061. Omgevingsvisie Goes 2040 (AANGEPAST)

natuurinclusieve brandweerkazerne west 37

Omgevingsvisie Goes 2040

Biodiversiteit Het gaat slecht met de biodiversiteit. Wereldwijd neemt de biodiversiteit af. In Nederland is nog maar 15% van de inheemse planten- en diersoorten over die in 1900 aanwezig waren. Dit heeft gevolgen voor natuurwaarde, voedselvoorziening en bescherming tegen klimaatverandering. Planten en dieren bevinden zich niet alleen in het buitengebied, maar vaak ook in de bebouwde omgeving. Er zijn specifiek soorten die alleen voorkomen waar gebouwen staan, zoals de gierzwaluw en de huismus. Daarnaast zijn er ook veel andere algemene soorten die zich min of meer aangepast hebben aan de leefomgeving van de mens. Als gemeente hebben we veel invloed om de juiste condities te scheppen voor deze soorten in de openbare ruimte. Ook kunnen we inwoners stimuleren ook in de tuinen mee te helpen deze condities creëren. Hier zetten we als gemeente op in. Dit betekent ook dat we zuinig moeten zijn om wat we hebben. Juist de oudere groenstructuren en elementen zijn waardevol voor de biodiversiteit. Met natuurinclusief bouwen kunnen we de biodiversiteit versterken. Verschillende gebouwgebonden soorten zoals vleermuizen, staan onder druk door het gebrek aan verblijfsplekken door verduurzaming of sloop van oude gebouwen.

Door ook in nieuwbouw verblijfsplekken in te bouwen en het terrein rondom het gebouw juist in te richten, kan de populatie van deze soorten in stand worden gehouden en worden versterkt. Het buitengebied kent weer haar eigen soorten. In het buitengebied is het Natuur Netwerk te vinden, vaak in beheer bij andere derden en gebieden behorend bij Natura 2000 zoals de Oosterschelde. Hier zitten soorten die, anders dan de soorten die in de stad voorkomen, gebaad bij rust bijvoorbeeld in De Schenge of de Deesche Watergang. Naast deze gebieden zijn er ook de akkers en weilanden waar verschillende typerende soorten voor deze gebieden leven. Ook hier zetten we in op het versterken van biodiversiteit en proberen we samen met onze

partners de juiste condities te creëren om soorten te behouden en te versterken.

3.5 Water en bodem Water en bodem spelen een grote rol bij het klimaatbestendig maken van stedelijke gebieden en het leefbaar houden van de woonomgeving. Door bodem en water slim te benutten, maken we Goes minder kwetsbaar maken voor extreme weersomstandigheden zoals hevige regenval en droogte. Integrale benadering Het is druk onder de grond. Kabels en leidingen, riolering en archeologische vondsten bevinden zich allemaal in de bodem. Door klimaatverandering zakt de bodem en ontstaan er grondwatertekorten en -overschotten. De bodemkwaliteit staat onder druk door vanwege verzilting en stikstofdepositie. Het is daarom belangrijker dan ooit om bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met de bodem. Om tot een duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van de bodem te komen is het nodig om alle ontwikkelingen in de bodem en ondergrond op elkaar alsook op de bovengrondse ontwikkelingen af te stemmen. Aspecten als bodemkwaliteit, riolering, kabels en leidingen, waterbergend vermogen, de wortelruimte van bomen, bodemenergie en archeologische waarden dienen vroegtijdig in plannen aandacht te krijgen. In de bodem van Goes liggen archeologische sporen en resten die ons duizenden jaren bewoningsgeschiedenis tonen. Dit waardevolle ‘bodemarchief’ is belangrijk omdat het vaak de enige bron van informatie is voor historisch onderzoek. Tegelijkertijd is dit bodemarchief kwetsbaar.

Andere functies zoals wonen, werken en recreëren kunnen het archeologische erfgoed aantasten. Om te voorkomen dat deze waardevolle archeologische informatie verloren gaat, wordt altijd de afweging gemaakt. De gemeente besluit 38

klimaatadaptieve bestrating

op basis van een lokale analyse wanneer archeologisch (voor-) onderzoek nodig is. Het draait om een verantwoorde balans tussen het belang van archeologie en andere belangen bij ruimtelijke ontwikkelingen.

klimaatbestendige waterberging in wadi’s

lijk bij aan een klimaatbestendige gemeente. We moeten zuinig zijn op bestaand groen en dit waar mogelijk versterken. Duurzame afvalwaterketen Goes streeft naar een integrale en duurzame benadering van de afvalwaterketen en het watersysteem. Hierbij wordt samengewerkt met water- en regionale partners. Integraliteit en samenwerking bieden mogelijkheden voor kostenbesparingen en duurzame oplossingen. Riolering wordt ingezet voor twee typen waterstromen: afvalwater en regenwater. Inwoners en bedrijven in Goes produceren afvalwater. De gemeente heeft de wettelijke plicht om dit afvalwater in te zamelen en te transporteren naar overeengekomen overnamepunten. Dit gebeurt tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten, zonder wettelijke verplichtingen te verwaarlozen. Door klimaatverandering wordt het bestaande rioolstelsel steeds zwaarder belast. Buien worden heviger en duren langer. Het blijven aanleggen en vergroten van riolering is geen optie, omdat dit uiteindelijk te kostbaar is. Om droge voeten te houden, wordt gekeken naar bovengrondse oplossingen en de herinrichting van de openbare ruimte. Bij de keuze voor nieuwe ontwikkelgebieden kijken we naar de risico’s van wateroverlast op de korte en op de lange termijn.

Waterbergend vermogen Het waterbergend vermogen van de bodem hangt af van de bodemstructuur. De bodemopbouw binnen onze gemeente laat een grote variëteit aan klei-, zand-, zavel- en poelgronden zien. De ligging van deze verschillende grondsoorten is af te leiden van de invloed van de zee op het land. Voor een groot deel van het grondgebied van de gemeente Goes bestaat de deklaag uit voornamelijk klei. Door deze kleiige deklaag valt het acute absorptievermogen in Goes vaak tegen. Dit leidt, vooral bij extreme buien, tot afspoeling naar oppervlaktewater maar veelal ook naar de riolering. Dit wordt nog versterkt door aanwezige verharding en bebouwing. De verwachting is dat, als gevolg van klimaatverandering, het aantal droge voorjaar- en zomerperiodes en juist nattere winterperiodes zal toenemen. In droge zomerperiodes komt de grondwaterbeschikbaarheid in de knel, met nadelige gevolgen voor beplanting, meer stofvorming, verzilting, verzakkingen en hittestress. De negatieve gevolgen van verdroging moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Daarom moeten bij herontwikkelingen passende maatregelen worden getroffen, zoals waterbergende voorzieningen, bodemstructuurverbetering en waterpeilbeheersing. In natte periodes moeten hogere grondwaterstanden geaccepteerd worden. Er wordt gestreefd naar een passend grondwaterpeil bij de functie van het gebied: niet te nat, maar ook niet te droog.

Om droogteperiodes op te vangen, willen we onze watervoorraden beschermen en de kwaliteit van onze bodem bewaken. Dit is essentieel voor onze gezondheid en het milieu. Groen speelt een cruciale rol bij het beheersen van hitte, wateroverlast en droogte. Volwassen groen draagt aanzien39

Omgevingsvisie Goes 2040

zeeuws openbaarvervoerknooppunt

bedrijvenpark Deltaweg 40

4. Economische motor De gemeente Goes scoort al jaren hoog in de landelijke lijsten van economisch best presterende gemeenten. Dit toont het stabiele ondernemersklimaat in onze gemeente. Goes wil zich verder profileren als economische motor voor Zeeland en de Bevelanden, passend bij het stedelijk profiel als hart van Zeeland en centrum van de Bevelanden. Dankzij de ligging aan het knooppunt van de hoofdinfrastructuur in Zeeland is Goes aantrekkelijk voor veel bedrijven en instellingen. Bovendien is Goes een uitstekende uitvalsbasis naar grote afzetgebieden zoals Rotterdam, West-Brabant en de Vlaamse steden Antwerpen en Gent. Dit maakt Goes een ideale locatie voor de verdere bundeling van werkgelegenheid en voorzieningen in Midden-Zeeland.

