GLR Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Datum: 10 oktober 2023 Zaaknummer: 1045246 Gemeente Gilze en Rijen Postbus 73 5120 AB Rijen Bezoekadres: Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen Telefoonnummer 14 0161 Email: info@gilzerijen.nl website: www.gilzerijen.nl
Voorwoord Beste inwoners, In deze begroting laten we zien wat we in 2024 gaan doen om het hoge voorzieningenniveau in onze groene en uniek gelegen gemeente te behouden en te versterken. Dat doen we bijvoorbeeld samen met u, onze medewerkers in de ABG-organisatie en onze partners in de dorpen en de regio. Deze begroting is ook een duidelijke signaal aan Den Haag. Het kabinet stelt vanaf 2026 aanzienlijk minder geld beschikbaar aan gemeenten. Tegelijkertijd blijft het kabinet een beroep doen op de gemeente om veel taken en extra taken uit te voeren. In deze begroting vertaalt zich dat in een begrotingstekort voor de jaren vanaf 2026. Onze gemeentelijke financiën zijn vanaf 2026 onvoldoende om het huidige takenpakket uit te voeren. Hiermee geven we gehoor aan een oproep aan VNG om het kabinet te bewegen deze maatregel terug te draaien. We vinden het belangrijk dat mensen voor zichzelf kunnen zorgen en rond kunnen komen. Helaas is dat voor steeds meer mensen lastig. We willen hen sneller en beter helpen. Daarom werken we aan meer bekendheid van de bestaande minimaregelingen en het Budgetcafé én verruimen we de meedoen-regeling. We maken geld vrij om antwoord te kunnen blijven geven op vraagstukken zoals ondermijning, sociale crisissen en verward gedrag. Ook in 2024 blijven we verduurzamen. We zijn gestart met een wijkgerichte aanpak voor woningisolatie.
We richten ons op inwoners met een slecht geïsoleerde woning en bieden hen informatie en ondersteuning. Zo kan iedereen aan de slag om de woning te verduurzamen. We zorgen voor meer activiteiten en voorzieningen voor de jeugd. Voorbeelden daarvan zijn een nieuw skatepark in Rijen, een vernieuwde skatebaan in Gilze, een bijdrage aan de renovatie van het scoutinggebouw in Rijen en een tijdelijke jongerenvoorziening in Gilze. We kijken er naar uit om samen invulling te gaan geven aan deze begroting. Met vriendelijke groet,
Het college van burgemeester en wethouders Gilze en Rijen, 10 oktober 2023
Inhoudsopgave Voorwoord....................................................................................................................................3 Inhoudsopgave..............................................................................................................................4 Inleiding ........................................................................................................................................5 Beleidsbegroting ......................................................................................................................... 10 Programmaplan .................................................................................................................
11 Bestuur en ondersteuning ...........................................................................................................12 Veiligheid......................................................................................................................................16 Verkeer, vervoer en waterstaat ...................................................................................................20 Economie......................................................................................................................................27 Onderwijs .....................................................................................................................................31 Sport, cultuur en recreatie ...........................................................................................................34 Sociaal domein .............................................................................................................................41 Volksgezondheid en milieu ..........................................................................................................49 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing..............................................56 Algemeen .....................................................................................................................................64
Subsidies.......................................................................................................................................69 Paragrafen ......................................................................................................................... 71 Lokale heffingen ...........................................................................................................................72 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................79 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................88 Financiering ..................................................................................................................................91 Bedrijfsvoering .............................................................................................................................93 Verbonden partijen ......................................................................................................................96 Grondbeleid .................................................................................................................................98 Wet Open Overheid ...................................................................................................................106
Financiële begroting .................................................................................................................. 107 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................................108 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................110 Overzicht van reserves en voorzieningen ..................................................................................114 Overzicht mutaties reserves ......................................................................................................116 Investerings- en financieringsstaat ............................................................................................117 Meerjarige balans ......................................................................................................................118 EMU-Saldo..................................................................................................................................119 Taakveldindeling ........................................................................................................................120 Financiële beleidsuitgangspunten .............................................................................................124 Bijlagen
..................................................................................................................................... 126 BBV Indicatoren .........................................................................................................................127 Lijst van gebruikte afkortingen ..................................................................................................135
Inleiding In deze inleiding lichten we de aanpassingen toe van het financieel meerjarenperspectief na het vaststellen van de 2de tussentijdse rapportage 2023, specifiek de meerjarenraming 2024-2027 die hierin genoemd staat. Algemeen Meerjarige uitgangspunten Voordat wij dieper ingaan op het financieel meerjarenperspectief 2024-2027 lichten we in het kort de meerjarige uitgangspunten toe. Inkomsten Bij het opstellen van de begroting bepalen wij jaarlijks het indexcijfer waarmee wij onze inkomsten aanpassen. Wij doen dit aan de hand van de indexcijfers die in de meicirculaire worden genoemd. Hieronder zetten we de cijfers uit de vorige begroting af tegen de actuele cijfers uit de meicirculaire die voor deze begroting gelden:
2022 2023 2024
Raming begroting 2023 5,2 % prognose 2,4 % prognose 2,4 % prognose
Raming begroting 2024 5,2 % werkelijk 3,0 % prognose 3,1 % prognose
Aanpassing 0% + 0,6 % + 0,7 %
De index voor 2022 is onveranderd en daarom hoeft er geen aanpassing gedaan te worden. De index voor 2023 is naar boven bijgesteld met 0,6 % (was 2,4 % wordt 3,0 %). Omdat we de tarieven 2023 niet meer kunnen aanpassen wordt het tarief voor 2024 daarom gecorrigeerd. Hiermee komt de indexering voor 2024 uit op 3,1 % (regulier) + 0,6 % (bijstelling over 2023) = 3,7 %. Voor de jaren ná 2024 gaan we uit van de volgende indexering: 2,5 % in 2025, 2,4 % in 2026 en 2,3 % in 2027 en volgende jaren. Doordat de index nu hoger ligt dan wat tot nu toe in de meerjarenbegroting was opgenomen, leidt dit tot een structureel voordeel. Dit is verwerkt in deze begroting. Uitgaven Voor de out-of-pocket-kosten hebben wij de middelen voor indexering op één centrale post geraamd. De omvang van de stelpost indexeringen is gebaseerd op de aanspraken vanuit afgelopen jaren en de indexering zoals vermeld in de circulaires van het gemeentefonds. In de 2e tussentijdse rapportage 2023 kunt u het verloop van deze stelpost indexeringen zien. Bijdrage ABG In de kaders 2024 / begroting 2024 van de ABG organisatie zijn de volgende uitgangspunten toegepast: 2024 2025 2026 2027 Indexering salarissen 3,90% 3,80% 3,60% 3,60% Indexering ICT 5,00% 5,00% 5,00% 5,00% Indexering overige uitgaven 2,40% 2,40% 1,90% 1,90%
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
5
Financieel meerjarenperspectief 2024-2027 Het vertrekpunt voor de begroting 2024 is de Perspectiefnota 2024, specifiek de meerjarenraming 2024-2027 die hierin genoemd staat. Dit startpunt is als volgt opgebouwd:
Onderdeel
Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2024 2025 2026 2027
A. Meerjarenbegroting 1ste tussentijdse rapportage 2023
-351
-577
-2.507
-1.504
B. Saldo perspectiefnota 2024
468
862
59
-2.861
C. Amendementen Perspectiefnota 2024
-13
-80
-80
-43
104
205
-2.528
-4.408
TOTAAL MEERJARENBEGROTING 2022-2025
Financiële aanpassingen Ten opzichte van de totale meerjarenbegroting 2024-2027 hierboven genoemd (het startpunt voor deze begroting), hebben in het begrotingstraject een aantal aanpassingen plaatsgevonden.
