GLR Programmabegroting 2024

5.5 Vervanging voorzieningen Skatepark Gilze In het skatepark in Gilze moeten alle 5 de skate-elementen vervangen worden. Op basis van de opgehaalde wensen maken we het skatepark ook geschikt voor step en BMX. Hiermee stimuleren we bewegen in de openbare ruimte. 5.6 Ontwikkelen van erfgoedbeleid In 2023 is opdracht verleend voor het opstellen van een erfgoedvisie voor Gilze en Rijen. In 2024 starten we met bijeenkomsten om te horen wat erfgoedorganisaties, eigenaren van monumenten, inwoners en andere stakeholders belangrijk vinden. De resultaten presenteren we samen met een Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

35

eerste opzet voor de visie aan de gemeenteraad. De erfgoedvisie krijgt een plek in de Omgevingsvisie Gilze en Rijen, welke in 2024 zal worden vastgesteld. Met de Omgevingsvisie Gilze en Rijen stelt de gemeenteraad ook de hoofdlijn van het erfgoedbeleid vast. In de erfgoedvisie is aandacht voor het historische verhaal van onze gemeente, de verschillende beleidsinstrumenten die we al hebben op het gebied van ondergronds en bovengronds erfgoed en hoe we die (beter) kunnen inzetten. Daarnaast wordt een toekomstvisie met uitvoeringsprogramma gemaakt. Hierin staat hoe we samen met inwoners en eigenaren ons erfgoed behouden, beschermen en zichtbaar maken. 5.7 Ontwikkelen van een visie op religieus erfgoed In 2023 is gestart met fase 1 van de visie op religieus erfgoed. In samenwerking met een extern bureau zijn eerste gesprekken gevoerd met de eigenaren van religieuze gebouwen. Ook zijn de gebouwen geïnventariseerd. In 2024 worden de resultaten van fase 1 uitgewerkt in een rapport. In fase 2 vormen we met een bredere kring van stakeholders (o.a. erfgoedorganisaties en inwoners) een lokale visie op religieus erfgoed. We streven naar vaststelling van de visie religieus erfgoed eind 2024. Daarbij geven we een doorkijk naar fase 3. Het project wordt volledig gedekt door de decentralisatie-uitkering van het ministerie van OCW.

5.8 Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen Om hittestress te verminderen planten we 30 extra bomen per jaar. In de raad van 10 juli 2023 is een amendement aangenomen om dit te continueren. We beoordelen hierbij de centrumgebieden Gilze, Rijen, Molenschot en Hulten als eerste. 5.9 Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd groen (groot onderhoud/vervanging) In 2023 tot en met 2026 is er € 200.000 jaarlijks extra beschikbaar om het groen een extra kwaliteitsimpuls te geven. We zetten in op meer groen en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimten. In de nieuwe groenvisie staat onze ambitie gericht op kansen en mogelijkheden om nieuw groen toe te voegen zowel in bestaand gebied als bij nieuwe plannen. Ook willen we op diverse locaties (groen)verbeteringen doorvoeren. Zo willen we planten in plantvakken vervangen en tevens meer biodivers inrichten. Ook inventariseren we welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats dienen te krijgen of vervangen moeten worden. Tenslotte willen we ook initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten van dit budget aanpakken. 5.10 Biodiversiteit In 2023 tot en met 2026 is er jaarlijks € 30.000 beschikbaar voor biodiversiteit. We inventariseren welke grasvelden en plantvakken we meer biodiverser in kunnen richten.

We willen ook initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten in het kader van biodiversiteit van dit budget aanpakken. 5.11 Wolfsweidepark In het investeringsplan is een bedrag opgenomen van € 40.000 in 2023. We willen de kwaliteit van het groen in Wolfsweidepark verbeteren. We bieden ruimte aan inwoners om hier invulling aan te geven. 5.12 Herplant- en kapbeleid In 2024 herzien we het kapbeleid uit 2013. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de nieuwe Omgevingswet. We nemen nieuwe en duidelijke regels voor herplant op.

36

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 5.1

Doelstelling Stimuleren van culturele ontwikkeling.

5.2 5.4

Realiseren nieuwe sporthal Achter de Tuintjes (Gilze). Realiseren nieuwe skatebaan in Rijen.

5.5

Vervangen skatebaan in Gilze.

5.6

Ontwikkelen erfgoedbeleid.

5.7

Ontwikkelen visie op religieus erfgoed (kerkenvisie). Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen. Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd onderhoud groen.

5.8 5.9

5.10

Meer biodivers maken van de gemeente.

5.11

Groenkwaliteit Wolfsweidepark verbeteren.

5.12

Actualiseren van ons herplant- en kapbeleid.

Specifieke activiteit Organiseren van een kunst- en cultuurprijs voor het grootste talent in Gilze en Rijen, speciaal gericht op jongeren en inwoners die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan onze samenleving. Start bouw nieuwe sporthal inclusief inrichting buitenruimte. De nieuwe skatebaan in Rijen wordt gerealiseerd aan de Moerstraat. Alle 5 de skate-elementen worden vervangen. Vaststellen erfgoedbeleid als programma onder de omgevingsvisie. Vaststellen visie op religieus erfgoed. We planten 30 bomen in 2024. • We brengen diverse groenverbeteringen aan (vervangen plantvakken, biodiverser maken bestaande plantvakken, verbeteren groeiplaatsen bomen en vervangen bomen); • We inventariseren welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats moeten krijgen of vervangen moeten worden. We verhogen de biodiversiteit in grasvelden en plantvakken. We realiseren een kwaliteitsverbetering en bieden hierin ruimte voor inwoners om hier invulling aan te geven. We stellen een nieuw kapbeleid op inclusief duidelijke regels voor herplant.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 5.13 Bevorderen deelname aan sport en bewegen We voeren het sport- en beweegbeleid uit, alsmede ons aandeel in het lokale Sportakkoord en het lokale Fitakkoord. We verbinden deze onderwerpen met de activiteiten uit het Gezond en Actief Leven Akkoord. 5.14 Bestrijding eikenprocessierups De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om minder te spuiten zonder hiervoor extra financiële middelen beschikbaar te stellen. We proberen met de bestaande middelen de motie zo goed mogelijk uit te voeren maar er dient rekening gehouden te worden met extra overlast.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

37

5.15 Aanpak wortelopdruk In 2024 pakken we de wortelopdruk aan in de Van Heinsbergstraat in Gilze. De staat van de bomen is dermate slecht dat we zeer waarschijnlijk deze bomen moeten gaan vervangen. 5.16 Duurzame herinrichting Rijen Noord-Oost We bereiden het groot onderhoud/vervanging verder voor in de straten Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren en Breebroek. 5.17 Onderhoud groen (basis op orde) conform beeldkwaliteitsplan We willen het reguliere onderhoud op orde hebben zodat het zoveel als mogelijk voldoet aan het beeldkwaliteitsplan. 5.18 Ecologisch maaibeheer/ beheerplan bermen en sloten Vanaf 2021 werken we in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta, 14 West-Brabantse gemeenten en Staatsbosbeheer met een nieuw bestek en beheerplan "maaionderhoud van bermen en watergangen- kwaliteit en ecologie". Het huidig contract voor het ecologisch berm- en sloot beheer loopt regionaal tot en met 2022 en is verlengd tot en met 2024. In 2024 evalueren we het contract en bereiden we een nieuwe aanbesteding voor. 5.19 Opnemen budget in projecten voor herplant bomen Deze motie voorziet erin om bij alle gemeentelijke projecten waarbij bomen gekapt en herplant moeten worden budget in het betreffende project voor herplant wordt opgenomen evenals de locatie van de compensatie.

