CConstaterende datGoes
Koppel je AI →
Document · PDF

Agendapunt 05. Programmabegroting 2023 def

Besluitvormende raad 10 november 2022, gemeente GoesBij agendapunt: Begroting 202341.806 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

31 HD 1.8 Zo willen we ons als gemeente laten zien én gezien worden 1.8.1.1 We gaan de organisatie van en opdracht aan Stichting Goes Marketing opnieuw bekijken. We willen dat de doelen en het werk van deze stichting beter aansluiten bij de ambities van Goes. Met de uitkomst hiervan gaan we aan de slag. 1.8.1.2 We besteden extra aandacht aan de verbinding tussen inwoners en ondernemers in Goes. Hiervoor gebruiken we onder andere het ondernemersloket.

Bijdrage verbonden partijen aan doelstellingen gemeente: Verbonden partij

Speerpunt/reguliere taak

VZG GR de Bevelanden Pzem NV SeBeWa Zeeland Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)

Bestuurlijke afstemming ICT en Personeelszaken Exploitatie nutsvoorzieningen Heffing belastingen Brandweer, crisisbeheersing, meldkamer, Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen

Bijdrage aan doelstelling programma HD 1. Bestuur HD 1. Bestuur HD 4. Veiligheid HD 3. Dienstverlening HD 4. Veiligheid

* Voor meer informatie over de genoemde verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.

Relevante beleidsdocumenten: Beleidsnota Financiële verordening Goes 2021 Nota verbonden partijen Beleidsnota vergunning toezicht en handhaving Subsidieverordening Spelregels participatie Het integraal veiligheidsplan Goes Veilig 2019-2022 Het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2018-2021 Beleidsnota adres gerelateerde fraude Ondermijningsbeeld Zeeland (vertrouwelijk) Nota uitvoeringsbeleid: De Wet basisregistratie personen en persoonsgebonden adresgegevens aug. 2014

Vastgesteld door Raad Raad Raad Raad Raad Raad Raad B&W B&W

Vaststellingsdatu m 27-05-2021 27-05-2021 4-5-2021 20-02-2020 12-12-2019 19-09-2019 21-12-2017 16-06-2017 02-07-2015

B&W

28-10-2014

32

Indicatoren: Gewelds- en seksueel misdrijven (BBV)

Winkeldiefstallen (BBV) 8

8

Per 1.000 inwoners

10

Per 1.000 inwoners

10

6 4

2,7

2,7

2,7

2 0

2017

2018

2019 Zeeland

Goes

2,0

2,1

2020

2021

2

2017

2020

2021

Nederland

Vernielingen en beschadigingen, in de openbare ruimte (BBV) 10

Per 1.000 inwoners

Per 1.000 inwoners

2019 Zeeland

Type indicator: BBV Bron: CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen (Politie) Info: Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

8 6 4

1,6

1,7

2017

2018 Goes

1,5

1,2

2019

2020

Zeeland

0,6

7,8

8

4 2 0

2017

€ 900 € 800

€ 700

€829

€907

€ 700 € 600

€695

€661

€ 500

2017

2018

2019

Goes

2020

Zeeland

2021

Nederland

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (BBV)

€ 800

€631

2020

2019 Zeeland

Type indicator: BBV Bron: CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen (Politie) Info: Aantal vernielingen en beschadingingen in de openbare ruimte per 1.000

€ 900

€656

2018 Goes

Nederland

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden (BBV)

€645

6,4

6,2

6,1

5,9

6

2021

Type indicator: BBV Bron: CBS - Diefstallen (Politie) Info: Aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners

€ 500

2018 Goes

Nederland

10

€ 600

6,5

4

Diefstallen uit woning (BBV)

0

7,2 5,5

0

Type indicator: BBV Bron: Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners Info: CBS - Diefstallen (Politie)

2

7,6

6,8

6

2021

2022

€713

€717

€692

2017

2018

2019

Goes

Nederland

Type indicator: BBV Bron: COELO Info: Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een eenpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Onder woonlasten wordt verstaan, Ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

€767

€730

2020

Zeeland

2021

2022

Nederland

Type indicator: BBV Bron: COELO Info: Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Onder woonlasten wordt verstaan, OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Formatie & Bezetting (BBV) Gemiddelde WOZ-waarde (BBV) € 300 € 280

* 1.000

€ 260 € 240 € 220 € 200

202,0

209,0

218,0

228,0

242,0

2017

2018 Goes

8

2019 Zeeland

2020 Nederland

Type indicator: BBV Bron: CBS Info: De gemiddelde WOZ waarde van woningen. (*1.000)

2021

7,5 7,3

7,6 7,5

7,8 7,5

8,0 8,0

8,0 8,2

7,9 7,9

8,0 8,0

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Formatie

Bezetting

6 4 2 0

€ 180 € 160

Per 1.000 inwoners

10

Type indicator: BBV Bron: Eigen administratie Info: Formatie: De toegestane formatie in fte van het ambtelijke apparaat op peildatum 31 dec. Bezetting: Het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (excl. Inhuur) op peildatum 31 dec.

33 Externe inhuur (BBV) 20%

Apparaatskosten (BBV)

17%

Per inwoners

€ 900 € 719

€ 715

€ 751

€ 773

€ 774 € 593

€ 600

€ 640

€ 300

€-

2018

2019

2020

2021

2022

% van de totale lasten

12%

11%

11%

9%

9%

8% 5%

5% 4%

4%

2023

Overhead (BBV)

20,0% 15,0%

9,7%

9,8%

9,6%

9,4%

9,0%

2020

2021

7,3%

8,0%

5,0% 0,0%

14%

2% 2017

Type indicator: BBV Bron: Eigen fin.systeem + cbs aantal inwoners Info: Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. (va 2017 overhead centraal inzichtelijk)

10,0%

% van totale loonsom

€ 1.200

2017

2018 Overhead %

2019

Overheadkosten

2022

2023

Totaal kosten

Type indicator: BBV Bron: Eigen administratie (begroting/jaarrekening) Info: Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces, in % van de totale lasten.

-1%

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Type indicator: BBV Bron: Eigen administratie (begroting/jaarrekening) Info: Kosten inhuur externen (als % van totale loonsom) + totale kosten inhuur.

34

Wat mag het kosten? Omschrijving

bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2023 2024

Rekening 2021

Begroting 2022

1.636 2.039 478 2.942 908 8.003

2.615 1.451 -82 2.952 2.170 9.106

3.272 1.528 120 3.084 1.166 9.170

Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.8 Overige baten en lasten 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten programma

70 799 143 97 1.109

605 935 245 1.785

Saldo lasten en baten programma

-6.894

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reserves Totaal programma

Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.8 Overige baten en lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten programma

Begroting 2025

Begroting 2026

3.369 1.519 122 3.228 1.201 9.439

3.467 1.577 125 3.307 1.270 9.747

3.567 1.636 127 3.477 1.313 10.121

689 882 102 1.674

695 811 105 1.611

702 832 108 1.641

708 851 110 1.669

-7.322

-7.496

-7.828

-8.106

-8.452

251 6.909 6.658

972 972

-

-

-

-

-236

-6.349

-7.496

-7.828

-8.106

-8.452

2026

Dekking Derden Reserve

Uitbreidingsinvesteringen

Nr.

Bestuur en financiën Brandweerkazerne Goes-West incl. grond en groen 2 Herinrichting centrale hal stadskantoor 3 Camerabeveiliging binnenstad 1

Totaal

(Bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025 2.500

1.100

0

0

0

0

300 135

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

2.935

1.100

0

0

0

0

Toelichting: 1. De raad heeft ingestemd met de locatie voor de bouw van een kazerne. Voor het realiseren van het bouwplan zal een investeringsaanvraag gedaan worden in 4de kwartaal 2022/ 1e kwartaal 2023. 2. De inrichting van de centrale hal wordt aangepast aan de hedendaagse eisen en wensen. Met een dynamische en open sfeer waarin gastgerichtheid, ontvankelijkheid en openheid naar voren komen. Met inzet van flexibele zit-en staplekken aan balies voor onze gasten en dynamisch werken voor onze medewerkers. 3. Het doel van cameratoezicht in het Goese (uitgaans)centrum is het voorkomen en terugdringen van geweldsdelicten, verstoringen van de openbare orde, en ongewenst gedrag. Bij iedere evaluatie van het cameratoezicht wordt nadrukkelijk gekeken of voorzetting van cameratoezicht voor elke locatie noodzakelijk is. In het Goese (uitgaans- en winkel) centrum hebben we te maken met 2 zogenaamde blindspots, te weten de Dam en de Stenen Brug. Uit de laatste evaluatie bleek dat verdachten van misdrijven vaak via de Dam en de Stenen Brug het centrum in- en uitlopen. De lokale driehoek (burgemeester, officier van justitie en teamchef politie OSB) is inmiddels akkoord gegaan met het plaatsen van twee extra camera’s. Van 1 camera is gebleken dat er een dubbeling is, deze zal worden verwijderd.