1. Actualiseren kapitaallasten 2. Gesloten circuit onderwijs 3. Overige Totaal financiële bijstellingen
Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2024 2025 2026 2027 2 43 41 -11 0 0 0 -96 -14 -1 -2 -1 -12 42 39 -108
Toelichting: 1. Actualiseren kapitaallasten In onze meerjarenbegroting zitten zowel de kapitaallasten verwerkt van investeringen die in het verleden zijn gedaan als kapitaallasten van investeringen die nog lopen. Jaarlijks actualiseren wij deze investeringen, waarbij we kijken naar de temporisering. Op basis van het verwachte investeringstempo (welke bedragen worden in welke jaren geïnvesteerd), hebben we de kapitaallasten in deze begroting aangepast. 2. Gesloten circuit onderwijs In het verleden is het Integraal Huisvesting Plan onderwijs “2010 – 2020” vastgesteld en uitgevoerd. De kapitaallasten van de investeringen die in dit plan benoemd waren, dekte we enerzijds vanuit de bestemmingsreserve onderwijs (ook wel het gesloten circuit onderwijs genoemd) en anderzijds vanuit de lopende exploitatiebegroting. In de loop van 2027 is de bestemmingsreserve onderwijs leeg. Dit betekent dat we vanaf dat moment de volledige kapitaallasten moeten dekken vanuit de lopende exploitatiebegroting. Ná de verwerking van bovenstaande financiële aanpassingen ontstaat onderstaand financieel meerjarenperspectief: Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2024
2025
2026
2026
Saldo meerjarenbegroting 2024-2027
104
205
-2.528
-4.408
Financiële aanpassingen
-12
42
39
-108
Bijgestelde meerjarenbegroting 2024-2027
92
247
-2.489
-4.516
6
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Weerstandsvermogen Situatie perspectiefnota 2024: Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen
2023
2024
2025
2026
2027
Algemene reserve
4,7
4,1
4,3
4,5
4,5
2028 4,5
Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5
-0,2
-0,2
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
Subtotaal
4,5
3,9
4,2
4,4
4,4
4,4
Algemene reserve GREX
0,1
3,5
4,0
4,7
5,3
5,2
Risico's GREX
-2,8
-2,7
-2,7
-2,6
-2,6
-2,5
Subtotaal
-2,7
0,8
1,3
2,1
2,7
2,7
Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut
1,9
4,7
5,5
6,5
7,2
7,1
Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief
1,6
2,7
3,0
3,4
3,7
3,8
Stille reserves
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
Onbenutte belastingcapaciteit
0,2
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
Risico's algemene dienst met klassen 1-2
-1,5
-1,5
-1,5
-1,4
-1,4
-1,4
Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut
0,1
0,1
0,1
0,1
0,3
0,3
Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief
1,1
1,1
1,1
1,1
1,2
1,2
Totaal weerstandsvermogen absoluut
2,0
4,8
5,6
6,6
7,4
7,4
Totaal weerstandsvermogen relatief
1,44
2,11
2,32
2,59
2,84
2,89
De conclusies bij deze perspectiefnota 2024 waren: •
Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen de 1,44 en 2,89. Voor het jaar 2023 is sprake van waarderingscijfer B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;
•
Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen 1,6 en 3,8. Voor het jaar 2023 is sprake van waarderingscijfer B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2.
Situatie begroting 2024: Wanneer we dit meerjarig verloop van het weerstandsvermogen actualiseren, dan ontstaat onderstaand beeld:
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
7
Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen Algemene reserve (*) Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5
2023 4,6 -0,6
2024 4,1 -0,6
2025 4,2 -0,5
2026 4,7 -0,5
2027 4,7 -0,5
2028 4,7 -0,5
Subtotaal
4,0
3,5
3,7
4,2
4,2
4,2
Algemene reserve GREX (*) Risico's GREX
0,0 -2,0
3,3 -2,0
3,9 -1,9
4,6 -1,9
5,1 -1,8
5,7 -1,8
Subtotaal
-2,0
1,3
2,0
2,7
3,3
3,9
Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief
2,0 1,8
4,9 2,9
5,7 3,3
6,9 3,9
7,5 4,3
8,2 4,7
Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Risico's algemene dienst met klassen 1-2
1,4 0,4 -1,3
1,4 0,4 -1,2
1,4 0,6 -1,2
1,4 0,6 -1,2
1,4 0,7 -1,2
1,4 0,8 -1,1
Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief
0,6 1,5
0,6 1,5
0,8 1,7
0,8 1,7
1,0 1,8
1,1 2,0
Totaal weerstandsvermogen absoluut
2,6
5,5
6,5
7,8
8,5
9,3
Totaal weerstandsvermogen relatief 1,67 2,47 2,78 3,18 3,45 3,76 (*) In 2023 verwachten we op basis van de begroting € 200.000 te moeten overhevelen van de algemene reserve naar de algemene reserve GREX omdat deze anders negatief wordt. Wanneer dit ook bij het opstellen van de jaarstukken 2023 het geval is, zullen we deze boeking daadwerkelijk doorvoeren en melden we dit in de jaarstukken 2023.
De nieuwe conclusies bij deze begroting 2024 zijn: •
Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen de 1,67 en 3,76. Voor het jaar 2023 is sprake van waarderingscijfer B (Ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;
•
Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen 1,8 en 4,7. Voor het jaar 2023 is sprake van waarderingscijfer B ( Ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2.
We kunnen stellen dat het weerstandsvermogen nu (begroting 2024) beter is geworden dan ten tijde van de perspectiefnota 2024. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de perspectiefnota 2024 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 7,4 miljoen (2,89 relatief), waar dit nu bij de begroting 2024 € 9,3 miljoen (3,76 relatief) is. Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gestegen met € 1,9 miljoen (0,87 relatief). Hieronder wordt dit op hoofdlijnen verklaard: •
• •
8
Zoals al eerder gezegd in deze paragraaf is de totale uitkomst van geschatte risico’s gedaald met ca. € 700.000. Dit wordt vooral veroorzaakt door lagere risico’s voor de grondexploitatie en dan met name voor Midden Brabant Poort fase 2. Hierdoor verbetert het weerstandsvermogen met € 0,7 miljoen; De onbenutte belastingcapaciteit is gestegen als gevolg van de stijging van het artikel-12 percentage, waarmee wij deze capaciteit berekenen. Hierdoor verbetert het weerstandsvermogen met € 0,5 miljoen; De stille reserves zijn gestegen als gevolg van de hogere WOZ-waarden. Hierdoor verbetert het weerstandsvermogen met € 0,1 miljoen;
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
• •
De resultaten van de grondexploitaties in de periode 2023 t/m 2028 zijn beter dan gedacht ten tijde van de perspectiefnota 2024. Hierdoor verbetert het weerstandsvermogen met € 0,3 miljoen; Overige € 0,3 miljoen voordeel.
Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
9
Beleidsbegroting
10
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Programmaplan
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
11
Bestuur en ondersteuning
Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? Dienstverlening Onze gemeente biedt producten en diensten aan inwoners, bedrijven en organisaties. In ons werk staan zij centraal. Daarbij werken we actief samen met onze partners. Onze servicenormen zijn leidend in onze dienstverlening. Dit betekent o.a. dat we begrijpelijk communiceren naar onze inwoners en ze op de hoogte houden van het verloop van hun (aan)vragen. Waar passend betrekken we inwoners bij ons beleid. Met een integraal programma Dienstverlening ontwikkelen we onze dienstverlening continu door, organisatie breed. Verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Op 29 april 2021 is de beleidsnotitie “Verduurzaming en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed” vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is de koers uitgezet voor het verduurzamen en onderhoud van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Door het vastgoed te verduurzamen en te onderhouden geeft de gemeente zelf het goede voorbeeld. Op 29 maart 2021 is het gemeentelijk sport- en beweegbeleid 2021-2025 "Gilze en Rijen beweegt!" vastgesteld en de beleidsnotitie verduurzamen en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Hierin zijn de gemeentelijke sportaccommodaties opgenomen. Door de komende jaren uitvoering te geven aan beide plannen verduurzamen we het gehele gemeentelijke vastgoed.
De uitvoering vindt gefaseerd plaats tussen 2022-2030. Gemeentelijke toekomstvisie 2040 Hoe zou onze gemeente er in 2040 uit moeten zien? We maken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie op waar we als gemeente willen staan in 2040. De toekomstvisie vormt uiteindelijk een door de samenleving gedragen beeld van de ontwikkeling van Gilze en Rijen voor de komende jaren en bestrijkt meerdere bestuursperiodes. De toekomstvisie is bedoeld als kompas voor de ontwikkeling van de gemeente richting 2040. Huisvesting 2024 staat in het teken van verdere keuzes rond de centrale huisvesting van onze ABG-organisatie. De bestuurszetel wordt voorzien in het huidige gemeentehuis in Rijen. We maken in 2024 een voorlopig ontwerp voor de bestuurszetel.
12
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
DOELSTELLINGEN 2024 0.1 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening We willen de klanttevredenheid aantoonbaar vasthouden of verhogen over producten en dienstverlening in brede zin. 0.2. Uitvoering geven aan het verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed in 2024 gaan we door met de uitvoering van het verduurzamen en onderhouden van het gemeentelijk vastgoed. We ronden af waar we in 2023 mee zijn begonnen en vervolgen de vastgestelde aanpak volgens de opgestelde planning. 0.3 Opstellen van een gemeentelijke toekomstvisie 2040 In 2023 hadden we het voornemen om de toekomstvisie vast te stellen. Door onvoldoende budget en door de samenloop met visies op enkele andere deelthema's, stellen we de toekomstvisie niet in 2023 maar in 2024 vast. We maken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie op waar we als gemeente willen staan in 2040. Centraal in deze visie staat het beeld dat inwoners hebben van de gemeente in 2040. 0.4 Centrale huisvesting ABG-organisatie (op nieuwe locatie) Begin 2024 ronden we de Europese selectie van de architect af, evenals de offertetrajecten voor de andere benodigde adviseurs. Het voorlopig ontwerp voor het nieuwe gebouw is in het voorjaar gereed. Op basis daarvan vragen we de gemeenteraad om het definitieve krediet beschikbaar te stellen.
Daarna werken we aan het definitief ontwerp, zodat eventuele verdere procedures opgestart kunnen worden zoals de Europese selectie voor de uitvoerende partij(en). 0.5 Huisvesting bestuurszetel Gilze en Rijen (in huidig gemeentehuis) We werken aan het schetsontwerp van de mogelijke invulling van het gemeentehuis, incl. bestuurszetel uitgewerkt. In 2024 wordt deze verder vertaald naar een voorlopig ontwerp.
Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 0.1.1 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening. 0.1.2 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening.
Specifieke activiteit Actualiseren van onze Visie Dienstverlening (2014). Lanceren vernieuwde gemeentelijke website.
0.1.3 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening.
Optimaliseren van onze dienstverlening in brede zin, waarbij we streven naar een ruim voldoende op klanttevredenheid. We volgen de opgestelde planning voor het verduurzamen van het vastgoed. In 2024 verduurzamen we onder andere de brandweerkazernes Rijen en Gilze, RHV/Budo, AV Spiridon, oude Raadhuis en mogelijk de gemeentewerf.
0.2.1 Uitvoering geven aan het verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
13
Nr. 0.3
Doelstelling Opstellen van een gemeentelijke toekomstvisie.
0.4 0.5
Centrale huisvesting ABG-organisatie. Huisvesting bestuurszetel Gilze en Rijen.
Specifieke activiteit Samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie opstellen waar we als gemeente willen staan in 2040. Definitief ontwerp opleveren. Presentatie schetsontwerp en vervolg ontwerpfase.
REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 0.6 Informatie, Innovatie & ICT De afdeling Informatie, Innovatie en ICT zorgt voor integraal (her-)gebruik van eenduidige gegevens voor dienstverlening, beheersdoeleinden, bedrijfsvoering en bestuurlijke advisering. Dit in de vorm van beheer van de basisregistraties, informatie voorziening en gegevensmanagement voor data gestuurd werken. Op basis van de I-visie wordt het "ABG"-ICT landschap aangepast op landelijke ICT architectuur ontwikkeling, wetgeving en maatschappelijke trends. ICT vernieuwingen worden waar mogelijk gedaan in samenwerking met de Equalit gemeenten. In de ABG begroting zijn de volgende majeure projecten met een grote ICT component voor 2024 voorzien: • •
Het vergroten van veilig en zorgvuldig werken door maximale inzet van Microsoft 365 en vergaande omschakeling naar gebruik van beveiligde apparaten, thuis en op kantoor. Transparantie van overheidsinformatie verzorgen die vanuit wetgeving Open Overheid (WEP, WOO en WMeBV) gevraagd wordt.
0.7 Dienstverlening Maatschappelijke ontwikkelingen en veranderingen in wet- en regelgeving hebben directe invloed op het werk van Burgerzaken, Klantcontactcentrum en Klantcommunicatie. Dit vraagt enerzijds om actuele vakkennis en anderzijds om alertheid en flexibiliteit. Doordat onze inwoners steeds meer gebruik maken van de digitale dienstverlening, ontstaat er een verschuiving van werk aan de balie naar midoffice en backoffice. De complexiteit van zaken neemt toe en (informatie)veiligheid en bestrijding van identiteitsfraude stellen extra eisen aan inrichting van het werk en opleiding. Om dit te kunnen borgen plegen we hier extra inzet op. Voor Klantcommunicatie zetten we, vanwege inclusie, ook komend jaar zowel offline als online kanalen in. We communiceren in begrijpelijke en eenvoudige taal.
Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten programma 0
4.779
4.522
3.963
3.942
3.933
3.946
Totaal baten programma 0
1.711
788
285
287
289
291
Saldo lasten en baten programma 0
-3.068
-3.734
-3.678
-3.655
-3.644
-3.655
14
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Indicatoren Voor verscheidene indicatoren betreffende programma 0 wordt verwezen naar de rapportage afkomstig van het KCC. Hierin worden diverse uitgedachte cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen.
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2. 3. 4.