5.20 Motie guerrillatuintjes In 2024 tot en met 2026 zetten we het actief promoten voor het adopteren van boomspiegeltuintjes voort (jaarbudget € 2.000). 5.21 Verkennen haalbaarheid organiseren Open Monumentendag In het najaar van 2023 is gestart met het verkennen naar de haalbaarheid voor deelname van onze gemeente aan de landelijke Open Monumentendag en/of eventuele alternatieven vormen van zichtbaar maken van erfgoed. In 2024 stellen we een initiatief voor realisatie hiervan voor.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten programma 5

6.971

8.970

9.035

10.373

9.281

9.266

Totaal baten programma 5

1.322

1.407

1.284

1.269

1.274

1.278

Saldo lasten en baten programma 5

-5.649

-7.563

-7.751

-9.104

-8.007

-7.987

38

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.

3. 4.

5. 6.

7. 8. 9. 10. 11. 12.

Omschrijving Op basis van de vastgestelde begroting 2024 van de ABG, wordt in 2024 een hoger bedrag doorbelast aan dit programma, voornamelijk als gevolg van de CAO. De kapitaallasten voor de sportaccommodaties zijn in 2024 hoger dan in 2023. Dit is deels het gevolg van het feit dat de afschrijvingslasten voor het project herbestemming Tropical-Margriethal beginnen in 2024. Anderzijds wordt dit veroorzaakt door de omslagrente die in 2024 hoger is dan in 2023. In 2023 was eenmalig € 40.000 opgenomen voor een bijdrage investering gebouwenbeheerssysteem Den Butter. De onderhoudsbudgetten buitensport hebben wij in 2023 opgehoogd met de Rijksbijdrage SPUK-sport die (voorlopig) is toegekend. Voor 2024 is dit nog niet gedaan, omdat de aanvraag SPUK-sport voor dat jaar nog niet gedaan is. In 2023 was eenmalig € 20.000 opgenomen voor een QuickScan accommodatie VV Rijen. In 2023 waren eenmalig middelen opgenomen voor het opstellen van erfgoedbeleid (€ 25.000), de kerkenvisie (€ 25.000) en de motie "Erfgoed herleefd op nutskasten" (€ 15.000). In 2024 is € 37.000 opgenomen voor het voorzetten van het project Taalhuis. In 2023 was eenmalig € 30.000 opgenomen voor een visie voor toerisme en recreatie. In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2024 € 30.000 opgenomen voor Revitalisering van de bedrijventerreinen Broekakkers en Oude Haansberg.

In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2024 € 50.000 opgenomen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen. In de begroting 2023 is € 50.000 opgenomen voor het opstellen van een groenplan. De gemeenteraad heeft in juli 2023 een aanvullend uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld voor de duurzame herinrichting van Rijen Noord-Oost. Deze middelen werden deels gedekt vanuit de reserve groen.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 86

V/N N

L

198

N

L

40

V

L B

129 171

V N

L

20

V

L

65

V

L L L

37 30 30

N V N

L

50

N

L L B

50 41 41

V N V

39

Bedragen x € 1.000 13. 14. 15.

Omschrijving In de perspectiefnota 2024 zijn middelen opgenomen voor bewonersparticipatie in de openbare ruimte. Voor 2023 € 31.000 (halfjaar) en voor 2024 € 62.000. In 2023 was eenmalig € 75.000 opgenomen voor het opknappen van de Skatevoorziening in Gilze. Overige afwijkingen. Totaal

40

L/B L

Bedrag 31

V/N N

L

75

V

L B

2 7 188

N V N

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? Alle inwoners doen naar vermogen mee in onze gemeente, op een manier die bij hen past. Zo zelfstandig mogelijk, maar waar nodig met ondersteuning en hulp. De gemeente is daarbij een schakel in een veel grotere keten. We zoeken samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en andere financiers om verschil te kunnen maken. We werken aan de opgaven die we zijn bepaald in de 'Koers sociaal domein Gilze en Rijen: samen verschil maken!', namelijk: 1. Ruimte maken voor verschillen De norm van wat we normaal (gedrag) vinden, wordt steeds strakker. Als gevolg daarvan neemt het aantal medische diagnoses en het gebruik van zorg- en hulpaanbod toe. Wij kiezen voor een andere benadering. Vragen en tegenslagen horen bij het leven. We erkennen dat, in plaats van diagnoses en indicaties leidend te maken. We stellen de inwoner centraal en zoeken samen naar oplossingen in het gewone leven. Daarbij focussen we op wat wél kan. Maatwerk vormt de basis; de menselijke maat is het uitgangspunt in onze aanpak. Maatwerk betekent niet per definitie dat er individuele hulpverlening wordt ingezet (‘het behandelen van problemen’). We denken juist zoveel mogelijk in collectieve oplossingen (‘de samenleving en onze basisvoorzieningen toerusten om beter te kunnen omgaan met verschillen’). Dat er verschillen zijn is een gegeven en dat is prima.

We willen ruimte maken voor deze verschillen in onze lokale samenleving. 2. Veerkracht vergroten De coronacrisis heeft een grote impact gehad op onze samenleving. Niet iedereen heeft voldoende veerkracht (meer) om met de uitdagingen in het leven om te kunnen gaan. Op de groep die wel veerkrachtig is en kan bijdragen aan oplossingen, wordt een steeds groter beroep gedaan. Door vergrijzing zal de druk op de schouders van 20 – 65 jarigen de komende jaren verder toenemen. Problemen en tegenslagen horen ook bij het leven. We verschuiven onze focus van ‘het voorkomen van (grotere) problemen’ naar ‘het vergroten van het aanpassingsvermogen (de veerkracht) van inwoners’. Preventie begint niet bij hulpverlening, maar bij goed voor jezelf en voor elkaar (kunnen) zorgen. We kiezen voor een aanpak gericht op beter kunnen omgaan met tegenslagen. We kijken niet naar de factoren die mensen kwetsbaar maken, maar juist naar de factoren die maken dat ze niet kwetsbaar worden. Welke factoren dat zijn, is in iedere situatie anders.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

41

3. Bestaanszekerheid voorop stellen Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor meedoen. Mensen die kampen met schulden, geen woning hebben of die dreigen te verliezen, of in een onveilige situatie zitten, verliezen de basis onder hun bestaan. Tot die basis terug is blijkt het weinig zin te hebben om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen. Zorg rendeert niet als de basis er niet is. Zijn de zorgen over de basis weg, dan krijgen mensen weer ruimte in hun hoofd om hun problemen stap voor stap op te lossen en de regie over hun leven terug te nemen. Daarom geven we bestaanszekerheid prioriteit. Wonen, inkomen (en werk) en veiligheid worden belangrijke thema’s in de uitwerking van ons sociaal beleid. De afnemende koopkracht, het tekort aan woningen en de personeelskrapte brengen voor veel inwoners onzekerheden met zich mee. Wij zijn er om hulp te bieden aan onze inwoners bij wie de bestaanszekerheid in het gedrang komt. De onzekere economische tijden en de afgelopen crises hebben laten zien dat iedereen in financiële problemen kan geraken. We richten daarvoor onze ondersteuningsstructuur zodanig in dat we iedereen die dat nodig heeft laagdrempelig kunnen ondersteunen. We houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten, zodat we waar nodig en mogelijk aanvullende maatregelen kunnen treffen.