Daarnaast vond inspectie plaats van het totale camerasysteem en zijn hiermee de totale investeringskosten in beeld gebracht. Naast de nieuwe domecamera’s zijn diverse camera’s aan vervanging toe.

35

Programma 2. Ruimte en economie Doel Alle ruimte voor wonen, werken en ondernemen! De gemeente Goes groeit. Want het is er fijn wonen, werken, recreëren en ondernemen. Goes is één van de vier grote Zeeuwse steden, naast Middelburg, Vlissingen en Terneuzen. Als grotere stad werken we actief mee aan de ontwikkeling van de hele provincie Zeeland. Goes biedt ruimte aan iedereen. We maken ons sterk voor voldoende woningen. En voor het boeien en binden van ondernemers aan Goes, voor langere tijd. Hierbij leggen we steeds de link tussen de aantrekkelijkheid van onze gemeente. De omgeving (het vestigingsklimaat) en vraag en aanbod van werk.

Wat willen we bereiken in 2023 en wat gaan we daarvoor doen? HD 2.1: We werken aan een betere bereikbaarheid 2.1.1 Speerpunt: We zorgen voor een prettig en veilig fietsnetwerk 2.1.1.1 We ondersteunen het Zeeuws Toekomstbeeld Fiets Samen met de provincie Zeeland en andere wegbeheerders werken we aan een Zeeuwse toekomstvisie voor fietsers. Met aandacht voor routes naar scholen, woon-werkverkeer en toeristische routes. Deze fietsroutes doorkruisen vaak meerdere wegbeheerders en gemeentes. Daarom is samenwerking hier belangrijk. 2.1.1.2 We maken ons fietsbeleidsplan actueel We passen ons bestaande fietsbeleidsplan aan, aan de situatie van nu. Daarbij hebben we speciaal aandacht voor fietsparkeren, voor veilige en comfortabele fietsroutes en voor het positief in beeld brengen van de fiets. 2.1.2 Speerpunt: We zorgen voor meer oplaadpunten 2.1.2.1 We onderzoeken wat er nodig is aan oplaadpunten. De actieradius van e-bikes neemt steeds verder toe. Voor ritten binnen de stad is thuis opladen genoeg. Maar er is nog steeds vraag naar oplaadpunten voor toeristische fietsers die wat grotere afstanden fietsen. We onderzoeken wat er nodig is aan oplaadpunten in het centrum van Goes en in het buitengebied. Op basis van de uitkomst zorgen we zo nodig voor meer laadpunten.

HD 2.2: We verbeteren de verkeersveiligheid en de doorstroming in Goes 2.2.1 Speerpunt: We verbeteren de verkeersveiligheid en de doorstroming in Goes door problemen aan te pakken. We willen gevaarlijke situaties voor fietsers en automobilisten oplossen 2.2.1.1 Lange termijnplan voor verkeersprojecten We laten zien welke projecten er liggen voor de lange termijn. Vervolgens maken we een keuze van projecten die belangrijk zijn voor de komende 4 tot 8 jaar. Dit doen we onder andere op basis van ongevalsrisicobestrijding (wat is het risico op een ongeluk en hoe voorkomen we die), doelmatigheid (hoe maken we het verkeer zo veilig mogelijk), mogelijke combinaties met andere werkzaamheden en kansen op subsidie. Voor ieder project nemen we een apart besluit over de uitvoering. 2.2.1.2 Plan voor Mobiliteitshubs Mobiliteitshubs zijn punten waar veel soorten verkeer samen komen en op elkaar aansluiten. Bijvoorbeeld treinen, bussen, auto’s en fietsers rond een station. Samen met de Bevelandse gemeenten onderzoeken we waar we deze HUB’s willen hebben. En hoe deze er uit moeten zien. Een voorbeeld van een HUB is het station van Goes. Maar we denken ook aan een overstappunt aan de rand van de stad en aan opstappunten voor de dorpen. Vervolgens is de vraag welke vormen van vervoer je gaat bieden bij een HUB en welke voorzieningen. We verwachten in 2023 het plan op grote lijn klaar te hebben.

2.2.1.3 We werken aan het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) We willen weten wat precies de verkeersproblemen zijn in Goes, zodat we kunnen beslissen wat we als eerste moeten aanpakken. Om die reden onderzoeken we de risico’s. Ongevallen worden maar beperkt gemeld en komen daarom niet allemaal in ons systeem. Daarom geven getelde ongevallen alleen geen betrouwbaar beeld. Samen met de Bevelandse gemeenten en provincie Zeeland ontwikkelen we daarom een methode om de risico’s goed op een rij te zetten en we voeren deze uit. 2.2.1.4 Goese Schans In de Goese Schans worden versneld woningen gebouwd. Als gemeente kregen we daarom tegelijk geld voor de wegen in en rond de Goese Schans. Dit geld moeten we gebruiken voor de Ringbrug, het Ronda Gosaplein,

36 fietspaden langs de Houtkade en Westhavendijk en voor deelmobiliteit (het met elkaar delen van transportmiddelen). Dit alles loopt via het project Goese Schans. 2.2.1.5 Goes-Zuid De plannen voor Goes-Zuid zijn vastgesteld. We werken deze nu uit tot een ontwerp op hoofdlijnen en berekenen wat de kosten zijn voor de plannen. Vervolgens maken we een voorlopige planning per wegvak, voor de komende jaren. Deze planning werken we op een later moment uit in deelprojecten. 2.2.1.6 Ronda Gosaplein We onderzoeken hoe we de doorstroming van het verkeer op deze rotonde kunnen verbeteren. Deze studie is in 2022 gestart. Op basis van de uitkomst kiezen we de beste oplossingen voor de doorstroming en verkeersveiligheid. 2.2.1.7 Westhavendijk Voor de Westhavendijk maken we een ontwerpvisie (plan) voor de openbare ruimte. We willen ook hier de verkeersveiligheid en doorstroming verbeteren. De ontwerpvisie is klaar in 2023. 2.2.2 Speerpunt: Extra aandacht voor veilige en toegankelijke routes van en naar scholen 2.2.2.1 Fietsroutes We werken aan een nieuw fietsplan voor Goes (fietsbeleid). Daarin hebben we speciaal aandacht voor routes in de directe omgeving van scholen. Deze moeten veilig en goed toegankelijk zijn.

2.2.3 Speerpunt: De bereikbaarheid van Goes verbeteren we met een goede oplossing voor de Deltaweg 2.2.3.1 Actief meedenken met de provincie Gedeputeerde Staten hebben een voorstel aan Provinciale Staten gedaan voor optie B. Dat houdt in dat de provincie kiest voor ongelijkvloerse kruisingen bij Goes en bij de Langeweg, zonder verbreding van de Deltaweg. We blijven hierbij actief betrokken als gemeente en denken actief mee in het verdere provinciale project. HD 2.3: We maken Goes nog aantrekkelijker voor nieuwe inwoners en ondernemers 2.3.1 Speerpunt: De ontwikkeling van bedrijvenpark “Deltaweg” 2.3.1.1 Uitgifte bouwkavels en bouwrijp maken van het bedrijvenpark In het derde kwartaal van 2022 start de uitgifte van bouwkavels op Bedrijvenpark Deltaweg, als alles loopt volgens planning. De eerste verkoop van bouwgrond verwachten we in het vierde kwartaal van 2022. We denken dat het terrein klaar is voor bebouwing (bouwrijp) in het derde kwartaal van 2023. En dat de eerste bedrijven zich er kunnen vestigen in het vierde kwartaal van 2023 en in het eerste kwartaal van 2024. 2.3.2 Speerpunt: Betere ondersteuning van ondernemers via een ondernemersloket 2.3.2.1 We onderzoeken hoe we de dienstverlening aan bedrijven kunnen verbeteren We denken na over hoe we de dienstverlening aan ondernemers kunnen verbeteren.