4.1 De economische identiteit

Wat gaan we hiervoor doen? - We versterken onze economische identiteit. We focussen op ondernemen en onderwijs, gezondheidszorg en innovatieve voedselproductie; - We zorgen voor voldoende hoogwaardige vestigingsmogelijkheden voor het lokale MKB. Dit doen we door actief in te zetten op behoud en ontwikkeling van bedrijventerreinen en moderne kantoorruimte op locaties met de beste kwaliteit, en uitbreiding op andere locaties te beperken; - We zetten in op uitstekende bereikbaarheid via openbaar vervoer en via de weg; - We beperken de uitstoot van CO2 via klimaatmaatregelen en door in te zetten op een circulaire economie.

De economische identiteit van de stad Goes wordt gekenmerkt door de rol die de stad heeft als Hart van Zeeland en als centrum van de Bevelanden. Dit maakt Goes een aantrekkelijke locatie voor bedrijven, onderwijs, zorg en andere voorzieningen. We hebben een gediversifieerde economie en leveren een belangrijke bijdrage aan de Zeeuwse werkgelegenheid. Goes speelt een belangrijke rol in de regionale economie en maakt deel uit van de schakelketen in sectoren als voedselproductie en energie. We bieden ruimte voor dienstverlening en kennisinstellingen uit deze (en andere) sectoren. Daarbij gaan we uit van samenwerking en innovatie en gaan we voor duurzame en gebalanceerde groei. In Goes en de omliggende dorpen is het aantrekkelijk ondernemen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken.

Een heldere visie op onze economie door de bril van brede welvaart, helpt ons om niet alleen economisch te groeien, maar ook aandacht voor de algehele leefbaarheid te bewaken. Hierbij werken we verder vanuit onze kernwaarden, waarbij we specifieke aandacht hebben voor duurzame ontwikkeling met klimaatmaatregelen en circulaire economie. Zo draagt de economische motor bij aan het verhaal van Goes.

Ondernemerschap, onderwijs en overheid In Goes zetten we in op een samenwerking tussen de drie O’s: ondernemerschap, onderwijs en overheid. Dit wordt ook wel de triple helix genoemd. Vanuit het principe ‘we doen het samen’ zetten we in op nauwe samenwerking tussen deze drie partijen. Door te werken vanuit gedeelde kennis en slagkracht, kunnen we betere oplossingen bieden voor maatschappelijke 41

Omgevingsvisie Goes 2040

vervangende nieuwbouw ADRZ is mede aanleiding voor de ontwikkeling van een regionaal gezondheidspark

innovatieve teelten 42

opgaven en verbeteren we het vestigingsklimaat voor zowel ondernemers als onderwijs. Vanuit dit perspectief zet Goes zich in om nieuwe onderwijsinstellingen aan te trekken. Nieuwe opleidingen die passen bij de behoeften van de inwoners en bedrijven in Zeeland krijgen de ruimte. We hebben daarbij specifiek aandacht voor hoger onderwijs. Goes heeft een goede basis met veel middelbare scholen en mbo’s. Door dit uit te breiden met hoger onderwijs, kunnen we de samenwerkingen versterken. Naast dat dit de economie versterkt, helpt de aanwezigheid van studenten ook voor de leefbaarheid in de gemeente. We clusteren onderwijs in drie verschillende gebieden: Centrum-zuid, gezondheidspark en het gebied rondom het Omnium. Elk gebied heeft een eigen identiteit, zodat samenwerking op deze plekken verder vorm kan krijgen.

“Goes ligt op een strategische plek en biedt veel kansen voor nieuwe ontwikkelingen in de voedselindustrie.”

hulp en zo veel mogelijk oplossen in welzijn als zwaardere zorg voorkomen kan worden. Voorliggend hieraan is de rol van preventie die steeds groter en belangrijker wordt. We gaan uit van de positieve kracht die welzijn, sport en cultuur hebben op de gezondheid van inwoners. Om problemen te voorkomen, maar ook als aanvulling op zorg. Als gemeente doen we ons best om deze samenwerkingen te faciliteren. Dit maak het niet alleen voor zorginstellingen en welzijnspartijen interessanter om zich te vestigen, maar maakt het ook voor de inwoner makkelijker om passende hulp te ontvangen. Innovatieve voedselproductie Voedselproductie is een belangrijke sector voor de economie van de Bevelanden. Deze sector heeft veel verschillende bedrijven die door hun kennis en innovatie kansen zien voor een duurzamere voedselvoorziening. Voedselproductie heeft een grote impact op het klimaat en andersom zetten veranderende klimaatomstandigheden en toenemende verzilting de voedselproductie onder druk. Innovatie is nodig om oplossingen te vinden voor de toekomst. Dit kan gaan om technologische innovatie, maar een belangrijk deel van de oplossing zit hem ook in juist terug naar de basis: hoe kunnen we lokaal, kleinschalig en duurzaam voorzien in de voedselbehoefte? Goes ligt op een strategische plek en biedt veel kansen voor nieuwe ontwikkelingen in de voedselindustrie.

Zilte teelt en de overgang naar meer plantaardige eiwitten zijn al gaande in Goes. De nabijgelegen innovatieve agrarische en aquatische bedrijven en kennisinstellingen maken het mogelijk om een regionale proeftuin voor duurzame voedselproductie en voedselveiligheid op te zetten. Geografisch en demografisch gezien is Goes ook een interessante locatie om onderzoek te doen naar een balans tussen kleinschalige lokale innovatie en innovatie voor de voedselmarkt. Samen met verschillende onderwijsinstellingen en bedrijven willen we hier aan gaan werken.

Gezondheidszorg Goes is het centrum van de gezondheidszorg voor Zeeland. Dit komt door de centrale ligging en de goede bereikbaarheid. Deze rol van Goes wordt steeds belangrijker, niet alleen als centrum van de Bevelanden maar ook als Hart van Zeeland. Het Gezondheidspark, met daarin GGZ-instelling Emergis, revalidatiecentrum Revant, zorgvoorziening ’s Heeren Loo en het nieuwe, toekomstbestendige, goed toegankelijke en duurzame ADRZ ziekenhuis, krijgt daarom meer ruimte en functies. Naast de huidige zorgverleners is er ook plek voor nieuwe en gespecialiseerde zorgvoorzieningen. Daarnaast komt in het gebied ‘Centrum Zuid’ ruimte voor kleine zorgdiensten voor de stad en de regio. Door zorgvoorzieningen slim te clusteren, faciliteren we betere samenwerking – tussen aanbieders onderling maar ook in samenwerking met onderwijs. We zetten in op betere ketensamenwerkingen, in het bijzonder tussen zorg en welzijn. In Goes gaan we uit van positieve gezondheid. Vertaald naar de gezondheidszorg betekent dit het bieden van passende 43

Omgevingsvisie Goes 2040

4.2 Circulaire economie

4.3

Goes streeft naar een volledig circulaire economie in 2050. Dit doen we vanuit een integrale aanpak, zowel binnen als buiten de gemeentelijke afdelingen en in samenwerking met alle Zeeuwse gemeenten. Met een circulaire economie dragen we bij aan brede welvaart en streven we ernaar dat economische activiteiten een positieve impact hebben op mens en milieu. Uitgangspunt van de circulaire economie is dat er geen afval is, maar dat we afval zien als grondstof of materiaal om opnieuw te gebruiken. Dit betekent dat we voor nieuwe ontwikkelingen en herbouw waar mogelijk werken met circulaire en biobased materialen zodat dit in de toekomst makkelijker hergebruikt kan worden. Ook kijken we naar hergebruik van gebouwen door deze een andere functie te geven. Bij sloop van oude gebouwen streven we naar hergebruik van materialen zodat deze grondstoffen niet verloren gaan. De energietransitie en circulaire economie gaan hierbij hand in hand. Bij projecten rondom duurzame opwerk van energie, wordt er gekeken naar hergebruik van grondstoffen, of alternatieven waardoor de afhankelijkheid van primaire grondstoffen teruggedrongen wordt. Inwoners en bedrijven zelf hebben ook een belangrijke rol. We streven naar zo min mogelijk afval door te werken aan bewustwording. Afval dat door inwoners wordt aangeboden, zamelen we zoveel mogelijk gescheiden in.

Voor grof afval bieden we een nieuwe milieustraat waar inwoners zelf hun afval weg kunnen brengen. Dit vullen we aan met een circulair ambachtscentrum waarbij we inzetten op educatie, demontage, upcycling en kringloop. Als gemeente geven we het goede voorbeeld. We volgen de kansen en mogelijkheden die de circulaire economie biedt en laten dit tot uitdrukking komen in gemeentelijke projecten. In de eigen organisatie zetten we in op maatschappelijk verantwoord inkopen waarbij we kijken naar meervoudige waardecreatie en aansluiten bij het principe van brede welvaart.

Aantrekkelijk voor bedrijven, bezoekers en bewoners

Goes biedt een gunstig klimaat voor ondernemers. Dit willen we behouden en versterken. Goes heeft niet alleen een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven, maar heeft ook een aantrekkingskracht op bewoners en bezoekers. Goede bereikbaarheid, passend woonaanbod en voldoende en aantrekkelijke voorzieningen spelen daarin een belangrijke rol. Beroepsbevolking Om de economische motor draaiende te houden is het van belang dat een groot genoeg percentage van de bevolking deel uitmaakt van de beroepsbevolking. In Goes hebben we te maken met vergrijzing, waardoor het aandeel van de beroepsbevolking juist steeds verder afneemt. Goes biedt tegelijkertijd met ruim 25.000 banen voor inwoners voldoende mogelijkheid om werk te vinden. Het aantal forensen dat richting Goes komt is hoog. Door deze groep een woonomgeving te bieden die aansluit bij hun behoeften, hopen we het voor meer mensen aantrekkelijk te maken om in de gemeente Goes te wonen. We hebben hiervoor speciale aandacht voor starters, door hier een aantrekkelijke woonomgeving te creëren waardoor jonge mensen in de gemeente blijven en nieuwe inwoners worden aangetrokken. Dit is niet alleen goed voor borging van voldoende aanbod in personeel, maar draagt ook bij aan een gezonde demografische opbouw en een verlaging van de verkeersdruk.

Ook een hoogwaardig onderwijsaanbod kan er voor zorgen dat het voor jongeren interessant is om hier te blijven, en zorgt er gelijktijdig voor dat bedrijven voldoende aanbod aan kwalitatief personeel hebben. Daarnaast zetten we in op het bouwen van bruggen tussen arbeidskrapte en de inclusieve arbeidsmarkt, zodat mensen met een arbeidsbeperking een bijdragen kunnen leveren aan de arbeidsmarkt. Goede samenwerking tussen de sectoren is hierin van belang. 44

Toerisme en recreatie Steeds meer toeristen bezoeken Zeeland. Dit biedt voor Goes kansen om meer dagjesmensen aan te trekken. Dag recreatieve voorzieningen zijn er voor zowel bezoekers van de stad, als voor inwoners uit de gemeente zelf. Zo draagt dagrecreatie bij aan de economie (via horeca, retail en cultuur etc.), en verhoogt het welzijn van inwoners. We zetten in op een gevarieerd, jaarrond en aantrekkelijk aanbod waarbij we samenwerking tussen de recreatieve voorzieningen stimuleren. Als hart van Zeeland neemt Goes de rol in van centrale vrijetijdshub voor de regio, waarbij de focus ligt op dagtoerisme, evenementen en cultuur. Recreatiegebied Wolphaartsdijk en de stad Goes blijven de belangrijkste plekken voor verblijfsrecreatie in de gemeente. Net als andere ontwikkelingen zullen ook verblijfsrecreatieve ontwikkelingen worden getoetst aan een juiste balans voor omgeving en inwoner.

4.4 Werklocaties

“De centrale plek in Zeeland en de Bevelanden maakt Goes tot een ideale locatie voor kantoren en bedrijfspanden.”

De centrale plek in Zeeland en de Bevelanden maakt Goes tot een ideale locatie voor kantoren en bedrijfspanden. Te denken valt aan zakelijke diensten, transport, groothandel en kleinschalige industrie. Als gemeente Goes bieden we een goed economisch vestigingsklimaat. We zorgen voor voldoende hoogwaardige vestigingsmogelijkheden voor het MKB. Kantoren Goes is een aantrekkelijke locatie voor kantoren om zich te vestigen en biedt verschillende locaties met een eigen karakter. Zo is het Stationspark met haar goede OV-verbindingen een goede locatie voor verschillende type kantoren. Ook lopend en fietsend is dit gebied goed te bereiken. Het Stationspark en Poel IV krijgen als onderdeel van Centrum-Zuid een woon-werk karakter. In dit gebied ligt ook de focus op kleinschalige bedrij-

regionaal OV knooppunt 45

Omgevingsvisie Goes 2040

vigheid dat goed past bij het groene karakter van het toekomstige Centrum-Zuid waarbij ook aandacht is voor de koppeling met onderwijs. Rondom het Gezondheidspark stimuleren we innovatie en kennisontwikkeling op het gebied van zorg, sport en andere gezondheid gerelateerde activiteiten. Als gemeente kijken we met een open vizier naar de dynamische ontwikkelingen in de kantorensector, waarbij logische verbindingen met andere functies in de gebieden centraal staan. Bij deze kantoorlocaties zetten we in op een hoge locatiekwaliteit. Locatiekwaliteit wordt bepaald door mate van bereikbaarheid (voetganger, fiets, ov en auto) en mate van ruimtelijke kwaliteit (gebouwen en openbare ruimte). Ook klimaatbestendigheid is hierin van belang.

(sociale) veiligheid blijft belangrijk om de terreinen aantrekkelijk en levendig te houden. Met de toevoeging van het nieuwe bedrijvenpark Deltaweg wordt voor de komende jaren voor bestaande én nieuwe bedrijven een ideale vestigingslocatie geboden waarbij de focus ligt op een duurzame, groene en toegankelijke identiteit.

4.5 Duurzame bedrijvigheid Bedrijven spelen een grote rol in het behalen van onze duurzaamheidsdoelstellingen. We ondersteunen bedrijven daarbij en stimuleren de samenwerking tussen ondernemers en instellingen bij verduurzamingsinitiatieven zoals vergroening, waterberging, schone mobiliteit, biodiversiteit, circulariteit, energie opwek (en opslag), en een duurzame arbeidsmarkt. We stimuleren de vorming van energiehubs waarin ondernemers op bedrijventerreinen samenwerken. Door de krachten te bundelen kunnen zij gezamenlijk grootschaliger duurzame energie opwekken en oplossingen realiseren voor netcongestie die individueel vaak financieel of technisch niet haalbaar zijn. Bovendien draagt deze samenwerking bij aan het ontlasten van het elektriciteitsnet, doordat vraag en aanbod van energie lokaal beter op elkaar worden afgestemd. We brengen partners samen en faciliteren en stimuleren innovatieve en circulaire keuzes. Via ons afvalbeleid bevorderen we bewustwording en streven we naar betere afvalscheiding en vermindering van restafval.

Bedrijventerreinen De gemeente Goes heeft met Poel I, Poel II, Poel III en Poel IV, Havengebied Goes, Klein Frankrijk, Eindewege en het nieuwe bedrijvenpark Deltaweg een verscheidenheid aan bedrijventerreinen. De verschillende bedrijventerreinen hebben een eigen karakter, waarbij Havengebied Goes en Poel IV een transformatie ondergaan naar meer gemengde functies. Daarbij krijgt een deel van de Poel IV als onderdeel van Centrum Zuid een functie met wonen, werken en onderwijs. Het Havengebied ondergaat als onderdeel van Goese Schans een transformatie naar een geïntegreerd woon-werkgebied met een focus op kleinschalige bedrijvigheid in combinatie met maatschappelijke functies en bedrijfswoningen. We kiezen ervoor om onze bedrijventerreinen een frisse, moderne en duurzame uitstraling te geven. Door te vernieuwen waar nodig en slim om te gaan met ruimte en kwaliteit, maken we deze terreinen ook in de toekomst aantrekkelijk voor ondernemers en werknemers. Onze focus ligt op een groene en duurzame inrichting, waarbij we nauw samenwerken met de gevestigde bedrijven. Herverkaveling is een optie als die bijdraagt aan de ambities van Goes. Aandacht voor