Omschrijving In 2023 hebben we een bedrag kunnen laten vrijvallen uit de voorziening wachtgeld en pensioen (voormalig) wethouders. Enerzijds als gevolg van de hogere rekenrente (€ 56.000) en anderzijds door lagere wachtgeldverplichting door inkomsten (€ 72.000). Dit was een eenmalig voordeel in 2023. Als gevolg van minder inkomsten voor de BRP straat, zijn de lasten overeenkomstig verlaagd. In 2023 is een perceel grond verkocht voor een bedrag van € 378.000. De boekwaarde van het object bedroeg € 447.000. Overige afwijkingen. Totaal
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
L/B B
Bedrag 128
V/N N
L
109
V
L B L B
447 378 3 3 56
V N V V V
15
Veiligheid
Veiligheid Wat willen we bereiken? We streven naar een veilige leefomgeving voor alle inwoners, ondernemers en bezoekers van onze gemeente. De afgelopen jaren zijn stappen gezet op enkele aandachtsgebieden, zoals de bestrijding van ondermijnende criminaliteit in het buitengebied en de formatie en zichtbaarheid van onze BOA’s. In regionaal verband zetten we in op een adequate organisatie voor de beheersing van crises en rampen.
DOELSTELLINGEN 2024 1.1.1 Uitvoering geven aan het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 In 2022 is het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 voor de gemeente Gilze en Rijen vastgesteld. In dit beleidsplan staan de thema’s en onderwerpen waar aandacht aan besteed wordt deze periode. De specifieke doelen voor 2024 beschrijven we in het focusblad 2024. Wel moet worden opgemerkt dat gezien de dagelijkse casuïstiek er geprioriteerd wordt en daar waar nodig maken we keuzes om alle onderwerpen van het integraal veiligheidsbeleid te behandelen. 1.1.2 Veiligheidsvraagstukken De druk op de afdeling veiligheid is de afgelopen jaren flink toegenomen. Problematiek op de thema’s: sociale crisis, verward gedrag, ondermijning, opvang vluchtelingen, (overlast) huisvesting arbeidsmigranten en mensenhandel nemen toe, daarnaast worden we steeds vaker betrokken bij gemeentelijke projecten. Door de bovengenoemde thema’s, staan de onderwerpen uit het integraal veiligheidsbeleid onder druk en kunnen deze onderwerpen niet behandeld worden zoals bedoeld is. Via vaststelling van de perspectiefnota 2024 heeft uw gemeenteraad extra middelen voor capaciteitsuitbreiding beschikbaar gesteld, zodat genoemde knelpunten worden aangepakt. In Alphen-Chaam wordt een vergelijkbaar voorstel in de begroting opgenomen. In Baarle-Nassau niet.
Dit betekent dat de extra ABG-formatie daarmee enkel beschikbaar is voor de gemeenten AlphenChaam en Gilze en Rijen. 1.2 Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden Door gewijzigd beleid van Brabant Water komt er op sommige plaatsen te weinig bluswater uit de brandkranen of zijn brandkranen gesaneerd. Met minder bluswater via de drinkwaterleiding moeten we zoeken naar alternatieven voor het waarborgen van voldoende bluswater. De afgelopen jaren hebben we meerdere geboorde brandblusvoorzieningen aangelegd. Momenteel zitten we in de beheersfase waarbij we inspringen op de ontwikkelingen bij Brabant Water en ontwikkeling van
16
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
gebieden en gebouwen. Daarnaast blijft het onderhouden en bereikbaar houden van deze voorzieningen onverminderd doorgaan.
Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 1.1.1 Uitvoering integraal veiligheidsbeleid 2022-2026. 1.1.2 Uitvoering geven aan diverse veiligheidsvraagstukken.
1.2
Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden.
Specifieke activiteit Uitvoering geven aan de onderwerpen die zijn beschreven op het focusblad 2024. Specifiek uitvoering geven aan de onderwerpen ondermijning, opvang vluchtelingen, huisvesting arbeidsmigranten, mensenhandel, sociale crisis en verward gedrag. Het onderhouden van bestaande voorzieningen en inspelen op ontwikkelingen.
REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 1.3 Bewaken van de openbare orde en veiligheid Samen met onze ketenpartners werken we dagelijks aan een veilig Gilze en Rijen. We monitoren wat er leeft en anticiperen hierop. Veiligheid binnen de gemeente is 24/7 in beweging. In het structurele overleg tussen de burgemeester en de afdeling veiligheid wordt het dagelijkse actuele beeld besproken en kunnen prioriteiten (eventueel in afstemming met de politie) worden bijgesteld. We hebben daarbij oog voor jongeren, kwetsbaren, het buitengebied en het AZC. 1.4 Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit tast de fundamenten van onze samenleving aan. Het is vaak voor inwoners minder zichtbaar dan overlast, maar het is een voedingsbodem voor allerlei vormen van overlast en criminaliteit. Ondermijning is niet alleen een probleem van openbare orde en veiligheid. Het raakt ook alle afdelingen in onze organisatie. Het wordt bijvoorbeeld zichtbaar in uitkeringsfraude, valse inschrijvingen (vaak in combinatie met mensenhandel en afpersing), milieudelicten en heeft raakvlakken met privacywetgeving. In 2024 zetten we daarom wederom in op de aanpak van ondermijning op verschillende fronten, zowel in preventieve als in repressieve zin. 1.5 Een bevolkingszorgorganisatie die breed inzetbaar is.
Sinds 1 oktober 2016 is de crisisbeheersing/ rampenbestrijdingsorganisatie op districtsniveau Hart van Brabant georganiseerd zoals opleidingen, trainingen en oefeningen. Ook operationeel werken we samen, bijvoorbeeld tijdens grote branden, de coronapandemie en de opvang van (Oekraïense) vluchtelingen. We zien dat crisistypen veranderen en dat daarmee de vraag aan de lokale overheid ook anders is (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekten, vluchtelingenopvang, maatschappelijke onrust en cyberaanvallen). Maatschappelijke ontwikkelingen en recente ervaringen uit huidige crisissen zijn de aanleiding om deze districtelijke crisisbeheersingsorganisatie verder te ontwikkelen, waarbij de uitgangspunten kwaliteit, kwantiteit en kostenefficiëntie gewaarborgd blijven. 1.6 Prestaties monitoren en faciliteren vrijwillige brandweer Binnen de gemeente zijn twee vrijwillige brandweerkorpsen. Als gemeente faciliteren we onze lokale vrijwilligers zodat ze adequaat kunnen handelen bij incidenten. Samen met de Veiligheidsregio monitoren we of de brandweerzorg ook aan de afgesproken prestatienormen voldoen.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
17
1.7 Spoorzone en Rijen-zuid De gemeente Gilze en Rijen werkt aan het vernieuwen van de spoorzone en Rijen-zuid. Vanuit openbare orde en veiligheid zijn we bij de ontwikkeling van deze grote projecten betrokken. 1.8 Vliegbasis Gilze-Rijen We hebben doorlopend contact met de vliegbasis over alle onderwerpen die veiligheid raken. Samen met de Veiligheidsregio beoefenen we volgens een vastgestelde frequentie het rampbestrijdingsplan en trekken we samen op waar dat mogelijk is.
Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten programma 1
2.889
2.960
3.381
3.494
3.600
3.702
Totaal baten programma 1
101
10
10
11
11
11
-2.789
-2.950
-3.371
-3.484
-3.589
-3.691
Saldo lasten en baten programma 1
18
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.
3.
Omschrijving De bijdrage aan de Veiligheidsregio Midden- en West Brabant (VRMWB) is in 2024 hoger dan in 2023, als gevolg van gewijzigde berekeningsmethode. Met ingang van 2024 hebben we een extra bedrag van € 50.000 opgenomen voor de aanpak van diverse veiligheidsvraagstukken (ondermijning, opvang arbeidsmigranten, mensenhandel, sociale crises en verward gedrag). Daarnaast is er sprake van hogere lasten door de CAO aanpassingen. Overige afwijkingen.