Dit doen we op basis van ideeën van de ondernemeres zelf en onderzoek binnen onze eigen organisatie. Het gaat zowel om ambtelijke processen als om communicatie en bereikbaarheid. HD 2.4: We versterken de aantrekkingskracht van onze drie toeristische trekpleisters: de binnenstad, het Veerse Meer en Nationaal park Oosterschelde. Niet los van elkaar, maar samen. 2.4.1 Speerpunt: Recreatiezone Wolphaartsdijk 2.4.1.1 Samen met ondernemers en andere betrokken partijen werken we de punten uit van het plan ‘aandachtsgebied Wolphaartsdijk’. We willen de komende periode starten met het verder ontwikkelen van het gebied rond Wolphaartsdijk (aandachtsgebied Wolphaartsdijk). 2.4.2 Speerpunt: Samenwerking ‘Herkenbare beleving op de Bevelanden’ 2.4.2.1 Samen met onderwijs en ondernemers werken we aan het verbeteren van de welvaart in onze regio. Dit doen we vanuit het Platform De Bevelanden. Eén van de thema’s binnen deze samenwerking is “Herkenbare beleving op de Bevelanden”. We richten ons daarbij op: 1. Breder maken van het toeristisch product De Bevelanden. Dit doen we onder andere door verbinding te leggen met Food (voedsel) en gezondheid/duurzaamheid. 2. Te werken aan vakantieverblijven van hoge kwaliteit, die klaar zijn voor de toekomst. 3. Versterken van de koppeling tussen verblijfs- en dagrecreatie.

2.4.3 Speerpunt: Nationaal Park Oosterschelde 2.4.3.1 We gaan onderzoeken hoe we het Nationaal Park Oosterschelde en de historische binnenstad van Goes beter aan elkaar kunnen koppelen. Hierbij kijken we ook hoe we de binnenkomst (entrée) bij het Goese Sas

37 aantrekkelijker kunnen maken voor inwoners én bezoekers. 2.4.4 Speerpunt: We maken het Poelbos aantrekkelijk, veilig en toegankelijk voor alle inwoners 2.4.4.1 Het Poelbos moet voor alle inwoners een fijne plek zijn om vrije tijd door te brengen. We gaan daarom een plan maken voor het Poelbos, samen met andere betrokken partijen. HD 2.5: De organisatie voorbereiden op de nieuwe Omgevingswet 2.5.1 Speerpunt: Nieuwe Omgevingsvisie 2.5.1.1 In 2023 stellen we onze nieuwe omgevingsvisie vast. Dit document biedt ons richtlijnen voor de toekomst van Goes. De fysieke leefomgeving (groen, wegen, water en bebouwing) staat in deze visie centraal. De verschillende beleidsterreinen gaan op die manier beter met elkaar samen. Bij het maken van de visie betrekken we alle partijen.

HD 2.6: We werken aan voldoende en betaalbare woningen voor alle doelgroepen 2.6.1 Speerpunt: We bouwen voldoende en betaalbare woningen in versneld tempo. Dit doen we via woningbouwprojecten, met woningen in alle prijsklassen 2.6.1.1 Actueel maken van onze regionale woonvisie (onze kijk op wonen), met aandacht voor speciale groepen en voor wonen en zorg. 2.6.1.2 We maken afspraken met Beveland Wonen over de bouw van extra sociale woningen 2.6.1.3 We volgen goed of ons regionale woningbouwprogramma bijdraagt aan het landelijke doel om 1/3 sociaal en 1/3 betaalbaar te bouwen. 2.6.2 Speerpunt: We moedigen andere (alternatieve) vormen van wonen aan, zoals tiny houses en flexwonen 2.6.2.1 We maken plannen voor een tweede, en mogelijk een derde, tiny houses-project. 2.6.2.2 We voeren het regionale programma ‘Flexwonen’ uit en houden de resultaten van dit programma goed bij. 2.6.3 Speerpunt: We zorgen ervoor dat woningen gaan naar de inwoners die ze nodig hebben 2.6.3.1 We hebben aandacht voor speciale groepen op de woningmarkt en zetten daar verschillende instrumenten voor in. Daarbij volgen we goed of deze instrumenten het effect hebben dat we willen. 2.6.4 Speerpunt: Om de druk op de woningmarkt te verlichten, maken we plannen voor minimaal één uitbreidingswijk 2.6.4.1 We kiezen voor plannen, die passen bij het landschap en die duurzaam zijn.

Dit doen we op basis van de vastgestelde Omgevingsvisie. 2.6.5 Speerpunt: Nieuwbouwprojecten bouwen we ‘natuurinclusief’ 2.6.5.1 Bij ieder nieuwbouwproject onderzoeken we hoe we de natuur een goede plek kunnen geven binnen het plan. HD 2.7: De binnenstad van Goes is belangrijk voor de economie 2.7.1 Speerpunt: Uitvoering Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 2.7.1.1 In de Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 staan verschillende projecten. We werken deze projecten in de komende periode verder uit. Concreet gaat het om de volgende punten: We willen minder autoverkeer in de binnenstad. Eerst gaan we de plekken vaststellen waar dat kan. Ook stellen we vast hoe we deze plekken af willen sluiten voor auto’s. Daarna gaan we de plannen uitvoeren. We doen onderzoek naar extra mogelijkheden om te parkeren aan de randen van de binnenstad, op redelijke loopafstand. Hiermee ontstaat meer ruimte voor groen in de binnenstad. We onderzoeken hoe we het fietsparkeren in de binnenstad kunnen verbeteren. We verbeteren de bewegwijzering voor voetgangers in de binnenstad. We moedigen plannen van inwoners aan om de binnenstad groener te maken. We starten een onderzoek naar het zichtbaar maken van de erfgoedlijnen. We maken de detailhandelsvisie actueel. We starten met het maken van een horecavisie. We maken een plan voor een nieuwe inrichting van de stadshaven en gaan de uitvoering voorbereiden.

We doen onderzoek naar invulling van de Grote Kerk, waarbij de kerk (weer) een centrale plaats in de Goese samenleving krijgt. We onderzoeken de mogelijkheden van een aankoopfonds voor strategische panden

38

Relevante beleidsdocumenten: Beleidsnota

Vastgesteld door

Groenbeheerplan 2021-2024 Kwaliteitsagenda binnenstad 2030 Gebiedsvisie Marconigebied Toetsingskader detailhandel Wolphaartsdijk Kader dagelijkse detailhandel voorzieningen Actualisatie Parkeren Goes 2018-2025 Prestatieafspraken met woningcorporatie RWS 2018 Detailhandelsvisie Strategische Agenda De Bevelanden 2017 Economische Agenda De Bevelanden 2017 Toeristische Agenda De Bevelanden 2017 Visie maatschappelijke Voorzieningen "Goes voor elkaar" Nota Gemeentelijke Vastgoedbeleid Horecavisie (2015) Groenstructuurplan 2014-2024 Kansen benutten, werken aan de economie van Goes (2014) Gemeentelijke Verkeers- en VervoersPlan 2005,2008,2013 Woonvisie Goes 2013-2020 Structuurvisie #Goes2040 Fietsbeleidsplan ‘Goes fietst verder’ Monumenten in de openbare ruimte Beleidsplan verkeersveiligheid Zeeland 2010-2020 “op weg naar nul” Beleidsplan Parkeren 2009-2020 Landschapsontwikkelingsplan 2009 Beleidsplan Hogere Waarden Wet Geluidhinder Beleidsplan IBORG

Vaststellingsdatum

Raad Raad Raad B&W B&W Raad B&W Raad Raad Raad Raad Raad Raad Raad Raad B&W B&W Raad Raad Raad Raad Raad Raad Raad B&W B&W

21-11-2020 2022 2022 26-3-2019 20-3-2018 15-3-2018 29-11-2017 23-11-2017 20-4-2017 20-4-2017 20-4-2017 16-12-2016 16-12-2016 10-9-2015 18-12-2014 9-12-2014 7-1-2014 24-10-2013 14-6-2012 31-5-2012 19-5-2011 21-4-2011 18-2-2010 16-6-2009 14-4-2009 15-3-2005

Indicatoren: Functiemenging (BBV)

Vestigingen, van bedrijven (BBV)

60%

59,0%

58,7%

58,4%

59,6%

60,3%

55% 50% 45%

2017

2018 Goes

2019 Zeeland

2020

2021

Nederland

Type indicator: BBV Bron: LISA (aantal banen) & CBS (aantal woningen) Info: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen aantal banen en het aantal (fysieke)woningen, en varieert tussen 0 (alleen woningen) en 100 (alleen banen). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar

Aantal banen v woningen

65%

200

173,2

180

140 120 100

2017

2019 Zeeland

2020

2021

Nederland

Type indicator: BBV Bron: LISA Info: Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar.

Demografische druk (BBV) 100%

16,0

16

12,8

10,7

12

14,4

6,5

4

2017

2018 Goes

2019 Zeeland

2020

2021

Nederland

Type indicator: BBV Bron: ABF, systeem woningvoorraad Info: Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen. Deze indicator heeft een 'vertraging'/verwerkingstijd van n-2 jaar.

