GLR Programmabegroting 2022 definitief

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

41

Media De inhoudelijke opdracht aan de bibliotheek (Theek5) is als volgt drieledig vastgelegd: 1. De bibliotheek is zichtbaar, toegankelijk en openbaar. Dit komt tot uitdrukking in het werken vanuit de vestigingen binnen de culturele centra; 2. De bibliotheek zet deskundigheid in voor ontwikkeling en ontplooiing van onze inwoners; 3. De bibliotheek ontwikkelt zich, werkt samen en ondersteunt.

DOELSTELLINGEN 2022 5.1 Faciliteren van sport en bewegen In 2021 hebben wij het sport(accommodatie)beleid voor onze gemeente afgerond. In de komende vier jaar voeren we dit beleid uit. In 2022 werken we concreet aan de volgende onderwerpen. Renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes Gilze Vooralsnog is oplevering van de gerenoveerde sporthal en de inrichting van de buitenruimte voorzien voor eind 2022. Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal (Rijen) Nadat in 2021 het bestaande sportcomplex Tropical-Margriethal is gesloopt, het definitief ontwerp voor de nieuwe Margriethal is vastgesteld en gestart is met de bouwactiviteiten is de verwachting dat eind 2022 de nieuwbouw gereed is. Ook de buitenruimte fase 1 rondom de nieuwe sporthal is dan gereed. Renovatie voetbal hoofdveld Sportpark Hoogeind Molenschot Zoals opgenomen in het vastgestelde sport(accommodatie) beleid staat op de planning het huidige verouderde hoofdveld te vervangen door een nieuw natuurgras voetbalveld met het bijbehorende hekwerk. De voorbereidingen zijn al opgestart om naar verwachting de renovatie werkzaamheden uit te kunnen voeren in het voorjaar van het jaar 2022.

5.2 Kerkenvisie De gemeente Gilze en Rijen gaat in samenwerking met Alphen-Chaam en Baarle-Nassau gehoor geven aan de oproep van het ministerie van OCW om in dialoog met kerkeigenaren, erfgoed organisaties, inwoners en andere betrokkenen een kerkenvisie op te stellen; alle partijen denken samen na over een duurzame toekomst van de gebedshuizen. We hebben hiervoor subsidie ontvangen van het ministerie. 5.3 Een groene leefomgeving Een groene leefomgeving levert een belangrijke bijdrage aan het woongenot. Ook binnen de kernen vraagt groen om aandacht. Door klimaatverandering neemt hittestress, langdurig droogte en wateroverlast toe. Bomen zorgen voor verkoeling door hun schaduw maar vooral ook door verdamping. Ook in Gilze en Rijen is hittestress een probleem, dat blijkt uit de stresstest klimaatadaptatie. Om dit aan te pakken willen we een analyse maken van waar hittestress het meeste problematisch is en waar er nog ruimte voor bomen is. Prioriteit hierin krijgen locaties waar mensen langer buiten verblijven en waar weinig tot geen schaduw is. Om de hittestress op deze locaties te verminderen planten we in 2022, 2023 en 2024 30 bomen per jaar. De kosten dekken we uit de ruimte voor ruimte gelden die we ontvangen van de Provincie.

5.4 Verfraaiing entrees kernen Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2022 heeft de raad een motie aangenomen om in 2021 te beginnen met de voorbereiding om ook een klavertje in Hulten te plaatsen, vooruitlopend op de reconstructie N282. Dan hebben alle kernen een klavertje vier. De tijdelijke locatie voor dit klavertje

42

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

bepalen we samen met de bewoners en de kosten dekken we uit het project herinrichting van de kom Hulten en reconstructie Oude Baan. Eerder hebben we bezuinigd op het verfraaien van de entrees. Als er in de toekomst financiële meevallers zijn, willen we het project alsnog in zijn geheel uitvoeren. Vooralsnog hebben we geen financiële meevallers. 5.5 Beheer en onderhoud openbare ruimte Er is een artikel 213a onderzoek verricht naar de doelmatige en doeltreffende inzet van de beschikbare middelen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Om een ontwikkeling in gang te zetten of een verbetering door te voeren is een gestructureerde aanpak wenselijk.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 5.1.1

Doelstelling Faciliteren van sport en bewegen: renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes Gilze 5.1.2.1 Faciliteren van sport en bewegen: Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal 5.1.2.2 Faciliteren van sport en bewegen: Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal 5.1.3 Faciliteren van sport en bewegen: renovatie voetbal hoofdveld Sportpark Hoogeind Molenschot 5.2 Kerkenvisie 5.3.1 Een groene leefomgeving 5.3.2 Een groene leefomgeving 5.4 5.5

Verfraaiing entrees kernen Beheer en onderhoud openbare ruimte

Specifieke activiteit De sporthal en buitenruimte worden in 2022 opgeleverd. Opleveren nieuwe Margriethal. Opleveren buitenruimte fase 1 (rondom nieuwe Margriethal). We werken het renovatieplan uit voor uitvoering in het voorjaar 2022. We stellen een kerkenvisie op. We actualiseren het kapbeleid. We planten extra bomen om hittestress te verminderen. We plaatsen een klavertje in Hulten. We maken een verbeterplan.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 5.6 Bevorderen deelname aan sport en bewegen In 2021 is het beleidskader 'Gilze en Rijen beweegt' vastgesteld. Hierin geven wij aan hoe we vorm en inhoud geven aan het beleid ten aanzien van sport en bewegen. In 2022 starten we met de uitvoering. Ook de activiteiten die allerlei maatschappelijke partijen met elkaar hebben afgesproken in het Lokaal Sportakkoord Gilze en Rijen dragen bij aan het bevorderen van deelname aan sport en bewegen. De rol van de gemeente hierin is faciliterend, stimulerend en initiërend. 5.7 Bevorderen van deelname aan kunst en cultuur Kunst en cultuur verrijken de samenleving. Van die rijkdom willen we de inwoners van Gilze en Rijen passief en actief laten meegenieten. Cultuurplaats speelt hier een belangrijke rol in met hun activiteiten op school, na school en in de vrije tijd. Daarnaast zorgen we er via ons subsidiebeleid voor dat er een rijk cultureel (verenigings)leven blijft bestaan in onze gemeente. 5.8 Bestrijding eikenprocessierups De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om minder te spuiten zonder hiervoor extra financiële middelen beschikbaar te stellen. We proberen met de bestaande middelen de motie zo goed mogelijk uit te voeren maar er dient rekening gehouden te worden met extra overlast.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

43

5.9 Aanpak wortelopdruk We pakken de wortelopdruk aan in de straten C. Huygenstraat, Haaghstraat, Van Heinsbergstraat en Kapittelstraat. We bereiden het groot onderhoud/vervanging verder voor in de straten Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar. 5.10 Ecologisch maaibeheer/ beheerplan bermen en sloten Vanaf 2021 werken we in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta, 14 West-Brabantse gemeenten en Staatsbosbeheer met een nieuw bestek en beheerplan "maaionderhoud van bermen en watergangen- kwaliteit en ecologie". 5.11 Beekdalherstel Wouwervallei Een burgerinitiatief zet zich in om de natuurwaarden van de Wouwerbeek, met name op het gebied van biodiversiteit en waterconservering, te verhogen. De gemeente Gilze en Rijen heeft samen met andere partijen, o.a. de gemeente Breda, in een intentieovereenkomst medewerking aan dit project toegezegd. 5.12 Opname budget in projecten voor herplant bomen We willen bij alle gemeentelijke projecten waarbij bomen gekapt en herplant moeten worden, in de uitvoeringskredieten een bedrag voor herplant opnemen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Omschrijving

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal lasten programma 5

6.605

7.422

6.845

7.602

7.339

7.137

Totaal baten programma 5

1.091

1.337

1.063

1.067

930

934

Saldo lasten en baten programma 5

-5.513

-6.085

-5.782

-6.535

-6.409

-6.203

44

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2022 en begroting 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3. 4.