Nieuwe werkwijzen In 2024 bouwen we op een aantal onderdelen van het sociaal domein verder aan andere werkwijzen als gevolg van de nieuwe inkoop sociaal domein en de nieuwe subsidieafspraken over de basisondersteuning. Samen met onze partners monitoren we, leren we en sturen we zo nodig bij. Nieuwe ontwikkelingen GALA We zoeken steeds meer de samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen. Zo ontwikkelen we in GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord - zie programma 7): een samenhangende lokale aanpak op het gebied van positieve gezondheid, sport, cultuur en bewegen én de sociale basis. Hervormingsagenda Jeugd Na de decentralisatie in 2015 is hard gewerkt aan verbetering van de jeugdzorg (tegengaan van versnippering, betere toegang, inzet op vakmanschap). Dat gebeurde lokaal en regionaal alsook landelijk. Het vond veelal plaats vanuit een benadering gericht op het individuele kind en minder op de context. Daarom zijn op dit moment verdergaande hervormingen in de jeugdzorg en in relatie met andere domeinen noodzakelijk om het stelsel van zorg en ondersteuning voor de jeugd meer in balans te brengen. In de zomer van 2023 stelde het Rijk de hervormingsagenda Jeugd vast. Deze agenda bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen en tegelijkertijd de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdhulp te verbeteren.

De impact hierop voor gemeenten en partners in het zorg, welzijn en onderwijs hiervan is groot. De regionale en lokale vertaling ervan zal in 2024 veel tijd van ons en van onze partners vragen.

DOELSTELLINGEN 2024 6.1 Inhoud geven aan de Koers sociaal domein Jaarlijks maken we in overleg met inwoners en maatschappelijke partners een uitvoeringsagenda. Hierin brengen we focus en prioriteiten aan op basis van de actuele ontwikkelingen en (financiële) kaders. De uitvoeringsagenda is daarmee een nadere uitwerking van de programmabegroting waarin we ook de activiteiten voor de andere programma's (4, 5 en 7) binnen het brede sociale domein opnemen. Voor een efficiënte uitvoering streven we naar zo veel mogelijk afstemming met AlphenChaam en Baarle-Nassau.

42

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

6.2 Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp Samen met gemeenten in de regio Hart van Brabant geven we invulling aan de opgaven binnen de Hervormingsagenda jeugd. Deze agenda kent verschillende componenten, die in meer of mindere mate om lokale invulling vragen. Inhoudelijk: 1. Inperking van de reikwijdte: jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen; 2. Betere verbinding met onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid; 3. Stevige lokale teams en toegang; 4. Afbouw residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk; 5. Kwaliteitsverbetering en verbetering van het lerend vermogen. Stelselmatig: 1. Verbeteren regionale samenwerking en landelijke contractering specialistische zorg; 2. Eenvoudigere uitvoering en inkoop, vermindering administratieve lasten en aanpak ; 3. Negatieve effecten marktwerking. Afspraken Rijk – gemeenten 1. Verbeteren inzicht in jeugdstelsel d.m.v. data en monitoring; 2. Afspraken over een meerjarig financieel kader en financieel bestuurlijke verhoudingen. De eerder toegezegde evaluatie van het Sociaal Team voeren we uit in het perspectief van deze hervormingsagenda (onderdeel 3.) In de komende periode wordt duidelijk welke concrete activiteiten we in het kader van deze hervormingsagenda in 2024 regionaal en lokaal gaan oppakken. 6.3.

Verbeteren van de toegang tot ondersteuning Inwoners die ondersteuning nodig hebben moeten deze snel en eenvoudig kunnen vinden. Vooral bij problemen in meerdere domeinen is dat nog wel eens lastig. Daarom gaan we werken aan verbetering van de integrale dienstverlening. Dat doen we samen met onze partners zoals het dorpsteam. Op 1 juli 2024 treedt naar verwachting de nieuwe Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) in werking. Deze wet gaat domein overstijgende samenwerking gemakkelijker maken. Daarnaast verbeteren we ook de informatie voor onze inwoners over mogelijkheden voor hulp en ondersteuning en over het activiteitenaanbod. We constateren dat de informatie nu versplinterd is, niet goed vindbaar en niet altijd aansluit bij de mogelijkheden en behoeften van onze inwoners en/of specifieke doelgroepen. 6.4 Bevorderen van bestaanszekerheid In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar het bereik en de effectiviteit van het armoede/ minima beleid en de kansen van verbetering van dit beleid. Op basis hiervan verbreden we in 2024 de meedoen-regelingen. Daarnaast vereenvoudigen we de regelingen en aanvraagprocedures die we voor het bieden van bestaanszekerheid hebben. 6.5 Een actueel subsidiebeleid dat onze beleidsdoelen ondersteunt Het subsidiebeleid moet als gevolg van nieuwe ontwikkelingen (zoals GALA, Goede Ideeënfonds) worden geactualiseerd.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

43

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling Inhoud geven aan de Koers sociaal domein.

6.2.1

Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp.

6.2.2

6.3.1

Verbeteren van de toegang tot ondersteuning.

6.3.2

Verbeteren van de toegang tot ondersteuning.

6.4.1 6.4.2

Bevorderen van bestaanszekerheid. Bevorderen van bestaanszekerheid.

6.5

Een actueel subsidiebeleid dat onze beleidsdoelen ondersteunt.

Specifieke activiteit We stellen een uitvoeringsagenda 2024 op en voeren deze uit. We evalueren het sociaal team in het licht van de hervormingsagenda. We maken regionale afspraken over de invulling en uitvoering van de hervormingsagenda jeugd. We realiseren een integrale toegang voor hulp en ondersteuning bij meervoudige problematiek. We verbeteren de informatie over mogelijkheden voor hulp en ondersteuning en over het activiteitenaanbod. We verbreden de meedoen-regelingen. We vereenvoudigen de regelingen en aanvraagprocedures voor inkomensondersteuning. We actualiseren ons subsidiebeleid.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.6 Inclusie We werken doorlopend aan het bevorderen van een inclusieve samenleving. In december 2023 wordt het beleidskader inclusie vastgesteld, waarna we met de uitvoering van het beleidskader aan de slag gaan en onze inwoners hier beter bij willen betrekken. 6.7 Voortzetten project Taalhuis Het Taalhuis is er om basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen, digitale vaardigheden) van inwoners bevorderen. We blijven het Taalhuis hierin faciliteren. 6.8 Samen met inwoners We zorgen ervoor dat jongeren structureel meedenken en praten over wat voor hen belangrijk is in de gemeente. Daarvoor stellen we een jongerenaanjager aan. We gaan met een zo groot mogelijke afvaardiging van onze samenleving in gesprek over de uitdagingen die de vergrijzing met zich mee brengt en hoe we daarmee om kunnen gaan in onze gemeente. We zijn in gesprek met een vertegenwoordiging van de seniorenverenigingen over de thema's zorg, wonen en welzijn. We gaan ook andere groepen inwoners (de toekomstige ouderen) betrekken bij dit vraagstuk. 6.9 Wonen Samen met het ruimtelijk domein (zie programma 8) werken we integraal aan opgaven op het gebied van wonen (Woonvisie +). Vanuit het sociaal domein werken we mee aan de activiteiten rondom passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen (aandachtsgroepen) en rondom wonen met zorg.

Zowel lokaal als regionaal bouwen we door op de aanpak voor dak- en thuisloosheid.