L/B L
Bedrag 314
V/N N
L
99
N
L
8
N
421
N
Totaal
Indicatoren Indicator: Het % dat de brandweer binnen de normtijd ter plaatse was per periode.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
19
Verkeer, vervoer en waterstaat
Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Veilige en goed onderhouden wegen Om onze kernen bereikbaar te houden, investeren we in meer beheersmatig onderhoud van de wegen, fietsverbindingen en de inzet op goed openbaar vervoer. Verkeer en vervoer Een goede bereikbaarheid van en binnen onze vier kernen blijft belangrijk. We willen daarbij een beter evenwicht realiseren tussen ruimte voor autoverkeer en ruimte voor fietsers, voetgangers en deelmobiliteit. Het wegennet richten we op een veilige en duurzame manier in. We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. Ons beleid moet bijdragen aan het terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers. Uitgangspunt is 50 km/uur op doorstroomwegen en 30 km/uur in de wijken. Als we straten gaan herinrichten streven we in de bebouwde kom van alle kernen zoveel als mogelijk naar een maximumsnelheid van 30 km per uur. Hierbij geldt dat niet alles tegelijk kan. Bij herinrichtingsprojecten betrekken we de inwoners en houden we rekening met alle gebruikers, ook in het kader van inclusie. We maken ons sterk voor het behoud van het openbaar vervoer. We geven daarnaast ruimte aan partners voor het aanbieden van alternatieven zoals deelvervoer. In woonwijken zorgen we in samenspraak met bewoners voor voldoende publieke laadpalen als dat niet op eigen terrein kan.
We maken hierbij gebruik van de plannen die de provincie en de netbeheerder al hebben. Openbare verlichting Goed functionerende openbare verlichting is belangrijk voor sociale en verkeersveiligheid. Nieuwe technieken zorgen voor een lager energieverbruik.
20
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
DOELSTELLINGEN 2024 2.1. Goed onderhouden wegen 2.1.1 Rijen Noord-Oost In 2024 gaan we verder met het groot onderhoud/vervanging in Rijen Noord-Oost: - Voor deelproject 2 Doornbos vervolgen we de uitvoeringswerkzaamheden. - Voor deelproject 3 Sterkenhoeve is het participatieproces van het definitief ontwerp doorlopen. In 2024 starten we met de uitvoeringsfase. De Breebroek en Wouwerbroek ontsluiten op de Zaaren. Om te voorkomen dat bouwverkeer over nieuw aangelegd openbaar gebied rijdt, is de fasering enigszins gewijzigd. Dit betekent dat de Zaaren niet als deelproject 4 wordt opgestart maar als laatste deelproject 6. - Voor deelproject 4 Breebroek vervolgen we het ontwerp- en participatieproces. - Voor deelproject 5 Wouwerbroek starten we het ontwerp- en participatieproces. - Voor deelproject 6 Zaaren start het ontwerp- en participatieproject in de tweede helft 2024. 2.1.2 Burgemeester van Poppelstraat De uitvoeringswerkzaamheden starten naar verwachting laatste kwartaal 2023 en lopen door in 2024. 2.1.3 Opwaarderen Schorsstraat In de 1e turap 2022 is het opwaarderen Schorsstraat als investering opgenomen. Het opwaarderen naar een hoofd fietsroute sluit ook aan bij het fietsbeleidsplan. Bij de planuitwerking houden we rekening met de cultuur historische, technische- en verkeerskundige haalbaarheid.
Zowel ProRail (aanleg 10kv hoogspanningskabel) als Enexis (vervangen gasleiding) hebben in 2023 werkzaamheden gepland in de Schorsstraat. De werkzaamheden van de gemeente sluiten hierop aan. De voorbereiding is gestart. De uitvoering is gepland voor 2024. 2.1.4. Fiets- en voetgangers brug Water aan de Warande Uit inspectie in februari 2022 is gebleken dat de voetgangersbrug in zeer slechte staat is en vervangen moet worden. De voorbereiding is gestart. We bekijken hierbij de mogelijkheid om de brug te vervangen dan wel een duiker aan te leggen. De uitvoering vindt plaats in 2024. 2.1.5 (Invalide) vissteiger Water aan de Warande Uit de inspectie in februari 2022 is gebleken dat de vissteiger in zeer slechte staat is en vervangen moet worden. In de in 2002 gesloten overeenkomst met de visvereniging is in artikel 8 opgenomen dat het onderhoud van de (invalide) vissteiger voor rekening van de huurster (visvereniging) is. We zijn in overleg met de visvereniging over de vervanging. 2.1.6 Wildschut/Heuvel/Alpenseweg tot Lochtstraat De nieuwbouw van basisschool Wildschut is klaar. Daarachter worden 16 nieuwbouw woningen gebouwd aan het Nonnenpad/Alphenseweg. De openbare ruimte rondom deze nieuwbouw wordt volledig opnieuw ingericht (inclusief riolering) inclusief het plein Heuvel tot aan Lochtstraat. Een deel van de Raadhuisstraat ter hoogte van de Heuvel richten we ook opnieuw in.
2.1.7 Verbetermaatregelen fietsplan In het fietsplan zijn drie programmalijnen opgenomen; de positie van de fietser versterken, de fietser faciliteren en samen fietsen (educatie en stimulering). In het fietsbeleidsplan zijn daarvoor maatregelen opgenomen. In 2023 hebben we verder invulling gegeven aan het fietsbeleidsplan door Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
21
een concreet uitvoeringsprogramma voor verbetermaatregelen op te stellen voor de drie programmalijnen. Het concreet uitvoeringsprogramma geeft inzicht in waar en wanneer we welke maatregelen en tegen welke kosten gaan uitvoeren. Het uitvoeringsprogramma is een concrete invulling van het in het investeringsplan opgenomen bedrag van € 500.000. In 2024 gaan we verder met de uitvoering verbetermaatregelen van het programma fiets. 2.1.8 Verduurzamen en vervangen van masten en armaturen van de openbare verlichting Een goed functionerende openbare verlichting is belangrijk voor sociale en verkeersveiligheid. Nieuwe technieken zorgen voor een lager energieverbruik. Een deel van de openbare verlichting is dringend aan vervanging toe. De voorbereiding start begin 2024 middels het opstellen van een onderhouds/vervangingsbestek. De uitvoering vindt vanaf eind 2024 en in 2025 plaats. Voor het vervangen van de circa 115 stuks masten is in het investeringsplan € 97.000 opgenomen. Voor het vervangen van 823 armaturen is € 534.000 opgenomen. 2.1.9 Fietsvoorziening Gilze-Riel Voor het realiseren van een vrijliggend fietspad is een van de uitgangspunten nog steeds dat we op vrijwillige basis overeenstemming bereiken over de grond met de huidige grondeigenaren. De onderhandelingen hiervoor zijn in het voorjaar 2023 gestart.