5.

5.

6.

7. 8.

9. 10.

11.

Omschrijving Voor de ambitie op het gebied van clubkadercoaching is met ingang van 2022 budget opgenomen voor extra formatie van buurtsportcoaches. Daarnaast zien we dat de buurtsportcoaches werkzaamheden verrichten op het gebied van het voorkomen van onderwijsachterstand. Hiervoor worden de OAB middelen ingezet. In 2021 waren hogere incidentele middelen opgenomen voor het sportakkoord dan in 2022. Daarnaast hadden we in 2021 hogere inkomsten uit de rijksbijdrage sportakkoord. Sporthal Margriethal is in 2021 buiten gebruik gesteld. De baten en lasten zijn hierdoor afgeraamd. De afschrijvingslasten van de sportaccommodaties zijn in 2022 lager dan in 2021. Dit komt doordat we de componentenmethode gebruiken bij het afschrijven van investeringen. Het type kosten bepaald de afschrijvingstermijn en hierdoor kunnen de kapitaallasten fluctueren en/of voor een bepaalde component aflopen. In 2021 hebben wij nieuwe kunstgrasvelden aangelegd bij de voetbal in Rijen. Deze worden afgeschreven met ingang van 2022. Daardoor zijn de lasten in 2022 hoger dan in 2021. De onderhoudsbudgetten buitensport hebben wij in 2021 opgehoogd met de Rijksbijdrage SPUK-sport die (voorlopig) is toegekend. Voor 2022 is dit nog niet gedaan, omdat de aanvraag SPUK-sport voor dat jaar nog niet gedaan is. Daarom zijn de budgetten 2022 (vooralsnog) lager dan in 2021.

Wanneer wij de SPUK-sport aanvragen, dan nemen we dit neutraal op in de begroting. Enerzijds nemen wij de inkomsten op van de Rijksbijdrage. Anderzijds reserveren we dit voor hogere uitgaven als gevolg van de kostprijsverhogende BTW. Zoals hierboven gezegd hebben we voor 2021 de aanvraag SPUK-sport al gedaan. Voor 2022 nog niet. Daarom zijn de baten en lasten in 2021 (vooralsnog) hoger dan in 2022. In 2021 hebben we de huuropbrengsten van de sportaccommodaties incidenteel afgeraamd als gevolg van corona. Bij de 1e turap 2021 is er een krediet beschikbaar gesteld voor het groot onderhoud aan het hoofdveld van V Molenschot. Deze investering wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve buitensportaccommodaties. Hier hebben wij de begroting op aangepast. In 2021 zijn eenmalig middelen opgenomen voor aanpassing van het erfgoedbeleid, de archeologische beleidskaart en het zichtbaar maken van kamp Rijen. De Diamantgroep heeft een flink tekort aan medewerkers en daarom kunnen ze naar verwachting niet op het volledige bestek voor groen onderhoud inschrijven. Daarom zal (een deel) van het groenbestek Europees worden aanbesteed. Naar verwachting levert dit een aanzienlijk hogere kostprijs op. Vooralsnog wordt met ingang van 2022 uitgegaan € 300.000 structureel. Door klimaatverandering neemt hittestress, langdurig droogte en wateroverlast toe.

Bomen zorgen voor verkoeling door hun schaduw maar vooral ook door verdamping.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

L/B L B

Bedrag 50 50

V/N N V

L B

60 40

V N

L B L

89 15 208

V N V

L

67

N

L

42

V

L B

515 515

V N

B

32

V

B

116

V

L

85

V

L

300

N

L B

30 30

N V

45

12.

Om de hittestress te verminderen nemen we vanaf 2022 budget op voor het planten van 30 bomen per jaar. De kosten dekken we uit de ruimte voor ruimte gelden die we ontvangen van de Provincie. Overige. Totaal

L B

25 68 303

V V V

Indicatoren Indicator: Gemiddelde kwaliteit van de openbare ruimte per wijk per periode. Deze indicator geeft aan wat de beeldkwaliteit is van het openbaar groen. Hieruit blijkt het verschil in kwaliteit per periode in totaal en in het centrum. Verspreid over het jaar diverse metingen uitgevoerd. De beoordeling vindt plaats op basis van de straatbeeld kwaliteit. Om vervolgens te bepalen wat de behaalde kwaliteitsscore is, is de 90-procentsregel van CROW toegepast.

46

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? Alle inwoners doen naar vermogen mee in onze gemeente, op een manier die bij hen past. Zo zelfstandig mogelijk, maar waar nodig met ondersteuning en hulp. De gemeente is daarbij een schakel in een veel grotere keten. We zoeken samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en andere financiers om verschil te kunnen maken. We zien 3 belangrijke opgaven voor de komende jaren: 1. Ruimte maken voor verschillen De norm van wat we normaal (gedrag) vinden, wordt steeds strakker. Als gevolg daarvan neemt het aantal medische diagnoses en het gebruik van zorg- en hulpaanbod toe. Wij kiezen voor een andere benadering. Vragen en tegenslagen horen bij het leven. We erkennen dat, in plaats van diagnoses en indicaties leidend te maken. We stellen de inwoner centraal en zoeken samen naar oplossingen in het gewone leven. Daarbij focussen we op wat wél kan. Maatwerk vormt de basis; de menselijke maat is het uitgangspunt in onze aanpak. Maatwerk betekent niet per definitie dat er individuele hulpverlening wordt ingezet (‘het behandelen van problemen’). We denken juist zoveel mogelijk in collectieve oplossingen (‘de samenleving en onze basisvoorzieningen toerusten om beter te kunnen omgaan met verschillen’). Dat er verschillen zijn is een gegeven en dat is prima. We willen ruimte maken voor deze verschillen in onze lokale samenleving.