Aantal banen v woningen

Aantal per 1.000 woningen

2018 Goes

Nieuwe gebouwde wonigen (BBV)

0

191,9

186,5

160

20

8

184,0

177,3

90% 80% 70% 60% 50%

77%

77%

79%

2017

2018

2019

Goes

79%

2020 Zeeland

79%

79%

2021

2022

Nederland

Type indicator: BBV Bron: CBS Info: De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. (boven 50 meer 20/65 jaar personen)

39

Wat mag het kosten? Omschrijving

bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2023 2024

Rekening 2021

Begroting 2022

2.898 8.924 2.220 783 650 3.786 217 121 4.443 565 9.977 2.047 36.631

4.807 301 8.911 1.817 1.141 158 11.591 402 706 4.795 818 7.951 2.171 45.569

7.320 -2 426 8.149 1.773 916 174 3.959 408 447 4.897 875 3.140 1.736 34.218

Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten programma

2.855 1.477 4 56 5.046 75 3 182 1 12.825 1.671 24.195

4.194 902 3 77 11.591 209 3 51 31 7.954 1.576 26.591

Saldo lasten en baten programma

-12.436

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reserves Totaal programma

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.8 Overige baten en lasten 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten programma

Begroting 2025

Begroting 2026

7.054 -2 434 8.478 1.759 968 180 4.889 366 462 4.523 881 2.397 1.784 34.172

7.147 -2 451 8.938 1.786 769 186 3.705 375 477 4.694 912 2.739 1.835 34.010

3.830 -2 469 9.282 1.757 802 191 3.705 385 491 4.865 944 2.739 1.790 31.249

4.231 316 1 81 3.959 219 3 33 3.144 1.640 13.627

4.336 324 1 83 4.889 224 3 33 2.402 1.681 13.977

4.444 331 1 86 3.705 230 3 34 2.743 1.723 13.300

4.541 339 1 88 3.705 235 4 35 2.743 1.761 13.451

-18.978

-20.590

-20.195

-20.710

-17.798

6.624 3.506 -3.118

1.128 3.092 1.964

624 624

1.684 2.273 589

656 656

330 330

-15.554

-17.014

-19.967

-19.606

-20.054

-17.468

40 Uitbreidingsinvesteringen

Nr.

Ruimte en economie Infrastructurele werken 1 Doortrekken Ringbaan Edisonstraat 2 Herinrichting Marconistraat 3 Renovatie Beukenstraat 4 Fietsstraat Kloetingseweg Fietstunnelvariant aanpassingen 5 Nansenplein 6 Op afstand bedienen Ringbrug Herinrichting stationsplein e.o 7 Toekomstbestendig OV-knooppunt 8 Uitbreiding capaciteit P&R terrein 9 Loopverbinding OV-knooppunt - Centrum

Goese Schans infrastructuur 10 Infrastructuur Westhavendijk 11 4e rijbaan Ringbrug en opstelstroken 12 Fietspad Houtkade 13 Ronda Gosaplein Kwaliteitsagenda Binnenstad 14 Kwaliteitsagenda Binnenstad Totaal

(Bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025

2026

Dekking Derden Reserve

0 0 0 0

710 340 0 300

1.500 2.000 0 0

0 0 910 0

0 0 0 0

2.210 2.340 1.820 300

0

0

0

1.000

0

1.000

0

300

300

0

0

600

3.400 0 200

500 0 200

2.159 100 200

2.000 100 5.454

2.615 1.513 242

0 0 0

0 0 0 0

0 1.000 1.000 1.500

1.000 800 0 1.500

2.737 875 zie hierboven 0 zie hierboven 0 zie hierboven 0 zie hierboven

0 0 0 0

715

1.695

2.010

200

0

4.620

4.315

7.545

11.569

10.539

7.107

12.890

Toelichting: 1. Vanuit de uitwerking van de visie op het Marconigebied ligt deze ambitie voor om de infra verder te optimaliseren. Deze visie is door de raad vastgesteld en behelst onder meer een verbetering van de infrastructuur. In dit geval gaat het om het aansluiten van de Edisonstraat nabij de Jumbo. 2. Vanuit de uitwerking van de visie op het Marconigebied ligt deze ambitie voor om de infra verder te optimaliseren. Deze visie is door de raad vastgesteld en behelst onder meer een verbetering van de infrastructuur. Een van de onderdelen is het aanpassen van de Marconistraat, de kern van de meubelboulevard. 3. De planvorming voor winkelcentrum De Bussel in Goes Zuid is aanleiding om ook naar de herinrichting van de Beukenstraat te kijken. De eigenaar van het winkelcentrum heeft plannen tot modernisering van het winkelcentrum. Vanuit de gemeente en omwonenden bestaat al enige tijd de wens om de Beukenstraat te herprofileren. De ontwikkeling van het winkelcentrum geeft kansen om die wens ook op te pakken. 4. Vanuit het participatie traject ‘Zeg het in Zuid’ is de herinrichting van een deel van de Kloetingseweg als fietsstraat geagendeerd. Hiermee wordt de bestaande fietsstraat vanuit de Voorstad doorgetrokken over het spoor waarmee de Kloetingseweg ook, qua inrichting, deel gaat uitmaken van het fietsnetwerk. 5.

Voor de ontwikkeling van Bedrijvenpark Deltaweg dienen er aan deze kant van de stad ook andere zaken worden aangepast. Een van deze zaken is de rotonde Nansenplein. 6. De ringbrug wordt momenteel nog handmatig bediend. Door deze op afstand te gaan bedienen verbetert de flexibiliteit en wordt bespaard op de inhuurkosten voor de havenmeester. 7. Het station van Goes is één van de belangrijkste OV-knooppunten van Zeeland voor zowel trein als regionaal openbaar vervoer. In de visie van zowel provincie als gemeente, zie regionale mobiliteitsstrategie, dient het OVknooppunt versterkt te worden zodat het beter als overstappunt, mobiliteitshub en entree van de stad kan functioneren. Daarnaast is een toekomstbestendig OV-knooppunt noodzakelijk om versnelling van stedelijk verdichting te laten plaatsvinden 8. Om het gebruik van het OV-knooppunt te stimuleren zien we voldoende parkeerplekken in de nabijheid als randvoorwaarde. In de Regionale Mobiliteitsvisie maakten we de keuze om in te zetten op de sterke lijnen. Niet iedere kern heeft daardoor een vaste buslijn en fietsen naar het station is niet altijd een optie. Hoewel er een sociaal mobiliteitsvangnet zal blijven accommoderen (stimuleren) we daarom ketenmobiliteit waarbij de reiziger een deel van de reis per eigen auto maakt. Aan de zuidzijde van het station ligt een P+R terrein.

Het gebruik is nu zodanig dat er geen extra druk op gelegd kan worden. Terwijl deelmobiliteit ruimte vraagt en we het gebruik van de stationshub vanuit de regio willen vergroten. Dit vraagt een capaciteitsuitbreiding van minimaal 50%. Aangezien de fysieke ruimte ontbreekt is een parkeerdek de enige optie. De parkeervoorziening wordt daarnaast ook direct benut door de toekomstige bewoners van de stationsomgeving: door het plaatsen van een parkeerdek kunnen we woningen aanbieden met een relatief laag aantal parkeerplekken voor de deur.

41 9.

Onderdeel van de ontwikkeling van het OV-knooppunt is het realiseren van een aantrekkelijke en comfortabele voetgangersverbinding tussen centrum en station. Er komt meer ruimte voor de voetganger zodat naast elkaar lopen mogelijk is. Het veiliger inrichten van de oversteek Piet Heinstraat/Wulfaertstraat is daar onderdeel van. De reiziger krijgt daarmee een heldere oriëntatie wat de looproute naar het centrum is. 10. Vanuit de propositie versnelling woningbouw Goese Schans is de Westhavendijk aangemeld als aan te passen infrastructuur. Via deze propositie is eerder dit jaar 2,7 mio subsidie toegezegd voor verschillende onderdelen binnen en rond Goese Schans. De aanpak van de Westhavendijk is er daar één van. 11. De aanpassing van de Ringbrug met een vierde opstelstrook. 12. De aanleg van een fietspad aan de Houtkade. Via de propositie versnelling woningbouw Goese Schans is eerder dit jaar 2,7 mio subsidie toegezegd voor verschillende onderdelen binnen en rond Goese Schans. De aanleg van een vrijliggend fietspad aan de Houtkade is er daar één van. 13. Aanpassing van het Ronda Gosaplein. Deze rotonde staat al enige tijd in de belangstelling als het gaat om doorstroming en veiligheid. Aanpassingen moeten met name op deze onderdelen voor verbetering zorgen. 14. De opgaven uit de Kwaliteitsagenda Binnenstad zijn in deze investering weergegeven.