Zodra duidelijk is dat er op vrijwillige basis overeenstemming kan worden bereikt, kunnen we verder met de voorbereiding. 2.1.10 Marijkestraat De gemeenteraad heeft op 10 juli 2023 een amendement aangenomen om voor de herinrichting van de gehele Marijkestraat. In het laatste kwartaal 2023 is het participatietraject opgestart. De kosten voor deze herinrichting zijn op basis van kengetallen opgenomen in de begroting 2024. Een deel van de Marijkestraat nabij de Lidl locatie gaat in 2024 in uitvoering en het resterende deel wordt in 2025 uitgevoerd. 2.1.11 Lange Wagenstraat In de tweede helft van 2024 starten we de voorbereiding voor herinrichting van de Lange Wagenstraat. 2.2. Meerjarenonderhoudsplan fiets- en wandelpaden In 2023 is in de perspectiefnota een budget beschikbaar gesteld van € 30.000 voor een meerjarenonderhoudsplan voor fiets- en wandelpaden. Vooruitlopend op dit plan is vanaf 2024 voor het uitvoeren van (extra) onderhoudswerkzaamheden een bedrag van € 50.000 opgenomen. De verharde fiets- en wandelpaden maken onderdeel uit van de tweejaarlijkse weginspectie. Uit deze weginspectie volgt ook de benodigde maatregel voor de verharde fiets- en wandelpaden. In 2023 is geïnventariseerd welke half- en onverharde fiets- en wandelpaden van dit (extra) budget kunnen aanpakken. De resultaten werken we verder uit in een uitvoeringsprogramma 2024-2026.
2.3.1 Actualiseren parkeernota We actualiseren de parkeernota. Hiervoor is € 10.000 beschikbaar. 2.3.2 Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen Samen met regiogemeenten actualiseren we het plaatsingsbeleid laadpalen. 2.4. Wilhelminaplein We zijn bezig met het ontwerp voor de herinrichting van het Wilhelminaplein.
22
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Na vaststelling van het definitief ontwerp in 2024 gaan we voor de uitvoering van het plan een krediet aanvragen bij de gemeenteraad. We starten met de aanleg van het plein nadat het Centrumplan Rijen is afgerond (naar verwachting in 2024).
Wat gaan we ervoor doen? Nr. 2.1.1
Doelstelling Duurzame inrichting Rijen Noord-Oost.
2.1.2
Duurzame inrichting Burgemeester van Poppelstraat. 2.1.3 Veilig en goed onderhouden wegen. 2.1.4 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.5 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.6 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.7 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.8 Uitvoering geven aan het investeringsplan verduurzamen en verbeteren openbare verlichting. 2.1.9 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.10 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.1.11 Uitvoering geven aan het investeringsplan. 2.2 Verbeteren (half- en onverharde) fiets- en wandelpaden. 2.3.1 2.3.2 2.4
Aanpassen richtlijnen verkeer. Aanpassen richtlijnen verkeer. Herontwikkelen Wilhelminaplein .
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Specifieke activiteit • Continueren en afronden uitvoering deelproject 2 Doornbos; • Start uitvoering deelproject 3 Sterkenhoeve; • Continueren ontwerp- en participatietraject deelproject 4 Breebroek; • Starten ontwerp- en participatietraject deelproject 5 Wouwerbroek; • Starten ontwerp- en participatietraject deelproject Zaaren. Continueren uitvoeringswerkzaamheden. Uitvoeren opwaarderen Schorsstraat. Voorbereiden en uitvoeren vervangen fietsen voetgangersbrug Water aan de Warande. Verder in overleg treden met visvereniging over (invalide)vissteiger. Uitvoeren Wildschut/Heuvel/Alphenseweg tot aan Lochtstraat. Starten met verbetermaatregelen uitvoeringsprogramma fiets. Vervangen masten en armaturen restopgave.
Afronden voorbereidingsfase fietsvoorziening Gilze-Riel. Voorbereiden en start uitvoering duurzame herinrichting Marijkestraat. Start voorbereiding Lange Wagenstraat. Verwerken resultaten inventarisatie in uitvoeringsprogramma 2024 tot en met 2026. Actualiseren parkeernota. Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen. Vaststellen ontwerp, uitvoeringskrediet aanvragen, aanbesteden en start realisatie.
23
REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 2.5 Masterplan openbare ruimte We gaan een integraal masterplan (meerjarenprogramma) openbare ruimte opstellen. Dit masterplan moet het strategische inzicht op het gebied van openbare ruimte vergroten en de opgave in beeld brengen waar we voor staan. Hierbij worden alle onderdelen van de openbare ruimte betrokken en integraal bekeken, zoals groen, grijs, riolering, verlichting, etc. Ook moet het masterplan de relatie leggen met de beheersaspecten planning, capaciteit en geld. Wanneer we dit alles in één beeld samengevat hebben, zijn we beter in staat om te strategisch te sturen. Kritisch kijken naar de beheersaspecten leidt daarnaast tot een realistisch plan dat ook praktisch uitvoerbaar is 2.6 Onderhoud openbare verlichting Bij het reguliere onderhoud gaan we zoveel mogelijk voor duurzame oplossingen zoals Ledverlichting. Bij grootschalige reconstructies vervangen we openbare verlichting en is LED de standaard norm. Oude fluorescentielampen worden vanaf medio 2023 niet meer gemaakt. Begin 2024 stellen we een nieuw raambestek op voor het onderhoud. 2.7 Uitvoeren onderhoud verhardingen op basis van het vastgestelde uitvoeringsprogramma We voeren het geprogrammeerd groot en klein onderhoud wegen uit. In 2022 heeft de globale visuele weginspectie plaats gevonden. Hieruit volgt een nieuw wegbeheerplan 2023-2027 met bijbehorend uitvoeringsprogramma.
In 2025 voeren we een nieuwe weginspectie uit. Bij een deel van de wegen is sprake van achterstallig onderhoud (kwaliteitsniveau D). Dit kan leiden tot schades, kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties. In 2024/2025 gaan we dit herstellen. 2.8 Realiseren Snelfietsroute F58 Breda – Tilburg Het deel van de snelfietsroute tussen Tilburg en het station Rijen is gerealiseerd in 2021. De realisatie van het deel ten westen van het station volgt de planningen van de provincie voor de aanleg van het deel langs de N282, de aanleg van de onderdoorgang van het spoor bij de N631 en de realisatie van de ontwikkeling van de stationsomgeving Rijen. In 2023 is het bestemmingplan voor het deel van het traject tussen Vincent van Goghstraat en de N631 vastgesteld. 2.9 Verbreding N282 Vanwege de stikstof problematiek heeft Provincie Noord-Brabant in 2023 besloten het project deels uit te voeren. Wanneer het weer mogelijk is, wordt de rest van het project ter hand genomen. De provincie Noord-Brabant neemt tijdelijke maatregelen in Hulten voor de tussenliggende periode. Bij de uitwerking van de plannen voor tijdelijke maatregelen wordt de gemeente betrokken.
Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten programma 2
2.357
3.199
3.033
3.335
3.301
3.385
Totaal baten programma 2
214
123
124
125
125
126
-2.143
-3.075
-2.909
-3.211
-3.175
-3.260
Saldo lasten en baten programma 2
24
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
3. 4. 5.
Omschrijving In de begroting 2023 zijn incidentele middelen opgenomen voor de voorbereiding van een aantal projecten, waaronder reconstructie Hulten, reconstructie Wilhelminaplein en -straat en reconstructie van de Heuvel - Alphenseweg. Op basis van de vastgestelde begroting 2024 van de ABG, wordt in 2024 een hoger bedrag doorbelast aan dit programma, voornamelijk als gevolg van de CAO aanpassingen. Door stijgende rentetarieven is de omslagrente gestegen. Hierdoor rekenen we hogere rente toe aan de investeringen op het gebied van verkeer en vervoer. In de begroting 2023 waren middelen opgenomen voor een bijdrage in de busverbinding Gilze-Rijen. Overige afwijkingen. Totaal
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
L/B L
Bedrag 245
V/N V
L
52
N
L
53
N
L
28
V
L B
2 1 166
N V N
25
Indicatoren Indicator: Beeldkwaliteit van de openbare ruimte.