44

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

6.10 Decentralisatie beschermd wonen Vanwege verder uitstel van de wet gaan we door met de voorbereiding op de decentralisatie beschermd wonen. In 2024 worden de wettelijke en financiële kaders voor de decentralisatie van beschermd wonen duidelijk. We werken deze uit in onze regionale samenwerkingsafspraken binnen Hart van Brabant. 6.11 Uitkomsten data-analyse armoede kinderen De gemeente Gilze en Rijen neemt als pilotgemeente vanuit Hart van Brabant deel aan het Smart Start dataonderzoek naar (ontwikkel)armoede bij kinderen. Wanneer de data beschikbaar zijn, analyseren we die en doen we aanbevelingen. We doen dit samen met de doelgroep. Voor dit onderzoek zijn bij de Perspectiefnota financiële middelen opgenomen. 6.12 Sociale innovatie Rijen-Zuid We ontwikkelen de integrale aanpak voor Rijen-Zuid verder door. Om onze ambitie van samenwerken met, voor en door inwoners mogelijk te maken, investeren we in procesbegeleiding, coördinatie, samen leren én in de voorbereidingen voor een structurele wijkvoorziening (nieuwe locatie Hoofdkwartier) in de geplande nieuwbouw. Deze opent naar verwachting in 2025.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten programma 6

32.785

34.636

33.747

33.300

33.264

32.813

Totaal baten programma 6

7.063

7.566

7.273

7.372

7.553

7.202

-25.723

-27.070

-26.474

-25.928

-25.711

-25.610

Saldo lasten en baten programma 6

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

45

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2. 3. 4. 5. 6.

7.

8. 9.

10.

11. 12. 13.

14. 15. 16. 17.

46

Omschrijving Op basis van de vastgestelde begroting 2024 van de ABG, wordt in 2024 een hoger bedrag doorbelast aan dit programma, voornamelijk als gevolg van de CAO aanpassingen. In 2023 hebben we SPUK inburgering ontvangen, voor 2024 is deze toekenning nog niet ontvangen. Vandaar dat de baten en lasten in 2024 lager zijn geraamd. In 2023 was een eenmalig budget opgenomen voor een Programmamanager Vluchtelingen. Deze kosten werden gedekt uit Rijksmiddelen. In 2024 is een eenmalige bijdrage aan de huisvesting Scouting Rijen opgenomen. In 2023 was eenmalig een bedrag opgenomen voor de invulling Jongerenwerk Gilze. Bij de jaarstukken 2022 hebben we voor de versterking van de ondersteuning voor wijkteams € 110.000 overgeheveld van 2022 naar 2023. De lasten in 2023 zijn dus hoger dan in 2024 hetgeen leidt tot een voordeel. In de perspectiefnota 2024 is besloten om een aantal activiteiten voor 2023 te betalen uit de bestaande middelen binnen het sociaal domein: data-analyse armoede kinderen (€ 15.000), tijdelijke invulling jongerenwerk Gilze (€ 25.000) en voorzetten project Taalhuis (€ 37.000). Deze lasten zijn in 2023 dus afgeraamd in de begroting, waardoor ten opzichte van 2024 sprake is van een voordeel. In 2023 namen we deel aan het project Koplopersgemeenten. Hiervoor hadden we eenmalige lasten van € 59.000 opgenomen.

Bij de 2e turap 2022 hebben we voor het coronaherstartplan € 381.000 overgeheveld van 2022 naar 2023. In 2023 is hiervan € 50.000 uitgegeven voor het vervangen van de voorzieningen in het skatepark Gilze. De lasten in 2023 zijn dus hoger dan in 2024 hetgeen leidt tot een voordeel. Bij de jaarstukken 2022 hebben we voor het noodfonds schrijnende gevallen € 30.000 overgeheveld van 2022 naar 2023. De lasten in 2023 zijn dus hoger dan in 2024 hetgeen leidt tot een voordeel. In 2024 verwachten we hogere uitgaven in het kader van de inkomensregelingen. We verwachten hiervoor compensatie door het Rijk. In 2023 hadden we extra budget opgenomen voor de Energietoeslag. Voor deze kosten hebben we extra middelen in het gemeentefonds gehad. In 2023 hadden we extra budget opgenomen voor de bijzonder bijstand en vroegsignalering. Voor deze kosten hebben we extra middelen in het gemeentefonds gehad. De bijdrage aan de sociale werkvoorziening neemt af in verband met de afbouw van de SW regeling. In 2023 hadden we incidentele baten als gevolg van de verkoop van groeituin Floralia. Voor aanpassingen op de nieuwe locatie hebben we incidentele lasten opgenomen. Als gevolg van demografische ontwikkeling en indexering verwachten we in 2024 hogere uitgaven in het kader van de WMO. De raming voor jeugdhulp is in 2023 hoger dan in 2024, dit is met name het gevolg van de eenmalige middelen voor o.a.

het aanpakken van wachtlijsten.

L/B L

Bedrag 147

V/N N

L B L B L L L

333 274 35 35 465 25 110

V N V N N V V

L

77

N

L

59

V

L

331

V

L

30

V

L B L

288 288 559

N V V

L

42

V

L

91

V

L B L

37 267 127

V N N

L

290

V

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Bedragen x € 1.000 18. 19.

Omschrijving In 2023 waren eenmalig hogere middelen opgenomen voor dak- en thuislozen. Overige Totaal

L/B L L B

Bedrag 67 16 5 596

V/N V N N V

Indicatoren Indicator: De kosten van alle individuele voorzieningen per huishouden.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

47

Indicator: Het aantal inwoners met een individuele voorziening.

48

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en actief leven voor onze inwoners We willen bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. We werken vanuit het model voor positieve gezondheid: we focussen niet alleen op klachten en problemen maar ook op de veerkracht van mensen. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Ons beleid krijgt de komende periode een stevige impuls door het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven (GALA) Akkoord. In deze akkoorden maakten gemeenten, verzekeraars en het Rijk afspraken om: - Een gezonde generatie in 2040 te bevorderen; - Zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Om deze doelen te bereiken, wordt de nadruk verlegd van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich op meer (domeinoverstijgende) samenwerking en meer aandacht voor preventie. We realiseren ons steeds meer dat gezondheid van veel factoren afhankelijk is en daarmee ook vanuit veel perspectieven beïnvloed kan worden. In onze maatschappelijke opgaven gaan we na wat de impact kan zijn op gezondheid ('Health in all policies') . Afval Met een reductie van de hoeveelheid restafval dragen we bij aan een circulaire economie.

Dit richt zich zowel op bewoners (zie ook het VANG-programma) als op bedrijven. Op hoofdlijnen betekent dit dat we met een goede afvalscheiding inzetten op meer hoogwaardige recycling. We leggen meer nadruk op kwalitatief beter ingezamelde afvalstromen en de mogelijkheden die er zijn om afval te beperken, door inzet op preventie. Zwerfafval Ondanks eerdere berichten, ontvangen we in 2024 mogelijk toch weer een Rijksbijdrage om zwerfafval tegen te gaan. Hoe deze er uit gaat zien is niet bekend. Nadat bekend is wat de hoogte van de bijdrage is, bepalen we welke werkzaamheden we voor het tegenaan van zwerfafval kunnen uitvoeren.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

49

Riolering Klimaatverandering zorgt steeds meer voor zware regenval en droogte. Riolering is een belangrijk onderdeel in de waterketen. We maken zoveel als mogelijk werk- met- werk om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Ook koppelen we zoveel mogelijk regenwater af als er werkzaamheden aan de riolering zijn. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). In 2020 is er een nieuw vGRP voor de periode 20212025 vastgesteld. Hier benoemen we de activiteiten om de riolering te onderhouden en te verbeteren. We geven uitvoering aan het bestaand vGRP) en breiden dit uit naar een water- en rioleringsplan, waarbij we uitdrukkelijk water, bodem en klimaat meenemen. Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit is belangrijk omdat dit een rechtstreeks verband heeft met gezondheid en leefomgeving. We produceren in onze gemeente veel fijnstof vanwege een vliegveld, spoor- en autowegen. Het Schone Lucht Akkoord willen we realistisch ten uitvoering brengen. Om te weten hoe de luchtkwaliteit zich in onze gemeente ontwikkelt en wat het doet met onze gezondheid is het belangrijk om te gaan meten.