42

Programma 3. Onderwijs, sport en cultuur Doel Verbinden en ontwikkelen

Goes heeft een breed aanbod op het gebied van onderwijs, sport en cultuur. Binnen dit aanbod verbinden we organisaties en activiteiten met elkaar. Zodat organisaties en activiteiten elkaar aanvullen en versterken. Daarbij moedigen we alle Goesenaren aan om hun talenten te ontwikkelen. De onderwijsinstellingen zorgen voor goed onderwijs voor alle leeftijden. Met alle aandacht voor aansluiting op het vervolgonderwijs en voor betere kansen op het vinden van werk.

Wat willen we bereiken in 2023 en wat gaan we daarvoor doen? HD 3.1: Werken aan een goede start (startkwalificatie) en betere kansen op werk. 3.1.1 Speerpunt: We dringen het aantal voortijdig schoolverlaters terug 3.1.1.1 We voeren het plan Voorkomen Vroegtijdig Schoolverlaten (VSV) uit, voor de periode 2021-2024. Daarnaast is er een groep jongeren die tijdens de Coronaperiode extra kwetsbaar zijn geworden. Ze dreigen it te vallen. We onderzoeken samen met het onderwijs en de betrokken partners hoe we deze groep jongeren het beste kunnen helpen. 3.1.2 Speerpunt: Samenwerking 3.1.2.1 We ondersteunen hybride leren (werken en leren) waar mogelijk, met sport, bewegen, maatschappelijke zorg en onderwijs. Met als doel dat er zoveel mogelijk praktijkleerplaatsen zijn. Daarmee verbeteren we de kansen van jongeren op werk. Ook halen we het kwaliteitskeurmerk SBB. 3.1.2.2 We geven uitvoering aan de Zeeuwse aanpak voor een leven-lang-ontwikkelen. Binnen deze aanpak ontwikkelen onderwijs, bedrijfsleven en overheid opleidingen voor sectoren met veel vraag naar personeel. HD 3.2: Passend onderwijs voor iedereen en voorkomen achterstanden in het onderwijs 3.2.1. Speerpunt: Integrale (complete) aanpak onderwijs 3.2.1.1 We werken aan betere zorg in het basisonderwijs (In de eerste helft van 2023 gaan we beoordelen hoe dit loopt. Daarna volgt een advies.

3.2.1.2 We zijn gestart met het Jeugd Preventie Overleg. Dit is bedoeld voor leerlingen op het Voortgezet Onderwijs (VO), met zorgwekkend gedrag. Dit jaar evalueren we. 3.2.1.3 Versterken van de zorg in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Dit doen we binnen het Nationaal Programma Onderwijs. Samen met het onderwijs en de betrokken partners gaan we onder andere aan de slag met het vergroten van de weerbaarheid van jongeren. 3.2.1.4 Voor het schooljaar 2023-2024 hebben we de ‘Verordening bekostiging leerlingenvervoer’ aangepast. Hierin staat hoe we het vervoer van leerlingen van en naar school geregeld hebben en betalen. Bij het aanpassen van deze verordening hebben we het advies van de Kinderombudsman meegenomen. 3.2.2 Speerpunt: Goede gebouwen voor onze scholen 3.2.2.1 Samen met het onderwijs onderzoeken we of we het groen onderwijs in Goes (MBO) kunnen verplaatsen naar het Omnium 3.2.2.2 In 2023 gaan we het Integraal Huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs uitvoeren. 3.2.3 Speerpunt: Oplossen van achterstanden in het onderwijs 3.2.3.1 We hebben als gemeente een plan om achterstanden in het onderwijs aan te pakken. Eind 2022 beoordelen we de resultaten van dit plan. We hebben dan ook een nieuw plan klaar en vastgesteld (het Regionaal Meerjaren Onderwijsachterstandenbeleidsplan), voor de periode 2023-2026. Vanaf 2023 starten we met de uitvoering van dit plan.

3.2.3.2 Als gemeente werken we met één plan voor schoolbegeleiding binnen de regio. Half 2023 hebben we het

43 bestaande plan beoordeeld en weten we de resultaten. We hebben dan ook een nieuw plan klaar en vastgesteld: het Regionaal Meerjarenplan voor Schoolbegeleiding voor de periode 2023-2026. HD. 3.3: Iedereen beweegt met plezier, op de eigen manier 3.3.1 Speerpunt: Gezonde sportaanbieders, klaar voor de toekomst. 3.3.1.1 We ondersteunen sportaanbieders bij het ontwikkelen van toekomstplannen. Het onderzoek naar deelname aan sport door het NOC-NSF heeft interessante data opgeleverd. Met deze data ondersteunen we vijf verenigingen in de gemeente Goes in hun ontwikkeling naar vereniging van de toekomst. Er zijn vijf evenementen geweest, waarbij sportaanbieders samenwerken met elkaar, onderwijs en/of zorginstellingen. 3.3.2 Speerpunt: Goed, voldoende en met plezier leren bewegen 3.3.2.1 We meten hoe goed kinderen in het basisonderwijs bewegen (de motorische vaardigheid). Ook moedigen we kinderen aan om dit dagelijks te doen. Verder zetten we ons in voor meer beweegspecialisten in het onderwijs. 3.3.2.2 We bieden kinderen in het basisonderwijs allerlei mogelijkheden om te bewegen, voor een brede motorische ontwikkeling. Ook bieden we schoolzwemmen aan. Waardoor kinderen ook, op en rond het water veilig kunnen bewegen. 3.3.3 Speerpunt: Iedereen doet mee 3.3.3.1 Bestaande sportaanbieders in de gemeente bieden nieuwe vormen van sport voor senioren.

3.3.3.2 Mensen met een beperking weten waar zij moeten zijn voor een specifieke sport. Verder is er een breed aanbod van sport voor deze groep in de gemeente Goes. 3.3.4 Speerpunt: Evenementen 3.3.4.1 We moedigen evenementen aan die inwoners laten bewegen. 3.3.5 Speerpunt: Elke dag bewegen 3.3.5.1 We ondersteunen en moedigen plannen en ideeën aan voor bewegen in en rond de wijk. 3.3.6 Speerpunt: Nieuwe Sportnota (vervanging Sportnota 2008-2011) 3.3.6.1 We maken nieuwe plannen voor sportaccommodaties, sporten en bewegen in Goes en leggen deze vast in een Sportnota. HD 3.4: Werken aan een sterke cultuur en sterk cultureel erfgoed. 3.4.1 Speerpunt: Beter toegankelijk cultureel erfgoed 3.4.1.1 We nemen een online bezoekersportaal (erfgoedportal) in gebruik om onze digitale erfgoed collecties beter toegankelijk te maken. Dit erfgoedportaal is de centrale toegang tot onze informatiebronnen over erfgoed. Verder zoeken we verbinding met andere archieven op de Bevelanden. 3.4.2 Speerpunt: Cultuurvisie 3.4.2.1 We voeren de plannen uit, zoals die staan in de Cultuurvisie. Punten uit Samen in Zee (een plan voor de Zeeuwse cultuur) en de doelen en plannen van de Cultural Board Zeeland nemen we daarin mee. 3.4.2.2 Werken aan goed cultuuronderwijs en zorgen dat meer mensen meedoen.

We geven subsidie aan verenigingen voor amateurkunst en aan organisaties die cultuuronderwijs buitenom school (cultuureducatie) ontwikkelen. We doen mee aan ‘cultuureducatie met kwaliteit’. Samen met de provincie Zeeland en andere gemeenten kijken we hoe we de cultuureducatie beter kunnen organiseren. 3.4.2.3 Zorgen voor een aantrekkelijke binnenstad Met ons cultuurbeleid werken we mee aan een aantrekkelijke binnenstad en de plannen daarvoor. Dit doen we onder meer door cultuur beter zichtbaar te maken in de stad, via de Creative City Boost, het plan ‘cultuurverdubbelaar’ en verschillende culturele activiteiten in de binnenstad. 3.4.2.4 We gaan aan de slag met de toekomstplannen voor het museum, zoals die zijn gekozen door de raad.

44 We maken concrete afspraken over een nieuwe richting voor het Historisch Museum De Bevelanden. 3.4.2.5 We staan voor culturele vernieuwing en steunen nieuwe plannen en ideeën. Ook onderzoeken we hoe we beginnende artiesten kunnen aanmoedigen. Daarbij gaan we de mogelijkheden onderzoeken (ook financieel) van een culturele broedplaats. 3.4.3 Speerpunt: Werken aan het behoud van ons cultureel erfgoed 3.4.3.1 We voeren de plannen uit voor behoud van onze kerken (de Kerkenvisie). 3.4.3.2 We werken mee aan het onderzoek naar een duurzame toekomst voor de Grote kerk. 3.4.3.3 We maken onze plannen(visie) voor het cultureel erfgoed actueel. 3.4.3.4 We blijven de drie historische molens in Goes ondersteunen. 3.4.3.5 We plaatsen ook het erfgoed binnen de bebouwde kom op de ‘cultuurhistorische waardekaart’. 3.4.3.6 We maken een gemeentelijke lijst van monumenten. 3.4.4 Speerpunt: Onderzoek naar haalbaarheid Treinenfabriek (SGB) 3.4.4.1 We staan positief tegenover de plannen van de SGB voor een Treinenfabriek. De SGB heeft subsidie en een omgevingsvergunning aangevraagd voor de bouw van een Treinenfabriek. Als gemeente gaan we onderzoeken of deze plannen van de SGB haalbaar zijn. Op basis daarvan maken we een voorstel, dat we voorleggen aan de raad. 3.4.5 Speerpunt: Beter samenwerken op het gebied van cultureel erfgoed, cultuur, archief en recreatie & toerisme.

3.4.5.1 In 2023 maken we meer uren vrij voor Cultureel Erfgoed, met als doel betere onderlinge samenwerking tussen alle betrokken partijen. 3.4.5.2 We onderzoeken hoe we als organisatie de plannen voor cultuur, cultureel erfgoed en archief beter kunnen afstemmen met de plannen voor de omgeving en economie van Goes (toerisme, ruimtelijke plannen, gebouwen).

Bijdrage verbonden partijen aan doelstellingen gemeente: Verbonden partij

Speerpunt/reguliere taak

Bijdrage aan doelstelling programma

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Zeeuwse Muziekschool

Coördinerende rol voor de beleidsontwikkeling: bibliotheek en cultuureducatie

HD 2. Onderwijs en HD 3. Cultuur

Uitvoering van muziekonderwijs en cultuureducatie

Omnium

Met een subtropisch zwembad, een tropisch bos en diverse sportaccommodaties is Omnium het sporten recreatiecomplex van Zeeland.

HD 2. Onderwijs en HD 3. Cultuur HD 4. Sport

* Voor meer informatie over de genoemde verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.

Relevante beleidsdocumenten: Beleidsnota

Cultuurvisie 2019-2022 Focusplan Goes en uitvoeringsagenda, gericht op versnelling van de transformatie Meerjarig onderwijsachterstanden beleidsplan Beweegvisie 2019-2023 Programmaplan transformatie Goes 2019-2020. (Goes voor elkaar) Van bidbook cultuur naar regioprofiel cultuur Nota Jeugdbeleid 2018-2022 Visie ‘toekomst onderwijsvoorzieningen’ Nota cultureel erfgoed Beleidsnota Archeologie

Vastgesteld door

Raad Raad Raad Raad Raad B&W Raad Raad Raad Raad

Vaststellingsdatum

p.m. 2022 22-07-2021 mrt-20 sep-19 23-5-2019 8-5-2018 23-11-2017 27-2-2014 18-4-2013 15-12-2011

45

Aantal per 1.000 leerlingen

Indicatoren:

Aantal per 1.000 leerlingen

Absoluut verzuim (BBV) 5 4 3 2 1 0

100

61

60 40 20 0

2017

2018 Goes

2017

2019

2018 Goes

2020

Zeeland

54 41

0,9

0,6

79

72

80

2019 Zeeland

2020

2021

Nederland

2021

Nederland

Type indicator: BBV Bron: Ingrado Info: Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners lft. 5-18 jaar.

Type indicator: BBV Bron: Ingrado Info: Het relatieve aantal leer- en kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school.

Niet-sporters (BBV)

2,5% 2,0% 1,5% 1,0%

1,7%

1,9%

2,1%

1,7%

1,6%

0,5% 0,0%

2017

2018

2019 Zeeland

Goes

2020 Nederland

Beweegt voldoende (Goese indicator) tbv 'sportbeleid 2019'

100%

40%

0%

53…

51,2%

50,2%

20%

2012

2016 Zeeland

2020

2024

Nederland

Type indicator: BBV Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen) GGD, CBS en RIVM Info: Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Deze Indicator wordt één keer per 4 jaar verstrekt.

Peuters in voorschoolse opvang (Goese indicator) 50%

34%

33%

27%

30%

30%

20%

49%

60%

10%

40%

0%

20% 0%

60%

Goes

40%

74%

65%

80%

2021

Type indicator: BBV Bron: Ingrado, 'Zeeland' = 'Totaal gemiddelde centrumgemeente' Info: Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

80%

% niet-wekenlijkse sporters

% deelnamers VO en MBO

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (BBV)

100%

2012

2016 Goes

2020 Zeeland

2024

Nederland

Type indicator: Goese indicator Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD, CBS en RIVM Info: Deze indicator is toegevoegd tbv 'sportbeleid 2019'

2018

2019

2020

2021

Goes

Type indicator: Goese indicator Bron: -Beschikking 2021 kindgebonden financiering peuteropvang en VVE – Kibeo -Beschikking 2021 kindgebonden financiering peuteropvang en VVE – Prokino -Kwartaal overzicht JGZ – stand 1/1/2022 Info: Deze indicator is toegevoegd tbv 'sportbeleid 2019'. Definitie "peuter" 2 en 3 jarige.

46

Wat mag het kosten? Omschrijving Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Totaal lasten programma Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed Totaal baten programma Saldo lasten en baten programma

Begroting 2022

Begroting 2025

Begroting 2026

459 4.193 4.267 414 2.176 1.978 268 30 1.655 15.440

484 3.433 4.280 509 2.664 2.291 862 256 885 91 15.755

510 3.396 4.609 452 2.798 2.353 808 353 911 96 16.285

528 3.326 4.766 379 3.093 2.373 837 261 940 99 16.603

546 3.555 4.946 390 3.376 2.399 868 270 970 103 17.421

564 3.670 5.097 400 3.572 2.464 898 279 999 106 18.049

440 505 2.372 51 256 43 3.667

411 40 2.251 90 400 42 14 3 3.251

449 42 2.339 2 247 42 15 3 3.139

460 43 2.400 2 250 42 16 3 3.216

472 44 2.453 2 252 16 3 3.242

483 45 2.489 2 254 16 3 3.293

-11.773

-12.503

-13.146

-13.388

-14.179

-14.756

965 965

335 335

933 1.049 117

-

-

-

-10.808

-12.168

-13.030

-13.294

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo reserves Totaal programma

bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2023 2024

Rekening 2021

93 93

93 93

93 93

-14.085

-14.663

2026 0 0 0

Dekking Derden 12.800 0 0

Reserve 0 0 0

Uitbreidingsinvesteringen Nr.

Onderwijs, sport en cultuur 1 Omnium - Scalda 2 Scalda-Groencollege-herontwikkeling 3 IKC Kloetinge Parkeervoorzieningen en toegankelijheid 4 Wesselopark Permanente uitbreiding mytylschool De 5 Sprienke 6 Nieuwbouw Schengehof 's heer Arendskerke Nieuwbouw 2 gymzalen Oranjeweg (1 ter 7 vervanging van bestaand, 1 ter uitbreiding capaciteit) Gedeeltelijke nieuwbouw Ostrea Lyceum, 8 locatie Fruitlaan Totaal

(Bedragen x € 1.000) 2023 2024 2025 0 8.000 4.800 0 0 3.200 0 1.000 0 425

425

0

0

0

0

500

0

0

0

0

0

1.250

1.250

0

0

0

0

0

1.100

1.100

0

0

0

0

7.500

7.500

0

0

0

2.175

19.275

16.600

0

12.800

0

Toelichting: 1. Eerste raming benodigde investering realisering schoolgebouw voor Scalda Groencollege bij het Omnium. Dekking van de investering vindt plaats via de verhuur aan het Scalda. Dekking van de investering vindt plaats via de verhuur aan het Scalda. 2. Verwerving kavel Stationspark gericht op herontwikkeling in verband met verplaatsing Scalda Groencollege. 3. Spoedig na de ingebruikneming bleek het gebouw te klein door grote belangstelling uit andere delen van de gemeente. Hierop is de school een toelatingsbeleid gaan hanteren. Hiermee wordt gestuurd op een, na de uitbreiding, maximale omvang van 10 groepen.

47 4. 5. 6. 7. 8.

Naar aanleiding van het ambitiedocument voor het Wesselopark zijn investeringen nodig om voor dit park de parkeer- en toegankelijkheidsproblemen te verbeteren. De mytylschool kampt met een capaciteitsprobleem. Op de kavel is geen tot nauwelijks ruimte voor uitbreiding. Een oplossing kan worden gevonden in de samenwerking met het Goese Lyceum. Na de nodige aanpassingen kunnen leerlingen van De Sprienke onderwijs volgens op het Goese Lyceum locatie Bergweg. Basisschool Schengehof is aan nieuwbouw toe. Met het eerder beschikbaar gestelde voorbereidingskrediet wordt nu het voorlopig ontwerp van het gebouw gemaakt. Op basis van de omvang van de bouw worden de kosten voorlopig geraamd op € 2.500.000. Dit betreft de vervanging van een bestaande gymzaal en de bouw van een extra gymzaal, deels ten behoeve van het Hoornbeeck en het Goese Lyceum. Voor deze extra gymzaal kunnen wij huur in rekening brengen bij deze partijen. Deze aanvraag is al ingediend voor 2022. Toen is besloten deze aan te houden in afwachting van het Integraal huisvestingsplan (IHP) voor het voortgezet onderwijs. Dit IHP verwachten wij begin 2023 ter besluitvorming voor te leggen. Bedragen zijn nog afhankelijk van keuze in integraal huisvestingplan (IHP) en de eventuele inzet van huidige gebouwen.

48

Programma 4. Sociaal domein Doel Dichtbij en op maat! Fitte en gezonde inwoners in een gezonde gemeente, dat is ons ideaal. Daarbij gaan we ervan uit dat inwoners goed voor zichzelf kunnen zorgen, met hulp van hun netwerk. Waar dit niet lukt, zorgen wij voor voorzieningen en geschikte ondersteuning. We kiezen voor het voorkomen van problemen en het op tijd herkennen van problemen. Zodat we vroeg kunnen helpen waar nodig. Dit doen we dicht bij onze inwoners en op maat. Dus zoveel mogelijk vanuit de wijken en dorpen. Met de ‘gezonde wijkaanpak’ werken we aan een positieve gezondheid. Wat willen we bereiken in 2023 en wat gaan we daarvoor doen? HD 4.1: Goes helpt inwoners te werken aan een goede gezondheid 4.1.1 Speerpunt: Gelijke kansen voor alle kinderen 4.1.1.1 Speelplekken richten we zo in, dat ook kinderen met een beperking hier kunnen spelen. We beginnen met het uitvoeren van het plan ‘Goes Spelen 2022 – 2030’. Inclusiviteit (iedereen hoort erbij en mag meedoen) toegankelijkheid en maatwerk zijn in dit plan belangrijke punten. 4.1.1.2 Toekomstplan kind- en gezinsbescherming. Vanaf 2022 tot 2028 geven we uitvoering aan een toekomstplan voor kind- en gezinsbescherming. 4.1.2 Speerpunt: Een veilige en gezonde leefomgeving 4.1.2.1. We beoordelen het proefproject ‘Vaart in Veiligheid’ en maken de resultaten bekend aan de gemeenteraad.

We gebruiken wat we geleerd hebben met het proefproject voor het verbeteren van de veiligheid van jeugdigen. 4.1.3 Speerpunt: Omgevingsvisie 4.1.3.1. Het Sociaal Domein is integraal onderdeel van de Omgevingsvisie. Daarbij sluiten we aan met ‘De Gezonde Wijkaanpak’. 4.1.4 Speerpunt: Voorkomen van gezondheidsrisico’s 4.1.4.1. We zijn een ‘Jongeren Op Gezond Gewicht’ (JOGG) gemeente We onderzoeken wat er al gebeurt op het gebied van gezondheid in Goes en kijken hoe dit overeenkomt met de eisen van de JOGG-aanpak. 4.1.4.2 Meer organisaties gaan ‘Welzijn op Recept’ gebruiken. Nu zijn dat alleen nog de huisartsen. Welzijn op Recept wordt onderdeel van de ‘Route naar Welzijn’. Dit betekent dat ook andere organisaties deze manier van werken gaan gebruiken. Ook inwoners en huisartsen moedigen we aan om nog meer gebruik te maken van Welzijn op Recept. HD 4.2: Goes zorgt dat inwoners zichzelf goed kunnen redden 4.2.1 Speerpunt: Met de Gezonde Wijkaanpak voorkomen we problemen of herkennen deze op tijd 4.2.1.1 We gaan het proefproject ‘Route naar Welzijn’ in een wijk van Goes uitvoeren en beoordelen de resultaten. Als de resultaten positief zijn, gaan we deze aanpak gebruiken in heel de gemeente Goes. 4.2.1.2 We hebben een goed aanbod op het gebied van Welzijn in Goes. Ons aanbod geeft inwoners ondersteuning die past bij hun hulpvragen.

4.2.1.3 We werken aan de gezondheid van onze inwoners volgens de aanpak ‘Positieve gezondheid’. Deze aanpak komt terug in heel onze manier van werken. 4.2.1.4 We maken een plan van aanpak ‘Relatie en (jong) gezin’ We werken in Goes aan een plan van aanpak ‘Relatie en (jong) gezin’. 4.2.2 De menselijke maat staat voorop (één toegang, werken en toetsen volgens het doel van de wet en rekening houden met stress en beperkingen bij inwoners) 4.2.2.1 Inwoners met een vraag om ondersteuning hebben één aanspreekpunt bij de gemeente. Deze persoon regelt de vraag verder binnen de organisatie. ‘Achter de schermen’ regelen we hoe we dit precies

49 gaan doen. 4.2.2.2 We bieden hulp en ondersteuning passend bij de hulpvraag en de hulpvrager. We kijken daarbij breed welke mogelijkheden er zijn. Van basisvoorzieningen, welzijn en preventie tot maatwerkvoorzieningen of voorzieningen binnen een instelling (intramuraal). We kiezen steeds voor de best passende, meest geschikte en duurzame oplossing voor de inwoner die hulp vraagt. 4.2.2.3 Medewerkers van de toegang werken met de omgekeerde toets. Dat betekent dat ze werken volgens het doel van de wetten en regels; inwoners die dat nodig hebben ondersteuning geven. Ook wordt rekening gehouden met stress en beperkingen. 4.2.2.4 Sommige problemen van inwoners zijn heel complex en lastig om snel op te lossen. Voor deze problemen passen we de ‘doorbraakmethode’ (2022) toe. Zo komen we sneller tot een oplossing. Ook voorkomen we hiermee dat inwoners te lang op passende ondersteuning moeten wachten. 4.2.3 Speerpunt: We voeren de onderwijs-zorgarrangementen (afspraken) uit 4.2.3.1 Samen met het onderwijs (Passend Onderwijs) voeren we het proefproject Zorgklas voor de Oosterschelderegio uit, binnen het speciaal onderwijs. Het project gaat om dagbesteding binnen een school. 4.2.3.2 We hebben regels gemaakt voor de onderwijs-zorgarrangementen (normenkader Zeeuwse aanpak).

4.2.4 Speerpunt: Ieder kind heeft gelijke kansen op school (Project Gelijke Kansen Alliantie) 4.2.4.1 Ieder kind verdient gelijke kansen op school. Het Ministerie van OCW heeft daarom het plan Gelijke Kansen Alliantie (2022) gemaakt. De adviezen uit dit plan krijgen een plek in de jongerenaanpak. HD 4.3: De Goese samenleving draait op sociale netwerken (kringen). Waar nodig helpen we inwoners deze te maken. 4.3.1 Speerpunt: Goese inwoners kijken naar elkaar om en helpen elkaar 4.3.1.1 We gaan het wijkgericht werken verder ontwikkelen Een goed sociaal netwerk is heel belangrijk voor inwoners. Net als omkijken naar elkaar. Het vormt de basis van ons plan ‘Goes voor Elkaar’ en onderdeel van ‘De Gezonde Wijkaanpak’. We gaan de plaatselijke netwerken daarom versterken en het wijkgericht verder ontwikkelen. 4.3.1.2. Elke inwoner met onbegrepen gedrag kan gebruik maken van de hulp- of crisiskaart. Met de hulp- of crisiskaart kunnen inwoners met onbegrepen gedrag direct aangeven dat ze hulp nodig hebben. We gaan onderzoeken of deze kaart goed werkt. Als dat zo is, willen we de hulp- of crisiskaart gaan gebruiken in heel de gemeente Goes. 4.3.1.3. We zetten de wijkwerker in voor mensen met onbegrepen gedrag. HD 4.4: Inwoners van Goes doen waar mogelijk mee.

4.4.1 Speerpunt: We maken een plan van aanpak voor mensen die moeite hebben met het vinden van werk (beschermd werken, werk als dagbesteding) 4.4.1.1. We gaan arbeidsmatige dagbesteding (werk als dagbesteding) verder uitwerken in de praktijk. 4.4.1.2. In 2023 geven wij advies aan de raad over het idee ‘basisbaan’. Met een basisbaan biedt de gemeente werk aan mensen voor wie betaald werk niet haalbaar is. We gaan een pilot draaien zodat we dit idee kunnen uitvoeren en tot een succes kunnen maken. 4.4.2 Speerpunt: We voeren het Koersdocument Participatiewet uit 4.4.2.1. We laten onderzoeken - samen met de andere deelnemers van GR De Betho – hoe De Betho zich verder kan ontwikkelen als organisatie. De Betho is een regeling van verschillende Bevelandse gemeenten samen. We willen dat De Betho ook in de toekomst werk biedt aan mensen die moeilijk een baan kunnen vinden. Dit sluit aan bij de vastgestelde plannen in het Koersdocument Participatiewet Goes. 4.4.2.2. We maken een actieplan voor GR De Betho en voeren dit uit (zie het vorige speerpunt). 4.4.2.3. Samen met het Werkgeversservicepunt (WSP) willen we meer ‘gewone’ werkgevers inschakelen. Dit om mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt weer aan het werk te krijgen. 4.4.3 Speerpunt: We voeren de Wet Inburgering 2021 uit (start wettelijk in 2022) 4.4.3.1.

We hebben alle processen in orde gemaakt voor een goede uitvoering van de Wet Inburgering 2021. Deze processen houden we goed in de gaten.

50 4.4.3.2. We maken een inburgeringsnota Vanuit de nieuwe wet wordt een inburgeringsplan opgesteld. Als eerste stap in dit proces vragen we de Raad welke punten zij belangrijk vinden voor dit plan. Op basis daarvan werken we dit plan verder uit. 4.4.4 Speerpunt: We maken voor de regio een plan voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven (Regionaal Actieplan Laaggeletterdheid) 4.4.4.1 We voeren de maatregelen in dit actieplan uit. 4.4.5 Speerpunt: Goes is centrumgemeente voor de Arbeidsmarktregio Zeeland (AMR). Als centrumgemeente hebben we een Zeeuwse rol. Ons doel is een arbeidsmarkt, waarop iedereen mee kan doen, in Goes, Zeeland en daarbuiten. Zo maken we de arbeidsmarkt gezond en sterk. 4.4.5.1. Landelijk is de arbeidsmarkt krap. Om dit probleem aan te pakken, is er het landelijke plan van aanpak Dichterbij dan je Denkt. Dit plan hebben we vertaald naar een Zeeuws plan van aanpak. We beginnen met het uitvoeren van dit plan. 4.4.5.2. Het jaarplan Meerjarenagenda Arbeidsmarktregio Zeeland (wat we jaarlijks willen doen als Arbeidsmarkregio) stellen we jaarlijks vast en voeren we uit. HD 4.5: Inwoners van Goes redden zich financieel. 4.5.1 Speerpunt: Ruimer maken van de regelingen tegen armoede 4.5.1.1 We onderzoeken hoe we de minimaregelingen ruimer kunnen maken. We geven een bureau de opdracht om te onderzoeken hoe we de minimaregelingen ruimer kunnen maken.

Dit zijn regelingen voor mensen met een minimum of laag inkomen. 4.5.1.2 We zorgen dat inwoners en partners met wie we samenwerken, goed weten welke regelingen er zijn voor financiële ondersteuning (minimaregelingen) We zorgen dat de partners met wie we samenwerken, op de hoogte zijn van de minimaregelingen. We gebruiken verschillende communicatiemiddelen om inwoners informatie te geven. 4.5.1.3. Mensen met een laag inkomen (minima) of uitkering weten welke plaatselijke en Zeeuwse voorzieningen er zijn. Voor minima zijn er verschillende (gratis) voorzieningen in Goes, zoals de Ruilwinkel. We gaan dit aanbod beter bekend maken. 4.5.1.4. Mensen die werken (bijvoorbeeld na een uitkering) kunnen soms in inkomen achteruitgaan. Dit heet de armoedeval. We gaan onderzoeken hoe groot dit probleem is in Goes. En we bedenken plannen om de armoedeval aan te pakken. Werken moet lonen. 4.5.2 Speerpunt: Een ruimer kindpakket 4.5.2.1 We onderzoeken hoe we de regelingen voor kinderen (kindregelingen) ruimer kunnen maken. We vragen een bureau om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de minimaregelingen voor kinderen ruimer te maken. 4.5.2.2 We maken ‘Samen voor alle kinderen’ beter bekend Er is één loket waar inwoners regelingen voor kinderen kunnen aanvragen: ‘Samen voor alle kinderen’. We gaan dit loket meer onder de aandacht brengen bij inwoners en bij onze partners.

4.5.3 Speerpunt: Ondersteunen Jeugdfonds voor sport en cultuur 4.5.3.1 We vertellen scholen over het Jeugdfonds Scholen weten welke kinderen in armoede leven. We zorgen ervoor dat scholen het aanbod van het Jeugdfonds goed kennen. Ook zorgen we ervoor dat tussenpersonen ieder jaar hun kennis bijwerken van het Jeugdfonds en goed weten wat hun eigen rol is. 4.5.3.2 We moedigen jongeren aan om deel te nemen aan culturele activiteiten Het aantal aanvragen voor culturele activiteiten loopt achter, vergeleken met het aantal aanvragen voor sportieve activiteiten. Het aanbod van culturele activiteiten is wel uitgebreid. We wijzen jongeren op het aanbod dat er is. En we moedigen hen aan hier gebruik van te maken.

51 HD 4.6: Goes heeft "Grip op het Sociaal Domein". 4.6.1 Speerpunt Aanpassen WMO-verordening 4.6.1.1 We passen de verordening aan op de volgende punten: de verhuisregeling en de kortdurende huishoudelijke hulp. 4.6.2 Speerpunt: We volgen de landelijke ontwikkelingen rond de Hervormingsagenda Jeugd 4.6.2.1 De landelijke Hervormingsagenda Jeugd (plannen voor jeugdhulp) wordt in het tweede deel van 2022 vastgesteld. Onderdeel daarvan is een forse bezuiniging. Het rijk heeft acties daarvoor vastgesteld, die wij als gemeente moeten uitvoeren. Als gemeente gaan wij deze acties uitvoeren. 4.6.3 Speerpunt: De gemeente neemt nieuwe taken over van het Rijk op de gebieden Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang. 4.6.3.1. Er is een Regiovisie vastgesteld voor Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang. Deze plannen gaan we verder uitvoeren (Norm voor Opdrachtgeverschap). 4.6.4 Speerpunt: We willen meer grip op de toegang tot zorg (Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) en Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)) 4.6.4.1 We hebben een ‘focusplan’ opgesteld om meer grip te krijgen op de toegang tot zorg. In dit plan staan allerlei maatregelen en acties. Deze gaan we verder uitvoeren, voor zover ze nog niet zijn gedaan of klaar zijn. Daarna beoordelen we de resultaten van het focusplan.

Bij goede resultaten zorgen we ervoor, dat we de maatregelen en acties uit dit plan voortaan meenemen in onze standaard manier van werken. 4.6.4.2 We willen de zorgkosten minimaal op regionaal niveau in beeld hebben en volgen We willen data-gestuurd gaan werken (besluiten nemen op basis van data). Daarvoor zijn voldoende dataanalisten nodig mét kennis van de zorg. De dashboards WMO en Jeugd moeten op orde zijn (SWVO en IJZ). 4.6.4.3 Laten maken van een dashboard Participatiewet Goede en voldoende data zijn belangrijk voor het werk door GR De Bevelanden, afdeling Werk, Inkomen & Zorg (WIZ). Deze data geven ambtenaren en bestuurders de mogelijkheid het werk beter te regelen en uit te voeren. 4.6.4.3 Het geld voor zorg wordt goed besteed We gebruiken de Zeeuwse aanpak voor het voorkomen van fraude of fout gebruik van geld bestemd voor de zorg. We zijn van plan om daarbij de richtlijnen van de VNG te volgen (het besluit daarover wordt in het najaar van 2022 genomen). 4.6.5 Speerpunt: Werken aan een goede Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein (BW/IJZ) 4.6.5.1 Wij pakken een actieve rol in het vraagstuk hoe de Zeeuwse samenwerking binnen het sociaal domein te organiseren.

Bijdrage verbonden partijen aan doelstellingen gemeente: Verbonden partij

Speerpunt/reguliere taak

GR samenwerking de Bevelanden

Werk, inkomen en zorg

GR de Betho

Uitvoering participatiewet en reintegratietrajecten en Wsw Inkoop en contractbeheer Wmo en beleidsadvisering Wmo en educatie. Uitvoering leerlingenvervoer.

SWVO

GR GGD Zeeland

Inkoop en contractbeheer Jeugdzorg en de administratieve backoffice. Bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de Zeeuwse bevolking. Uitvoering van meldcode ‘veilig thuis’ (huiselijk geweld en kindermishandeling)

* Voor meer informatie over de genoemde verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.

Bijdrage aan doelstelling programma HD 1 Fysiek gezond HD 4 Participeren naar vermogen HD 5 Financieel gezond HD 2. Zelfstandig HD 2 Zelfstandig HD 3 Netwerk HD 4 Participeren naar vermogen HD 1 Fysiek gezond HD 2 Zelfstandig

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12022783/1