Een onafhankelijke instantie meet op beeldkwaliteit volgens de RAW-beeldsystematiek. De norm (dikke gele lijn) is 90%. De keuringsresultaten mei- september 2023 zijn als volgt: mei 70%, juni 82%, juli 80%, augustus 69% en september 79%. We gaan er vanuit dat de stijgende lijn zich verder doorzet richting de norm van 90%.
26
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Economie
Economie Wat willen we bereiken? Een goede economische structuur is van groot belang voor de ontwikkeling van onze bedrijven en voor de werkgelegenheid en leefbaarheid in onze gemeente. In nauw overleg met onze bedrijven zetten wij in op de versterking van deze structuur. De gemeente Gilze en Rijen heeft een sterk economisch profiel. We blijven werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat. Door de groeiende economie neemt de werkgelegenheid toe. Dat is goed voor de inwoners van onze gemeente. Met de regio Hart van Brabant, Midpoint Brabant, Toerisme de Baronie, GRIC en andere ondernemersverenigingen beschikken we over goede samenwerkingspartners. Op lokaal en regionaal niveau zetten wij in op het verbeteren van de infrastructuur voor onze bedrijven, zowel fysiek als qua kennis. Zo werken we met Midpoint Brabant en de gemeente Tilburg samen aan de Gate 2 campus. Gemeente Gilze en Rijen wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te verblijven, te recreëren en te ondernemen. Dat moet leiden tot een vitalere verblijfseconomie en een leefbare en inclusieve samenleving. Onze ambitie is om de (vrijetijds)economie in de gemeente Gilze en Rijen blijvend te bevorderen.
DOELSTELLINGEN 2024 3.1 Ontwikkelen uitbreiding Midden-Brabant Poort, fase II We bereiden de aanleg van de volgende fase van Midden-Brabant Poort voor. Dat doen we in goed overleg met de regio. De behoefteraming is in 2023 afgerond. Hierna vindt afstemming met de regio plaats. Vervolgens start een planologische procedure. 3.2 Ontwikkelen visie op toerisme en recreatie In 2023 is gestart met het ontwikkelen van de visie op toerisme en recreatie. In 2024 stellen we de visie vast.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
27
Wat gaan we ervoor doen? Nr. 3.1 3.2
Doelstelling Ontwikkelen Midden Brabant Poort, fase II. Ontwikkelen visie toerisme en recreatie.
Specifieke activiteit Start planologische procedure. Vaststellen visie.
REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 3.3 Economische ontwikkeling en promotie We werken samen met ondernemers, onderwijs en andere overheden aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we bijvoorbeeld door een actieve rol in de regio en in Midpoint Brabant. Zowel lokaal als regionaal werken wij aan de economische promotie van onze gemeente. 3.4 Ondernemers De Bedrijvencontactfunctionaris is de contactpersoon voor alle ondernemers in de gemeente en voor bedrijven die zich hier willen vestigen. We informeren ondernemers over economische ontwikkelingen, bouwmogelijkheden, ruimtelijke plannen en actuele onderwerpen. We werken aan het ondernemingsklimaat, o.a. door het Keurmerk Veilig Ondernemen. Het Ondernemersfonds wordt ingezet om de collectiviteit onder ondernemers te bevorderen. 3.5 Toerisme de Baronie Toerisme de Baronie is de samenwerkingspartner van de gemeente Gilze en Rijen om activiteiten te ontplooien op het gebied van vrijetijdseconomie. De gemeente Gilze en Rijen geeft in samenspraak met Toerisme de Baronie ieder jaar aan waar in de uitvoering de accenten komen te liggen. Deze accenten worden in de vorm van prestatieafspraken vastgelegd in de jaarlijkse subsidiebeschikkingen. 3.6 Regionale samenwerking vrijetijdseconomie We zijn bestuurlijk en ambtelijk actief binnen regionale overlegstructuren en maken hier gebruik van om onze ambities te verwezenlijken.
Zo nemen we deel aan LandStad de Baronie en maken we deel uit van het kernteam vrijetijdseconomie in de regio Hart van Brabant en Stedelijke Regio BredaTilburg. We dragen in overleg met Routebureau Brabant zorg voor onze bestaande en nieuwe routestructuren en houden orde door snel te acteren op wijzigingen en suggesties uit het veld.
Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten programma 3
4.233
910
786
1.199
1.217
1.221
Totaal baten programma 3
4.600
1.827
2.733
931
931
932
367
918
1.947
-269
-285
-289
Saldo lasten en baten programma 3
28
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
Omschrijving Voor de grondexploitatie bedrijventerreinen zijn in 2024 zowel de lasten als de baten lager dan in 2023. Per saldo gaat het om een bedrag van € 1.051.000 voordelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een voordeel op dit programma en een nadeel op het taakveld reserves. Overige afwijkingen. Totaal
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
L/B L B
Bedrag 146 905
V/N V V
L
22
N
1.029
V
29
Indicatoren Indicator: Het aantal vestigingen van bedrijven in de gemeente per jaar per bedrijfscategorie.
30
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Onderwijs
Onderwijs Wat willen we bereiken? Samen met de onderwijspartners ouders en maatschappelijke partners willen we kinderen voorbereiden op hun toekomst, waarin ze optimaal mee kunnen doen en bij kunnen dragen aan de samenleving. Dit doen we door het aanleren van de benodigde kennis en vaardigheden in de ontwikkeling naar volwassenheid en verantwoordelijk burgerschap. Daarmee werken we ook aan het bevorderen van kansengelijkheid. De school is een plaats waar ouders, kinderen en buurtgenoten elkaar ontmoeten en waar ook buiten schooltijd gelegenheid is voor activiteiten. Samen met het onderwijs en andere maatschappelijke partners leggen we ambities en plannen hiervoor vast in de Lokaal Educatieve Agenda en werken we samen aan de uitvoering hiervan.
DOELSTELLINGEN 2024 4.1 Voorzien in goede onderwijshuisvesting 4.1.1 Beschikbaarheid en spreiding van onderwijshuisvesting Schoolbesturen en gemeente werken aan nieuwe visie op onderwijshuisvesting. Dit wordt vastgelegd in een integraal huisvestingsplan. Begin 2024 vragen we de gemeenteraad om dit plan vast te stellen. We maken daarbij afspraken met de schoolbesturen over de beschikbaarheid van voldoende onderwijshuisvesting en de spreiding daarvan. In 2024 actualiseren we de verordening onderwijshuisvesting en voeren we de afspraken uit het integraal huisvestingsplan onderwijs uit. 4.1.2 Prinsenbosschool De bouw van de permanente uitbreiding van de Prinsenbosschool is april 2024 omdat dit, in verband met de bescherming van vleermuizen, alleen in deze maand is toegestaan.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
31
Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 4.1.1.1 Voorzien in goede onderwijshuisvesting.
Specifieke activiteit Vaststellen van het integraal huisvestingsplan onderwijs. Actualiseren van de verordening onderwijshuisvesting. Realiseren permanente uitbreiding van de Prinsenbosschool.
4.1.1.2 Voorzien in goede onderwijshuisvesting. 4.1.2
Voorzien in goede onderwijshuisvesting.
REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 4.2 Uitvoering LEA Eind 2022 is de Lokaal Educatieve Agenda 2022-2026 “Kansrijk opgroeien in de gemeente Gilze en Rijen” vastgesteld. Hierin zijn de thema’s taalontwikkeling, passend onderwijs, burgerschap en talentontwikkeling benoemd als focus voor de komende LEA periode. Voor de periode 2022-2024 zijn de thema’s taalontwikkeling en passend onderwijs als eerste geprioriteerd en zijn er verschillende werkgroepen vanuit onderwijs en kinderopvang met deze thema's aan de slag gegaan. In 2024 wordt hier verder aan gewerkt.
Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten programma 4
2.471
3.307
2.701
2.744
2.739
2.712
Totaal baten programma 4
940
1.452
1.121
1.121
1.121
1.121
-1.531
-1.855
-1.580
-1.623
-1.618
-1.591
Saldo lasten en baten programma 4
32
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2. 3. 4.
Omschrijving In totaal zijn de kapitaallasten voor onderwijs in 2024 lager dan in 2023. Dit betreft voornamelijk het voorbereidingskrediet voor de Prinsenbosschool dat in 2023 wordt afgeschreven. Hierdoor is ook de bijdrage vanuit de OHBA gelden in 2024 lager. De baten en lasten in het kader van het Onderwijsachterstandenbeleid zijn op basis van de voorlopige informatie/beschikking lager dan in 2023. In 2023 hadden we incidentele lasten opgenomen voor de uitgaven in het kader van Nationaal Programma Onderwijs (NPO), onderdeel van het coronaherstartplan. Overige afwijkingen. Totaal
L/B L B
Bedrag 95 95
V/N V N
L B L
210 210 303
V N V
L B
2 26 275
N N V
Indicatoren Indicator: Het percentage vroegtijdige schoolverlaters onder de 23 ten opzichte van het totaal aantal onderwijs deelnemers (die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan). Dit betreffen jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie, zijnde een havo/vwo/mbo-2 diploma, het onderwijs verlaten. De indicator komt vanuit de website "Waar staat je gemeente". "Waar staat je gemeente" heeft op dit moment geen cijfers voor 2022-2023.
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
33
Sport, cultuur en recreatie
Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Sport en bewegen voor iedereen Sporten en bewegen bevordert de gezondheid en sport verbroedert. Een gezonde leefstijl maakt inwoners fysiek en mentaal weerbaarder en voorkomt maatschappelijke kosten. We willen meer mensen aanzetten tot sporten en bewegen. We voeren hiervoor ons sportbeleid 'Gilze en Rijen beweegt' uit in samenhang met het plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Cultuur Kunst en cultuur brengen mensen samen, verbinden en leveren een positieve bijdrage aan onze gemeenschap en aan het welzijn van inwoners. We stimuleren inwoners om deel te nemen aan culturele activiteiten. Dat doen we op scholen via cultuureducatie en brede school en in de vrije tijd via bijvoorbeeld de cultuurcoach. Cultuur kan bijdragen aan de mentale gezondheid en het gezond en actief leven van onze inwoners. Daarom maakt cultuur onderdeel uit van de lokale invulling van het GALA in 2024. Ook in de verschillende dorpscentra bieden we ruimte aan initiatieven van inwoners en willen daarmee de leefbaarheid, de sociale vitaliteit en/of de sociale infrastructuur van een dorp of de gemeente als geheel verder vergroten. Media We blijven inzetten op een goede toegankelijke bibliotheekvoorziening.
Bibliotheken spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van (digitale) basisvaardigheden, zoals lezen en schrijven, en in de ontplooiing van inwoners. Met het informatiepunt digitale overheid (IDO) wordt de bibliotheek voor dit soort vragen een steeds belangrijkere partner voor ons. Daarnaast vormen ze waardevolle ontmoetingsplekken in onze gemeente. Openbaar groen Het openbaar groen levert een belangrijke bijdrage aan het woongenot. De klimaatverandering maakt duidelijk dat we groen moeten koesteren, uitbreiden en als het kan de kwaliteit verbeteren. We moeten ook groen durven vernieuwen als de noodzaak daarvoor aanwezig is. Een mooie groene omgeving is niet alleen waardevol voor inwoners, maar ook belangrijk voor recreatie en toerisme. We gebruiken klimaatkaarten om groen toe te voegen op plaatsen waar zich kansen voordoen om een verbetering aan te brengen in de leefomgeving. In de groenvisie beschrijven we de kansen voor meer en beter groen. We investeren in groenonderhoud, -vernieuwing en -uitbreiding zodat inwoners weer trots kunnen zijn op hun buurt.
34
Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen
Bij initiatieven van bewoners investeren we in het verbeteren van parken, vergroenen van pleinen en straten en het biodiverser maken van speelvelden, plantvakken nabij bomen en extra perkjes. Bij herinrichtingsprojecten streven we naar extra ruimte voor groen en water. We investeren in het verbeteren van het Wolfsweidepark. We voeren de duurzame herinrichting Rijen Noord-Oost uit. We zorgen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen door de juiste boom op de goede plek, goede groeiplaatsen, goede kwaliteit, goede diversiteit van typen bomen. We geven meer aandacht voor ecologisch beheer van sloten en bermen. We streven bij kappen van bomen naar compensatie in de omgeving. Erfgoed Erfgoed vormt de basis van onze identiteit. Archeologie laat zien dat onze gemeente een rijke bewoningsgeschiedenis kent. We hebben een unieke militaire geschiedenis. Historische gebouwen, oude dorpskernen en historische groenstructuren maken onze gemeente tot een sfeervolle en aangename plek om te verblijven. Om bestaande waarden te behouden en versterken zetten we in op het vertellen van het historische verhaal van Gilze en Rijen. Dit verhaal dient als basis voor ruimtelijke planvorming en als input voor de omgevingsvisie en andere ruimtelijke visies. Ook kan het worden ingezet voor de beleving van erfgoed, bijvoorbeeld tijdens Open Monumentendagen.
DOELSTELLINGEN 2024 5.1 Stimuleren van culturele ontwikkeling Er komt een tweejaarlijkse kunst- en cultuurprijs voor het grootste talent in Gilze en Rijen, speciaal gericht op jongeren. In 2024 organiseren we dit voor de eerste keer. Dit doen we via een evenement, waarin ook ruimte is voor andere inwoners die iets bijzonders betekenen of hebben betekend voor onze samenleving. 5.2 Renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes (Gilze) In 2023 is het definitieve ontwerp van de nieuwe (gerenoveerde) sporthal vastgesteld en zijn we gestart met de sloop en renovatie. Voor het bewegingsonderwijs en de verenigingen is een tijdelijke sporthal gerealiseerd (blaashal, terrein VV Gilze). Start van de bouw van de nieuwe hal vindt plaats in 2024. 5.3 Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal (Rijen) Eind 2023 wordt de nieuwe sporthal opgeleverd (inclusief 1e fase inrichting buitenruimte). De bouw van het woongebouw start naar verwachting begin 2024. Het gehele plangebied inclusief de 2e fase van de aanleg van de buitenruimte is naar verwachting medio zomer 2025 gereed. 5.4 Realiseren skatebaan Rijen Met initiatiefnemers, zoals het jongerenwerk en de cultuurcoach van Cultuurplaats zijn plannen ontwikkeld om een nieuwe skatepark in Rijen aan te leggen. Het nieuwe skatepark komt op de groenstrook aan de Moerstraat in Rijen. De aanleg gebeurt in het tweede kwartaal van 2024.