061. Omgevingsvisie Goes 2040 (AANGEPAST)

Poel I en Poel II. De locatie bevindt zich op slechts enkele honderden meters van het station van Goes en is de meest centraal gelegen autolocatie in Zeeland. Dit is een omgeving waar Goes zich bovenregionaal kan profileren, wat onder andere tot uiting komt in het toelaten van hoogbouw. Voor het gebied Zeelandhallen wordt een integrale herstructurering voorzien, gericht op de (boven)regionale centrumfuncties die verband houden met Goes als hart van Zeeland en centrum van de Bevelanden. Versterking van de congres- en evenementen voorzieningen staan centraal, samen met hieraan verbonden diensten als horeca, indoor/outdoor leisurevoorzieningen, specifieke vormen van grootschalige detailhandel en kantoren.

66

Regiegebied III: Blauwe corridor De historische ontwikkeling van Goes is sterk beïnvloed door de ligging aan de Oosterschelde. Vanaf de 18e eeuw is de Oosterschelde verder weg komen te liggen, waardoor de binding tussen stad en Oosterschelde verzwakte. Door het benoemen van een ‘blauwe corridor’ willen we de potentie van Goes als stad aan de Oosterschelde opnieuw benutten. De ligging van Goes nabij het Nationaal Park Oosterschelde biedt samen met natuur- en landschapselementen zoals de Schenge mogelijkheden om stad en landschap beter te verbinden. De blauwe corridor loopt in het zuiden door tot het gebied rondom het Omnium. Dit geeft kansen voor verbindingen op het gebied van sport, recreatie en onderwijs. Het Goese Meer, Goese Schans en Wilhelminadorp zijn voorbeelden van hoe wonen, recreatie en groen verbonden kunnen worden met water en de stad. Een belangrijk project in dit regiegebied is Wilhelminadorp. Door woningbouw te combineren met de herstructurering van het dorp kunnen nieuwe en bestaande activiteiten, zoals de school, een impuls krijgen. Ook de inpassing van het dorp in het landschap kan worden verbeterd, evenals de kanaalzijde van het dorp. Door het opwaarderen van een voormalig bedrijventerrein tot woonwijk Goese Schans ontstaan mogelijkheden om langzaamverkeersverbindingen tussen Oosterschelde en de stad te verbeteren.

De ‘blauwe corridor’ zal een aantrekkelijk groenblauw uitloopgebied vormen.

blauwe corridor 67

Omgevingsvisie Goes 2040

gebiedsontwikkeling regionaal gezondheidspark 68

Regiegebied IV: Gezondheidspark Zeeland Goes is het centrum van de gezondheidszorg in Zeeland. Het Gezondheidspark, met het ADRZ ziekenhuis, ’s Heeren Loo, Revant en Emergis, versterkt deze rol en wordt in de toekomst nog belangrijker. De aanwezigheid van goede zorg en onderwijs, samen met een fijne woonomgeving, zorgt ervoor dat bedrijven in de Bevelanden goed opgeleid personeel kunnen blijven aantrekken. Dit is steeds belangrijker in een vergrijzend land met een krimpende beroepsbevolking. Daarom vindt de gemeente Goes het belangrijk om zorg- en onderwijsinstellingen te ondersteunen. In de loop der jaren hebben veel instellingen voor medische en sociale dienstverlening zich aan de zuidkant van de spoorlijn gevestigd. Vanuit een regionaal perspectief zijn Emergis. ’s Heeren Loo, Revant, en het ADRZ de bekendste, maar er zijn ook veel andere sociale dienstverleners. Hierdoor heeft Goes zich geleidelijk ontwikkeld tot het centrum van de gezondheidszorg in Zeeland. Door het nemen van de leiding in de ontwikkeling van het Gezondheidspark wil de gemeente een goede samenwerking tussen zorgaanbieders, opleidingen en wonen verder stimuleren. Door samenwerking tussen de belangrijkste spelers te bevorderen, wordt de continuïteit en groei van innovatieve en specialistische zorg gestimuleerd.

Realisatie van het Gezondheidspark heeft ingrijpende gevolgen voor de fysieke leefomgeving en vraagt aanpassing van de infrastructuur om goede bereikbaarheid te waarborgen.

Om de Zeeuwse ziekenhuiszorg op peil te houden moet het ADRZ een nieuw ziekhuis realiseren. Emergis bekijkt, gezien de leeftijd van veel van haar gebouwen en de noodzaak tot verduurzaming, haar toekomstige huisvestingsbehoefte. Door de aansluiting op de A58 is het gebied rond ADRZ per auto goed bereikbaar. Gelet op deze ontwikkelingen is het logisch om dit stadsdeel integraal te bekijken met een gebiedsvisie, waarbij naast zorgfuncties, ook aandacht is voor andere regionale functies zoals zorg gerelateerd onderwijs, bedrijvigheid en wonen. Bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebied, is ook een logisch onderdeel in de gebiedsvisie.