Daartoe willen we onderzoeken waar en op welke wijze de luchtkwaliteit gemeten kan worden, zodat we aan de hand daarvan maatregelen kunnen treffen op het gebied van volksgezondheid, ruimtelijke ordening, verkeer en milieu. We sluiten zoveel als mogelijk aan bij het Schone Lucht Akkoord en zetten in op voorlichting over de nadelen van houtstook. Duurzaamheid De gemeente Gilze en Rijen heeft een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. In 2024 wordt de nieuwe duurzaamheidsvisie vastgesteld. Hierin staat beschreven waar de gemeente met haar bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties samen, dichtbij en zichtbaar aan gaat werken om stappen te zetten richting een klimaatadaptieve, CO2 neutrale en circulaire gemeente.

DOELSTELLINGEN 2024 7.1 Bevorderen van een gezond en actief leven van onze inwoners De opdracht voor gemeenten in 2024 valt uiteen in twee delen waarvoor zij geoormerkte middelen ontvangen. GALA De eerste betreft het uitvoeren van een lokaal Plan voor GALA op basis van een Brede SPUK regeling waar het herijkte Sportakkoord nauw mee samenhangt. In 2023 ontwikkelden we voor onze gemeente een samenhangende aanpak op het gebied van gezondheid, sport, cultuur én de sociale basis. In ons Integraal Plan van aanpak voor GALA 'MeeDoen en MeeBewegen' staat op hoofdlijnen beschreven hoe we, samen met partners en inwoners, gaan werken aan een gezond en actief leven voor onze inwoners en hoe we de hiervoor geoormerkte middelen in zetten. In 2024 voeren we het uitvoeringsprogramma hiervoor uit. IZA De tweede betreft het bijdragen aan het Regioplan IZA van de regio Hart van Brabant. Gemeenten werken hierin regionaal samen met organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars èn patiëntenorganisaties. Regie hiervoor ligt bij de zorgverzekeraars. Onze gemeente is via de gemeente Tilburg vertegenwoordigd in deze samenwerking. Op basis van het Regiobeeld (eind juni 2023 opgeleverd) is eind december 2023 het Regioplan vastgesteld. Op basis van dit plan werken 50

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

organisaties samen aan de belangrijkste zorg en gezondheidsopgaven in onze regio. In het Regioplan staat beschreven welke onderwerpen worden opgepakt, en wat de inzet en bijdrage van de betrokken organisaties is en hoe we de voortgang hierop monitoren. Voor de bijdragen vanuit gemeenten is in de regio Hart van Brabant in de periode 2024 - 2026 een budget van ongeveer 4 miljoen per jaar beschikbaar. 7.2 Doorontwikkelen VANG-doelstellingen We sluiten aan bij de VANG-doelstellingen. Op hoofdlijnen betekent dit dat we door middel van een goede afvalscheiding inzetten op meer hoogwaardige recycling. Hiermee ligt de nadruk meer op kwalitatief beter ingezamelde afvalstromen. Daar hoort ook bij het inzetten op mogelijkheden om de hoeveelheid afval te beperken, door inzet op preventie. 7.3 Toekomstbestendige afvalinzameling Over het onderzoek, naar wat de beste vorm is om in de toekomst het inzamelen van huishoudelijk afval te organiseren, zal eind 2023 een besluit worden genomen. 2024 zal daarom in het teken staan van het implementeren van dit besluit. 7.4 Riolering: meer inzicht in het voorkomen van wateroverlast Door de motie afkoppelen is alleen gekeken naar het afkoppelen van verhardoppervlak van de riolering. Alternatieven om wateroverlast te voorkomen zijn onvoldoende bekeken. Nieuwe rekenmethoden geven een beter inzicht van de locaties van water op straat c.q. wateroverlast.

In 2023 hebben we opdracht gegeven om een nieuwe berekening uit te voeren. De uitkomsten en de consequenties verwachten we tweede helft 2024. De berekeningsresultaten vormen de basis voor de aanpassingen aan het rioolstelsel en eventueel de openbare ruimte. 7.5 Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Om de energielabels van (koop)woningen in de gemeente Gilze en Rijen te verbeteren werken we vanuit een brede aanpak. De beschikbare gelden van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) worden gebruikt om gericht (op buurt- en/of wijkniveau) slecht geïsoleerde koopwoningen (met energielabel D, E, F en G) aan te pakken. Dit doen we door samen met onze partners (woningcorporatie Leystromen, Energie Gilze Rijen) om bewoners van deze woningen zoveel mogelijk te ontzorgen, zowel financieel als procedureel. Ook stellen we een plan van aanpak op voor het verduurzamen van woningen van specifieke doelgroepen. Hieronder vallen VvE’s en monumenten. 7.6 Uitvoeren lokaal warmtebronnenonderzoek In Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) verband wordt een regionaal warmtebronnenonderzoek uitgevoerd. De uitkomsten van dit regionale onderzoek worden benut voor een verdiepend lokaal warmtebronnenonderzoek (om vast te stellen welke wijken op wat voor temperatuur met welke bron duurzaam verwarmd kunnen worden) om bij te dragen aan de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW).

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 7.1.1 7.1.2 7.2

Doelstellingen Bevorderen van een gezond en actief leven. Bevorderen van een gezond en actief leven. Doorontwikkelen VANG-doelstellingen.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Specifieke activiteit Uitvoeren van het GALA plan 'MeeDoen en MeeBewegen'. Bijdragen aan het regioplan IZA in de regio Midden-Brabant. Maatregelen nemen om te komen tot een meer hoogwaardige recycling.

51

Nr. 7.3

Doelstellingen Toekomstbestendige afvalinzameling.

7.4

Riolering: meer inzicht in het voorkomen van wateroverlast.

7.5.1

Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Gilze en Rijen.

7.5.2

Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Gilze en Rijen.

7.6

Uitvoeren lokaal warmtebronnenonderzoek

Specifieke activiteit Implementeren van het besluit over het onderzoek afvalinzameling. Consequenties berekeningsresultaten vertalen naar benodigde maatregelen en deze input doorvertalen naar meerjarenprogramma. Stimuleren van bewoners om slecht geïsoleerde (koop)woningen aan te passen naar de isolatiestandaard op basis van vastgesteld plan van aanpak (1e tranche). Vaststellen plan van aanpak voor verduurzamen van woningen van doelgroepen die niet onder ‘de aanpak energiearmoede’ vallen. Informeren over de resultaten van het onderzoek.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.7 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken voor de gemeente uit op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.8 Bijdragen aan een gedragen luchthavenbesluit Wij zijn blij met de vliegbasis Gilze-Rijen binnen onze gemeentegrenzen, maar willen niet dat de overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise) toeneemt. Ook willen we dat de contouren zo min mogelijk over onze dorpskernen vallen en op die manier onder andere bouwmogelijkheden beperken. We hebben daarom overleg met het ministerie van Defensie om te lobbyen voor en te ondersteunen op de weg naar een gedragen luchthavenbesluit. Hiervoor is een onafhankelijke procesbegeleider betrokken, en worden met inwoners, Defensie en de gemeente zogenaamde overlegtafels gehouden. Daaruit volgt dat we nu met dezelfde partijen aan het onderzoeken zijn of we tot een convenant als voorloper op het Luchthavenbesluit kunnen komen. Ook zijn de uitkomsten van het Rattle-Noise onderzoek inmiddels bekend.

