhouder: 1,64%
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Alssema
Aandelenkapitaal: € 2.461
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat (2020) € 66.291
(2020) € 4.872.542
(2020)€ 3.388.803
Dividend 2020 €0
Dividend 2019 €0
Dividend 2018 €0
(2019) € 53.612
(2019) € 3.944.949 (2019) €1.474688 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De ambities voor 2021 en verder zijn door te vertalen naar de volgende doelen: • Acquisitie van nieuwe bedrijven met een focus op de sterke Zeeuwse sectoren chemie- en procesindustrie, agrifood, logistiek en offshore wind. • Strategisch Accountmanagement: behoud van gevestigde bedrijven, ondersteuning bij uitbreidingsinvesteringen en ophalen van vestigingsklimaatsignalen. • Handelsbevordering: Internationalisering van het Zeeuwse bedrijfsleven door middel van handelsbevordering die aansluit bij de behoeftes van deze bedrijven. • Promotie en marketing van Zeeland als economische vestigingsregio, van Invest in Zeeland als ondersteunende organisatie en ten behoeve van handelsbevordering (trade). Risico’s De risico’s zijn beperkt gelet op de omvang van het aandelenpakket
4 Goes Goed BV Goes Goed BV exploiteert het Omnium; Met een subtropisch zwembad, een tropisch bos en diverse sportaccommodaties is Omnium het sport- en recreatiecomplex van Zeeland.
76 Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Gemeente Goes
Besloten Vennootschap/ Goes
Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
De gemeente is 100% eigenaar;
De gemeente is aandeelhouder: 100%
Stemrecht op aandeelhoudersvergadering;
Aandelenkapitaal: € 4.560.000
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille
Achtergestelde leningen: € 1.134.000
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat
(2020 ) € nnb
(2020 nnb
(2020) nnb
(2019) € 1.610.627
(2019) €
(2019) € -428.000
Garantstellingen: € 16.646.000 Dividend 2020
Dividend 2019
Dividend 2018
nnb
€0
€0
18.519.387 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens In 2020 zijn verschillende scenario’s voor een toekomstbestendig Omnium aan de gemeenteraad voorgelegd. In de tweede helft van 2020 is onderzoek gedaan naar de verschillende aspecten van het voorkeursscenario van de raad. Dit moet leiden tot een definitieve besluitvorming in de eerste helft van 2021. Risico’s Het aandelenkapitaal Goes Goed BV kent een waardering op de balans van gemeente Goes. Er is een risico dat we bij blijvende negatieve resultaten tot een afboeking van de waarde van deze aandelen moeten komen. Voor het vreemd vermogen (geldleningen) zijn gemeentegaranties verleend. Wanneer Goes Goed BV niet meer aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen, kan gemeente Goes op de garantstelling worden aangesproken. Ook voor het risico van de continuïteit van Goes Goed BV is het businessplan en de besluitvorming bepalend.
5 Deelgebieden Goese Schans B.V. Deelgebieden Goese Schans BV is, in samenwerking met diverse partijen, verantwoordelijk voor de exploitatie van de herstructurering van een verouderd bedrijventerrein tot een hoogwaardig woonmilieu. Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Gemeente Goes, Heijmans Vastgoed B.V. en Stichting
Besloten Vennootschap / Goes
Beveland Wonen. Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht op aandeelhoudersvergadering;
De gemeente is aandeelhouder: 33,3%
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille
Aandelenkapitaal: € 1
Eigen Vermogen (2020) € nnb
Vreemd Vermogen
Resultaat
Achtergestelde leningen: € 506.959 Dividend 2020 Dividend 2018
(2020) € nnb
(2020) € nnb
€ nnb
(2019) € 117.495 (2019) € 3.485.150 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens
€0
Dividend 2017 €0
(2019) € 25.107
Uitgifte van bouwrijpe gronden loopt volgens planning en contracten. Risico’s Grondexploitatierisico’s
6 Verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. De verkoopmaatschappij Goese Schans is opgericht ter uitponding* (het verkopen van terreinen en opstallen in de huidige staat) van objecten, aankoop van gronden volgens contracten en nieuwe grondexploitatie delen Ketelhaven. Deelnemers
Rechtsvorm
Gemeente Goes, Heijmans Vastgoed B.V. en Beveland
Besloten Vennootschap / Goes
Wonen. Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht in aandeelhoudersvergadering;
De gemeente is aandeelhouder: 33,3%
Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Pille
Aandelenkapitaal: € 1 Achtergestelde leningen: € 791.000 Garantstellingen: ca. € 600.000
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat
(2020) € nnb
(2020) € nnb
(2020) € nnb
(2019) € 339.207
(2019) € 5.097.520
(2019) € 48.495
Dividend 2020
Dividend 2019
Dividend 2018
€ nnb
€0
€0
77 negatief Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Uitponding van terreinen en opstallen loopt volgens planning. Naast het verkopen van een aantal restpercelen worden nu ook kavels bouwrijp te koop aangeboden aan bedrijven (bedrijvenkavels en woon-werkkavels). Risico’s Grondexploitatierisico’s
7 Coöperatie Zeeuwind Zeeuwind wil er graag samen met haar leden voor zorgen dat Zeeland verduurzaamt en zo een bijdrage leveren aan een leefbare omgeving. Dat doen we door wind- en zonneparken te ontwikkelen en te exploiteren en door ons te richten op besparing. Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Zeeuwind heeft ruim 2.100 leden, waaronder alle 13 Zeeuwse
Coöperatie / Vlissingen
gemeenten, een aantal bedrijven, verenigingen, stichtingen en particulieren. Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Stemrecht via de Algemene Ledenvergadering
Niet beschikbaar
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Resultaat
(2020) nog niet bekend
(2020) nog niet bekend
(2020) nog niet bekend
(2019) € 18.061.000
(2019) €13.749.000
(2019) € 2.462.000
Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Nu deze coöperatie 2.700 deelnemers heeft is er geen aanleiding meer voor gemeentelijke bemoeienis. De taak die de coöperatie uitvoert is ook geen primaire gemeentetaak. In de herziene nota verbonden partijen is daarom het advies gegeven om de deelname aan de coöperatie te beëindigen. Risico’s
De risico’s zijn gering gezien het beperkt financieel belang.
C. Stichtingen en Verenigingen 1 Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) De VZG is de provinciale afdeling van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). VZG draagt zorg voor bestuurlijke afstemming tussen de Zeeuwse gemeenten, het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de Zeeuwse gemeenten. Dit omvat ook het adviseren van en verlenen van steun aan instellingen in Zeeland die in het belang van de gemeente werken. Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Alle 13 Zeeuwse gemeenten
Vereniging / Middelburg
Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente Goes
De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde contributie
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Resultaat Niet beschikbaar
Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Geen relevante ontwikkelingen. Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.
2 Milieu Educatief Centrum MEC De Bevelanden is een kleine en slagvaardige stichting die mensen wil stimuleren bewuster met natuur en milieu om te gaan. Dit doet het MEC door jong en oud in contact te brengen met en te informeren over de natuur en het milieu in eigen
78 omgeving. Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Reimerswaal
Stichting / Goes
Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Vertegenwoordiging AB: Wethouder van der Reest
Jaarlijkse subsidiebijdrage: circa € 39.000
Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Niet beschikbaar
Niet beschikbaar
Resultaat Niet beschikbaar
Ontwikkelingen/beleidsvoornemens Het MEC heeft in haar beleid en takenpakket een uitgebreid aanbod staan dat gericht is op basisscholen, het voortgezet onderwijs en de inwoners van Noord- en Zuid-Beveland om jong en oud in staat te stellen de leefomgeving en eigen invloed daarop te ervaren en daardoor te begrijpen dat daar zorgvuldig mee moet worden omgegaan. Het aanbod wordt jaarlijks geactualiseerd, lesbrieven vernieuwd en aangepast aan de behoefte vanuit het onderwijs en de leskisten voorzien van nieuw materiaal. Er is ook aandacht voor de ontwikkelingen op digitaal gebied. Zo ook op het vermogen om creatief en adequaat in te spelen op de steeds veranderende ontwikkelingen en vragen vanuit de maatschappij. Risico’s Het MEC werkt met een groot aantal vrijwilligers. Zonder hulp van deze vrijwilligers kunnen veel van hun activiteiten niet plaats vinden. Zij zitten voor nu goed in hun vrijwilligers.