69

Omgevingsvisie Goes 2040

Goes Oost 70

Regiegebied V: Goes-Oost In Goes-Oost spelen verschillende uitdagingen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling; spreiding van voorzieningen, groen, verkeer en de openbare ruimte. Een belangrijk gebied in Goes-Oost is de Bergweg, waar er problemen zijn met verkeer en mogelijke transformatie van het bestaande gebruik. Hier zijn bijvoorbeeld meerdere (voortgezet onderwijs) instellingen gevestigd die nadenken over gezamenlijke locaties. Het aanbod van maatschappelijke voorzieningen in de wijk is bovendien groot en ook op dit vlak zijn er ideeën over een andere invulling. Naast de concentratie van onderwijsvoorzieningen zijn er voorzieningen voor kinderopvang en (woon)zorgvoorzieningen. Deze combinatie van functies (maatschappelijke functies en ruimte voor wonen) bieden de mogelijkheden om (ruimtelijke) uitdagingen in Goes een plaats te bieden in Goes-Oost. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het realiseren van huisvesting ten behoeve van de uitdagingen op het gebied van demografische ontwikkelingen. Een combinatie van huisvesting van jongeren en ouderen in wat kleinere goedkopere woonvormen kan hierbij een oplossingsrichting zijn. De verstedelijkingsopgave zorgt ervoor dat, passend bij de compacte stad gedachte groen- en recreatiegebieden aan de rand buiten het stedelijk gebied moeten worden gezocht om aan de vraag naar groene ruimten te kunnen voldoen.

Het gebied ten oosten van de stad wordt in dat kader omgevormd tot het ‘Landschapspark Kloetinge’. Dit park loopt van Kloetinge tot aan de Oosterschelde/ Kattendijke en biedt gemakkelijke wandel- en fietsroutes vanuit Goes. Dit park is een belangrijke plek voor natuur en biedt de inwoners van Goes meer groen en verbindt de stad met de Oosterschelde, passend bij het profiel van Goes als ‘stad in het landschap’. In dit gebied komen ook nieuwe huizen die goed in het landschap passen, inclusief experimentele woningen. Dit zorgt voor een goede balans tussen natuur en nieuwe huizen. Daarnaast kan invulling gegeven worden aan de maatschappe-

lijke uitdagingen om de leefbaarheid in de woonomgeving te verbeteren. In deze wijk wonen in verhouding al veel 60-plussers. Het percentage laagopgeleiden en het aantal huishoudens met de laagste inkomens is in Goes-Oost hoger dan gemiddeld in de gemeente. Ook het aantal Wmo-cliënten per 1000 inwoners en het percentage jongeren met jeugdzorg ligt in GoesOost hoger dan het gemiddelde in Goes. Gecombineerd met de ruimtelijke uitdagingen zoals hierboven omschreven maakt Goes-Oost een gebied waar we als gemeente Goes regie willen houden op de ontwikkelingen die hier spelen en lessen willen trekken uit de maatschappelijke ontwikkelingen die we hier voor ogen hebben.

71

Omgevingsvisie Goes 2040

6.4 Brede welvaart als integraal afwegingskader De omgevingsvisie schetst een toekomstbeeld waarin brede welvaart centraal staat. Daarmee bedoelen we dat we niet alleen sturen op economische groei of ruimtelijk ontwikkeling, maar ook thema’s als: gezondheid, sociale verbondenheid, veiligheid, duurzaamheid, kunst en cultuur, erfgoed en natuur. Dit vraagt om een nieuwe manier van kijken én van afwegen. Bij elke keuze die we maken in de leefomgeving is het van belang om goed in beeld te hebben wat de gevolgen, effecten en impact van onze keuzes zijn op al deze vlakken. Zowel op de lange als korte termijn. Daarom willen we als uitwerking van deze visie een praktische vertaalslag maken, zodat de uitgangspunten uit de visie ook daadwerkelijk houvast bieden bij het maken van beleid en het uitvoeren van plannen. We ontwikkelen een handreiking waarmee we samen met interne en externe partners verkennen hoe we brede welvaart kunnen gebruiken als afwegingskader, zodat op een praktische manier getoetst kan worden hoe ontwikkelingen en nieuw beleid zich verhoudt tot de kernwaarden en doelen van deze visie.

6.5 Financiële onderbouwing In deze omgevingsvisie zijn diverse beleidsvoornemens opgenomen die de gemeente geld gaan kosten op het moment dat we ze gaan uitvoeren. Wat de exacte kosten zijn en op welk moment deze worden gemaakt, is nog niet te voorspellen. Dit zijn veelal lange termijn plannen die nog geconcretiseerd moeten worden en uiteindelijk gefaseerd worden uitgevoerd. Soms zal dit via reguliere budgetten kunnen worden gedekt, aanvullend zal het om incidenteel geld gaan. Toekomstige investeringen worden via de gebruikelijke weg bij de gemeenteraad aangemeld via de jaarlijkse Kadernota en 72

Begroting of bij de vaststelling van een nieuwe grondexploitatie. Op basis van deze omgevingsvisie en de Omgevingswet wordt voor het grondbeleid een nieuwe nota kostenverhaal en financiële bijdragen gemaakt. In deze nota wordt opgenomen hoe we de bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen door middel van bijdragen van locatie-ontwikkelingen in de toekomst (deels) willen financieren.

6.6 Monitoring en evaluatie De omgevingsvisie is een strategisch document waarmee we kijken naar de lange termijn, maar het is zeker geen statisch verhaal. De wereld verandert, en daarmee veranderen ook onze inzichten, opgaven en beleidsvragen. Daarom vinden we het belangrijk de uitgangspunten uit deze visie doorlopend te monitoren en de visie zelf met regelmaat te evalueren. Elke twee jaar voeren we een evaluatie uit. Dit is een reflectief moment waarin we toetsen of de inhoud nog aansluit bij actuele ontwikkelingen, of de uitgangspunten nog passend zijn en of de koers die we hebben uitgezet nog houdbaar is. Bij het evalueren kijken we hoe deze visie zich verhoudt tot ontwikkelingen in de praktijk, maar ook hoe nieuwe inzichten en beleidskeuzes zich verhouden tot de verschillende onderdelen van deze visie. Deze evaluatie voeren we uit in samenwerking met onze partners. Ook het vaststellen van beleid dat raakvlakken heeft met deze omgevingsvisie, of het uitwerken van programma’s onder de omgevingsvisie en het omgevingsplan, kan aanleiding geven tot aanscherping van de tekst. Zo blijft de omgevingsvisie niet alleen actueel, maar ook een stevig en gedeeld kompas voor de keuzes die we samen maken voor de toekomst van onze leefomgeving. Daarmee bouwen we samen verder aan het toekomstverhaal van Goes.

73

Omgevingsvisie Goes 2040

Begrippenlijst Beroepsbevolking Deze groep bestaat uit personen van 15 tot 75 jaar die ofwel betaald werk hebben, of recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn. Blauwe corridor De verbinding tussen de stad Goes en de Oosterschelde die wordt ontwikkeld tot een gebied waar water en natuur centraal staan. Zo benadrukken we Goes als stad van de Oosterschelde en bieden we een fijne plek voor kleinschalige ontwikkelingen op het gebied van sport, recreatie en woningbouw. Brede welvaart Een wijze van analyseren en uitvoeren van beleid waarbij we aandacht hebben voor alles wat mensen van waarde vinden. Dit gaat verder dan alleen financiële en materiële welvaart maar omvat ook ecologische waarde, gezondheid en veiligheid. Compacte stad ‘Compacte stad’ is een ruimtelijk concept dat een hoge bebouwingsdichtheid koppelt aan een stedelijke functiemix van wonen, winkelen, onderwijs, cultuur, werken etc. Naast beperkt ruimtegebruik bevordert het milieuvriendelijke en gezonde transportmiddelen als wandelen, fietsen en collectief vervoer. Bij een Goese toepassing van het concept ligt het accent ook op de mogelijkheid korte verbindingen met het waardevolle landschap rond de stad te realiseren.

In de Goese toepassing van ‘compacte stad’ wordt de zeeuwse context in acht genomen waar het bebouwingsdichtheid en bouwhoogte betreft en zijn de toepassingsmogelijkheden voor collectief vervoer beperkter dan in de Hollandse of Brabantse steden. Het betreft

74

in Goes een relatieve compactheid, met name afgezet tegen de grotere Zeeuwse dorpen en naoorlogse stadsuitbreidingen.

Gezondheid Wij volgen de definitie van positieve gezondheid: het vermogen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.

Duurzame ontwikkeling Ontwikkeling waarbij we kunnen voorzien in de behoeften van de huidige generatie zonder dat daarmee de behoeften van toekomstige generaties, zowel hier als in andere delen van de wereld, in gevaar worden gebracht.

Groenblauwe oase Een “groenblauwe oase” verwijst naar het landschap waarin Goes gelegen is en dat wordt gekenmerkt door de combinatie van water (blauw) en land (groen). Het beschrijft de afwisseling van polders, natuur, water, dijken en de kustlijn en hoe dit een aantrekkelijke en unieke omgeving creëert die zich onderscheidt van de omliggende dichtbevolkte regio’s in de stedenband Den Haag - Antwerpen.

Energiehubs Energiehubs zijn lokale samenwerkingen tussen bedrijven waarin vraag en aanbod van energie op elkaar wordt afgestemd. Denk hierbij aan afspraken over energieopwek, -transport, opslag, -conversie en -verbruik. Dit maakt efficiënter en duurzamer energieverbruik mogelijk, met minder druk op het elektriciteitsnet.

Ketensamenwerkingen Samenwerkingen met partijen (ketenpartners) waarbij opeenvolgend aan elkaar wordt gewerkt aan één product, proces of doel.

Erfgoed Erfgoed is alles uit het verleden waarvan we vinden dat het bewaard moet worden voor later. We maken onderscheid tussen materieel (bijvoorbeeld gebouwen, landschappelijke structuren, bomen en archeologie) en immaterieel erfgoed (bijvoorbeeld tradities, dialecten, verhalen en rituelen).

Klimaatadaptatie Het omgaan met de gevolgen van klimaatverandering (aanpassen aan de nieuwe realiteit). Omgevingsprogramma Het omgevingsprogramma is één van de kerninstrumenten uit de Omgevingswet. Het is een beleidsdocument met thema- of gebiedsgerichte uitwerking van doelstellingen uit de omgevingsvisie. Er zijn verschillende soorten omgevingsprogramma’s. In Goes werken we voorlopig alleen met vrijwillige omgevingsprogramma’s. Dit betekent dat we kunnen kiezen waarvoor we deze programma’s opstellen.

Fysieke veiligheid Fysieke veiligheid betreft de bescherming of het zich beschermd voelen tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door fysieke bedreigingen. Fysieke bedreigingen ontstaan uit (combinaties van) mechanische, chemische, biologische of fysische gevaren.

75

Omgevingsvisie Goes 2040

Omgevingsvisie De omgevingsvisie is de integrale langetermijnvisie voor de hele fysieke leefomgeving van het hele grondgebied van de gemeente. De Omgevingswet verplicht alle gemeenten uiterlijk 1 januari 2027 een omgevingsvisie te hebben.

Ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit verwijst naar de kwaliteit van de fysieke omgeving, oftewel de ruimte waarin mensen wonen, werken en zich bewegen. Het gaat om zowel de esthetische als de functionele kenmerken van een gebied, en hoe goed deze bijdragen aan het welzijn van de mensen die erin leven.

Omgevingswet De Omgevingswet is de wet die alle regels voor de fysieke leefomgeving bundelt in één stelsel. De wet is 1 januari 2024 in werking getreden. Het doel van de wet is om ruimte te geven aan ontwikkeling, met oog voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. De wet stimuleert een integrale aanpak, snellere besluitvorming en meer ruimte voor lokaal maatwerk. Het opstellen van een omgevingsvisie is een van de wettelijke verplichtingen voor gemeenten.

Stedelijk wonen Stedelijk wonen wordt gedefinieerd in termen als aantal woningen/hectare, mate van functiemenging, bereikbaarheid per openbaar-/collectief vervoer en/of (architectonische) kenmerken. Vaak wordt onderscheid gemaakt tussen centrum stedelijk, stedelijk buiten het centrum en groen stedelijk. Afgezet tegen deze kenmerken kent Goes een historische binnenstad met een vooroorlogse centrumschil die als ‘stedelijk’ is aan te merken, en ‘niet-stedelijke’ naoorlogse uitbreidingen. Als in de omgevingsvisie over ‘stedelijk wonen’ wordt gesproken, is de referentie een dichtheid die past bij de bestaande stedelijkheid van centrum en centrumschil.

Profiel Een instrument om de eigenschappen en kernmerken inzichtelijk te maken, waarin de Unique Selling Points (USP’s) van de gemeente Goes worden vervat.

Toerisme Vrijetijdsbesteding buiten de eigen omgeving, meestal met overnachting.

Recreatie Vrijetijdsbesteding buitenshuis, vaak dagactiviteiten, zonder overnachting.

Vrijetijdsbesteding Alle activiteiten die mensen in hun vrije tijd ondernemen, zowel thuis als buitenshuis, met of zonder overnachting.

76

77

Omgevingsvisie Goes 2040