Hieruit volgt dat de theoretische onderzoeken correct zijn, en dat nu het vervolg gestart kan worden, het uitvoeren van de maatregelen bij woningen die getroffen worden door Rattle-Noise. 7.9 Schone Lucht Akkoord In het coalitieprogramma 2022-2026 is opgenomen dat we zoveel als mogelijk aansluiten bij het Schone Lucht akkoord. 7.10 Riolering en Water In 2024 leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering. We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering. Uiteindelijk streven we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging.

52

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

7.11 Uitvoering geven aan strategisch actieplan In 2024 wordt de nieuwe duurzaamheidsvisie vastgesteld. Deze visie bevat een strategisch actieplan. We gaan met de samenleving, dichtbij en zichtbaar aan de slag met activiteiten uit dit strategisch actieplan, vertaald in een tweejaarlijks uitvoeringsplan. 7.12 Bewustwording en stimuleren van bewoners en bedrijven om zelf maatregelen te treffen op het gebied van co2 reductie en klimaatadaptatie, circulariteit We blijven activiteiten organiseren, communicatiecampagnes opzetten, subsidieregelingen en leningen aanbieden en de afhandeling verzorgen. Bovendien continueren we een digitaal loket voor inwoners. 7.13 Effecten van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast, droogte, overstroming) verminderen of voorkomen Wij blijven samen met onze partners (in regioverband) uitvoering geven aan de regionale klimaatagenda, door het borgen van klimaatadaptatie in beleid en projecten in de openbare ruimte. 7.14 Uitvoering geven aan de energietransitie We dragen in 2024 in regionaal verband bij aan de uitvoering van de REKS en het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS BV. Samen met onze partners bekijken we bovendien waar uitbreiding van de wijkaanpak mogelijk is door uitvoering te geven aan de Transitievisie Warmte (TVW). 7.15 Circulariteit bij bedrijven stimuleren We werken samen met partijen (o.a.

Midpoint Brabant en ondernemersverenigingen) om de circulariteit bij bedrijven verder te stimuleren. We zoeken samenwerking in de regio om de circulaire economie in onze gemeente te stimuleren. In een circulaire economie worden producten en grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Nieuwe grondstoffen worden (indien ze benodigd zijn) op een duurzame manier gewonnen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten programma 7

5.818

7.314

6.562

6.550

6.047

6.077

Totaal baten programma 7

4.528

5.406

4.770

4.842

4.305

4.299

Saldo lasten en baten programma 7

-1.290

-1.908

-1.793

-1.708

-1.742

-1.778

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

53

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4.

5. 6.

7. 8.

Omschrijving Door stijgende rentetarieven is de omslagrente gestegen. Hierdoor rekenen we hogere rente toe aan de investeringen op het gebied van volksgezondheid en milieu. In 2024 is de bijdrage aan de GGD hoger dan in 2023. Dit komt met name door indexeringen van de bijdrage. In 2023 hadden we zowel de baten als de lasten van het lokaal preventieakkoord opgenomen in de begroting. In de perspectiefnota 2023 hadden we voor 2023 incidenteel € 25.000 opgenomen voor een onderzoek naar de toekomstige manier van afvalinzameling. Daarnaast hadden we in de 1e turap 2023 incidenteel € 134.000 opgenomen voor de naheffing van Attero. Tot slot waren de kosten van compensabele BTW in 2023 hoger dan in 2024 (€ 24.000). Deze oorzaken zorgen ervoor dat de lasten voor afval in 2023 € 183.000 hoger zijn begroot dan in 2024. Doordat dit effect wordt verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In 2024 is de bijdrage aan de Omgevingsdienst hoger dan in 2023. Dit komt met name door indexering van de bijdrage. Bij de jaarstukken 2022 hebben we voor duurzaamheid € 263.000 overgeheveld van 2022 naar 2023. De lasten in 2023 zijn dus hoger dan in 2024 hetgeen leidt tot een voordeel.

Daarnaast hebben we bij de perspectiefnota 2023 voor het jaar 2023 € 25.000 incidenteel opgenomen om de warmte transitie en circulaire economie verder uit te werken. Deze lasten hebben we niet in 2024 waardoor sprake is van een aanvullend voordeel. In 2023 hebben we eenmalig baten en lasten in het kader van de Aanpak Energiearmoede. Overige afwijkingen. Totaal

54

L/B L

Bedrag 31

V/N N

L

99

N

L B L B

20 20 183 183

V N V N

L

32

N

L

288

V

L B L B

429 429 1 10 115

V N N N V

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Indicatoren Indicator: Hoeveelheid KG restafval per inwoner per jaar.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

55

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor een vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat inwoners en bedrijven meedoen. De Omgevingswet zien we als een kans om hen actief te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

DOELSTELLINGEN 2024 8.1 Ontwikkelen Omgevingsvisie Het is voor een gemeente wettelijk verplicht om uiterlijk op 1 januari 2027 één – door de gemeenteraad – vastgestelde Omgevingsvisie te hebben. In deze visie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. In 2022 is – met participatie van inwoners – gestart met het ontwikkelen van een Omgevingsvisie. De vaststelling van de Omgevingsvisie vindt plaats in 2024. 8.2 Verkennen herontwikkelingsmogelijkheden binnen stedelijk gebied en afwegen aankoop strategische gronden Binnen het bestaande woongebied van Rijen liggen diverse gebieden waarvoor herstructurering te overwegen is om zo in een deel van de woningopgave te kunnen voorzien. In 2024 gaan we in een aantal gebieden met grondeigenaren in gesprek om te bekijken of er kansen zijn om deze gebieden samen aan te pakken. Daar waar we samen kansen zien, vertalen we die in een kansenkaart. Om in de toekomst over voldoende bouwlocaties (voor woningbouw of bedrijventerrein) te beschikken, bekijken we of het wenselijk is om als gemeente strategische aankopen van gronden en/of gebouwen te doen. Hierbij houden we rekening met de inhoud van de nog vast te stellen Omgevingsvisie. 8.3 Ontwikkelen Paraplubestemmingsplan Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking.

We leggen in 2023 een ontwerp paraplubestemmingsplan ter inzage zodat gewijzigd(e) wet- en regelgeving en beleid (onder meer over archeologie en parkeren) goed overgaat naar het Omgevingsplan. Het Paraplubestemmingsplan wordt in 2024 vastgesteld.

56

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

8.4 Ontwikkelen Programma WonenPlus (vervolg) Wonen is een belangrijk thema in de huidige raadsperiode. In de gemeente Gilze en Rijen streven we naar voldoende betaalbare en comfortabele woningen voor alle inwoners in alle levensfasen. Om dit te realiseren is een integrale aanpak nodig, omdat het thema Wonen meerdere beleidsdomeinen raakt. Kader en richting worden mede bepaald via o.a. de SRBT-woondeal, regionale woningmarktonderzoeken en de regionale woonzorgvisie. In de nog op te stellen WoonvisiePlus (Q12024) formuleren we de lokale ambities als bouwsteen voor de omgevingsvisie. De WoonvisiePlus vertalen we naar een programma om daarmee verder uitvoering te geven aan het woonbeleid in de gemeente. 8.5 Ontwikkelen locatie flexwoningen De woningnood is groot. Flexwoningen bieden mogelijk een praktische oplossing. We gaan – in afstemming met de woningcorporatie en de regio en met oog voor de flexibele woonvormen zoals vastgesteld in de WoonvisiePlus – een plan ontwikkelen op basis van geschikte locaties. 8.6 Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen) De gemeente Gilze en Rijen wil een spoorzone ontwikkelen waar het goed en veilig wonen, werken en reizen is. Centraal staan de verbetering van de stationsomgeving, de verbinding met de rest van de gemeente en de bereikbaarheid en ontwikkeling van Rijen Zuid.