3 Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) Deelnemers
Rechtsvorm en Vestigingsplaats
Nederlandse gemeenten
Vereniging / Den Haag
Bestuurlijk belang Goes
Financieel belang Goes
Vertegenwoording in de Algemene Leden Vergadering (ALV) Eigen Vermogen
Vreemd Vermogen
Contributie (2020): € 112.496 Resultaat
(2020) nnb
(2020) nnb
(2020) nnb
(2019) € 64.627.000
(2019) € 88.668.000
(2019) € 316.000 negatief
Ontwikkelingen/beleidsvoornemens De doelstellingen van de VNG zijn: 1. De leden collectief en individueel bijstaan bij de vervulling van hun bestuurszaken. 2. Voor de leden of groepen van leden afspraken maken met andere overheden over het arbeidsvoorwaardenbeleid in de overheidssector en overeenkomsten betreffende de arbeidsvoorwaarden van personeel in de sector gemeenten aan te gaan met werknemersorganisaties. Risico’s Klein risico op hogere bijdragen deelnemers als gevolg van exploitatietekorten of wijzigingen in het beleid.
79
Paragraaf Grondbeleid Algemeen De gemeente Goes wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen, werken, recreëren en ondernemen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we zorgdragen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een goede woon- en werkomgeving. Het vestigingsklimaat voor nieuwe inwoners en ondernemers willen wij verder versterken. Het grondbeleid draagt bij aan deze ambitie. Ambities lopende bestuursperiode In het collegeprogramma 2018-2022 “Vol vertrouwen vooruit!” is een aantal uitgangspunten en ambities benoemd. Als belangrijkste bestuurlijke uitgangspunten zijn destijds benoemd: • Bedrijvenpark Poelbos voortvarend ontwikkelen • We revitaliseren bestaande bedrijventerreinen waar mogelijk • We hebben de ambitie om te groeien. Het woningbouwprogramma stemmen we af op de toenemende vraag en op kansen die zich voordoen. • We zetten verkoop en erfpacht van bedrijfsgronden en woningbouwkavels voort. Relevante beleidsdocumenten Beleidsnota
Vastgesteld door
Vaststellingsdatum
Nota grondbeleid
P.M.
P.M.
Structuurvisie#Goes2040
Raad
14-6-2012
Economische Agenda De Bevelanden 2017
Raad
20-4-2017
Woonvisie Regio de Bevelanden 2019-2023
Raad
10-2019
Jaarrekening bouwgrondexploitatie 2019
Raad
9-6-2020
Woningmarktafspraken de Bevelanden 2020-2030
Raad
5-2020
Raamovereenkomst Prestatieafspraken de Bevelanden 2020-2023
Raad
01-12-2020
Nota grondbeleid
P.M.
P.M.
Algemeen Ondanks de krapte op de woningmarkt was de stemming in 2020 bijzonder goed. Goes heeft in 2020 divers aanbod in verschillende plannen, wel is te zien dat het aantal beschikbare kavels dat de gemeente zelf aanbiedt heel beperkt wordt. De hypotheekrente staat nog steeds historisch laag. De markt heeft de stijgende bouwkosten en de langere levertijden inmiddels geabsorbeerd en deze vormen blijkbaar geen risico voor de woningbouwproductie. De coronacrisis heeft impact op het economisch tij. Afhankelijk van de duur en diepte kan dit gevolgen hebben op de afzet op de bedrijventerreinen. In 2020 zijn 5 exploitaties afgesloten. De winst werd ten gunste van de reserve bouwgrond gebracht. In 2020 werden voor 4 exploitaties voorzieningen voor mogelijke verliezen getroffen of gewijzigd (negatief effect van € 231.000). De verwachte resultaten van de totale grondexploitatie zijn in het algemeen gelijk gebleven. Op complexniveau zijn zowel verbeteringen als verslechteringen van de resultaten waar te nemen. De verwachte resultaten van de bouwgrond in exploitatie bedragen € 7,3 miljoen (op eindwaarde). Dit bedrag daalde in 2020 door tussentijds genomen winsten. Op basis van de jaarrekening bouwgrondexploitatie 2020 (inclusief begrotingen) en de laatste inzichten is een prognose gemaakt van de reserve bouwgrond in de jaren 2021-2032.
In 2021 worden naar verwachting 22 complexen afgesloten (waarvan 16 faciliterend grondbeleid) met een geprognosticeerd resultaat van afgerond € 3,45 miljoen. Voor tussentijdse winstneming is nog geen bedrag geraamd, om de reden dat dit per jaar wordt bezien. Vanaf 1 januari 2016 zijn de resultaten uit grondexploitatie belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In 2021 hopen wij dat onze fiscale positie geheel duidelijk is, al bestaat het risico dat de fiscus zich nog jaren niet uitspreekt over de door ons reeds ingediende aangiften. Naar verwachting wordt planontwikkeling van diverse complexen in 2021 verder voorbereid (Bedrijvenpark Deltaweg, Tiny houses Tiendendreef, Kloetinge Groenedaal, Kavel Verspreide Percelen) en zijn nieuwe complexen denkbaar. Kosten en opbrengsten In 2020 is grond aangekocht aan de Oostmolenweg te Kloetinge. In 2020 werden verschillende kavels bouw- of woonrijp gemaakt.
80 In 2020 werd voor € 8,7 miljoen aan grond voor woningbouw, inclusief recreatie, verkocht (v.j. € 14,8 miljoen). De verkoop grond voor bedrijventerreinen is niet gerealiseerd in 2020 (v.j. € 1,1 miljoen). Overige verkopen (woningen, andere gebouwen en restgronden) werden niet gerealiseerd. Boekwaarde In 2020 daalde de boekwaarde van de verschillende complexen van € 3,9 miljoen naar € 0,4 miljoen. Deze € 0,4 miljoen bestaat voor negatief € 1,3 (v.j. € 3,2) miljoen uit bouwgrond in exploitatie, voor € 2,4 (v.j. € 1,7) miljoen uit strategische gronden en voor negatief € 0,87 (v.j. negatief € 1,0) miljoen uit vorderingen en schulden uit hoofde van bouwgrond. De boekwaarde daalde vooral door de verkopen. Dotaties aan reserves (fondsenstortingen) In 2020 zijn op basis van de grondverkopen en de afgesloten complexen faciliterend grondbeleid de bestaande reserves duurzaam bouwen, stimulering duurzaamheid bedrijventerreinen en bovenwijkse voorzieningen gevoed met een bedrag van € 273.000 (v.j. € 308.000). Aan de algemene reserve werd in 2020 € 1.500.000 gedoteerd (v.j. € 4.500.000). Onderbouwing tussentijdse winstnemingen en verliesnemingen Op basis van de per 1 januari 2016 gewijzigde BBV-regelgeving is bepaald dat tussentijdse winst moet worden genomen op basis van de methode ‘percentage of completion’ (POC-methode).
Op basis van het percentage gerealiseerde kosten vermenigvuldigd met het percentage gerealiseerde verkopen wordt van het nominale resultaat een bedrag aan tussentijdse winst genomen. Voorwaarden voor het nemen van tussentijdse winsten zijn: 1. Het resultaat van het complex kan betrouwbaar worden ingeschat 2. De grond moet zijn verkocht èn 3. De kosten zijn gerealiseerd. De tussentijdse winsten komen ten gunste van de reserve bouwgrond. In 2020 is een bedrag van € 1.159.000 (vorig jaar € 2.330.000) aan tussentijdse winsten verantwoord. Een bedrag ad € 15.000 (v.j. € 580.000) aan genomen tussentijdse winst in het verleden moest worden teruggenomen. Zodra de winstverwachting van een al in exploitatie genomen complex negatief is, wordt de nominale waarde van het verwachte verlies ten laste van de bouwgrondreserve gebracht. Hier pleit namelijk het voorzichtigheidsprincipe ervoor om verliezen direct te nemen. Beleidsuitgangspunten reserve bouwgrond in relatie tot de risico’s bouwgrond De bouwgrondreserve (welke dient om allerhande risico's op te kunnen vangen) daalde in 2020 van € 7.934.000 naar € 7.500.000. Binnen deze daling zijn diverse mutaties waar te nemen. De raad heeft in het verleden nadere uitgangspunten vastgesteld voor de gewenste minimale hoogte van de reserve bouwgrondexploitatie.
De reserve bestaat uit een risicoreserve, waarmee de rentelasten gedurende 4 jaren als gevolg van vertraging van de complexen kunnen worden opgevangen (voor zover het complex daartoe zelf niet in staat is), de claims voor toekomstige jaren op de reserve en specifieke risico’s. De minimale hoogte van de reserve bouwgrond (volgens de definitie van 4 jaren vertraging) is berekend op € 90.000 (v.j. € 250.000). De gewijzigde BBV-regelgeving in combinatie met het lage rentepercentage vraagt om extra voorzichtigheid en een herziening van de definitie van de minimumpositie van de reserve. Besluitvorming hierover verwachten wij bij de nota grondbeleid, waardoor hiervoor het beleid per ultimo 2020 is verwoord. De reserve bouwgrond bevindt zich per ultimo 2020 op een behoorlijk niveau.
81
Paragraaf corona crisis Inleiding De uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal en op de risico’s die we als gemeente lopen. De aanpak van de coronacrisis raakt veel beleidsterreinen van onze organisatie. In 2020 hebben we de kosten, derving inkomsten en de risico’s van de coronacrisis projectmatig opgepakt. Deze paragraaf coronacrisis is een incidentele paragraaf die inzicht biedt in het effect van de coronacrisis op de jaarrekening 2020. De paragraaf gaat in op de extra kosten, gederfde inkomsten, risico’s en waarderingen in de jaarrekening.
Beleid en informatievoorziening coronacrisis De projectmatige aanpak van de coronacrisis is organisatie breed opgepakt. Met maandelijkse coronagesprekken hebben we de extra kosten, derving van opbrengsten en risico’s van de coronacrisis zo goed mogelijk gemonitord. Tot op heden is het uitgangspunt gekozen dat de risico’s van corona tijdelijk zijn en boven op de bestaande risico’s komen. Dit betekent dat we voor het weerstandsvermogen de toets doen of de vrije ruimte van ons weerstandsvermogen voldoende is om de geïnventariseerde coronarisico’s op te vangen. Om dit in beeld te krijgen is de inventarisatie van kosten, gederfde inkomsten en risico’s vertaald in periodieke rapportages voor het management, college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, die we de coronamonitor hebben genoemd. Naast deze monitor is door middel van toelichtende memo’s, presentaties zowel het college als de gemeenteraad intensief betrokken bij dit onderwerp. Met de corona monitor hebben we in 2020 periodiek gerapporteerd over de kosten, gederfde inkomsten en risico’s van de coronacrisis. Naast de kosten en gederfde inkomsten zien we ook financiële meevallers die het gevolg zijn van de coronacrisis. Belangrijk onderdeel van de rapportage was het financieel maken van de geïnventariseerde risico’s en dit afzetten tegen de beschikbaar vrije ruimte in ons weerstandsvermogen.
In onderstaand overzicht wordt de corona monitor op peildatum 31 december 2020 weergegeven. De monitor laat zien dat de extra kosten en derving van inkomsten samen hoger zijn dan de vergoeding van het Rijk (na aftrek geoormerkte middelen). Corona compensatie 2020 Extra kosten Derving inkomsten Corona compensatie rijk Oormerking corona compensatie Financiële meevallers Financieel nadelig effect corona exploitatie 2020 Risico-inventarisatie corona 12 maanden Totaal exploitatie en risico Beschikbare vrije ruimte weerstandsvermogen
Rijksbijdrage € 1.158.000 € 1.598.000 € 2.756.000 € 2.513.000 -/- € 935.000 € 1.578.000 € 601.000 € 577.000 € 5.535.000 € 6.112.000 € 12.692.000
Financiële gevolgen corona crisis In onderstaande tabel staat hiervan een overzicht van de financieel grootste posten weergegeven. De posten zijn centraal opgenomen in de coronamonitor. Maar bij de financiële verwerking zijn veel van deze posten direct op de verschillende taakvelden verantwoord. De centrale coronamonitor heeft gedurende het jaar een zo goed mogelijk totaalbeeld van het financiële effect van de corona crisis op het jaar 2020 gegeven. Waar mogelijk zijn deze posten in eerste instantie centraal geadministreerd en verantwoord. Vervolgens is bij het opstellen van de jaarrekening voor een deel van de posten een toerekening aan de verschillende taakvelden toegepast Met de monitor hebben we een goed totaalbeeld van het financiële effect van de coronacrisis in 2020. In de jaarrekening komt u de effecten van corona op verschillende taakvelden tegen.
82 Meerkosten/minder opbrengsten 2020 Omschrijving Meerkosten Inhaalzorg, meerkosten en omzetgarantie Jeugd Stimulerende maatregelen binnenstad Verlaging taakstelling Diftar Extra kosten restafval en gft Extra kosten milieustraat/verkeersregelaars Kosten BOA's en toezichthouders Inhaalzorg WMO Overige meerkosten < € 25.000 Totaal meerkosten Minder opbrengsten Minder opbrengst parkeerbelasting Geen inning reclamebelasting Minder toeristenbelasting Minder kermisopbrengsten Lagere eigen bijdrage WMO (CAK) Leges huwelijksvoltrekkingen Minder registratie niet-ingezetene Minder opbrengsten < € 25.000 Totaal minder opbrengsten Totaal meerkosten/minder opbrengsten 2020
Bedrag
€ € € € € € € €
244.000 174.000 150.000 121.000 83.000 74.000 46.000 266.000
€ € € € € € € €
800.000 450.000 89.000 88.000 63.000 60.000 28.000 20.000
Totaal
€ 1.158.000
€ 1.598.000 € 2.756.000
De overige posten van meer kosten en minder opbrengsten als gevolg van de coronacrisis bestaan uit posten die kleiner zijn dan € 25.000. In totaal komen de meerkosten en minder opbrengsten in 2020 uit op een nadeel voor de exploitatie van € 2.727.000. Met bovenstaand overzicht hebben we geprobeerd alle kosten en opbrengstderving in beeld te brengen. In sommige gevallen is het lastig om bij kosten precies aan te geven welk deel veroorzaakt is door de coronacrisis. We zien dat er nog beperkt kosten op het taakveld verantwoord zijn die deels toe te rekenen zijn aan de coronacrisis maar die nu niet zo verantwoord worden. Maar dit zal in omvang beperkt zijn wat betekent dat we met de cijfers in deze paragraaf een zo nauwkeurig mogelijk beeld van de kosten weergeven. Tegenover de nadelen van extra kosten en minder opbrengsten zien we een aantal financiële meevallers. Als belangrijke financiële meevallers zien we een forse toename van de omgevingsvergunning aanvragen voor de meer kleinere verbouwingen in 2020. Dit levert een plus op die we toerekenen aan de corona crisis. Ook is de container restafval vaker aangeboden. Dit is een vergelijkbaar effect dat we zien op de milieustraat waar ook meer afval is aangeboden in 2020. In totaal zagen we € 601.000 aan financiële meevallers in 2020. Dit staat in onderstaande tabel weergegeven.
Omschrijving financiële meevallers Toename omgevingsvergunningen Meer aanbieden restafval Terug te betalen subsidies Minder reiskosten, opleidingskosten, e.d. Financiële meevaller < € 25.000 Totaal financiële meevallers
Bedrag € 200.000 € 104.000 € 90.000 € 50.000 € 157.000 € 601.000
Rijksbijdrage In 2020 hebben we in drie tranches rijksbijdragen gekregen voor de financiële gevolgen van de coronacrisis. Deze coronacompensatie is bekend gemaakt via een brief in juni 2020, in de septembercirculaire en in de decembercirculaire van het gemeentefonds. Daarnaast is er een bijdrage van het rijk ontvangen voor de tegemoetkoming verhuur sportaccommodaties. In onderstaande tabel wordt de compensatie voor 2020 weergegeven. Uitgangspunt was dat we coronacompensatie van het Rijk volledig ingezet wordt om het financieel nadeel in 2020 op te vangen. We hebben niet gewerkt met een oormerking van de rijksmiddelen naar taakveld. Een uitzondering is gemaakt voor de middelen van de Wet sociale werkvoorziening (WSW), de middelen bestrijding van de regionale (jeugd) werkeloosheid, inhaal zorg voor 80% en de aparte tegemoetkoming verhuur sportaccommodaties.
83 Coronacompensatie 2020 Omschrijving Compensatie 2020 Eerste tranche (brief juni 2020) Tweede tranche (septembercirculaire) Derde tranche (decembercirculaire) Compensatie derving huur sportaccommodaties Totaal meerkosten
Bedrag
Totaal
€ 1.083.000 € 816.000 € 582.000 € 32.000
€ 2.513.000
Minus geoormerkte middelen Derving huur sportaccommodaties € 32.000 WSW middelen € 424.000 Inhaalzorg en meerkosten Jeugdzorg/WMO € 83.000 Middelen arbeidsmarktregio € 396.000 Totaal minder opbrengsten € 935.000 Totaal compensatie minus geoormerkte middelen € 1.578.000
Naast de rijksbijdrage die verwerkt is in de circulaire van het gemeentefonds is er een bijdrage ontvangen als tegemoetkoming voor de gederfde huur sportaccommodaties. In 2020 is hier € 32.000 voor ontvangen en als compensatie voor dat specifieke doel ingezet. Deze specifieke uitkering kent een bestedingsverplichting en een verantwoordingssystematiek via de SiSa aangifte. De coronacompensatie die we via de september- en decembercirculaire 2020 hebben ontvangen voor 2021 is geen onderdeel van de verantwoording in 2020.
Risico’s coronacrisis Voor de risico’s van de coronacrisis hebben we meerdere risicobijeenkomsten gehouden in de organisatie. Hierbij hebben we een verdeling per programma van de begroting gemaakt. Per programma zijn de risico’s inzichtelijk gemaakt met een tijdsframe van 3 maanden, 6 maanden of 12 maanden vooruit. In de rapportages van 2020 hebben we samen met de beleidsafdelingen een financiële vertaling gemaakt van de risico’s en de scores bepaald door de kans dat het risico zich voor gaat doen. Hierbij hebben we werkelijke meerkosten en derving van inkomsten steeds in beeld gehouden om te bepalen of het risico zicht al voor heeft gedaan. Een uitgangspunt voor de coronarisico’s was dat deze risico’s extra zijn ten opzichte van de risico’s zoals we die al kenden. Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is om ook de coronarisico’s op te vangen, kijken we naar de vrije ruimte in ons weerstandsvermogen. Eerder in deze paragraaf laten we zien dat de vrije ruimte in het weerstandsvermogen op peildatum 31 december 2020 ongeveer € 12,7 miljoen is. In onderstaande tabel is de risicoinventarisatie per programma weergegeven. Dit sluit aan bij de coronarapportage voor de gemeenteraad van januari 2021.
Risico-inventarisatie corona crisis (peildatum 31-12-2020) Programma 1 Bestuur en Financiën Programma 2 Ruimte en Economie Programma 3 Onderwijs, Sport en Cultuur Programma 4 Sociaal Domein Programma 5 Milieu Totaal
Aantal 30 12 7 16 5
Financieel 3 maanden € 961.000 € 67.000 € 439.000 € 96.000 € 75.000 € 1.638.000
Financieel 6 maanden € 1.652.000 € 62.000 € 817.000 € 318.000 € 141.000 € 2.990.000
Financieel 12 maanden € 2.697.000 € 190.000 € 1.345.000 € 1.038.000 € 265.000 € 5.535.000
Naast het geven van inzicht van het effect op het weerstandsvermogen, geeft de coronamonitor ook inzicht op het effect op de schuldquote. De jaarrekening 2020 laat een schuldquote zien van 81%. Ter indicatie heeft het totaal van exploitatie en risico’s coronacrisis een maximaal effect van 4% op de schuldquote. Dus zou uitkomen op 86%.
Coronacrisis en de jaarrekening Met de coronamonitor hebben we de focus gehad op de kosten, opbrengsten en risico’s. Voor de jaarrekening komt daar het waarderingsvraagstuk bij. Ook voor de balansposten zoals we die in de jaarrekening hebben opgenomen moet beoordeeld worden of de coronacrisis een effect heeft op de waardering van die posten. We geven in onderstaande tabel op hoofdlijnen weer de belangrijkste balansposten waar het waarderingsvraagstuk speelt. De focus lift daarbij op de activa zijde van de balans.
84 Omschrijving Vaste activa
Balanspost Financiële activa
Financiële activa
Vlottende activa
Voorraden Vorderingen
Vorderingen Vorderingen
Subsidies
Niet uit balans blijkende verplichtingen
Borg- en garantstellingen
Beoordeling We hebben in 2020 ondersteuning aan het Omnium geboden voor de effecten van de coronacrisis in de vorm van een lening. Deze lening wordt gewaardeerd onder de financieel vaste activa. De besluitvorming over deze lening wordt onderdeel van de definitieve besluitvorming over het toekomstbestendig maken van het Omnium. Dit wordt medio 2021 aan de raad voorgelegd. De uitkering van het dividend van de BNG over 2019 verantwoorden wij in de exploitatie van 2020. De BNG heeft na aanbevelingen van de ECB de dividendbetaling opgeschort. Het is de uitdrukkelijke intentie van de BNG om het vastgestelde dividend zodra de ECB het toestaat, over te maken. Het gehele dividend is onderdeel van de exploitatie 2020 en alsnog te ontvangen op de balans van gemeente Goes verantwoord. De voorraden bestaan uit bouwgrondcomplexen waar we op basis van de ontwikkeling in de voortgang en verkopen geen bijstelling voor de coronacrisis hebben doorgevoerd. Een belangrijk onderdeel waar we de verwachting hadden dat de coronacrisis een effect op de waardering zou kunnen hebben, is de debiteur gemeentelijke belastingen. Deze debiteur wordt beheerd door Sabewa Zeeland. De lage oninbaarheid, de beperkte toename van de debiteuren maakt dat we geen extra verlaging van de debiteurenwaardering hebben doorgevoerd.
De jaarlijkse beoordeling en waardering van de dubieuze debiteuren is voorzichtig genoeg beoordeeld. Voor de uitkeringsdebiteuren is een beoordeling gemaakt van de invloed van de corona crisis op deze post. Op basis van de realisatie 2020 is er geen extra afwaardering op deze debiteuren plaatsgevonden. Het uitstel van betalingen heeft een beperkt effect gehad op de balans. We moeten monitoren dat bij een nieuwe uitstelmogelijkheid dit niet toeneemt. Ook kan er een stapeling van lasten ontstaan die het risico op oninbaarheid toe laat nemen in de toekomst. Gelet op de onvoorziene corona crisis en de toch al moeilijke periode voor organisaties is besloten coulant om te gaan met de prestatieafspraken bij de verantwoording van de subsidies 2020. Hierbij is rekening gehouden met alternatieve inspanningen en gemaakte kosten in 2020. Dit vergt in veel gevallen maatwerk. Voor de terug te betalen subsidies in in de jaarrekening een inschatting gemaakt. In het jaar 2020 zijn er geen signalen ontvangen die ervoor zorgen dat we het risico dat er beroep gedaan wordt op een garantstelling is toegenomen. Vanuit het gemeentelijk beleid wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van een waarborgfonds. Voor de “directe” garantie is het van belang de signalen op te pikken en waar nodig hier financieel op in te spelen.
De beoordeling van de jaarrekening 2020 van de verschillende garantienemers is ook een actie voor dit onderdeel.
4. Jaarrekening
www.goes.nl
86
87
Overzicht van baten en lasten (bedragen x € 1.000) Rekening
Primair
Mutaties
Begroting
Rekening
2019
2020
2020
2020
2020
Lasten
9.269
8.191
1.750
9.941
9.891
Baten
7.460
6.724
1.272
7.996
7.229
-1.808
-1.467
-478
-1.946
-2.663
Lasten
36.017
32.072
7.588
39.660
34.618
Baten
23.432
17.378
7.655
25.032
20.172
-12.585
-14.694
67
-14.628
-14.446
Lasten
13.445
13.424
1.865
15.289
13.938
Baten
3.200
2.233
462
2.695
2.878
-10.245
-11.191
-1.403
-12.594
-11.060
Lasten
56.882
51.593
7.615
59.207
65.758
Baten
15.634
11.863
3.476
15.339
20.146
-41.248
-39.729
-4.139
-43.868
-45.611
Lasten
9.202
9.181
3.928
13.108
12.073
Baten
8.702
9.178
979
10.158
9.885
-500
-2
-2.948
-2.951
-2.188
Lasten
124.815
114.460
22.746
137.206
136.278
Baten
58.429
47.376
13.843
61.220
60.310
-66.386
-67.084
-8.902
-75.986
-75.968
1 Bestuur en financiën
2 Ruimte en economie
3 Onderwijs, sport en cultuur
4 Sociaal domein
5 Milieu
Totaal programma's
Saldo programma's Algemene dekkingsmiddelen Lasten
2.855
1.707
-328
1.378
1.262
Baten
81.022
81.003
2.661
83.664
86.603
78.167
79.296
2.990
82.286
85.340
Lasten
13.625
13.822
-11
13.811
14.217
Baten
2.424
2.676
107
2.783
2.435
-11.202
-11.146
118
-11.028
-11.782
Lasten
28
0
0
0
-4
Baten
0
0
0
0
0
-28
0
0
0
4
551
1.065
-5.794
-4.729
-2.406
Toevoegingen aan reserves
7.882
1.338
6.433
7.771
10.626
Onttrekkingen aan reserves
8.778
634
11.955
12.589
13.836
895
-704
5.522
4.818
3.210
1.447
361
-273
89
804
Kosten overhead
Bedrag heffing vennootschapsbelasting
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
Gerealiseerde resultaat
88
Overzicht incidentele baten en lasten Op grond van artikel 19, lid C van het BBV dient in de toelichting een overzicht van de incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Baten en lasten voortkomende uit eenmalige activiteiten en projecten, afwikkelingsverschillen, onvoorziene inkomsten en uitgaven alsmede (eenmalige) onttrekkingen aan de reserves worden als incidentele baten en lasten beschouwd. Als definitie van het begrip incidenteel is conform de toelichting op artikel 19 lid c uitgegaan van lasten en baten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Samengevat leidden de incidentele baten en lasten navolgende overzicht:
De in de jaarrekening opgenomen belangrijkste incidentele baten en lasten (groter dan € 50.000) treft u in het volgende overzicht aan.
89
90
91
92
Analyse van de afwijkingen programma 1
In onderstaande analyse op programmaniveau worden de afwijkingen ten opzichte van de begroting van € 50.000 of groter toegelicht. Programma 1 Bestuur en financiën
Bedragen x € 1.000
LASTEN 0.1 Bestuur 6.001.0.1
Bestuursorganen
6.005.0.1
Bestuurlijke samenwerking
6.006.0.1
Bestuursondersteuning
0.2 Burgerzaken Gemeentelijke basisadm. 6.003.0.1 pers.gegevens Huwelijksvoltrekking/huwelijksa 6.003.0.2 kten 6.003.0.3 Geboorte- en overlijdensakten Naturalisatie- en 6.003.0.5 geslachtsnaamwijz. 6.003.0.6 Uittreksels en verklaringen
BATEN
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
1.111
1.308
-197
0
1
1
264
255
8
0
0
0
321 1.696
309 1.872
13 -176
0 0
0 1
0 1
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
281
269
12
0
0
0
61
60
1
14
8
-7
50
47
3
0
0
0
5
5
0
0
0
0
18
15
4
0
0
0 0
6.003.0.7
Rijbewijzen
54
55
0
0
0
6.003.0.8
Reisdocumenten
35
34
1
0
0
0
6.003.0.9
Kadastrale informatie
188
200
-12
54
51
-2
6.003.1.0
Registratie niet ingezetenen
97
91
6
0
0
0
6.003.1.1
Verkiezingen Straatnaamgeving en huisnummering Leges huwelijksvoltrekkingen/akten Leges geboorte- en overlijdensakten Leges naturalisatie-en geslachtsnaamwijz Leges uitreksels en verklaringen Leges rijbewijzen
8
12
-4
0
0
0
38
33
6
0
0
0
0
0
0
42
50
8
0
0
0
23
26
3
28
40
-12
33
55
22
16
8
8
49
36
-13
65
61
4
180
187
6
56
48
8
120
110
-10
6.003.2.1 6.004.0.2 6.004.0.3 6.004.0.5 6.004.0.6 6.004.0.7 6.004.0.8 6.004.1.0
Leges reisdocumenten Leges registratie niet ingezetenen
0
0
0
175
160
-15
1.001
975
26
690
682
-7
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Gemeentelijke eigendommen 6.913.0.2 algemeen
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
2.543
2.849
-306
2.328
3.289
961
2.543
2.849
-306
2.328
3.289
961
0.4 Overhead Bestuursondersteuning burg. en 6.002.0.1 secretariaat 6.002.3.1 Communicatie
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
819
912
-94
5
7
1
708
720
-13
0
0
0
6.002.3.2
Representatie
150
167
-17
57
30
-27
6.002.3.5
Klantcontactcentrum
45
18
27
0
0
0
6.002.4.0
Archief
6.040.0.0
Overhead
494
480
14
23
20
-3
11.596 13.811
11.919 14.217
-323 -406
2.697 2.783
2.378 2.435
-319 -348
93 0.5 Treasury
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6.330.0.1
Windenergie
0
0
0
1
1
0
6.330.1.1
Nutsbedrijven
4
3
1
0
0
0
6.913.0.1
Deelnemingen Geldleningen en uitzettingen > 1 jaar
3
3
0
122
122
0
206
132
74
1.085
1.110
26
213
138
75
1.207
1.234
26
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
576
620
-44
0
0
0
0
0
0
5.832
6.010
178
0
7
-7
0
0
0
576
627
-51
5.832
6.010
178
0.62 OZB niet-woningen Baten onroerende 6.931.0.1 zaakbelasting
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
0
0
0
4.715
4.697
-18
0
0
0
4.715
4.697
-18
0.63 Parkeerbelasting
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
0 0
0 0
0 0
3.174 3.174
3.071 3.071
-104 -104
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6.914.0.1
0.61 OZB woningen 6.930.0.1 6.932.0.1 6.940.0.1
6.215.0.1
Uitvoering Wet WOZ Baten onroerende zaakbelasting eigendom Lasten heffing en invord. gemeent. bel.
Baten parkeerbelasting
0.64 Belastingen overig 6.938.0.1
Baten reclamebelasting
0
0
0
-3
2
5
6.939.0.1
Baten precariobelasting
0
0
0
357
370
13
6.940.0.3
Lasten reclamebeslasting
0 0
0 0
0 0
0 354
0 372
0 18
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
0
0
0
64.296
66.396
2.100
0
0
0
7.404
7.404
0
0
0
0
71.700
73.800
2.100
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 6.921.0.1 6.923.0.1
Uitkering gemeentefonds Uitkering Deelfonds Sociaal Domein
0.8 Overige baten en lasten 6.922.0.1
Onvoorziene uitgaven
10
0
10
0
0
0
6.922.1.1
Overige baten en lasten
426
199
227
0
438
438
6.960.0.1
Saldo kostenplaatsen
154 590
299 498
-145 92
-145 -145
52 490
197 635
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
89 89
0 0
89 89
0 0
0 0
0 0
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6
6
0
0
0
0
176
163
13
0
0
0
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 6.970.0.1
Saldo baten en lasten
1.1 Crisisbeheersing en brandweer 6.120.0.1
Pro-actie en preventie
6.120.0.3
Repressie en nazorg algemeen
6.120.0.4
Regionale brandweer
2.694
2.695
-1
0
0
0
6.120.1.1
Rampenbestrijding
135 3.011
138 3.001
-3 10
0 0
0 0
0 0
94 1.2 Openbare orde en veiligheid
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6.140.0.1
Openbare orde en veiligheid
1.442
953
490
1.778
153
-1.625
6.140.0.2
123
126
-3
16
14
-2
100
94
7
10
20
10
22
19
3
1
0
0
6.140.1.1
Integraal veiligheidsbeleid Vergunningen diverse bijzondere wetten Gevonden en verloren voorwerpen Opslag van boedels
2
2
0
0
0
0
6.140.2.1
Regionaal HALT-bureau
1 1.690
1 1.194
0 496
0 1.804
0 186
0 -1.618
25.219
25.371
-151
94.442
96.266
1.824
6.140.0.3 6.140.0.4
Totaal Afwijking t.o.v. actuele begroting
1.673 STORTINGEN
Mutaties in reserves
Begroot 1.257
Werkelijk 1.257
ONTTREKKINGEN Verschil 0
Begroot 1.414
Werkelijk 2.379
Te verklaren resultaat
Verschil 966 966 2.638
Toelichting 1. Bestuursorganen (Incidenteel en structureel – 0.1 bestuur) We hebben een wettelijke verplichting om de pensioenvoorziening voor de gepensioneerde wethouders op peil te houden. Deze extra storting was nog niet in de begroting 2020 opgenomen. Ook zijn er in 2020 2 nieuwe wethouders gestart, wat zorgt dat er extra kapitaal (€ 82.000) benodigd is in de pensioenvoorziening. Voor een van de wachtgelduitkeringen ontving de Gemeente Goes jarenlang een verzekeringsuitkering. Deze verzekering was destijds afgesloten tot een pensioenleeftijd van 65 jaar. Toen in 2014 de pensioenleeftijd verhoogd werd, liep deze verzekeringsuitkering al en was het niet mogelijk om deze verzekering ook te verlengen. Halverwege 2021 zal de uitkering van de verzekering stoppen. Om aan de wachtgeldverplichting te voldoen, dient er eenmalig een extra dotatie van € 59.000 plaats te vinden. Daarnaast zijn de kosten voor het onderzoek naar het Omnium bijna € 27.000 hoger uit dan was begroot. 2.
Gemeentelijke eigendommen (Incidenteel en structureel – 0.3 beheer overige gebouwen en gronden) Enerzijds is binnen dit taakveld sprake van een (voordelig) financieel effect als gevolg van een tweetal verkochte panden in het najaar van 2020. De afwaardering van de boekwaarden van deze panden zorgt voor een overschrijding van € 271.000 en verklaart daarmee grotendeels het tekort van € 306.000 aan de lasten kant. Tegenover dit nadeel staat echter een voordelig effect aan de batenkant van € 352.000 als gevolg van de hiermee gemoeide verkoopopbrengsten. Het resterende verschil aan de batenkant van € 609.000 wordt grotendeels veroorzaakt door een voordelig effect op de opbrengsten uit erfpacht. Hoewel al een gedeelte was bijgeraamd via de Bestuursrapportage 2020 valt de totale opbrengst op erfpacht aanzienlijk gunstiger uit dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt door de vele verkopen van kavels met een erfpachtconstructie. Voor 2021 (Bestuursrapportage) en 2022 (Programmabegroting) zal worden bezien welk deel van dit voordelige effect ook voor latere jaren kan worden meegenomen. Het is daarbij goed om te beseffen dat hier sprake is van een fluctuerende opbrengst als gevolg van de genoemde verkopen, maar ook doordat deze constructies op elk moment kunnen worden afgekocht waardoor de structurele erfpachtcanon komt te vervallen.
3.
Overhead (Incidenteel/structureel – 0.4 overhead) Lasten Op de totale overheadskosten van € 13,8 miljoen is er een overschrijding van ongeveer € 400.000. De overschrijding op bestuursondersteuning (€ 94.000) komt doordat de juridische kosten in de jaarrekening op het juiste taakveld wordt verantwoord. In de bestuursrapportage is hiervoor extra budget aangevraagd, welke begrotingstechnisch is verwerkt onder taakveld 0.8 overige baten en lasten. Binnen programma 1 betreft het een neutraal effect. De kosten voor ondersteuning op fiscaal gebied zijn in 2020 bijna € 40.000 hoger dan verwacht, als gevolg van extra ondersteuning op dossiers zoals BTW en vennootschapsbelasting. Het overige deel van de overschrijding komt door inhuur van personeel. Hiervan is € 60.000 te verklaren doordat de invulling van vacatures niet meer in 2020 is gerealiseerd en hierdoor langer ingehuurd moest worden dan voorzien. Daarnaast is er nog een budgettair neutraal effect aanwezig met het taakveld 0.8 overige baten en lasten. Dit komt
95 hier het extra benodigde budget (€ 206.000) centraal op taakveld 0.8 overige baten en lasten was weggezet voor bijdrage aan de GR de Bevelanden. De werkelijke extra kosten (€ 204.000) van GR de Bevelanden (ICT/Personeel/Informatievoorziening) worden gemaakt in dit taakveld. Baten Aan de batenzijde is op de post overhead een nadeel te zien van totaal € 348.000. Dit wordt grotendeels (€ 292.000) veroorzaakt doordat er organisatie breed minder uren zijn geschreven. Het aantal uren buiten exploitatie zijn uren die gewerkt en geschreven zijn op projecten, kredieten en voorzieningen. Het gebudgetteerde aantal bleek voor 2020 te hoog te liggen. In werkelijkheid lag het aantal uren lager, waardoor er een financieel nadeel is ontstaan. Inmiddels is er organisatiebreed gekeken hoe het schrijven van uren verbeterd kan worden. Daarnaast zijn er op diverse op posten zoals representatie, communicatie en het bedrijfsrestaurant een lagere opbrengst behaald dan verwacht. 4.
Geldleningen (Incidenteel – 0.5 treasury) Steeds meer medewerkers lossen extra af op de in het verleden verstrekte hypothecaire geldleningen. Dit zorgt voor een toename aan liquide middelen en een afname van de benodigde financiering. Hierdoor zijn de rentelasten op dit taakveld lager dan geprognosticeerd.
5.
Baten OZB-eigendommen (Incidenteel – 0.61 OZB woningen) Lasten In 2020 is het omzetten van de waardering van de WOZ naar gebruiksoppervlakte projectmatig opgepakt. Het budget voor het project is deels geraamd in 2020 en deels in 2021. Het project is in 2020 sneller uitgevoerd dan was ingeschat. Dat betekent dat de kosten voor het grootste deel in de laatste maanden van 2020 zijn gemaakt. Voor de exploitatie van 2020 betekent dit een overschrijding. Voor de exploitatie van 2021 betekent dit dat er nagenoeg geen werkzaamheden voor dit project meer nodig zijn, de geraamde kosten van dat jaar zijn dus nu al gemaakt. Voor het komende jaar zal er voor dit project een voordeel te zien zijn. Baten De realisatie van de opbrengst onroerendezaakbelasting woningen laat zien dat er € 178.000 meer is binnengekomen dan begroot. De geschatte stijging van de WOZ is hoger uitgevallen dan waarvan was uitgegaan. Omdat de WOZ-waarde de basis is voor de OZB betekent dit een hogere opbrengst. De WOZ-stijging bestaat uit het accres woningen (verbouw en bouw) en uit (markt)waardeontwikkeling van de bestaande woningen. Voor een deel hadden we rekening gehouden met een accres van ongeveer € 50.000. Maar de realisatie laat zien dat de WOZ-waardestijging hoger is geweest dan dat is ingeschat bij het opstellen van de verordening.
Daar staat tegenover we op peildatum 31 december de debiteurenstand voor de gemeentelijke belastingen iets hoger is dan in de voorgaande jaren. Op basis van het bestaande beleid wordt daarmee voorzichtigheidshalve uitgegaan van een hoger stand van de dubieuze debiteuren. Dit wordt weer in mindering gebracht op de opbrengsten. Samen met de afboeking oninbaar en nog wat kleine correcties komt de realisatie per saldo uit op een voordeel van € 178.000.
6.
Baten parkeren (Incidenteel – 0.63 Parkeerbelasting) De lagere opbrengsten op de parkeeropbrengsten van € 104.000 worden verklaard door de coronamaatregelen, waarbij er onder andere sprake geweest is van het sluiten van horeca en detailhandel. We hielden op basis van effecten van de eerste lockdown en de verwachtingen van dat moment medio 2020 al rekening met € 700.000 lagere parkeeropbrengsten. Dat is uiteindelijk in werkelijkheid opgelopen naar een bedrag van € 804.000. Het extra effect komt met name door de maand december waarin ten opzichte van 2019 sprake was van € 64.000 lagere opbrengsten straatparkeren en € 43.000 lagere opbrengsten Parkeergarage Centrum.
7.
Algemene uitkering (incidenteel/strutureel – 0.7 Algemene uitkering en overige uitkering gemeentefonds) Net als andere jaren is de publicatiedatum van de decembercirculaire van het gemeentefonds zo laat in het jaar, dat er geen begrotingswijziging meer aan de raad kan worden voorgelegd. Dat betekent dat de financiële mutatie van de decembercirculaire automatisch leidt tot een afwijking ten opzichte van de begroting. De mutatie van de decembercirculaire was € 574.000. Van de decembercirculaire worden de middelen van de arbeidsmarktregio (-/- € 396.000) via een resultaatsbestemming overgeheveld naar 2021. Daarnaast hebben we nog afrekeningen van het gemeentefonds over voorgaande jaren ontvangen (2017, 2018 en 2019). Dit was voor die jaren samen een bedrag van € 266.000 aan meeropbrengst. In 2020 hebben we via de september en december circulaires van het gemeentefonds compensatiepakketten voor de coronacrisis van het Rijk ontvangen in totaal € 1,75 miljoen. Uitgangspunt voor deze compensatiepakketten was om deze volledig in te zetten voor de kosten van de coronacrisis. Dat betekent dat we een deel van het gemeentefonds in de begroting als opbrengst (compensatie) onder taakveld 1.2 openbare orde en veiligheid hebben verantwoord. Dit is ook het taakveld waarop we voor zover mogelijk de directe coronakosten hebben verantwoord.
In de realisatie zoals we die moeten presenteren in de jaarrekening, moeten de baten van het gemeentefonds op dit taakveld verantwoord worden.
8.
Overige baten en lasten (Incidenteel - 0.8 Overige baten en lasten) Lasten Op dit taakveld is het budgettaire neutrale effect te zien zoals ook toegelicht is bij taakveld 0.4 Overhead. Het begrote bedrag (€ 206.000) voor extra bijdrage aan GR de Bevelanden is verwerkt op dit taakveld, terwijl de extra
96 kosten (€ 204.000) tot uiting zijn gekomen onder het taakveld 0.4 overhead. Op het product saldo kostenplaatsen komen diverse afwijkingen tot uiting vanuit de diverse programma’s. Dit jaar hebben wij hierin een verbeterslag gemaakt en geprobeerd om zoveel als mogelijk de kosten in de jaarrekening aan het juist taakveld en programma toe te rekenen. In de bestuursrapportage 2020 was een voordelig effect van ongeveer € 130.000 op de afschrijvingslasten van diverse voertuigen en machines. De lagere afschrijvingslasten zijn centraal op het product saldo kostenplaatsen verwerkt, echter is het werkelijke voordelige effect terecht gekomen op diverse taakvelden in de verschillende programma’s. Baten Ook waren er in 2020 een aantal incidentele baten. Dit betreft onder ander de afwikkeling van de rechtszaak van de fraude bij het onderdeel schuldhulpverlening. De hiervoor gereserveerde middelen (€ 123.000) vallen eenmalig vrij. Tevens hebben we rijkscompensatie ontvangen inzage SPUK Sport, waarvoor we in 2020 € 147.000 hebben ontvangen. Tevens hebben we ook nog een verrekening over 2019 ontvangen, welke € 172.000 bedroeg. In de bestuursrapportage zijn er minder inkomsten gemeld door lagere detacheringsopbrengsten. Dit is begrotingstechnisch verwerkt op saldo kostenplaatsen met een negatief effect van € 145.000 als gevolg.
De werkelijke lagere opbrengsten zijn verwerkt op de diverse taakvelden binnen de programma’s. Tevens zijn er op saldo kostenplaatsen baten ontvangen (€ 52.000) welke niet begroot waren. Dit betreffen met name ontvangen UWV-uitkeringen welke niet vooraf voorzien waren. 9.
Saldo baten en lasten (incidenteel – 0.11 resultaat van de rekening van baten en lasten) Bij het vaststellen van de primaire begroting 2020 is er gestart met een positief begrotingssaldo van € 361.000. Gedurende het jaar worden op deze post het ‘nettoresultaat’ van de verschillende circulaires verwerkt van het gemeentefonds en het resultaat uit de bestuursrapportage. Daarnaast hebben er vanuit deze post onder andere bijdragen plaatsgevonden voor de afvalstoffenheffing, tijdelijke huisvestiging Odyzeeschool, extra bijdragen GR-en, dividend BNG, aanbesteding onkruidbestrijding. Ook de extra opbrengsten bedrijvenpark Deltaweg en hogere leges zijn hierop geboekt.
10. Openbare orde en veiligheid en corona (incidenteel – 1.2 Openbare orde en veiligheid) Lasten Er is in 2020 ruim € 50.000 minder uitgegeven omdat er het onderzoek naar straathandel en drugs niet volledig voldeed aan de wensen van de gemeenteraad. Daarom wordt het aangevuld tot een breder onderzoek. Hierdoor zijn ook de te nemen maatregelen t.a.v. de openbare orde en veiligheid doorgeschoven naar 2021. Hiervoor is een resultaatbestemming aangevraagd. De middelen die we beschikbaar hebben om diverse extra kosten met betrekking tot corona of lagere inkomsten door corona hebben we zoveel als mogelijk centraal proberen te monitoren, daarom zijn de middelen vanuit de rijksbijdragen voor een groot gedeelte op een centrale coronapost begroot. Echter in onze financiële verantwoording moeten ook de corona gerelateerde lasten en baten aan de juiste taakvelden worden toegekend, hierdoor zijn diverse kosten direct op het juiste taakveld verwerkt in plaats van op de coronapost. Hierdoor is er een verschil van € 421.000 ontstaan tussen de begrote lasten en werkelijke lasten op dit taakveld. Voorbeelden van corona gerelateerde posten die direct op het juiste taakveld zijn verwerkt, maar begroot zijn op de coronapost zijn o.a.
de bijdrage van aan het ondernemersfonds (€ 50.000), lagere opbrengsten marktgelden (€ 20.000) en burgerzaken (€ 23.000), extra kosten BOA’s (€ 37.000), lagere eigen bijdrage WMO (€ 54.500), inhaalzorg, meerkosten en omzetgarantie Jeugd (€ 244.000). Daarnaast zijn er nog verschillende kleine posten (< € 10.000) direct op het taakveld verwerkt, hierbij kan gedacht worden aan de kwijtschelding bedrijfsafval, bijdrage voedselbank, niet in rekening brengen precario terrassen, belijning van de binnenstad en veiligheidsmaatregelen voor bijvoorbeeld de vrijheidsmars. Het restant van het verschil binnen het taakveld Openbare orde en veiligheid komt doordat er op diverse budgetten minder kosten zijn gemaakt. Baten In 2020 hebben we via de september en december circulaires van het gemeentefonds compensatiepakketten voor de coronacrisis van het Rijk ontvangen, in totaal 1,75 miljoen. Uitgangspunt voor deze compensatiepakketten was om deze volledig in te zetten voor de kosten van de coronacrisis. Dat betekent dat we een deel van het gemeentefonds in de begroting als opbrengst (compensatie) onder dit taakveld hebben verantwoord. Echter de middelen die via het gemeentefonds beschikbaar gesteld worden, moeten op taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds verantwoord worden. Op dit taakveld zijn ook de werkelijk ontvangen middelen verantwoord.
Door corona hebben niet alle subsidiepartijen aan hun prestatieafspraken voldaan en zal de subsidie worden teruggevorderd. Naar schatting zal er een bedrag van € 90.000 worden teruggevorderd. Deze opbrengsten zijn onder de centrale coronapost verwerkt, maar waren niet begroot. Uiteindelijk is er op dit taakveld een nadeel te zien van € 1,6 miljoen. 11. Mutaties reserves (incidenteel) Zoals vastgelegd in de nota reserves en voorzieningen 2017 is er bij de reserve sociaal domein een minimale
97 omvang ingesteld. Na het onttrekken van het resultaat van het sociaal domein uit de reserve sociaal domein is deze onder de toegestane minimale omvang gekomen. Vanuit de algemene reserve is er een dotatie in de reserve sociaal domein gedaan van € 891.000 om de reserve sociaal domein aan te vullen tot de vastgestelde minimale omvang. Dit betreft een onttrekking in de algemene reserve.
98
Analyse van de afwijkingen programma 2
In onderstaande analyse op programmaniveau worden de afwijkingen ten opzichte van de begroting van € 50.000 of groter toegelicht. Programma 2 Ruimte en economie
Bedragen x € 1.000
LASTEN 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 6.942.0.1
Lasten vennootschapsbelasting
2.1 Verkeer en Vervoer
BATEN
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
0 0
-4 -4
4 4
0 0
0 0
0 0
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6.210.0.1
Beweegbare bruggen
142
147
-5
0
0
0
6.210.0.2
Openbaar toilet
34
34
0
0
0
0
6.210.0.3
Openbare verlichting
667
695
-27
12
16
4
6.210.0.4
Wegen algemeen
6.594 7.438
7.061 7.936
-466 -499
280 292
744 760
465 468
2.2 Parkeren
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
Parkeervoorziening Parkeervoorziening gehandicapten
2.251
2.402
-152
2
1
-1
6
5
1
1
3
2
2.257
2.407
-151
3
3
0
2.4 Economische havens en waterwegen
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
664
371
293
62
75
12
6.214.0.1 6.214.0.2
6.221.0.1
Havens en kanaal
6.240.0.1
Sluis
384 1.048
450 821
-66 227
22 84
7 81
-15 -3
3.1 Economische ontwikkeling
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
758 758
662 662
96 96
3 3
2 2
-1 -1
6.310.2.1
Economische zaken
3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
6.310.1.1
Straatmarkten
285
273
12
42
27
-14
6.310.2.2
Promotie en bedrijfscontacten
50
56
-6
0
0
0
6.311.1.1
Baten marktgelden
0
0
0
63
43
-20
6.560.1.1
Kermissen
5 340
17 346
-13 -6
-2 104
0 71
2 -33 Verschil
3.4 Economische promotie
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
6.935.0.1
Baten forensenbelasting
0
0
0
103
101
-3
6.936.0.1
Baten toeristenbelasting
0 0
0 0
0 0
290 393
201 301
-89 -92
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
24 24
24 24
0 0
0 0
0 0
0 0
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 6.580.0.3
Lokale omroep
99 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 6.550.0.2
Landschappen
6.560.0.0
Openbaar groen
6.560.0.3 6.580.1.1
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
96
105
-9
0
0
0
3.087
2.876
210
44
97
53
Vijvers en watergangen
9
10
-1
0
0
0
Recreatie
85
87
-2
0
0
0
6.580.2.2
Toerisme
247
246
0
0
0
0
6.580.2.3
Hollandse hoeve
195
228
-33
0
0
0
6.580.3.1
Speelvoorzieningen
274 3.994
275 3.828
0 166
0 44
0 97
0 53
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
857
705
152
30
1
-29
213
240
-27
0
0
0
1.069
945
124
30
1
-29
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) In exploitatie opgenomen 6.830.0.3 gronden Strategische gronden 6.830.0.6 grondbedrijf 6.830.0.7 Complexen facilitair grondbeleid Immateriele vaste activa 6.830.0.9 grondbedrijf
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
19.020
14.088
4.932
20.637
15.001
-5.636
57
120
-63
103
134
31
625
405
220
1.043
831
-212
1
0
1
0
0
0
19.703
14.613
5.090
21.783
15.966
-5.817
8.3 Wonen en bouwen Woningbouw en 6.820.0.1 woningverbetering 6.821.0.1 Stedelijke vernieuwing
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
2
2
0
0
0
0
218
278
-60
0
23
23
8.1 Ruimtelijke ordening 6.810.0.1 6.810.0.2
Ruimtelijke ordening Beheersmatige bestemmingsplannen
6.821.0.2
Monumenten
259
194
65
3
0
-3
6.822.0.1
144
138
6
0
0
0
1.256
1.263
-7
2.292
2.780
488
6.822.1.2
Woningtoezicht Bouw- en sloopvergunningen, algemeen Woonwagencentrum
19
25
-6
0
0
0
6.822.1.4
Overige volkshuisvesting
1.128
1.133
-5
1
86
85
6.822.1.5
Woonconsumentenorganisaties
1
0
1
0
0
0
6.823.0.2
Bouw- en sloopvergunningen
3 3.029
3 3.035
0 -6
0 2.296
0 2.889
0 593
39.660
34.614
5.046
25.032
20.172
-4.860
6.822.0.2
Totaal Afwijking t.o.v. actuele begroting
186 STORTINGEN
Mutaties in reserves Te verklaren resultaat
Begroot 6.433
Werkelijk 7.941
ONTTREKKINGEN Verschil -1.508
Begroot 6.131
Werkelijk 7.259
Verschil 1.128 -380 -195
Toelichting 1. Wegen algemeen (incidenteel/structureel – 2.1 Verkeer en vervoer) Het saldo op het taakveld Wegen Algemeen is per saldo nagenoeg neutraal. Het afzonderlijke effect op de lasten en baten was (in mindere mate weliswaar) in eerdere jaren ook te zien en wordt met name veroorzaakt doordat op het grondgebied van gemeente Goes veel straatwerkzaamheden met betrekking tot nutsvoorzieningen hebben plaatsgevonden. Voor deze werkzaamheden maken wij als gemeente kosten, waarvoor wij een vergoeding ontvangen (contractueel vastgelegd, bestaand beleid). Dit laat zich vooraf lastig voorspellen, en hoewel er bij de Bestuursrapportage 2020 nog een neutrale begrotingswijziging heeft plaatsgevonden is het effect op lasten en baten niveau desondanks hoog. De oorzaak daarvan ligt met name in de omvang van de aanleg van glasvezelnetwerk in het (late) najaar.
100 Tenslotte is sprake geweest van hogere kapitaallasten dan begroot vanuit de afgesloten investeringskredieten fietspad Kattendijke en reconstructie Tiendenplein. Vanaf 2021 is dit juist opgenomen in de gemeentelijke begroting. 2.
Parkeren (incidenteel - 2.2 Parkeren) Het nadelige verschil van € 145.000 wordt met name veroorzaakt door de, achteraf onjuiste, inschatting dat tegenover de lagere parkeerinkomsten als gevolg van corona ook sprake zou zijn van lagere kosten (€ 130.000). Die inschatting bleek in de praktijk onjuist, omdat de lasten van parkeren veelal gegoten zijn in vaste overeenkomsten/ contracten. Bijvoorbeeld: Of er nu 100 of 10.000 auto’s parkeren, de kosten voor het onderhoud aan de parkeerautomaten blijven hetzelfde (zit in overeenkomst). Ook de handhavingsinzet is er niet minder om geworden.