2. Veerkracht vergroten Problemen en tegenslagen horen bij het leven. We verschuiven onze focus van ‘het voorkomen van (grotere) problemen’ naar ‘het vergroten van het aanpassingsvermogen (de veerkracht) van inwoners’. Preventie begint niet bij hulpverlening, maar bij goed voor jezelf en voor elkaar (kunnen) zorgen. We kiezen voor een aanpak gericht op beter kunnen omgaan met tegenslagen. We kijken niet naar de factoren die mensen kwetsbaar maken, maar juist naar de factoren die maken dat ze niet kwetsbaar worden. Welke factoren dat zijn, is in iedere situatie anders.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

47

De verhouding tussen hulpverleners en inwoners verandert door deze aanpak. Hulpverleners komen geen hulpaanbod brengen naar de dorpen en wijken, maar zijn nabij, bieden een luisterend oor en sluiten aan op de vragen, behoeften en mogelijkheden van inwoners. We houden oog voor de grenzen aan eigen kracht. 3. Bestaanszekerheid voorop stellen Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor meedoen. Mensen die kampen met schulden, geen woning hebben of die dreigen te verliezen, of in een onveilige situatie zitten, verliezen de basis onder hun bestaan. Tot die basis terug is blijkt het weinig zin te hebben om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen. Zorg rendeert niet als de basis er niet is. Zijn de zorgen over de basis weg, dan is er op andere terreinen vaak ook minder hulp en ondersteuning nodig. Mensen krijgen dan weer ruimte in hun hoofd om hun problemen stap voor stap op te lossen en de regie over hun leven terug te nemen. Daarom geven we bestaanszekerheid prioriteit. Wonen, inkomen (en werk) en veiligheid worden belangrijke thema’s in de uitwerking van ons sociaal beleid.

DOELSTELLINGEN 2022 6.1 Koers sociaal domein uitwerken in een uitvoeringsagenda In oktober 2021 stelde de gemeenteraad de Koers sociaal domein 'Samen verschil maken' vast. In de Koers is onze visie en strategie ten aanzien van het sociaal domein beschreven. We werken deze in 2022 verder uit in een concrete uitvoeringsagenda. Dit doen we conform het gedachtegoed van de Koers samen met inwoners en maatschappelijke partners. 6.2 Inwoners met een psychische kwetsbaarheid en/of verstandelijke beperking wonen zo zelfstandig mogelijk en doen mee in onze lokale samenleving 6.2.1 Decentralisatie beschermd wonen Vanaf 2022 voeren we onze nieuwe wettelijke taken op het gebied van beschermd wonen samen met de regiogemeenten in Hart van Brabant uit. We zetten in op transformatie: inwoners met een psychische kwetsbaarheid en/of verstandelijke beperking wonen zo zelfstandig mogelijk en doen mee in de wijk of het dorp waar ze wonen. Ondersteuning wordt op maat geboden. Om dit mogelijk te maken investeren we in voldoende passende woningen en woonvormen voor kwetsbare inwoners in onze gemeente en de omliggende regio. Dit doen we samen met zorgaanbieders en corporaties. 6.2.2 Afwegingskader wonen met zorg We ronden in 2022 het afwegingskader wonen met zorg af. Dit doen we op basis van de regionale behoefteanalyse die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022 wordt vastgesteld.

Het afwegingskader stelt ons in staat om onderbouwd besluiten te nemen over initiatieven voor wonen met zorg. 6.3 Asielstatushouders doen mee in de lokale samenleving We zijn klaar om onze nieuwe taken op grond van de Wet Inburgering uit te voeren. Met een integrale ketenaanpak bevorderen we de zelfredzaamheid en participatie van asielstatushouders. Daarbij zetten we vroegtijdig in op werk en kennis van de Nederlandse taal. 6.4 Transformatie basisondersteuning (dorpsteam Gilze en Rijen) Eind 2019 hebben IMW Tilburg, ContourdeTwern en MEE West-Brabant een gezamenlijk dorpsteam gevormd. Het dorpsteam is een belangrijke schakel in de inrichting van ons sociaal domein. Inwoners

48

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

kunnen hier met hun vragen en ideeën terecht. Wanneer specialistische hulp nodig is, werkt het dorpsteam samen met de gemeentelijke organisatie en in het bijzonder met het sociaal team. Op dit moment voert het dorpsteam nog veel individuele ondersteuningstrajecten uit. We willen dat het dorpsteam de komende jaren meer naar de voorkant gaat bewegen en gaat werken volgens de uitgangspunten van onze Koers sociaal domein 'Samen verschil maken'. We stellen een nieuw meerjarig subsidiekader op om te sturen op de realisatie van deze transformatieopgave. Daarin wordt ook de informele ondersteuning en vrijwillige inzet meegenomen, zoals deze door VIPvoorElkaar wordt uitgevoerd. In ons nieuwe subsidiekader zullen we daarnaast prikkels inbouwen om de samenwerking tussen de betrokken organisaties te bevorderen en daarmee de integraliteit in het ondersteuningsaanbod en de werkwijze van het dorpsteam te vergroten.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling We werken de Koers sociaal domein 'Samen verschil maken' uit in een uitvoeringsagenda

6.2.1 Decentralisatie beschermd wonen 6.2.2 Afwegingskader wonen met zorg 6.3 6.4

Asielstatushouders doen mee in de lokale samenleving Transformatie basisondersteuning (dorpsteam Gilze en Rijen)

Specifieke activiteit We stellen in overleg met (vertegenwoordigers van) inwoners en maatschappelijke partners een uitvoeringsagenda op, waarin we vastleggen wat we gaan doen om onze doelstellingen ten aanzien van het sociaal domein te realiseren. We voeren onze nieuwe wettelijke taken op het gebied van beschermd wonen samen met de regiogemeenten in Hart van Brabant uit. We stellen het afwegingskader wonen met zorg vast en passen het afwegingskader toe bij het nemen van besluiten over woon-zorginitiatieven. We zetten de integrale ketenaanpak voor asielstatushouders voort. We stellen een nieuw meerjarig subsidiekader vast op basis waarvan we sturen op de gewenste transformatie van de basisondersteuning in onze gemeente.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.5 Passende zorg en ondersteuning 6.5.1. Nieuwe inkoop sociaal domein We willen goede zorg en ondersteuning bieden die toegankelijk is voor inwoners die het nodig hebben en die betaalbaar is voor de gemeente. Inwoners maken soms gebruik van meerdere voorzieningen. Zij moeten geen last hebben van verschillende loketten of van schotten in de regelgeving. Daarom gaan we op een andere manier zorg inkopen, zodat er een meer samenhangend en overzichtelijk aanbod ontstaat. Dat doen we samen met de regiogemeenten in Hart van Brabant. In 2021 zijn we gestart met de voorbereiding van de nieuwe regionale inkoop van jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Het doel is op 1 juli 2022 te werken volgens de nieuwe inkoopstrategie.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

49

6.5.2 Voorkomen huiselijk geweld en kindermishandeling Geweld hoort nergens thuis. We blijven investeren in het bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling conform de landelijke richtlijnen. Daarbij wordt eerst ingezet op het borgen van de veiligheid en daarna op hulp om het geweld structureel te stoppen. 6.5.3 Investeren in re-integratie op maat We intensiveren onze re-integratieactiviteiten. Landelijke ondersteunings-/herstelpakketten in het kader van Corona worden of zijn inmiddels afgebouwd. Een deel van de ondernemers zal het niet redden en mogelijk een beroep doen op de gemeente voor inkomensondersteuning. Naast ondernemers worden ook jongeren getroffen. Het inzetten op begeleiding voor jongeren is daarom belangrijk. Juist nu is het van belang om te investeren in re-integratie op maat voor inwoners met een grotere achterstand tot de arbeidsmarkt. Dit doen we onder andere door het inzetten van een groeistraat. 6.5.4 Inbedden van cliëntondersteuning In 2021 voerden we het koplopersproject ‘Onafhankelijke CliëntOndersteuning’ uit. In 2022 evalueren we dit project en nemen we besluiten over de structurele borging van de opbrengsten. We zien cliëntondersteuning als een tijdelijke ondersteuning naar een blijvend zelfstandig leven, cliëntondersteuners zijn vooral meedenkers. In 2021 zijn vrijwillige meedenkers opgeleid.

Ook in 2022 kunnen inwoners van Gilze en Rijen een beroep op hen doen. 6.5.5 Samenwerking medisch domein We werken actief samen met de huisartsen in onze gemeente. Samen zorgen we voor tijdige en passende hulp voor kinderen en gezinnen. We zetten in op het minderen van onnodige / onterechte verwijzingen naar specialistische jeugdhulp. De praktijkondersteuner jeugd (POH GGZ Jeugd) speelt hierin in Rijen een belangrijke rol en wordt in 2022 gecontinueerd. We streven ernaar om de aansluiting van het medisch domein en sociaal domein in Gilze ook te versterken. Op regionaal niveau voeren we de nieuwe samenwerkingsafspraken met zorgverzekeraars CZ en VGZ en het zorgkantoor uit. In gezamenlijkheid zetten we in op projecten die in beide domeinen effect sorteren. 6.6 Passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen Steeds meer mensen hebben een urgente woonvraag en ervaren niet de (bestaans)zekerheid van ‘een dak boven het hoofd’. Dit is het gevolg van het huidige woningtekort in combinatie met een aantal maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de extramuralisatie in de zorg, vergrijzing, een toenemend aantal (v)echtscheidingen en een verhoogde instroom statushouders. We zien dat het tekort aan (passende) woningen steeds vaker een belemmering is om tot duurzame oplossingen te komen. De sociale opgaven maken onderdeel uit van de ‘Brede aanpak wonen’ (zie programma 8).

We maken hiervoor jaarlijks afspraken met wooncorporatie Leystromen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Omschrijving

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal lasten programma 6

31.408

31.628

30.973

31.100

31.124

31.120

Totaal baten programma 6

8.876

7.981

7.354

7.353

7.353

7.353

-22.532

-23.648

-23.619

-23.747

-23.772

-23.767

Saldo lasten en baten programma 6

50

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2022 en begroting 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4.

Omschrijving In 2021 nemen we deel aan het project Koplopersgemeenten, hiervoor hebben we eenmalige lasten van € 145.000 opgenomen. In 2021 hebben we baten en lasten geraamd in het kader van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandig Ondernemers (TOZO). Als gevolg van demografische ontwikkeling verwachten we in 2022 hogere uitgaven in het kader van de WMO. Overige. Totaal

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 145

V/N V

L B L

617 617 118

V N N

L B

12 10 29

V N V

51

Indicatoren Indicator: De kosten van alle individuele voorzieningen per huishouden. Deze indicator betreft een algemeen beeld van de hoogte van de kosten gerelateerd naar het aantal huishoudens. Hierdoor ontstaat een relativeerbare omvang van een grote post.

52

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Een goede lichamelijke en mentale gezondheid biedt meer kansen om volwaardig mee te kunnen doen aan onze samenleving. Met ons gezondheidsbeleid spelen we hierop in. Mede vanuit de invalshoek dat we door preventieve maatregelen het beroep op dure zorg kunnen uitstellen en/of beperken. Gezondheid is meer is dan de afwezigheid van ziekte. Wij hanteren de definitie van positieve gezondheid. Gezondheid is daarin ook het vermogen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te kunnen gaan en eigen regie te voeren. Het thema gezondheid bezien we dan ook in nauwe samenhang met andere programmaonderdelen binnen het sociaal domein. De Coronapandemie heeft ons geleerd hoe belangrijk het is dat de basisgezondheid van onze inwoners op orde is. Een gezonde leefstijl (geen overgewicht, niet roken en geen overmatig alcoholgebruik) helpt bij het bestrijden van infecties en vermindert de kans op serieuze complicaties van besmetting. Vandaar dat wij extra inzetten op het bevorderen van de leefstijl op de drie voornoemde pijlers. In het lokale preventieakkoord hebben wij samen met maatschappelijke partners activiteiten benoemd die daaraan bijdragen. In 2022 gaan we de activiteiten uit het preventieakkoord uitvoeren. Riolering Riolering is een onmisbare schakel in de waterketen.

Bij renovaties willen we zo veel als mogelijk werk-met-werk maken om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). In 2020 is er een nieuw vGRP voor de periode 20212025 vastgesteld. Hier benoemen we de activiteiten om de riolering te onderhouden en te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn niet alleen de gevolgen van de klimaatomslag, maar ook die van energietransitie en circulaire economie. Met de hiervoor benodigde kosten c.q. investeringen is binnen de exploitatie rekening gehouden.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

53

(Zwerf)afval In lijn met onze doelstellingen voor het bereiken van een circulaire economie willen we een reductie van de hoeveelheid restafval en zwerfafval realiseren. Dit richt zich zowel op bewoners (zie ook het VANG-programma) als op bedrijven. We voeren in 2022 het uitvoeringsplan zwerfafval uit. De vergoeding vanuit Nedvang stopt na 2022. Als we verder willen met dit plan, moeten hiervoor eigen financiële middelen beschikbaar worden gesteld. Duurzaamheid We geven uitvoering aan het Nationale Klimaatakkoord. Het uiteindelijke doel is om in 2050 een energie-neutrale en klimaatbestendige gemeente zijn.

DOELSTELLINGEN 2022 7.1 Voorkomen/verminderen wateroverlast Om wateroverlast in de toekomst te voorkomen dan wel te verminderen geven we uitvoering aan het vGRP. De mogelijkheden voor afkoppelen van regenwaterafvoer van het gemengd riool zijn meegenomen in het vGRP 2021-2025. We brengen in kaart op welke wijze de komende jaren versneld hemelwaterafvoer kan worden afgekoppeld van het riool en welke mogelijkheden er zijn dit verder te intensiveren, mede in samenspraak met Waterschap Brabantse Delta. Ook het aanleggen van een zogenaamde "blauwe ader", waarin we een "hoofd" infiltratieriool aanleggen waarin het hemelwater kan worden afgevoerd, nemen we hierin mee. Er is een subsidieregeling en informatiecampagne geweest die het voor de bewoners van Gilze en Rijen aantrekkelijk maakt om hun regenwater niet af te voeren naar het riool maar bijvoorbeeld te infiltreren in de bodem of op te vangen en het te hergebruiken, eventueel gecombineerd met een subsidieregeling voor groene daken. 7.2 Doorontwikkelen VANG-doelstellingen Met een plan van aanpak streven we de doelstelling na van maximaal 30 kg huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in 2025. 7.3 Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering. Het Klimaatakkoord is gericht op een vermindering van de CO2-uitstoot van 49 % in 2030 en 95 % in 2050.

In koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen, waarmee we in de jaren tot en met 2022 het programma voor duurzaamheid kunnen uitvoeren, leggen we de nadruk op de volgende doelen uit het klimaatakkoord: Energie, Circulaire economie, Klimaat en Biodiversiteit. In 2022 bereiden we actualisatie van de duurzaamheidsvisie voor en gaan we verder met de uitvoering van de huidige visie. 7.4 Aanpak voor klimaatadaptief en groeninclusief bouwen In het coalitieakkoord is deze ambitie verwoord en is deze tevens onderdeel van het koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen. Hierin hebben wij de term groeninclusief als natuurinclusief meegenomen. In de afgelopen periode hebben we in verschillende projecten hier aandacht aan besteed. In 2022 willen we inventariseren welke acties er op dit vlak al zijn geweest.

54

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 7.1.1 Voorkomen/verminderen wateroverlast

7.1.2 Voorkomen/verminderen wateroverlast 7.1.3 Voorkomen/verminderen wateroverlast 7.2 Doorontwikkelen VANGdoelstellingen 7.3.1 Effecten van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast, droogte, overstroming) verminderen of voorkomen

7.3.2 Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering 7.3.3 Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering 7.3.4 Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering 7.3.5 Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering 7.4 Aanpak voor klimaatadaptief en groeninclusief bouwen

Specifieke activiteit Voorbereiden noodzakelijke maatregelen wateroverlast Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar. Voorbereiden en uitvoeren riolering Burgemeester van Poppelstraat in Gilze. Ontwerpen blauwe ader. Opvolgen van eventuele maatregelen uit het plan van aanpak doorontwikkelen VANG- doelstellingen. Instellen subsidieregeling en informatiecampagne die het voor de bewoners van Gilze en Rijen aantrekkelijk maakt om hun regenwater niet af te voeren naar het riool, maar bijvoorbeeld te infiltreren in de bodem of op te vangen en het te hergebruiken. In regionaal verband werken aan de herijking van de REKS richting REKS 2.0. en geven we uitvoering aan het nationaal klimaatakkoord. Start uitvoering Transitievisie Warmte (RREW, wijkaanpak EGR). Realiseren energie- en grondstoffenbesparing gemeentelijk vastgoed.(A-label gebouwen). Vaststellen lokaal uitvoeringsprogramma, op basis van de risico-dialogen en de regionale input. Opstellen aanpak klimaatadaptief & groeninclusief bouwen (onderdeel van herijking Koersdocument 2023).

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.5 Bevorderen van een gezonde leefstijl Een gezonde leefstijl bestaat uit een mix van aantal aspecten; gezonde voeding, voldoende beweging, niet roken en geen overmatig alcohol- en drugsgebruik zijn belangrijke ingrediënten hiervoor. In 2021 hebben we een lokaal preventieplan opgesteld met een groot aantal participanten gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl onder onze inwoners. In 2022 voeren we de activiteiten uit dit preventieplan uit. Om het belang van een gezonde leefstijl voor iedere inwoner onder de aandacht te brengen zijn we in 2021 een algemene bewustwordingscampagne gestart. Deze zal in 2022 en 2023 voortgezet worden. Mentale gezondheid is nog onderbelicht in onze lokale aanpak, terwijl het belang ervan steeds breder wordt onderkend. Het vergroten van de mentale gezondheid van inwoners draagt bij aan "meedoen" en aan het vermogen van inwoners om met tegenslagen om te kunnen gaan.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

55

7.6 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken voor de gemeente uit op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.7 Bijdragen aan een gedragen luchthavenbesluit Wij zijn blij met de vliegbasis Gilze-Rijen binnen onze gemeentegrenzen, maar willen niet dat de overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise) toeneemt. Ook willen we dat de contouren zo min mogelijk over onze dorpskernen vallen en op die manier onder andere bouwmogelijkheden beperken. We hebben daarom overleg met het ministerie van Defensie om te lobbyen voor en te ondersteunen op de weg naar een gedragen luchthavenbesluit. Hiervoor is inmiddels een onafhankelijke procesbegeleider betrokken, en worden overlegtafels ingericht. Ook vindt er op dit moment onderzoek plaats naar Rattle Noise, om de overlast hiervan in kaart te brengen. 7.8 Zwerfafvalvisie We voeren de zwerfafvalvisie uit met als doel het terugdringen van zwerfafval.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Omschrijving

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal lasten programma 7

5.426

5.569

5.752

5.761

5.769

5.658

Totaal baten programma 7

4.408

4.237

4.307

4.323

4.329

4.344

Saldo lasten en baten programma 7

-1.018

-1.332

-1.445

-1.439

-1.441

-1.314

56

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2022 en begroting 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4. 5.

6.

Omschrijving In 2022 is de bijdrage aan de GGD hoger dan in 2021 (€ 39.000). Enerzijds komt dit door indexeringen 2022 (€ 32.000). Anderzijds komt dit door een taakmutatie vanuit het rijk voor prenataal huisbezoek JGZ (€ 7.000). In 2021 lopen de kredieten voor de Herinrichting Bisschop de Vetplein, tijdelijke rioolmaatregelen Rijen Noord-Oost en duurzame herinrichting van Poppelstraat. Voor het rioleringsdeel van deze projecten is een onttrekking gedaan uit de voorziening riolering. Hierdoor zijn de lasten in 2022 hoger dan in 2021. De baten en lasten worden per saldo verrekenend met de voorziening riolering, waardoor het effect budgettair neutraal is. De baten uit afvalstoffenheffing zijn naar verwachting in 2022 € 42.000 lager dan in 2020. Daarnaast zijn ook de vergoedingen uit glas, kunststof, metalen, papier in 2022 naar verwachting € 44.000 lager. Aan de lastenkant zien we vooral hogere verwerkingskosten. Genoemde effecten resulteren in een lagere toevoeging aan de voorziening afvalstoffenheffing, waardoor het effect budgettair neutraal is. In 2021 hebben we eenmalig baten en lasten in het kader van de Regeling reductie energieverbruik. Met ingang van 2022 is budget opgenomen voor tijdelijk extra formatie voor duurzaamheid om de doelstellingen van het Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen te behalen en daarmee het uitvoeringsprogramma te kunnen uitvoeren. Overige. Totaal

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 39

V/N N

L B

379 379

N V

L B

86 86

V N

L B L

249 249 135

V N N

L B

35 26 113

V V N

57

Indicatoren Indicator: Hoeveelheid KG restafval per inwoner per jaar. Deze indicator geeft de voortgang weer omtrent het reduceren van de hoeveelheid restafval per inwoner. Van 250 kilo naar 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% scheiding van huishoudelijk afval. Dat is de ambitie van het Ministerie van IenM, de VNG, de NVRD en Rijkswaterstaat. Gezien de geformuleerde doelstelling om het restafval te reduceren vormt dit een interessante indicator.

(*) De resultaten 2020 zijn nog niet bekend.

58

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat burgers en bedrijven meedoen en meebepalen. De Omgevingswet zien we als een kans om inwoners actief te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

DOELSTELLINGEN 2022 8.1 Omgevingswet 8.1.1 Ontwikkelen Omgevingsvisie Het is wettelijk verplicht om voor 2024 door de gemeenteraad één Omgevingsvisie te hebben vastgesteld. In de Omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Het ontwikkelen van de Omgevingsvisie doen we met en door inwoners. In 2021 is een 'plan van aanpak Omgevingsvisie' opgesteld en heeft een aanbesteding plaatsgevonden en zal in 2022 de Omgevingsvisie worden vormgegeven. 8.1.2 Parapluplan Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. Om de overgang naar het omgevingsplan beter te laten verlopen willen we nog een aantal zaken regelen met een paraplubestemmingsplan. Het betreft gewijzigde wet- en regelgeving en gewijzigd beleid zoals regels voor het parkeren, archeologie, etc. Door een ‘ontwerp parapluplan(nen)’ ter inzage te leggen voordat de Omgevingswet in werking treedt voorkomen we dat wet- en regelgeving en nieuw beleid niet tijdig wordt geïmplementeerd. 8.2 Brede aanpak Wonen De woningmarkt staat enorm onder druk. Op het gebied van wonen staan gemeenten de komende jaren voor grote opgaven. Het gaat niet alleen om het terugdringen van het woningtekort, maar ook over sociaal maatschappelijke opgaven en vraagstukken op gebied van openbare orde en veiligheid.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

59

De complexiteit en onderlinge samenhang van deze vraagstukken vraagt van ons een integrale benadering (zie ook programma 6). Om die mogelijk te maken gaan we in de eerste helft van 2022 deze opgave onderbrengen in een programma 'Brede aanpak wonen'. De financiële vertaling nemen we mee in de begroting van 2023. 8.3 Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Vooralsnog treedt per 1 juli 2022 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor. In 2022 brengen we de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld. 8.4 Aanpassing werkwijze VTH aan Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2022 passen we de werkprocessen hierop aan met gebruikmaking van het nieuwe softwarepakket. 8.5. Spoorzone en spoorse zaken De gemeente Gilze en Rijen wil een spoorzone ontwikkelen waar het goed en veilig wonen, werken en reizen is. Centraal staan de verbetering van de stationsomgeving, de verbinding met de rest van de gemeente en de bereikbaarheid en ontwikkeling van Rijen Zuid.

De gemeente wil een veilige oversteek voor alle lokale verkeer, een aantrekkelijk gebied, veilige perrons, een verlaging van de geluidsbelasting en een frisse, groene en moderne uitstraling van de stationsomgeving die past binnen de kern Rijen. Daarbij werkt de gemeente samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincie Noord-Brabant, NS, ProRail, en overige betrokkenen zoals omwonenden, bedrijven en inwoners. In 2022 werken we verder aan de plannen voor de Spoorzone. We maken deze plannen planologisch mogelijk door het bestemmingsplan Stationsomgeving Rijen vast te laten stellen. Na de vaststelling van het bestemmingsplan verwachten we extra percelen te moeten verwerven met onteigeningsprocedures. We werken de engineering uit tot het niveau van een kostenraming met verhoogde zekerheid en werken aan optimalisaties en passende budgetten. Er moeten keuzes gemaakt worden over de financiële haalbaarheid van het project. We werken het ontwerp van de Spoorzone zover uit dat we kunnen starten met de voorbereiding van de aanbesteding. Hiervoor maken we eerst een contracteringsstrategie. 8.6 Vliegende Vennen Noord-Oost fase III (Rijen) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie Vliegende Vennen Noord-Oost fase III. We in 2021 gestart met het bouwrijp maken. In 2022 geven we de eerste gronden uit.

8.7 Tussen de Leijen (Rijen) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie. We bereiden in 2022 het bouwrijp maken voor. Indien er, vanwege beroepen, geen onherroepelijk bestemmingsplan in 2022 is verwachten we pas te gaan bouwen eind 2022/begin 2023. 8.8 Herontwikkelen Rijen Zuid Leystromen gaat haar woningen in de Militaire wijk Rijen Zuid vernieuwen. Een deel van de 160 woningen wordt gesloopt, een deel verkocht en het grootste deel van de woningen wordt gerenoveerd. Leystromen en gemeente werken samen. De gemeente zet zich in voor verbetering van de openbare ruimte. De vernieuwing van de wijk wordt als hefboom gebruikt voor het verbeteren van het samenwonen, het ontmoeten en elkaar kennen en helpen. Ook wordt ingezet op betere hulpverlening aan bewoners die dat nodig hebben, aansluitend bij hun vragen. Inzet is om dit binnen de bestaande budgetten in het sociaal domein te doen. 60

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

In 2022 zal Leystromen een start maken met de renovatie en sloop van het eerste deel van de woningen. In samenwerking met de bewoners zullen wij starten met een ontwerp voor de buitenruimte en de voorbereidingen beginnen voor de uitvoering van de vernieuwing van de openbare ruimte. 8.9 Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal (Rijen) Nadat in 2021 het bestaande sportcomplex Tropical-Margriethal is gesloopt, het definitief ontwerp voor de nieuwe Margriethal is vastgesteld en gestart is met de bouwactiviteiten is de verwachting dat eind 2022 de nieuwbouw gereed is. Ook de buitenruimte fase 1 rondom de nieuwe sporthal is dan gereed. Verder wordt naar verwachting met de in 2021 geselecteerde projectontwikkelaar begin 2022 de koop- en realisatieovereenkomst gesloten. In 2022 wordt de bestemmingsplanprocedure (nodig voor het woongebouw) afgerond en wordt de omgevingsvergunning voor het woongebouw aangevraagd. 8.10 Wendel Zuid (Gilze) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie. In 2015 is het bestemmingsplan Wendel Zuid onherroepelijk geworden. Er is toen voor gekozen om het plan nog niet te gaan ontwikkelen. In 2020 is de wens uitgesproken op deze locatie te willen gaan bouwen. We hebben de verkaveling geactualiseerd en nader uitgewerkt. in het plan zijn nu ook bijzondere woonvormen in de vorm van een knarrenhof en microwoningen opgenomen.

In 2022 ronden we het bouwrijp maken van de locatie af en starten we met de uitgifte van de percelen in fase 2. 8.11 Blokske 2/Veenstraat (Molenschot) Om de leefbaarheid van Molenschot te versterken zijn we met initiatiefnemers overeengekomen dat zij onder andere starterswoningen en een woonzorgconcept ontwikkelen. In 2022 doorlopen we de bestemmingsplanprocedure. 8.12 Ontwikkeling gebiedsvisie Rimpelaar (Molenschot) Vanwege een aantal initiatieven van ondernemers in het gebied Rimpelaar zijn we in 2021 gestart met het opstellen van een gebiedsvisie. Dit proces loopt in samenspraak met de provincie door in 2022. 8.13 Versterken leefbaarheid Hulten Grondslag voor de inzet in Hulten vormen de ‘Structuurvisie Stedelijk Gebied Gilze en Rijen (2015)’ en het Integraal Dorpsplan (iDOP) uit 2011. In het iDOP is samen met bewoners een lijst van projecten opgesteld die bij kunnen dragen aan de versterking van de leefbaarheid in Hulten. Een aantal projecten is al uitgevoerd. Het bestemmingsplan voor de N282 is onherroepelijk geworden waardoor er vanaf 2020 weer gestart is met de planuitwerking samen met werkgroepen uit Hulten. Ter hoogte van Hulten vervalt de N282 en komt er in de kom van Hulten ruimte vrij om dit deel opnieuw in te richten. Voorwaarde van de provincie om de N282 om te leggen ten gunste van het verblijfsklimaat in Hulten, is dat Hulten autoluw gemaakt wordt.

Hiervoor is reconstructie van dit weggedeelte noodzakelijk. Met de reconstructie liggen er kansen om de leefbaarheid binnen Hulten te versterken. Ook wordt de Oude Baan opnieuw ingericht. In 2021 wordt er een besluit genomen op het definitief ontwerp en in 2022 wordt het bestek en tekeningen uitgewerkt ter voorbereiding op de uitvoering in 2023/2024 8.14 Onderzoeken woningbouw Hulten In 2021 is de Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd op een locatie die de kans biedt om 10 tot 15 woningen te realiseren. In 2022 gaan we verder met planvorming waarbij we nadrukkelijk aandacht hebben voor de situatie rondom vliegbasis Gilze-Rijen en rattle noise.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

61

Wat gaan we ervoor doen? Nr.

Doelstelling

Specifieke activiteit

8.1.1 8.1.2 8.3

Omgevingswet Omgevingswet Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

8.4 8.5.1 8.5.2 8.5.3

Aanpassing werkwijze VTH aan Omgevingswet Spoorzone en spoorse zaken Spoorzone en spoorse zaken Spoorzone en spoorse zaken

8.5.4

Spoorzone en spoorse zaken

8.5.5 8.6 8.7.1 8.7.2 8.8.1

Spoorzone en spoorse zaken Vliegende Vennen Noord-Oost fase III Tussen de Leijen Tussen de Leijen Herontwikkelen Rijen Zuid

We geven de Omgevingsvisie vorm. We stellen een parapluplan op. De consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht brengen we in beeld. De processen bij vergunningverlening passen we aan. Vaststellen bestemmingsplan. Opstellen contracteringsstrategie. Kostennota opstellen en 'go no-go beslissing' op basis van financiële prognoses. Ontwerp Spoorzone gereed maken voor aanbesteding (op basis van contracteringsstrategie). Realisatiebeslissing. Uitgifte gronden.

8.8.2

Herontwikkelen Rijen Zuid

8.8.3

Herontwikkelen Rijen-Zuid

8.9.1

Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal 8.9.2 Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal 8.10 Wendel Zuid 8.11 Blokske 2/Veenstraat (Molenschot) 8.12 Ontwikkeling gebiedsvisie Rimpelaar 8.13.1 Versterken leefbaarheid Hulten 8.13.2 Versterken leefbaarheid Hulten 8.14

62

Woningbouw Hulten

Bouwrijp maken fase 1. Uitgifte bouwkavels fase 1. Bestemmingsplanprocedure voor sloop/nieuwbouwdeel (vaststelling gemeenteraad Q2 2022). Ontwerp nieuwe buitenruimte in samenwerking met bewoners. Voorbereiden uitvoering vernieuwing openbare ruimte. Koop- en realisatieovereenkomst afsluiten met projectontwikkelaar woongebouw. Vaststellen bestemmingsplan. Uitgifte bouwkavels fase 2. Vaststellen bestemmingsplan. Opstellen gebiedsvisie. Opleveren bestek en tekeningen herinrichting Oude Baan en herinrichting kom. Afhankelijk van de planning van de provincie wordt het werk aanbesteed Planontwikkeling

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.15 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH (jaarlijks vóór 1 februari); 3. een jaarverslag VTH (jaarlijks vóór 1 mei). De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2019 is het beleidsplan 2020-2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. 8.16 Omgevingswet Uitvoering implementatiestrategie Omgevingswet Op 19 februari 2020 heeft de raad kennisgenomen van de implementatiestrategie Omgevingswet en is besloten om een ABG-brede raadswerkgroep Omgevingswet in te stellen. De implementatiestrategie Omgevingswet geeft een overzicht van en inzicht in de voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet op 1 juli 2022 op basis van de vier ontwikkelopgaven. Er wordt opnieuw bekeken hoe de positie en de rol van de ABG-brede raadswerkgroep Omgevingswet hierbij vorm gegeven kan worden. Uitstel inwerkingtreding Omgevingswet De Omgevingswet treedt nu in werking op 1 juli 2022. Het uitstellen van de Omgevingswet brengt extra kosten met zich mee, zoals de kosten voor een extra jaar programmamanagement.

Structurele effecten Omgevingswet De Omgevingswet beoogt een actueel, integraal, dynamisch, gebiedsgericht en samenhangend stelsel van kerninstrumenten, zoals de Omgevingsvisie, programma’s en omgevingsplan. Om dit te bereiken gaan we ons structureel anders organiseren na inwerkingtreding van de wet. In plaats van een jaarlijkse reservering voor het actualiseren van bestemmingsplannen gaan we een jaarlijkse reservering doen voor het actualiseren van de Omgevingsvisie, Omgevingsbeleid, programma’s en omgevingsplan. De gemeenteraad is wettelijk verplicht voor 2024 een omgevingsvisie te hebben vastgesteld. We brengen ook de gevolgen van de Omgevingswet op de legesopbrengsten in kaart. 8.17 Plattelandsontwikkeling Er zijn veel veranderingen in het buitengebied van Gilze en Rijen die ons dwingen tot het maken van keuzes. Deze grote veranderingsopgave noemen we ‘Plattelandsontwikkeling’. Onder deze paraplu gaan we op zoek naar de balans van ons buitengebied vanuit diverse thema’s en actuele ontwikkelingen. We hebben de inventarisatie van VAB's (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) en veehouderijen afgerond en geanalyseerd. Een van de korte termijn acties die hieruit is voortgekomen, is het vaststellen van een sloopkwaliteitsregeling. Een lange termijn actie is een gebiedsgerichte benadering, waarbij de dynamiek van het gebied centraal staat.

Deze benadering past binnen het gedachtegoed van de Omgevingswet en vormt een wezenlijk onderdeel van onze toekomstige werkwijze en beleidsontwikkeling onder de Omgevingswet. In 2022 wordt gestart met het proces om te komen tot de Omgevingsvisie. Ook de geurgebiedsvisie wordt dan vastgesteld.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

63

Verder gaan we onder de paraplu aan de slag met in ieder geval de thema's: - Wonen met zorg, zie programma 6; - Recreatie, toerisme en economie, zie programma 3; - Natuur en landschap, zie programma 5; - Duurzaamheid en energietransitie, zie programma 7. Waarbij de ontwikkeling van recreatieve bedrijven in het buitengebied en wonen met zorg speerpunten zijn voor 2022. In de programma's economie en sociaal domein staan deze specifiek benoemd.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Omschrijving

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal lasten programma 8

3.002

6.730

7.475

7.189

5.480

5.853

Totaal baten programma 8

1.615

5.175

6.158

6.255

4.629

4.678

Saldo lasten en baten programma 8

-1.387

-1.555

-1.317

-934

-851

-1.175

64

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2022 en begroting 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4.

5.

6. 7. 8.

Omschrijving De kosten voor de spoorzone zijn in 2021 hoger dan in 2022, onder andere door grondaankoop en voorbereidingskosten. In de begroting 2021 zijn incidenteel hogere baten en lasten van private ontwikkelingen opgenomen als gevolg van extra werkzaamheden. In 2021 zijn incidentele middelen opgenomen voor de invoering van de Omgevingswet. Voor de grondexploitatie woningbouw zijn in 2022 zowel de verwachte lasten als de baten hoger dan in 2021. Per saldo gaat het om een bedrag van € 251.000 voordelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een voordeel op dit programma en een nadeel op het taakveld reserves. Landelijk gezien neemt de druk op de woningbouwopgave steeds verder toe. Dit wordt mede ingegeven door de demografische ontwikkelingen: vergrijzing, extramuralisering, globalisering, meer eenpersoonshuishoudens. Met ingang van 2022 hebben we hierdoor tijdelijk extra capaciteit nodig op het gebied van wonen, ruimtelijke ordening en grondzaken. Voor de herinrichting van de kom Hulten en de reconstructie Oude Baan ramen we in 2022 voorbereidingskosten. In 2021 hebben we de opbrengst Omgevingsvergunningen incidenteel verhoogd als gevolg van meer vergunningaanvragen. Overige. Totaal

L/B L

Bedrag 481

V/N V

L B L

150 150 166

V N V

L B

1.221 1.472

N V

L

118

N

L

200

N

B

341

N

L B

3 2 238

N V V

Indicatoren Voor indicatoren betreffende programma 8 wordt verwezen naar de woningbouw prognose. Hierin worden de cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

65

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Het streven vanuit het coalitieprogramma is om - gegeven onze gemeentelijke kerntaken, dienstverleningspakket en ambities - de lasten voor inwoners zo laag als mogelijk te houden. Ons doel daarbij is om bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven horen wat betreft gemeentelijke woonlasten.

Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaald verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. Deze uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge verschillen in de kosten waar gemeenten voor staan en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat elke gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeente een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling). De groei of afname van het Gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (de netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Eenvoudig gezegd: als het Rijk meer uitgeeft, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds toe. Geeft het Rijk daarentegen minder uit, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds af (de trap-op-trap-af-systematiek). De ontwikkeling van de algemene uitkering staat verder toegelicht in de financiële begroting.

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

67

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces; 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; 3. P&O/HRM; 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement); 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant; 6. Juridische zaken; 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning; 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT); 9. Facilitaire zaken en huisvesting; 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV); 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Gilze en Rijen worden in 2022 geraamd op een bedrag van € 7.386.804 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie.

68

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts’ het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Het belastingtarief van de VpB is als volgt:

Onderstaande tabel laat de geprognosticeerde fiscale resultaten en de bijbehorende belastingbedragen zien. Voor de te betalen belasting vanaf fiscaal jaar 2023 wordt gebruik gemaakt van de tarieven en schijfgrens van 2022. Fiscaal jaar 2021 2022 2023 2024 2025

Fiscaal resultaat -/- € 2.655.000 € 510.000 € 990.000 € 445.000 € 1.325.000

Belasting €0 €0 €0 €0 €0

Vanwege verrekenbare verliezen uit het verleden zal er de komende jaren naar verwachting geen sprake zijn van betaling van vennootschapsbelasting. Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

69

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften of normen voor de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2022 bedraagt € 26.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Omschrijving

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

L

213

1.157

720

1.066

1.441

1.818

B

48.144

49.892

51.697

51.126

51.435

52.228

L

7.208

7.458

8.033

7.996

8.107

8.096

B

661

588

551

483

469

442

L

0

0

0

92

92

92

B

0

0

0

0

0

0

L

0

26

26

26

26

26

B

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten programma 9 Algemeen

7.421

8.641

8.779

9.180

9.666

10.032

Totaal baten programma 9 Algemeen

48.805

50.480

52.248

51.609

51.904

52.670

Saldo lasten en baten programma 9 Algemeen

41.384

41.839

43.469

42.429

42.239

42.638

9A

9B

9C

9D

70

Algemene dekkingsmiddelen

Overhead

Vennootschapsbelasting

Onvoorzien

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2022 en begroting 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

10.

Omschrijving In 2021 hebben we BNG dividend over 2019 en 2020 ontvangen en begroot. We hebben lagere rentebaten als gevolg van afnemende ambtenarenhypotheken. Daarnaast kunnen we als gevolg van lagere renteomslag minder rente toerekenen aan o.a. de grondexploitatie. De baten vanuit de onroerende zaakbelasting zijn in 2022 € 181.000 hoger dan in 2021. De algemene uitkering 2022 is hoger dan in 2021. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een hoger accres (uitkeringsfactor) in 2022. In 2021 hebben we een bedrag van € 965.000 geraamd aan Coronasteunmaatregelen. Voor 2022 hebben we nog een bedrag van € 78.000 toegekend gekregen. De stelpost indexeringen in 2021 is volledig ingezet. Voor 2022 hebben we de stelpost geraamd op 0,5% de begrote lasten. De opbrengst toeristenbelasting 2021 is hoger dan de begroting 2022, doordat in 2021 een incidentele opbrengst over 2020 is gerealiseerd. Aan de hand van de vastgestelde begroting 2022 van de ABG, wordt in 2022 een hoger bedrag doorbelast aan het taakveld overhead dan in 2020. In 2022 eenmalig een voorbereidingskrediet (€ 60.000) opgenomen voor toekomst huisvesting. Daarnaast wordt in de begroting rekening gehouden met een bedrag voor investeringen in de huisvesting ambtelijke organisatie op het gebied van duurzaamheid. Overige. Totaal

Programmabegroting 2022 Gilze en Rijen

L/B B L B

Bedrag 27 74 22

V/N N N N

B

181

V

B

1.721

V

L

887

V

L

365

N

B

42

N

L

106

N

L

445

N

L B

35 43 1.630

N N V

71

Subsidies Subsidies zijn een belangrijk middel voor de gemeente Gilze en Rijen om samen met inwoners, verenigingen en organisaties de doelen ten aanzien van het sociaal domein te behalen. Met subsidie willen we activiteiten mogelijk maken die bijdragen aan onze maatschappelijke doelstellingen en die aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. Denk daarbij aan activiteiten voor ouderen en jeugd, op het gebied van sport en bewegen of kunst, cultuur en educatie. In 2019 evalueerden we ons subsidiebeleid. De aanbevelingen die daaruit volgden zijn nog niet volledig doorgevoerd. Het betreft de aanbevelingen met mogelijk negatieve financiële effecten voor subsidieontvangers. Vanwege de financiële impact van de Coronacrisis op het lokale verenigingsleven hebben we ervoor gekozen deze aanbevelingen nog niet door te voeren. We verwachten dat we de resterende aanbevelingen in 2022 kunnen gaan oppakken, waarmee ze met ingang van 2023 geëffectueerd kunnen worden. Uiteraard blijft e.e.a. afhankelijk van de ontwikkelingen met betrekking tot Corona. Jaarlijks nemen we in de begroting een overzicht op met daarin vermeld: de subsidieplafonds voor activiteitensubsidies, innovatiesubsidies en basisvoorzieningen (per onderdeel). Dit overzicht treft u hieronder aan voor de begroting 2022. In het subsidieregister zijn de toekenningen terug te vinden.