De gemeente wil een veilige oversteek voor Fietsers en voetgangers, een aantrekkelijk gebied, veilige perrons, een verlaging van de geluidsbelasting en een frisse, groene en moderne uitstraling van de stationsomgeving die past binnen de kern Rijen. Dit streven is vertaald in een bestemmingsplan dat in 2023 is vastgesteld, met als onderlegger een goedgekeurde kostennota op basis van financiële prognoses. Eind 2024 wordt na de beslissing over realisatie en de contracteringsstrategie - het ontwerp van de Spoorzone vastgesteld. 8.7 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen) In 2023 heeft de gemeenteraad naar aanleiding van ingestelde beroepen (en dus het ontbreken van een onherroepelijk bestemmingsplan) een wijzigingsbesluit genomen en is een verweerschrift ingediend bij de Raad van State. Parallel aan het genomen besluit en het ingediende verweerschrift is de civieltechnische aanbesteding in gang gezet, zodanig dat we direct na de positieve uitspraak van de Raad van State hebben kunnen starten met de aanbesteding (en daarna het bouwrijp maken van de locatie). 8.8 Herinrichten openbare ruimte Rijen-Zuid (zgn. Militaire wijk) (Rijen) In 2022 is woningcorporatie Leystromen gestart met de renovatie en sloop van het eerste deel van de woningen in de Militaire wijk. Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk.

In 2023 zijn ook de te behouden woningen gerenoveerd en is het definitief ontwerp voor het openbaar gebied afgerond. In 2024 worden de eerste fase van nieuwbouwwoningen opgeleverd en een deel van het openbaar gebied woonrijp gemaakt. In 2025 en 2026 volgen dan de overige nieuwbouwwoningen en het openbaar gebied. 8.9 Ontwikkelen Blokske 2/Veenstraat (Molenschot) We zijn in 2023 gestart met de bestemmingsplanprocedure om de ontwikkeling van starterswoningen en een woonzorgconcept mogelijk te maken. Deze ontwikkeling draagt bij aan de leefbaarheid van Molenschot. Het ontwerp bestemmingsplan brengen we in 2023 in procedure en wordt in 2024 vastgesteld. Nadat het bestemmingsplan onherroepelijk is geworden kan gestart worden met de realisatie van de woningen. 8.10 Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten) Provincie Noord-Brabant gaat de N282 bij Rijen en Hulten verbreden. Na de verbreding gaat de provinciale weg niet meer door Hulten maar om Hulten heen. Dit biedt kansen om Hulten opnieuw Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

57

en autoluw in te richten en daarmee de leefbaarheid in en om Hulten te verbeteren. Samen met een bewonerswerkgroep, de provincie en andere partners werkt de gemeente aan een ontwerp voor een herinrichting van Hulten. Het ontwerp voor de autoluwe herinrichting is gereed maar door stikstofproblematiek kan het autoluw maken van Hulten nog niet plaatsvinden. De provincie en gemeente kijken samen met bewoners naar tijdelijke maatregelen en wat nog wel uitgevoerd kan worden en maakt hiervoor een aangepast ontwerp. Zodra het kan wordt Hulten autoluw gemaakt. De Provincie Noord-Brabant zal in 2024 het deel van de verdubbeling van de N260-N282 wat wel mogelijk is realiseren. 8.11 Woningbouw Hulten, locatie Oude Baan In 2021 is de Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd (op een locatie aan de Oude Baan). De grondeigenaren zijn momenteel een woningbouwplan aan het voorbereiden, met in achtneming van de specifieke situatie van de vliegbasis Gilze-Rijen en de daarmee gepaard gaande overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise). We streven ernaar in 2024 te starten met een wijziging Omgevingsplan. 8.12 Hergebruiken of -ontwikkelen schoollocatie Hulten In 2024 verkennen we samen met de inwoners van Hulten de mogelijkheden van hergebruik of herontwikkeling van het vrijgekomen schoolgebouw (basisschool 'De Drie Musketiers').

8.13 Ontwikkelen gebiedsvisie De Moerstraat Rijen (vervolg) We stellen voor het gebied De Moerstraat een gebiedsvisie op. Een gebiedsvisie is een verkenning van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van een locatie. Het vormt een kader voor de ontwikkeling van een gebied en bevat uitgangspunten die uiteindelijk meegenomen worden in het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan). We zijn in 2023 gestart met het opstellen van de gebiedsvisie. We zien dit niet als een solitaire visie, maar in samenhang met de andere ontwikkelingen in de omgeving. De gebiedsvisie wordt in 2024 vastgesteld. 8.14 Ontwikkelen integrale gebiedsvisie Rimpelaar Er is een integrale gebiedsvisie nodig voor het gebied Rimpelaar. Het gebied ligt grotendeels in de gemeente Gilze en Rijen maar heeft ook betrekking op Bavel AC. Er spelen in dit gebied verschillende initiatieven vanuit ondernemers en bewoners, maar er liggen ook opgaven vanuit het Rijk en de Provincie. Onderlinge afstemming, verbinding en duidelijkheid zijn daarom belangrijk. Met een integrale gebiedsvisie kunnen enerzijds de initiatieven vanuit ondernemers worden gefaciliteerd. Anderzijds kan er zo uitwerking aan de opgaven vanuit het Rijk en Provincie worden gegeven. Gemeente Gilze en Rijen neemt deel aan de visievorming voor het gebied.

8.15 Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Vooralsnog treedt per 1 januari 2024 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor. In 2022 hebben we, voor zover mogelijk, de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld gebracht en de systemen aangepast. In 2024 gaan we echt werken met de nieuwe wet en zorgen dat de inwoners en ondernemers de juiste dienstverlening krijgen.

58

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 8.1 8.2

Doelstelling Specifieke activiteit Ontwikkelen Omgevingsvisie. Vaststellen Omgevingsvisie. Verkennen Ontwikkelen kansenkaart. herontwikkelingsmogelijkheden binnen stedelijk gebied en afwegen aankoop strategische gronden. 8.3 Ontwikkelen Paraplubestemmingsplan. Vaststellen Paraplubestemmingsplan. 8.4.1 Ontwikkelen Programma WonenPlus voor Vaststellen WoonvisiePlus. de gemeente Gilze en Rijen. 8.4.2 Ontwikkelen Programma WonenPlus voor Vaststellen uitvoeringsagenda. de gemeente Gilze en Rijen. 8.5 Ontwikkeling locatie flexwoningen. Planontwikkeling starten. 8.6.1 Ontwikkelen Programma Spoorzone Vaststellen beslissing over realisatie. (Rijen). 8.6.2 Ontwikkelen Programma Spoorzone Vaststellen contracteringsstrategie. (Rijen). 8.6.7 Ontwikkelen Programma Spoorzone Vaststellen (en gereedmaken voor (Rijen). aanbesteding van) ontwerp Spoorzone. 8.7 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen). Starten met bouwrijp maken fase 1 (afhankelijk uitspraak Raad van State). 8.8 Herinrichten openbare ruimte Rijen-Zuid Uitvoeren herinrichting 1e deel openbare (zgn. Militaire wijk). ruimte. 8.9 Ontwikkelen Blokske 2/Veenstraat Vaststellen bestemmingsplan. (Molenschot). 8.10.1 Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten). Deels verdubbelen N260-N282 binnen mogelijkheden stikstofwetgeving. 8.10.2 Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten). Uitwerken tijdelijke maatregelen voor Hulten. 8.11 Woningbouw Hulten.