Hernieuwbare energie opwekking We geven bij voorkeur geen nieuwe ruimte aan grote zonne- of windparken. In plaats daarvan zetten we in op opwek van zonne-energie in bestaand stedelijk gebied, met name op grote daken en parkeerterreinen, en onderzoeken we de mogelijkheden voor kleine tot middelgrote windmolens in het buitengebied 46

goed bereikbare werklocaties

en op de bedrijventerreinen. We ondersteunen initiatieven van inwoners, buurten, dorpen en energiecoöperaties om lokaal te verduurzamen. Het behoud van landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten is hierbij belangrijk. Dit is niet alleen essentieel onderdeel van onze strategie als compacte stad, maar landschapsbehoud wordt ook steeds belangrijker als het gaat om het veranderende landschap in de Zak van Zuid-Beveland.

len we graag zo houden. Voetgangers en fietsers zijn kwetsbare weggebruikers. Om deze vormen van mobiliteit te stimuleren is het van belang dat verkeersveiligheid en sociale veiligheid op orde zijn. Ook toegankelijkheid is een belangrijk thema. Naast het op orde hebben van deze basis, kan ook het bieden van nieuwe verkeersluwe fietsroutes door een aantrekkelijke groene omgeving extra fietsers opleveren. In Goes werken veel forensen en komen veel scholieren die op fietsafstand wonen. Ook voor deze groepen blijven we fietsgebruik promoten. Op de fietsroutes naar omliggende kernen routes zien we kansen om te investeren in doorfietsroutes. Dit mede met als doel de filevorming in de spitsen te verminderen en/of investeringen in auto-infrastructuur te kunnen beperken. Gezien de opkomst van de elektrische fiets hebben we de wind mee om fietsgebruik op lange afstand te stimuleren. Tot slot vraagt de fietser voldoende, comfortabele en veilige fietsstalling. Zowel bij de woning of appartement, als bij de bestemming zoals de supermarkt, school, station of werkplek.

4.6 Bereikbaarheid en mobiliteit

“terreinen ook in de toekomst aantrekkelijk voor ondernemers en werknemers.“

De goede bereikbaarheid van Goes heeft veel bijgedragen aan de economie van Goes. Zowel over het spoor als op de weg blijven we zorgen dat Goes goed bereikbaar is. We kijken daarbij naar duurzame en innovatieve oplossingen. We streven naar zorgeloze mobiliteit in 2050, zonder uitstoot, met uitstekende bereikbaarheid voor iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of omstandigheden. Daarbij hebben we altijd aandacht voor toegankelijkheid. Goede mobiliteit is duurzaam, betaalbaar, veilig, comfortabel, makkelijk én gezond. Slimme, duurzame, compacte steden met optimale doorstroming van mensen en goederen past in onze visie. We zorgen voor mooie, leefbare en goed ontsloten gebieden en dorpen waarbij mobiliteit de schakel is tussen wonen, werken en vrije tijd. Mobiliteit is nooit een doel op zich, maar maakt integraal onderdeel uit van de afweging bij elke nieuwe ontwikkeling. Bij alle functies zoals wonen, bedrijvigheid, zorg en recreatie moet ook nagedacht worden over de invloed op zaken als parkeren, doorstroming en verkeersveiligheid.

Openbaar vervoer Goes is met haar intercitystation goed verbonden met het landelijk spoornetwerk. Samen met regionale partners lobbyen we voor rechtstreekse en frequente verbindingen naar zowel Noord-Brabant als de Randstad. Op de noord-zuidrichting zetten we in op een hoogwaardige busverbinding. Dit op de route tussen Gent en Rotterdam. Het trein- en busstation van Goes wordt hiermee steeds belangrijker als knooppunt. Dit verbetert de verbinding met de rest van Zeeland, Rotterdam en Vlaanderen en maakt Goes een aantrekkelijke plek om te wonen en te werken. Daarnaast werken we samen met andere Zeeuwse gemeenten en de provincie aan innovatieve publieke vervoersconcepten gericht op de behoeften van de reiziger. Dit doen we vraag gestuurd en flexibel, en vooral dicht bij de inwoner.

Fiets en voetganger In de stad staan de fietser en voetganger centraal. Zo bevorderen we beweging en houden we de omgeving leefbaar. Bij nieuwe ontwikkelingen benutten we de kansen om lopen en fietsen te stimuleren. Goes is een echte fietsgemeente. Dit wil47

Omgevingsvisie Goes 2040

parkeren nabij binnenstad

goede fietsvoorzieningen 48

Wegverbinding Ook als het gaat om wegverbindingen heeft Goes een gunstige ligging op het kruispunt van de oost-west en noord-zuid infrastructuur in Zeeland. Op de Oost-West route is Goes goed ontsloten via de A58. Wel blijven we scherp op het behoud van doorstroming rond Bergen op Zoom, de Vlaketunnel en de A58 bij Heinkenszand. Verbetering van de route naar Rotterdam via de Deltaweg (N256) en N59 zien we als essentieel. Op de Deltaweg (N256 Goes-Zierikzee) zetten we ons in voor een opwaardering van de rijbaan. Het maakt Goes een belangrijke schakel op de route van Gent naar Rotterdam en draagt daarmee bij aan de bereikbaarheid. Met het oog op de ontwikkelingen in het North Sea Port District: met de tunnel is het stedelijk gebied Gent-Terneuzen ‘om de hoek’. Ook vermindert opwaardering van de N256 de afhankelijkheid van de A58 als vluchtroute. We beperken doorgaand verkeer door de stad en zorgen voor passende bereikbaarheid door te werken met ‘inprikkers’ vanuit de hoofdwegen rondom de stad. Tot slot hebben we aandacht voor de ontsluiting aan de Oostzijde van Goes. De ontwikkelingen in het regiegebied Gezondheidspark vragen om verbeteringen in deze infrastructuur.

Parkeren en mobiliteitshubs Bij alle functies is het belangrijk om vooraf na te denken over parkeren en hoe dit kan bijdragen aan de algehele kwaliteit van het gebied. Wat passend is, verschilt per functie en gebied. We gaan voor een autoluwe binnenstad, met oplossingen voor parkeren aan de rand van het centrum. We zorgen er daarbij voor dat de rand van het centrum altijd goed bereikbaar blijft. Voor de verschillende woonomgevingen zoeken we naar passende parkeeroplossingen die aansluiten bij de aard van het gebied. Stedelijk wonen betekent dat parkeren voor de deur niet per se de norm is, waarbij we juist kijken naar de mogelijkheid om beter te clusteren of bij appartementen ondergronds te parkeren. De overstap naar duurzame mobiliteit betekent dat we ook moeten nadenken over de ruimte die nodig is voor laadpalen. Om bij te dragen aan goede mobiliteit binnen de compacte stad en goede verbindingen met de omliggende dorpen, zetten we daarnaast in op mobiliteitshubs. Dit zijn knooppunten waar verschillende soorten vervoer samenkomen. Ten eerste is dat het station waar overstappen tussen (deel)fiets, (deel)auto, bus, flexvervoer en trein willen faciliteren. Ten tweede zien we kansen voor hubs aan de rand van de stad. Doelgroep zijn vooral bezoekers en forenzen die de stad per auto naderen. Van daaruit stappen ze over op de (deel)fiets of bus.

Daarmee beperken we congestie op onze wegen en vraagt het minder parkeerplaatsen in de stad. Aanvullend op deze regionale hubs kijken we bij gebiedsontwikkelingen op welke manier deelmobiliteit mee kan worden genomen in het ontwerp van het gebied.

“In de stad staan de fietser en voetganger centraal.” 49

Omgevingsvisie Goes 2040

6. 7. 8.

3.

4.

2.

1. verschillende stadsentree’s 50

5.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

A58/Nansenbaan A256/A. Fokkerstraat A256/’s heer Hendrikskinderendijk N289/Patijnweg N669/Goesestraatweg Westhavendijk Houtkade Hoge Meet/Kattendijksedijk

Naast het gevoel van veiligheid en thema’s als verkeerveiligheid hebben we in deze visie ook expliciete aandacht voor fysieke veiligheid. fysieke veiligheid is namelijk belangrijke bouwsteen voor een goede leefomgeving. We vinden het belangrijk risico’s die de veiligheid bedreigen te voorkomen of beperken. Aanvullend richten we de omgeving zo in dat - als het misgaat- effectief optreden van de hulpdiensten mogelijk is. Als gemeente Goes hebben we te maken met verschillende externe veiligheidsrisico’s. Zo vinden in het nabijgelegen Sloegebied in buurgemeente Borsele grote ontwikkelingen plaats op het gebied van (de mogelijke uitbreiding van) kernenergie, de aansluiting van windparken op zee op het elektriciteitsnet en ontwikkelingen op het gebied van waterstof. Zo worden hoogspanningsverbindingen aangelegd die dwars door het landschap gaan, wat gevolgen heeft voor de ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast brengt het toenemende transport van gevaarlijke stoffen – zoals ammoniak via de spoorlijn die dwars door Goes loopt – reële veiligheidsrisico’s met zich mee. Ook de opkomst van grootschalige batterijsystemen voor energieopslag vraagt om aandacht voor veiligheid. Hoewel deze systemen bijdragen aan een stabieler energiesysteem, brengen ze ook nieuwe risico’s met zich mee, zoals brandgevaar of chemische incidenten.

Het is belangrijk om hier tijdig beleid voor op te stellen en duidelijke richtlijnen te hanteren voor locatiekeuze, brandpreventie en externe veiligheid. Ook het beperken van overlast is een belangrijk onderdeel van een fijne leefomgeving. We zoeken een balans tussen een levendige stad en milieumaatregelen op het gebied van geluid, lucht en licht. We streven ernaar om de gebieden waar het ‘s nachts donker is, donker te houden en hinderlijke lichtuitstraling van stedelijke gebieden en bedrijventerreinen te verminderen. Ook bewaken we de normen voor luchtkwaliteit en geluid, en nemen we maatregelen om overlast zoveel mogelijk te voorkomen.

Stadsentrees De stad Goes heeft acht hoofdentrees, waarvan vanuit haar bovenregionale functie de entrees A58/Nansenbaan, A256/ Anthony Fokkerstraat en A256/N256/’s Heer Hendrikskinderendijk de belangrijkste zijn. De stadsentrees N289 (Patijnweg/ Viaductweg) en N669 (Goesestraatweg/’s Gravenpolderseweg) hebben vooral een belangrijke functie voor de omliggende dorpen. Aan de noordzijde van de stad liggen de entrees die de stad met de Oosterschelde verbinden (Westhavendijk, Houtkade, Kattendijksedijk). Stadsentrees zijn het eerste wat mensen zien van de stad als ze Goes inrijden en spelen een belangrijke rol hoe de stad door hen wordt ervaren. Naast een representatieve inrichting, willen we dat iedere stadsentree helpt de stad in ruimtelijke en functionele zin waar te nemen en te begrijpen. Zo kunnen de entrees vanuit de Oosterschelde een maritieme associatie oproepen, en kunnen de entrees vanuit de Bevelanden een groene en meer agrarische associatie oproepen. De (boven)regionale entrees vanuit de A58/A256 kunnen een bij hun functie passende zakelijke uitstraling hebben en Goes als economisch Hart van Zeeland kenbaar maken. Hoe de stadsentree zich manifesteert wordt niet alleen bepaald door de toedeling van functies en gebruiksmogelijkheden, maar ook door inrichting van de openbare ruimte en architectuur van de omliggende gebouwen.

Door bewust om te gaan met zaken als bouwmassa, bouwhoogte, materiaalgebruik, ritmiek van gebouwen langs de weg en architectonische expressie kan worden gewerkt aan een uitstraling die past bij de kwalitatieve uitgangspunten van Goes. Dit zal verder worden uitgewerkt in een apart beeldkwaliteitsplan voor de stadsentrees.

4.7 Veiligheid in de leefomgeving Een gezonde leefomgeving is een belangrijk thema binnen deze omgevingsvisie. Veiligheid is daar een belangrijk onderdeel van. 51

Omgevingsvisie Goes 2040

sport en beweging in ‘het Schenge’

sportpark Wolfaartsdijk 52

5. Toekomstbestendige Voorzieningen Goes heeft als centrumgemeente van de Bevelanden een regiofunctie voor meer dan 100.000 mensen. Toekomstbestendige voorzieningen zijn essentieel voor een compacte stad en voor het versterken van het stedelijk profiel van Goes als centrumgemeente met focus op zorg, onderwijs, cultuur en recreatie. Het wordt echter steeds moeilijker om deze voorzieningen te bieden door minder aanbod, schaalvergroting, meer commercie en de dringende behoefte aan bouwgrond. Goede en toekomstbestendige voorzieningen zorgen voor efficiënt ruimtegebruik, betere bereikbaarheid, duurzaamheid, sociale cohesie en economische voordelen. Dit draagt bij aan een aantrekkelijke en leefbare stad. In een aantrekkelijke stad zijn er voldoende en goed bereikbare voorzieningen zoals buurtcentra, sportplekken, culturele instellingen, scholen en gezondheidszorg. Deze plekken bieden niet alleen specifieke diensten voor inwoners, maar spelen ook een belangrijke rol in ontmoeting tussen verschillende groepen mensen. Door voorzieningen te spreiden, wordt Goes een échte compacte stad waar het fijn is om te wonen en te beleven. Als Hart van Zeeland spelen deze voorzieningen een grote rol, niet alleen voor de inwoners van Goes, maar ook voor de omliggende gemeenten en bezoekers. Goede voorzieningen dragen bij aan het welzijn van de inwoners en daarmee aan brede welvaart.

5.1 Voorzieningen die verbinden

Wat gaan we hiervoor doen? - We spreiden dagelijkse voorzieningen over de stad en zorgen voor goede bereikbaarheid via wegen, fiets- en wandelpaden en openbaar vervoer; - We versterken het culturele profiel van Goes en gaan uit van de verbindende kracht van erfgoed; - We zetten in op voorzieningen die verbinden en bijdragen aan een prettige leefomgeving en het stedelijk profiel van Goes.

“Als compacte stad streven we ernaar dat alles in Goes dichtbij elkaar zit.”

De stad Goes heeft, vanwege de centrumfunctie op de Bevelanden, veel voorzieningen die passen bij een stad met meer dan 100.000 inwoners. Als compacte stad streven we ernaar dat alles in Goes dichtbij elkaar zit. We willen de stad versterken door niet alleen huizen te bouwen, maar ook door te zorgen dat alle voorzieningen dichtbij zijn. We kijken naar woninglocaties, dagelijkse bestemmingen (zoals voorzieningen, groen, bedrijven, kantoren en winkels) en de routes ertussen. Daarbij hoort een goede bereikbaarheid met een fijnmazig, divers, aantrekkelijk en sterk netwerk van wandel- en fietspaden. We vinden het belangrijk dat belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen de gemeente makkelijk en snel te bereiken zijn. Dit helpt om gezond stedelijk leven voor iedereen mogelijk te maken. In de dorpen zien we steeds meer voorzieningen verdwijnen. Waar mogelijk zetten we ons als gemeente in voor het behoud van voorzieningen in de dorpen of gaan we samen

Zo dragen toekomstbestendige voorzieningen bij aan het verhaal van Goes.

53

Omgevingsvisie Goes 2040

met onze partners op zoek naar innovatieve oplossingen om de leefbaarheid te waarborgen. Cultuur, onderwijs en sport brengen mensen in Goes dichter bij elkaar. Het verenigingsleven is een belangrijke sociale kracht. Dit is een onmisbaar onderdeel van de infrastructuur en zorgt voor goede faciliteiten, zowel in de stad als in de dorpen. Sport, welzijn en cultuur gaan met hun tijd mee. Denk bijvoorbeeld aan kwalitatief goede multifunctionele gebouwen met voorzieningen waar je elkaar kunt ontmoeten voor verschillende activiteiten. Ook religie kan een belangrijke rol spelen in ontmoeting en verbinding. Religieuze gebouwen zoals kerken zijn belangrijk gebouwen in de gemeente, als erfgoed, door de rol die ze spelen voor religieuze inwoners en als maatschappelijke partij in wijk en dorp. In de openbare ruimte willen we deze functies integraal een plek geven. Bij nieuwe ontwikkelingen en bij herinrichtingen bieden we ruimte voor ontmoeting, cultuur en sport op een manier die passend is bij de gebruikers van het gebied.

Kunst en cultuur Kunst en cultuur zijn belangrijk onderdeel van de aantrekkelijkheid van de stad en bepalen mede of mensen in een stad willen wonen of bezoeken. Ook dragen kunst en cultuur bij aan ontmoeting en verbinding tussen verschillende doelgroepen. Passend bij haar rol als centrumgemeente heeft Goes een compact en compleet netwerk van maak- en toonplekken waarmee zij de Bevelanden kan bedienen. Deze voorzieningen willen we versterken door toe te werken naar robuuste culturele instellingen en innovatie te stimuleren. Samenwerking en verbinding vinden we daarbij belangrijk, zowel tussen cultuurpartners onderling als tussen de cultuursector en andere samenwerkingspartners. We zetten zowel in op cultuureducatie als -participatie waarmee we zoveel mogelijk inwoners proberen te bereiken. Veel culturele voorzieningen zijn geclusterd in de binnenstad, maar ook daaromheen willen we ruimte bieden voor initiatieven. Zo maken we cultuur toegankelijk en dragen we bij aan verbinding en de positieve gezondheid van onze inwoners.

Ontmoetingsplekken in de buurt Om verbinding met de eigen buurt te stimuleren, zetten we in op voldoende ontmoetingsplekken in de wijken en dorpen. Zo verhogen we sociale cohesie en bieden we ruimtes voor initiatieven van inwoners of organisaties die bijdragen aan onze doelstellingen rondom gezondheid en welzijn. We kijken hierbij naar nieuwe samenwerkingen, waarbij wijk- en dorpsaccomodaties een belangrijke rol innemen. Naast traditionele wijk- en dorpshuizen kijken we naar innovatieve samenwerkingen voor nieuwe locaties en benutten we ook de buitenruimte als ontmoetingsplek. Ook andere gebouwen zoals kerkgebouwen, scholen en horeca kunnen fungeren als ontmoetingsplek.

Sport en bewegen Het sportbeleid van Goes is steeds meer gericht op het bevorderen van een gezonde en vitale samenleving. Door maatschappelijke ontwikkelingen verandert het gebruik en de bezetting van de traditionele sportaccommodaties en openbare beweeglocaties. Als gemeente kunnen we sportaccommodaties inzetten als sturingsinstrument om het bredere sportstimuleringsbeleid te ondersteunen. Met kleine ingrepen in de openbare ruimte kunnen we daarnaast bewegen en sporten stimuleren. Dit betekent dat we het zo aantrekkelijk en makkelijk mogelijk maken om te bewegen en te sporten door bijvoorbeeld te zorgen voor toegankelijke wandelroutes en collectieve buitenruimtes in de sportparken. Daarbij hebben we aandacht voor gezondheidsachterstanden en streven we ernaar dat iedereen gelijke kansen heeft op gezondheid. 54

voorzieningen voor de regio

5.2 De binnenstad als huiskamer van de regio

5.3 Cultureel erfgoed

We willen dat de binnenstad van Goes een levendig en aantrekkelijk centrum is voor inwoners, mensen uit de regio en toeristen; een plek om te winkelen, ontspannen en genieten van de historische sfeer. Op die manier kan de binnenstad worden gezien als huiskamer van de regio. De manier waarop we de binnenstad gebruiken, verandert. We winkelen, werken en wonen anders dan vroeger. De binnenstad wordt steeds meer een gemengde zone waar wonen, werken, winkelen en verblijven samenkomen. Daar moeten we op inspelen. Een goede mix van winkelen, horeca en evenementen bouwt voort op de traditionele betekenis van de binnenstad voor de regio. Goes richt zich op een betere mix van functies, betere parkeervoorzieningen, mooiere openbare ruimtes en meer ruimte voor terrassen, evenementen, winkels en horecagelegenheden. De stad versterkt ook haar cultuurhistorische waarde met de ‘Kwaliteitsagenda binnenstad 2030’. We hebben integraal aandacht voor de verschillende opgaven om de verblijfskwaliteit te verbeteren, waarbij we ook kijken naar duurzaamheid. Door de binnenstad autoluw te maken en meer groen toe te voegen, wordt het wonen en bezoeken aangenamer. Monumenten en historische gebouwen vertellen het verhaal van Goes en het behoud daarvan is belangrijk. Een rijk cultureel aanbod en de historische binnenstad maken de stad aantrekkelijk voor zowel bewoners als bezoekers.

De stad richt zich ook op stedelijk toerisme en de jeugd van de Bevelanden. De binnenstad biedt verschillende voorzieningen voor inwoners uit de hele regio. We vinden het belangrijk deze voorzieningen te behouden en de betaalbaarheid te waarborgen. Dit toekomstbestendig houden van deze voorzieningen vraagt om samenwerking met de andere gemeenten in de regio.

Monumenten, historische dorpskernen, oude landschapselementen en karakteristieke bebouwing laten het verhaal van Goes zien. Deze tastbare geschiedenis geeft identiteit aan de gemeente en aan de verschillende deelgebieden. We willen dit erfgoed behouden en beschermen, maar ook werken aan betere zichtbaarheid en beleefbaarheid van het erfgoed. Dit gaat over zowel materieel als immaterieel erfgoed. Cultureel erfgoed is niet voor niets een van de vier rode lijnen binnen deze omgevingsvisie. We zien kansen om het verhaal van Goes verder te vertellen. Niet alleen in de stad en dorpen, maar ook in het omliggende landschap. Zo kan met fiets- en wandelroutes de historie van Goes worden verteld.

5.4 Recreatie en vrijetijdsbesteding We willen ons verder blijven ontwikkelen als authentieke, kwalitatieve en duurzame recreatiegemeente. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat verblijfsrecreatie en dagrecreatie elkaar versterken. We gaan voor een aantrekkelijk stadscentrum met diverse winkels, goede verblijfsrecreatie en een aantrekkelijk aanbod voor dagrecreatie voor inwoners en bezoekers. Als Hart van Zeeland biedt Goes volop kansen op het gebied van toerisme en recreatie. Ook de aantrekkingskracht van de Oosterschelde biedt mogelijkheden om meer bezoekers naar Goes te trekken. Vrijetijdsbesteding en de stad Goes biedt ruimte voor bezoekers die stedelijke vrijetijdsbesteding zoeken met de natuur dichtbij. Naast een historische binnenstad met een gevarieerd cultureel maak- en toonaanbod zijn er volop mogelijkheden om te winkelen, eten, drinken en te genieten van sport, spel en wellness. De Zeelandhallen

jong cultureel erfgoed 55

Omgevingsvisie Goes 2040

zien we als mogelijke locatie voor nieuwe vormen van dagrecreatie. Daarnaast werken we aan een aantrekkelijk netwerk van wandel- en fietspaden, gecombineerd met lokale horeca, musea, gastronomie en streekproducten, waarbij gastvrijheid voorop staat. Cultuur is hierbij een belangrijke verbindende pijler. Passend bij de identiteit van de stad onderzoeken we de mogelijkheid voor nieuwe evenementenlocaties, zodat we een aantrekkelijk aanbod voor zowel bezoekers als inwoners kunnen bieden. Recreëren in het landschap Het landschap rond Goes is niet alleen mooi, maar heeft ook een rijke geschiedenis en culturele betekenis. Dit omvat bijvoorbeeld oude polders, historische dijken, monumentale boerderijen en andere landschapselementen die een verhaal vertellen over het verleden van onze stad. Ze trekken inwoners en toeristen aan die geïnteresseerd zijn in natuur, geschiedenis en cultuur, en dragen bij aan een gezonde leefstijl. De duiklocaties aan de Oosterschelde kunnen een nog belangrijker onderdeel vormen van het toeristisch-recreatieve aanbod, waarbij Goes als stad van de Oosterschelde nog verder tot uiting komt. Dit vraagt om verdere investeringen in passende voorzieningen. We zien de Oosterschelde als voortuin van Goes, en willen het voor inwoners aantrekkelijker maken om hier te recreëren maar zien geen ruimte voor grootschalige recreatie.

In Wolphaartsdijk zien we kansen voor nieuwe voorzieningen gericht op water- en plattelandsrecreatie vanwege haar ligging aan het Veerse Meer.

recreatieve voorzieningen 56

“We zien de Oosterschelde als voortuin van Goes”

5.5 Zorgvoorzieningen

5.6 Goes als onderwijsstad

Goes is het zorgcentrum van Zeeland. Vanwege vergrijzing loopt het tekort aan huisartsen en tandartsen in Goes komende jaren verder op. Daarnaast willen veel nieuwe artsen parttime werken, wat vraagt om groepspraktijken. We zoeken naar praktijkruimten waar zorgverleners samen kunnen werken om de continuïteit van zorg te waarborgen waarbij we inzetten op positieve gezondheid en een samenwerking met de welzijnssector. Daarnaast zien wij mogelijkheden om meer opleidingen op het gebied van zorg naar Zeeland te halen. Goes is een logische vestigingsplaats gezien de zorgsector die nu al een prominente rol inneemt en de ambitie van de gemeente om hoger onderwijs een plek te geven binnen de gemeentegrenzen. In 2040 heeft Goes een HBO opleiding op het gebied van (geestelijke) gezondheidszorg. Zorgvoorzieningen concentreren zich op twee hoofdlocaties: het Gezondheidspark en Centrum Zuid. In Centrum Zuid bieden we ruimte voor kleinschalige zorgfuncties voor de stad en regio. Deze clustering zorgt voor een hoog voorzieningenniveau en goede samenwerking tussen de voorzieningen. Het Gezondheidspark met onder meer het ADRZ ziekenhuis en Emergis wordt in de toekomst groter en belangrijker en ontwikkelt zich verder tot een regionaal zorgknooppunt. Door de ligging nabij de A58, is deze locatie goed bereikbaar voor bezoekers van binnen en buiten de gemeente.

Bij het ontwikkelen van het gezondheidspark zorgen we voor passende aansluiting op dit bestaande wegennetwerk. Daarnaast zetten we in op een mobiliteitshub op deze plek om deze bereikbaarheid te versterken. Zo bouwen we aan toegankelijke, toekomstbestendige zorg die voor inwoners uit de gemeente en daarbuiten goed bereikbaar en toegankelijk is.

Het is belangrijk om maatschappelijke voorzieningen verspreid over de stad te behouden, zoals onderwijs en kinderopvang. Voorzieningen voor ouders en kinderen bevorderen ook de betrokkenheid bij de gemeenschap. Goes biedt een breed en samenhangend onderwijsaanbod. Dagelijks gaan ongeveer 9.000 leerlingen uit De Bevelanden en daarbuiten naar een school voor primair of voortgezet onderwijs in Goes. Het onderwijs in Goes zorgt voor passend onderwijs voor alle leeftijden, met aandacht voor vervolgonderwijs en kansen op de arbeidsmarkt. We vinden het belangrijk projecten die samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven stimuleren te ondersteunen. Het gemeentelijk beleid richt zich op het versterken van Goes als onderwijsstad door goede huisvesting voor scholen te faciliteren. Zo kan Goes haar rol als centrumgemeente voor de regio waarmaken, waarbij ook wordt gekeken naar de behoeften voor een internationale school in de regio. Onderwijshuisvesting Het aantal leerlingen in Goes daalt, net als in andere regio’s in Nederland Om toekomstbestendige onderwijshuisvesting te bieden, zet Goes voor het voortgezet onderwijs in op drie unilocaties (MAVO-HAVO-VWO): het Ostrea Lyceum, het Goese Lyceum en het Calvijn College. Daarnaast kijken wij naar een gezamenlijke locatie om de VMBO-opleidingen in Goes te clusteren. Dit betekent dat oude locaties vrijkomen.

Deze kunnen worden gebruikt voor woningbouw of gemengde functies. Voor het primair onderwijs zetten wij vanwege de leerlingdaling in op zo flexibel mogelijke schoolgebouwen in combinatie met woningbouw.

Emergis 57

Omgevingsvisie Goes 2040

omgevingsvisiekaart 58

6. Werken met de omgevingsvisie woningbouwlocatie

versterking relatie Ooster- en Westerschenge

kleinschalig landschappelijk wonen

versterken relatie Oosterschelde

versterking groenstructuur

versterken relatie Poelbos

bedrijvenlocatie

versterking beleving Deltawateren

regionaal voorzieningcluster

versterking beleving eiland Wolphaartsdijk

openbaar vervoer hub

veranderend landschap

Deze omgevingsvisie biedt een integraal kader voor de toekomstige ontwikkeling van de stad, de dorpen en het landschap. Deze visie is geheel op hoofdlijnen en beschrijft hoe we willen dat de gemeente er in 2040 uitziet. Om hier verdere uitwerking te geven werken we met programma’s, regiegebieden en een integraal toetsingskader. Zo geven we vorm aan hoe we werken met de omgevingsvisie.

onderwijsconcentratie

gezondheidspark

sterke binnenstad

recreatieconcentratie

dorpsvisie

Ontwikkelingen op de kaart Nevenstaande kaart laat een aantal van de belangrijkste ontwikkelingen die een uitvloeisel van de omgevingsvisie zijn zien. Soms gaat het over ontwikkelingen die al gaande zijn, soms over wensbeelden en aan andere kanten gebieden waar we kansen zien. Dit betekent natuurlijk niet dat er in andere gebieden geen ontwikkelingen zijn. Deze kaart is bedoeld om een eerste richting te schetsen en een beeld te geven van wat deze omgevingsvisie op het operationele niveau kan betekenen.

59

Omgevingsvisie Goes 2040

60

6.1 Programma’s

voort te bouwen op de identiteit en kernwaarden van Goes zodat we gefundeerde keuzes kunnen maken over wat we wel en niet doen als gemeente. Het profiel biedt inzicht in de huidige situatie, sterke punten, kansen en bedreigingen en het karakter op het gebied. Het profiel is een vertrekpunt bij het opstellen en uitvoeren van beleid en kan een inspiratiebron en toetssteen vormen bij het ontwikkelen van nieuwe of het voortzetten van bestaande activiteiten. In Goes werken we aan het opstellen van verschillende profielen, waaronder een cultuurprofiel en een economisch profiel.

Een programma is een kerninstrument onder de Omgevingswet waarmee doelstellingen uit de omgevingsvisie verder kunnen worden uitgewerkt. Waar de omgevingsvisie het overkoepelende strategische kader biedt en integraliteit waarborgt, kan in programma’s voor de verschillende thema’s of gebieden een verdere tactische uitwerking worden geboden. Deze programma’s kunnen over een afgebakend gebied gaan of thematisch ingericht zijn. Hoewel programma’s maatregelen bevatten, zijn ze meestal nog niet zo concreet als plannen of projecten. Er is vaak nog een doorvertaling nodig om de maatregelen operationeel te maken.

Gebiedsprogramma’s Gebiedsprogramma’s, ook vaak gebiedsvisies genoemd, gaan over de ontwikkeling en inrichting van een afgebakend geografisch gebied. Dit kan een wijk zijn, maar ook een specifieke plek zoals de Hollandsche Hoeve of de Zeelandhallen. In een programma brengen we de beleidsdoelen, belangen en ruimtelijke functies bij elkaar en vertalen we deze naar samenhangende en gebiedsgerichte keuzes. Niet elk gebied vraagt om een apart programma. Vaak kan op basis van bestaand beleid en kaders direct een concreet plan worden opgesteld, zonder dat er een extra beleidslaag nodig is. Gebiedsprogramma’s zijn vooral van waarde als er sprake is van: - Een mix van functies die onder druk staan of botsen; - Complexe opgaven of grote veranderingen in het gebied; - Een gebied wat bijzondere kansen biedt om bij te dragen aan gemeentelijke ambities en bredere doelstellingen, zoals brede welvaart. Door in gebiedsprogramma’s vanuit samenhang te werken, kunnen we betere afwegingen maken en sturing geven aan ruimtelijke ontwikkeling. Zo zorgen we ervoor dat projecten in het gebied elkaar versterken en passen binnen de koers van de omgevingsvisie.

Inhoudelijke programma’s Komende jaren zullen verschillende inhoudelijke programma’s verder worden vormgegeven, onder andere voor groen, erfgoed, economie, mobiliteit en duurzaamheid. In deze programma’s kan enerzijds verdieping worden gevonden op onderwerpen die in deze omgevingsvisie worden aangestipt, en anderzijds kan er een brug worden geslagen naar de uitvoering. Wat betekenen onze uitgangspunten in de praktijk? Niet alleen: het wat en het waarom, maar ook het hoe en het waar zal zo verder invulling krijgen. Deze programma’s en deelvisies kunnen zich op verschillende manieren verhouden tot deze omgevingsvisie. Soms door verdieping te bieden zoals het geval is bij het programma economie en het programma mobiliteit. In andere gevallen maken de programma’s een verdere link naar de uitvoering zoals een programma groen en een programma volkshuisvesting. In alle gevallen geldt dat verdere uitwerking dient aan te sluiten bij de kwalitatieve uitgangspunten uit deze omgevingsvisie. Binnen de inhoudelijke programma’s werken we het profiel van Goes verder uit. Werken met profielen kan ons helpen om 61

Omgevingsvisie Goes 2040

6.2 Dorpsvisies Parallel aan deze omgevingsvisie wordt gewerkt aan dorpsvisies voor de dorpen in de gemeente Goes: Kattendijke, Kloetinge, ‘s-Heer Arendskerke/Eindewege, ‘s-Heer Hendrikskinderen, Wilhelminadorp en Wolphaartsdijk/Oud-Sabbinge. In voorliggende omgevingsvisie worden de algemene toekomstwaarden voor de gehele gemeente Goes geschetst, maar staat vaak het verhaal van de stad Goes centraal. Alle dorpen hebben echter ook een eigen verhaal en eigen identiteit. In deze dorpsvisies is er ruimte om hier uitgebreid per dorp stil te staan en te kijken naar de kansen en uitdagingen die uniek zijn per dorp, bijvoorbeeld op het gebied van beeldkwaliteit, sociale veiligheid, openbare voorzieningen en natuur. Hoewel de dorpsvisies aparte documenten zijn, vormen ze samen met deze omgevingsvisie één verhaal voor onze hele gemeente.

dorpsvisies 62

6.3 Regiegebieden Een eerste stap voor het gebruik van regiegebieden werd gezet in 2022 met de Kwaliteitsagenda voor de binnenstad van Goes. Via het projectenprogramma van de Kwaliteitsagenda worden de prioriteiten voor dit gebied bepaald. Bij de uitvoering van projecten is er één centrale aansturing. Dit gaat om zowel ‘harde’ projecten (zoals infrastructuur) als ‘zachte’ projecten (zoals sociale zaken). Deze gecoördineerde aanpak bleek een voorloper te zijn van wat we nu een regiegebied noemen: een gebied met een uitgebreide visie, één uitvoeringsplan en een gecoördineerde aansturing. Regiegebieden zijn niet belangrijker dan andere gebieden in de stad of de dorpen in de gemeente. Het zijn wél gebieden waar door extra sturing van de gemeente de keuzes uit de omgevingsvisie sneller tot ontwikkeling kunnen komen. Zo krijgen we ook een beter beeld van wat ze voor de stad betekenen en wat het effect ervan is op ‘het toekomstverhaal van Goes’, zoals we dat in hoofdstuk 2 beschreven. Als hart van Zeeland en centrum van de Bevelanden richt Goes zich, naast woningbouw, vooral op de verdere ontwikkeling van voorzieningen voor zorg, onderwijs, sport, welzijn en cultuur. Daarnaast stimuleren we innovaties en samenwerking tussen Zeeuwse bedrijven die zich richten op een gezondere voedselketen. Op basis hiervan worden de regiegebieden gekozen.

Bij de ruimtelijke vertaling van deze doelen is het uitgangspunt dat Goes een compacte stad blijft. We besteden bijzondere aandacht aan de groene verbindingen tussen stad en landschap. Daarnaast wordt de relatie tussen de stad en de Oosterschelde, die naar de achtergrond was verdwenen, opnieuw belangrijk bij de verdere ontwikkeling.

3.

1.

5.

2.

4.

1. Stadscentrum 2. Centrum Zuid, Poel I en IV, omgeving Zeelandhallen 3. Blauwe corridor 4. Gezondheidspark Zeeland 5. Goes Oost

regiegebieden 63

Omgevingsvisie Goes 2040

Regiegebied I: Stadscentrum In 2022 heeft de gemeenteraad de Kwaliteitsagenda voor de binnenstad van Goes vastgesteld. Goes wil de verschillende functies in de historische binnenstad behouden en waar mogelijk versterken. Een centrum met maar één functie is te beperkt om de identiteit en aantrekkelijkheid van de historische binnenstad te waarborgen. Meer woningen in en rond de binnenstad vragen om aanpassing van de buitenruimte. Het verbeteren van de buitenruimte is ook belangrijk voor culturele instellingen en de horeca, die hebben aangegeven dat ‘buiten het nieuwe binnen’ is. In de kwaliteitsagenda staat dat het centrum van Goes groter is dan alleen de historische binnenstad. Veel regionale functies, zoals kantoren en onderwijsinstellingen, bevinden zich rondom de binnenstad. De projecten richten zich niet alleen op de binnenstad, maar ook op de omliggende gebieden. Voorbeelden zijn: autoluw maken van de binnenstad, oplossingen voor (fiets)parkeren, verbetering van de openbare ruimte (meer groen), bevorderen van woningbouw in de omliggende gebieden, versterken van het culturele aanbod en het beter vertellen van het verhaal van Goes via monumenten en routes. De herinrichting van het stationsgebied moet de entree van het centrum functioneel en esthetisch verbeteren.

stadscentrum 64

Regiegebied II: Centrum-zuid, Poel I en Poel IV, omgeving Zeelandhallen Goes wil de stedelijke centrumfunctie versterken door voldoende en goed bereikbare voorzieningen te behouden en vestigingsmogelijkheden te bieden voor onderwijsinstellingen, zakelijke dienstverlening en zorgfuncties. Ook wil Goes het woonaanbod versterken door stedelijke woningen toe te voegen. In 2024 heeft de gemeenteraad een visie vastgesteld voor het gebied Centrum-zuid. Bedrijven die nu in Centrum-zuid zitten en willen verhuizen naar bedrijvenpark Deltaweg krijgen daarbij hulp. Zo krijgen deze bedrijven nieuwe ruimte en komt er extra ruimte vrij in het centrum voor veranderingen. Dit is een win-win situatie. Centrum-zuid is geschikt voor hogere bouw (tot 40 meter). Door hoger te bouwen, maken we efficiënter gebruik van de ruimte en besparen we het landschap rondom de stad. Dit past bij het concept van de compacte stad. Centrum-zuid en het NS-station verbinden we voor wandelaars en fietsers met bedrijvenpark Deltaweg en het Poelbos. Stad en omgeving worden hierdoor meer verbonden. Bij de (her)inrichting van Centrum-zuid besteden we extra aandacht aan klimaatadaptatie, groen en biodiversiteit. Centrum-zuid overlapt gedeeltelijk met de oudere bedrijventerreinen Poel IV en Poel I. In 2024 is gestart met een onderzoek naar hoe deze terreinen verduurzaamd kunnen worden.

Het verkeersknooppunt De Poel en de Zeelandhallen vormen een centrale locatie tussen bedrijvenpark Deltaweg en het gebied Poel I/Poel IV/Centrum-zuid. Zeelandhallen is de meest centraal gelegen autolocatie in Zeeland, dicht bij het intercitystation Goes. Het gebied Centrum-zuid, Poel I, Poel IV en omgeving Zeelandhallen wordt gezien als één samenhangend regiegebied. Met deelgebiedsvisies en centrale regie kunnen hier passende functies gevonden worden die passen bij Goes als hart van Zeeland

centrum-zuid 65

Omgevingsvisie Goes 2040

en centrum van de Bevelanden. De projecten in dit regiegebied dragen bij aan de betekenis van Goes als centrumstad van Zeeland. Samen met bedrijvenpark Deltaweg, de bedrijventerreinen Poel I en IV en Centrum-zuid ontstaat één stedelijk gebied dat goed bereikbaar is per auto en trein. Hier komen zakelijke en maatschappelijke dienstverlening, hoogwaardige bedrijven, onderwijsinstellingen, congresen evenementenfaciliteiten en (tijdelijk) wonen samen. Deze projecten gaan hand in hand met vergroening van het gebied en verbetering van de esthetische en verblijfskwaliteit. De zuidelijke entree van het station wordt opgewaardeerd zodat het station in de toekomst twee voorkanten heeft. Het gebied Zeelandhallen ligt naast het verkeersknooppunt De Poel, tussen het nieuwe bedrijvenpark Deltaweg en de bedrijventerreinen