Opstellen wijziging omgevingsplan. 8.12 Hergebruiken of -ontwikkelen Uitvoeren verkenning. schoollocatie Hulten. 8.13 Ontwikkelen gebiedsvisie De Moerstraat Vaststellen visie. (Rijen). 8.14 Ontwikkelen integrale gebiedsvisie Vaststellen visie. Rimpelaar. 8.15 Voorbereiding invoering Wet De consequenties van de Wet voor de kwaliteitsborging voor het bouwen. vergunningverlening en het (bouw-) toezicht monitoren en dienstverlening garanderen.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.16 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH; en 3. een jaarverslag VTH .

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

59

De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2019 is het beleidsplan 2020-2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij starten in 2023/ 2024 met het opzetten van het beleidsplan voor de jaren 2024 en verder. Aanpassing werkwijze vergunningen aan Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2024 gaan we dit verder toepassen en gebruikmaken van het nieuwe softwarepakket maar houden "de winkel open" en zorgen dat de inwoner zo goed mogelijk wordt geholpen bij het (aan)vragen. Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet treedt 1 januari 2024 in werking. Bij de inwerkingtreding van deze wet gaat ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor. In 2023 hebben we, voor zover mogelijk, de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld gebracht en de systemen aangepast. Zodra de wet in werking treedt gaan we echt werken met de nieuwe wet en zorgen dat de inwoners en ondernemers de juiste dienstverlening krijgen. 8.17 Omgevingswet Implementatie Omgevingswet De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024.

De werkzaamheden in 2024 staan voornamelijk in het teken van optimaliseren van de werkprocessen, begeleiden van klanten en het oplossen van eventuele kinderziektes die de een dergelijk grote wetswijziging met zich mee kan brengen. Tevens werken we in 2024 verder aan de Omgevingsvisie, die in de loop van 2024 wordt vastgesteld. Structurele effecten Omgevingswet De Omgevingswet beoogt een actueel, integraal, dynamisch, gebiedsgericht en samenhangend stelsel van kerninstrumenten, zoals de Omgevingsvisie, Programma’s en Omgevingsplan. Om dit te bereiken gaan we ons structureel anders organiseren en de structurele financiële gevolgen van de Omgevingswet in kaart brengen inclusief het effect op de leges. 8.18 Prestatieafspraken met woningcorporatie Leystromen We bereiden bestuurlijk en ambtelijk samen met woningcorporatie Leystromen de prestatieafspraken 2025 voor. De voorbereiding bestaat uit het opstellen van de afspraken en het (intern) afstemmen van de daaraan gekoppelde uitvoeringsagenda. 8.19 Regionale samenwerking thema wonen We nemen, bestuurlijk en ambtelijk, deel aan regionale overlegstructuren en maken hier optimaal gebruik van om onze ambities te verwezenlijken. Zo maken we o.a. (via de woontafel) deel uit van het kernteam wonen van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) en sluiten we aan bij (ambtelijk) overleg over wonen (en zorg) in de regio Hart van Brabant.

8.20 Invoeren Wet Goed Verhuurderschap De Rijksoverheid wil door middel van nieuwe wetgeving gemeenten meer grip geven op de lokale woningmarkt. De Wet Goed Verhuurderschap is inmiddels vastgesteld; als gevolg hiervan zijn we verplicht een meldpunt in te richten, waar huurders problemen met hun verhuurder kunnen melden. Bij overtreding van deze wet is een gemeente verplicht over te gaan tot handhaving. De verdere uitwerking van de wet vraagt om een integrale aanpak met betrokkenheid van verschillende disciplines (o.a. Handhaving, Wonen, Sociaal Domein en Juridische Zaken). Daarnaast ontwikkelt de

60

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Rijksoverheid de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting; over de verplichtingen en instrumenten die hieruit voortkomen volgt in 2024 meer duidelijkheid. 8.21 Ontwikkelen Vliegende Vennen Noordoost, fase III (Rijen) We zijn in 2021 gestart met het bouwrijp maken van Vliegende Vennen Noordoost fase III. In 2022 zijn we begonnen met de uitgifte van de eerste gronden voor deze wijk. In 2024 wordt de wijk, gefaseerd, woonrijp gemaakt. Het laatste deel zal in 2025/2026 woonrijp zijn. 8.22 Ontwikkelen Wendel Zuid, (Gilze) We zijn in 2022 gestart met het bouwrijp maken van Wendel Zuid en de uitgifte van de eerste gronden voor deze wijk. De woningen in het noordelijk gedeelte zijn eind 2023 opgeleverd. In 2023 is ook gestart met de bouw van het middelste gedeelte . In 2024 verwachten we de start van de woningbouw voor de vrije kavels. In 2025 wordt de wijk woonrijp gemaakt. 8.23 Transitie buitengebied | gebiedsgerichte aanpak Ulvenhoutse Bos Het Ulvenhoutse Bos is een Natura 2000-gebied in de gemeente Breda. Het bos heeft te maken met een te hoge stikstofdepositie en verdroging. Mede daardoor worden kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald en vergunningen niet verleend. De provincie Noord-Brabant heeft een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) ontwikkeld om met gebiedspartners te werken aan natuurherstel in Natura 2000gebieden.

Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de Natura 2000-gebieden zelf, maar ook naar het gehele beïnvloedingsgebied daarvan. In het geval van het Ulvenhoutse Bos ligt een deel van de gemeente Gilze en Rijen (en Alphen-Chaam) in dit beïnvloedingsgebied. Wij werken als gemeente op bestuurlijk en ambtelijk niveau mee in deze gebiedsgerichte aanpak. 8.24 Meewerken aan beekdalherstel Wouwervallei Een burgerinitiatief zet zich in om de Gilzewouwerbeek klimaatadaptief te maken en de natuurwaarden te verhogen. Dit gebeurt in samenwerking met de gemeente Gilze en Rijen, gemeente Breda, Waterschap en Brabants Landschap (via een intentieovereenkomst). Een werkgroep onderzoekt momenteel de mogelijkheden om in overleg met grondeigenaren te komen tot grondruil. Dergelijke grondruil moet bijdragen aan de realisatie van het totale traject voor beekherstel. 8.25 Ecologische verbindingszone Groote Leij/Natuurnetwerk Brabant Voor de realisatie van de ecologische verbindingszone (EVZ) Groote Leij is in 2023 een (alternatief) tracé aan de noordzijde uitgewerkt en ter goedkeuring voorgelegd aan provincie Noord-Brabant. De provincie heeft het alternatieve tracé opgenomen in haar beleid. Het doel is om in 2027 de EVZ gerealiseerd te hebben.

8.26 Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap (nu Stila, voorheen Stika) subsidieert particulieren om landschapselementen aan te leggen en te beheren. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor particulieren die gebruik willen maken van de regeling. 8.27 Regionale en provinciale visievorming Rijk en provincie hebben nieuwe planvormen en werkvormen geïntroduceerd in de NOVI (Nationale omgevingsvisie) en NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra). Tegelijk zijn er diverse nationale programma’s gelanceerd of in voorbereiding. Provincies en gemeenten worden gevraagd op hun eigenschaalniveau keuzes te maken en voorstellen te doen aan het Rijk ten behoeve van bijvoorbeeld het MIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en klimaat), de PLG (Programma Landelijk Gebied) en het Ruimtelijke Voorstel. Binnen de SRBT (Stedelijke Regio Breda-Tilburg) hebben we met 19 gemeenten en 4 waterschappen in samenspraak met Provincie en Rijk ontwikkelprincipes Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen