GLR Jaarstukken 2021 definitief 10-05-2022

Daarnaast is de prognose 3 van Hart van Brabant € 182.000 lager dan prognose 2, die verwerkt is in de 2e tussentijdse rapportage 2021. Tot slot waren vanuit de meicirculaire 2021 extra middelen (€ 274.000) opgenomen voor het verkorte van de wachtlijsten. Deze middelen zijn in 2021 niet besteed. Via de resultaatbestemming willen we deze budgetten overhevelen naar 2022. De middelen voor aanpak dak- en thuislozen zijn in 2021 niet (volledig) besteed. Via de resultaatbestemming willen we deze budgetten overhevelen naar 2022. Overige afwijkingen. Totaal

46

L/B L

Bedrag V/N 76 V

I/S I

L

30

N

I

B

128

V

I

L L L B

74 569 217 25

V N N V

I S I S

L

561

V

I

L

43

V

I

L B

12 45 148

V V V

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Een goede gezondheid vormt de basis voor persoonlijk welbevinden en participatie in de samenleving. Via het gezondheidsbeleid werken we – vooral in de preventieve sfeer – samen met de GGD aan basisgezondheidszorg voor onze inwoners. Riolering Riolering is een onmisbare schakel in de waterketen. Bij renovaties willen we zo veel als mogelijk werk-met-werk maken om gelijktijdig onze doelstellingen voor klimaatverandering te realiseren. Bij de aanpak van het water vraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). In het vGRP 2021-2025 dat in 2020 voor een nieuwe planperiode van vijf jaar is vastgesteld, zijn activiteiten benoemd om de riolering te onderhouden en te verbeteren. Belangrijk aandachtspunt hierin is de gevolgen van de klimaatverandering. Met de hiervoor benodigde kosten c.q. investeringen is binnen de exploitatie rekening gehouden. (Zwerf)afval In lijn met onze doelstellingen voor het bereiken van een circulaire economie willen we een reductie van de hoeveelheid restafval en zwerfafval realiseren. Dit richt zich zowel op bewoners (zie ook het VANG-programma) als op bedrijven.

Duurzaamheid In 2019 stelde de raad het Koersdocument duurzaam Gilze en Rijen vast, waarmee we in de jaren tot en met 2022 het programma voor duurzaamheid kunnen uitvoeren. Het uiteindelijke doel is om in 2050 een energie neutrale en klimaatbestendige gemeente zijn.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

47

Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.

Doelstelling

7.1

Bevorderen van een gezonde leefstijl

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Gerealiseerd op 31-12-2021

We stellen een geactualiseerd preventie- en handhavingsplan vast voor het tegengaan van alcohol- en drugsgebruik onder jongeren De preventieve activiteiten ten aanzien van het terugdringen van genotsmiddelengebruik zijn opgenomen in het lokaal fitakkoord (preventieakkoord). Het fitakkoord is in concept gereed en wordt kort na de jaarwisseling vastgesteld door de participanten. Uitvoering wordt onmiddellijk daarna ter hand genomen. De activiteiten op het gebied van handhaving zijn/worden opgenomen in het handhavingsplan.

Nr.

Doelstelling

7.2

Bevorderen van een mentale gezondheid

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Gerealiseerd op 31-12-2021

De gemeente faciliteert cursussen en bijeenkomsten MHFA (Mental Health First Aid) voor professionals en inwoners De eerste cursussen en trainingen van professionals van de gemeente en het dorpsteam zijn afgerond.

Nr.

Doelstelling

7.3

Voorkomen/verminderen wateroverlast

Nr.

Specifieke activiteit

1.

2.

Gerealiseerd op 31-12-2021

Voorbereiden noodzakelijke maatregelen wateroverlast Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar In november 2021 heeft de raad ingestemd met het voorbereiden van fase 1 uit het masterplan afkoppelen Rijen. Deze eerste fase betreft het voorbereiden van een afvoerleiding voor overtollig hemelwater in Rijen Noordoost naar de overstortvijver Wolfsweide. In de planvorming voor Rijen Noord Oost nemen we het afkoppelplan mee. Voorbereiden en uitvoeren riolering Burgemeester van Poppelstraat in Gilze De riolering ligt in gemeentegrond die in gebruik is als voortuin van de bewoners. De voorbereidende planontwikkeling is in 2021 gestart maar vraagt meer tijd. De voorbereiding en uitvoering is afhankelijk van het bereiken van draagvlak voor de planontwikkeling. We verwachten in 2021/2022 de planontwikkeling verder voor te bereiden zodat uitvoering in 2022/2023 plaatsvindt.

3.

48

Streven naar oplossing voor riooloverstortvoorziening Wolfsweide In de commissie ruimte van 29 juni is een memo besproken over het masterplan afkoppelen en de gevolgen voor de overstortvijver Wolfsweide. Hierin is aangegeven dat er meer technisch en financieel onderzoek nodig is om een goede afweging te kunnen maken. In de raadsinformatie bijeenkomst op 13 september is een toelichting gegeven over de problematiek en de oplossing in relatie tot het masterplan afkoppelen. Op 2 november 2021 heeft de raad ingestemd met het voorbereiden van de eerste fase Rijen Noordoost. Deze eerste fase betreft het voorbereiden van een afvoerleiding voor overtollig hemelwater in Rijen Noordoost naar de overstortvijver Wolfsweide. Tevens heeft de raad ingestemd met het ontwerpen van een blauwe ader: dit is een toekomstige afvoerleiding voor overtollig hemelwater van Rijen Noord-West richting overstortvijver Wolfsweide.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

7.3

Voorkomen/verminderen wateroverlast

Nr.

Specifieke activiteit

4.

Uitvoeren reconstructie Bisschop de Vetplein

Gerealiseerd op 31-12-2021

De infiltratiekelder is in juni gerealiseerd. De overige rioleringswerkzaamheden zijn inmiddels gereed. 5.

Uitvoeren motie versneld afkoppelen verhard oppervlak We koppelen bij alle nieuwe projecten in de openbare ruimte het verhard oppervlak zoveel als mogelijk af. De raad heeft in november 2021 besloten om de focus voor het afkoppelen op de kern Rijen te leggen. Tevens is besloten om eind 2022 een afwegingsnotitie voor te leggen. Hierin wordt de raad in staat gesteld definitieve keuzes te maken in welke mate we anticiperen op de klimaatverandering (wateroverlast en verdroging) in relatie tot de waterkwaliteit van de overstortvijver Wolfsweide en de financiële consequenties voor de rioolheffing.

6.

Uitvoeren korte termijn maatregelen wateroverlast hoek Sporkt/Breebroek De werkzaamheden zijn medio 2021 opgeleverd.

7.

Instellen subsidieregeling en informatiecampagne die het voor de bewoners van Gilze en Rijen aantrekkelijk maakt om hun regenwater niet af te voeren naar het riool, maar bijvoorbeeld te infiltreren in de bodem of op te vangen en het te hergebruiken De subsidieregeling van 2021 is afgerond en een nieuwe regeling is vastgesteld door de gemeenteraad in december.

Nr.

Doelstelling

7.4

Doorontwikkelen Vang-doelstellingen

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Opstellen plan van aanpak om de Vang- doelstellingen verder door te ontwikkelen Vanwege onderbezetting is het in 2021 niet gelukt om een plan van aanpak op te stellen. Inmiddels is er capaciteitsuitbreiding geregeld en stellen we in 2022 een plan van aanpak op. Hierin nemen we de uitkomsten van de enquête en evaluatie 2021 mee.

Nr.

Doelstelling

7.5

Doorontwikkelen circulaire economie

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Gerealiseerd op 31-12-2021

Gerealiseerd op 31-12-2021

Afhankelijk van de ontwikkelingen in de regio onderzoeken hoe onze milieustraat omgebogen kan worden naar een ambachtscentrum Het onderzoek loopt en vindt plaats in regionaal verband. Dit is een uitgebreid en meerjarig proces.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

49

Nr.

Doelstelling

7.6

Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Vaststellen van de definitieve Regionale Energie- en Klimaat Strategie

Gerealiseerd op 31-12-2021

De gemeenteraad heeft de REKS eind april vastgesteld. 2.

Vaststellen lokale handreiking grootschalige opwek De handreiking Zonne-energie is door de gemeenteraad vastgesteld.

3.

Vaststellen Transitievisie Warmte De Transitievisie Warmte is door de gemeenteraad in december vastgesteld.

4.

Stimuleren van energiebesparing bij inwoners en bedrijven De Regeling Reductie Energiegebruik en de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen is hiervoor ingezet. Deze is samen met de energie corporatie Energie Gilze Rijen uitgevoerd.

5.

Realiseren energie- en grondstoffenbesparing gemeentelijk vastgoed

6.

De gemeenteraad heeft de notitie "verduurzamen en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed" vastgesteld. De uitvoering vindt de komende 10 jaar gefaseerd plaats. Vaststellen van een uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie

7.

De regionale uitvoeringsagenda heeft vertraging opgelopen en wordt in het derde kwartaal van 2022 verwacht. De lokale uitvoeringsagenda klimaatadaptatie wordt ook in het tweede kwartaal afgerond. Inventariseren van de acties die op dit vlak al zijn geweest en dit vertalen in een aanpak voor toekomstige projecten We nemen deze onderwerpen waar mogelijk mee in de uitvoering van woningbouwprojecten.

Nr.

Doelstelling

7.8

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Een visie verduurzamen gemeentelijk vastgoed opstellen

Gerealiseerd op 31-12-2021

De gemeenteraad heeft de visie in april 2021 vastgesteld.

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2021

2021

2021

Rek - Begr

Totaal lasten programma 7

5.274

5.293

5.468

-175

Totaal baten programma 7

4.083

3.961

4.357

396

Saldo lasten en baten programma 7

-1.191

-1.332

-1.111

221

Lasten / Baten

50

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

Omschrijving In de begroting 2021 was opgenomen dat we € 154.000 zouden onttrekken aan de voorziening riolering (de lasten 2021 zouden hoger zijn dan de baten 2021). In werkelijkheid onttrekken we € 208.000 aan de voorziening. Dit is dus € 54.000 meer dan gedacht. Dit komt doordat we in 2021 meer kosten voor onderhoud van de riolering hebben gehad dan begroot. Dit gold zowel voor het dagelijks onderhoud als het groot/planmatig onderhoud. Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening riolering, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In de begroting 2021 was opgenomen dat we € 371.000 zouden storten in de voorziening afvalstoffenheffing (de baten 2021 zouden hoger zijn dan de lasten 2021). In werkelijkheid storten we € 321.000 in de voorziening afvalstoffenheffing. Dit is dus € 50.000 minder dan gedacht. Dit komt doordat we in 2021 minder inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing dan begroot (€ 199.000 nadeel). Hier staat tegenover dat inkomsten uit gescheiden afvalstromen hoger zijn dan begroot (€ 49.000 voordeel). Tot slot zijn de verwerkingskosten lager dan begroot voor onder andere HHRA, grof restafval, snoeihout en sloophout (€ 100.000 voordeel). Per saldo leiden deze drie ontwikkelingen tot een nadeel van € 50.000. Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening afvalstoffenheffing, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal.

In het verleden hebben wij middelen gehad van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voor geluidssaneringsprojecten. Inmiddels zijn deze projecten uitgevoerd en heeft de eindafrekening plaatsgevonden. Er resteert uiteindelijk een voordeel van € 129.000.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

L/B L B

Bedrag V/N 478 N 478 V

I/S I I

L B

175 175

V N

I I

B

129

V

I

51

4.

5.

6.

7.

Omschrijving In 2021 hadden we € 20.000 begroot voor het opstellen van de geurgebiedsvisie. De financiële afwikkeling hiervan is doorgeschoven naar 2022. Daardoor is sprake van een voordeel op dit programma. Echter, doordat deze kosten worden verrekend met de bestemmingsreserve omgevingsplannen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). In 2021 is niet het gehele budget voor duurzaamheid (€ 295.000) uitgegeven. Er resteert een bedrag van € 19.000. Bij de 2e turap 2021 is besloten het restant budget over te hevelen naar 2022. In 2021 hebben wij middelen gehad van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voor de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE). Een deel van deze middelen is besteed in 2021 (€ 92.000). Het restant budget hebben we naar de balans gezet als nog te besteden in 2022. Overige afwijkingen. Totaal

52

L/B L

Bedrag V/N 20 V

I/S I

L B

15 4

V V

I I

L B

50 50

V N

I I

L B

42 11 221

V V V

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat burgers en bedrijven meedoen en meebepalen. De Omgevingswet zien we als een kans om inwoners actief te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.

Doelstelling

8.1

Omgevingswet: in samenhang samenwerken

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Inwoners actief betrekken bij de woon- en leefomgeving

Gerealiseerd op 31-12-2021

Bij al onze (grotere) ruimtelijke projecten betrekken we onze inwoners. Hierop vooruitlopend is beleid Omgevingsdialoog ontwikkeld en daaraan geven we uitvoering.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

53

Nr.

Doelstelling

8.2 Nr.

Plattelandsontwikkeling Specifieke activiteit

1.

Bepalen welke thema’s (in ieder geval) vallen onder de paraplu ‘Plattelandsontwikkeling’ De volgende thema's vallen in ieder geval onder de paraplu 'Plattelandsontwikkeling': - Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB); - Wonen met zorg; - Recreatie, toerisme en economie; - Natuur en Landschap; - Duurzaamheid en energietransitie; - Geur.

Gerealiseerd op 31-12-2021

Deze thema's gaan onderdeel uitmaken van de Omgevingsvisie voor de hele gemeente. 2.

Aan de slag gaan met de gebiedsgerichte benadering en bepalen welke (basis)kaders we hiervoor willen opstellen De eerste basiskaders zijn opgenomen in de analysenotitie vab's en veehouderijen van november 2020. We werken op dit moment aan de geurgebiedsvisie. We zijn gestart met enkele gebiedsontwikkelingen.

Nr.

Doelstelling

8.3

Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Gerealiseerd op 31-12-2021

In beeld brengen van de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht We verwachten deze activiteit in 2022 uit te voeren.

Nr.

Doelstelling

8.4

Aanpassing werkwijze VTH aan Omgevingswet

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Aanpassen processen bij vergunningverlening. We hebben het VTH-softwarepakket niet kunnen testen omdat het nog steeds niet operationeel is en daardoor ook de werkprocessen bij vergunningverlening niet kunnen aanpassen.

Nr.

Doelstelling

8.5

Spoorzone en spoorse zaken

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Voorbereiden vaststellen bestemmingsplan Het voorontwerp bestemmingsplan is eind 2020 ter inzage gegaan. De reacties hebben we verwerkt in een ontwerp bestemmingsplan dat in september ter inzage is gelegd. Het bestemmingsplan verwachten we in 2022 aan de gemeenteraad te kunnen aanbieden ter vaststelling.

54

Gerealiseerd op 31-12-2021

Gerealiseerd op 31-12-2021

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

8.5

Spoorzone en spoorse zaken

Nr.

Specifieke activiteit

2.

Samen met ProRail selecteren ingenieursbureau t.b.v. planuitwerking

Gerealiseerd op 31-12-2021

In juni 2021 selecteerden we een architect voor de directe stationsomgeving. In juli 2021 selecteerden we samen met ProRail een ingenieursbureau voor het gehele projectgebied. Met alle partijen is het ontwerp nader geanalyseerd om eind 2021 tot een aangepast voorkeursontwerp te komen. Belangrijke aanpassingen betreffen de hellingshoeken van de toeritten, het brugdek en de vormgeving van looproutes. 3.

Start schetsontwerp inrichtingsplan stationsomgeving De architect is gestart met de uitwerking van de plannen voor de inrichting van de directe stationsomgeving: de stationspleinen Noord en Zuid, de perrons en geluidschermen en het ontwerp voor de onderdoorgang. Dit is een doorlopend proces omdat de architect ook betrokken wordt bij de verdere uitwerking. Een Beeldkwaliteitsplan is in concept door de architect opgeleverd. Vervolgens wordt in 2022 het voorontwerp gestart.

4.

Voortgang verwerving panden Dit is een lopend proces waarbij we op schema liggen. We hebben een extra stuk grond aangekocht met een belangrijk doel: voorzien in parkeerplaatsen, nodig voor de omgeving en toegang bieden tot panden direct aan de noordwest zijde van de onderdoorgangen. De kosten voor de aankoop worden deels gecompenseerd door besparingen in logistieke kosten binnen het project.

5.

Ontwerp ontwikkeling gemeentelijke gronden We werken eerst de plannen uit voor de directe stationsomgeving. Direct daarna gaan we aan de slag met het inrichtingsplan voor de straten, kruispunten en de rest van de openbare ruimte. Een hernieuwd inrichtingsontwerp van de Julianastraat is eind 2021 opgeleverd. Naar verwachting is het voorontwerp inrichtingsplan in 2022 klaar voor het gehele gebied.

Nr.

Doelstelling

8.6

Vliegende Vennen Noord-Oost fase III

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Bouwrijp maken

Gerealiseerd op 31-12-2021

Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk. We zijn gestart met het bouwrijp maken. Dit is begin 2022 afgerond. Nr.

Doelstelling

8.8

Rector Buijselstraat 20-24

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Vaststellen bestemmingsplan

Gerealiseerd op 31-12-2021

Het bestemmingsplan is vastgesteld.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

55

Nr.

Doelstelling

8.9

Tussen de Leijen

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Vaststellen bestemmingsplan

Gerealiseerd op 31-12-2021

Wij hebben het bestemmingsplan in december 2021 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. 2.

Bouwrijp maken fase 1 Afhankelijk van de aard en inhoud van eventuele beroepsschriften, starten wij in 2022 met de voorbereidingen voor het bouwrijp maken.

3.

Uitgifte bouwkavels fase 1 Afhankelijk van de aard en inhoud van eventuele beroepsschriften, verwachten we de eerste kavels in 2022 uit te geven.

Nr.

Doelstelling

8.10

Herontwikkelen Rijen Zuid

Nr.

Specifieke activiteit

1.

In procedure brengen bestemmingsplan nieuwe wijk

Gerealiseerd op 31-12-2021

Het ontwerp bestemmingsplan is iets vertraagd. Het wordt begin 2022 ter inzage gelegd. 2.

Ontwerp nieuwe buitenruimte in samenhang met het stedenbouwkundige plan voor de nieuwbouw De opdracht voor het maken van een ontwerp is verstrekt.

Nr.

Doelstelling

8.12

Locatie voormalige basisschool De Kring/Mgr. Ariënsstraat 21 gymzaal

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Vaststellen bestemmingsplan en doorlopen vergunningentraject Het bestemmingsplan is vastgesteld en inmiddels onherroepelijk. De vergunning voor de woningen in de voormalige basisschool is verleend. Voor de grondgebonden nieuwbouwwoningen doorlopen we momenteel het vergunningentraject. Start van de werkzaamheden is voorzien medio maart 2022.

Nr.

Doelstelling

8.13

Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Slopen bestaande bebouwing Het bestaande sportcomplex is gesloopt.

2.

Vaststellen bestemmingsplan De nieuwe sporthal kan binnen het bestaande bestemmingsplan vergund worden. Voor het woongebouw is een nieuw bestemmingsplan nodig. De procedure hiervoor starten we samen met de ontwikkelaar begin 2022 op. We verwachten het nieuwe bestemmingsplan in 2022 vast te stellen.

56

Gerealiseerd op 31-12-2021

Gerealiseerd op 31-12-2021

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

8.13

Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal

Nr.

Specifieke activiteit

3.

Vaststellen definitief ontwerp sporthal Het programma van eisen voor de sporthal is in maart 2021 vastgesteld. In de zomer van 2021 heeft de architect opdracht gekregen voor de ontwerpwerkzaamheden. Het definitief ontwerp voor de nieuwe sporthal is naar verwachting begin 2022 gereed.

4.

Start bouw sporthal

Gerealiseerd op 31-12-2021

De start van de bouw van de sporthal vindt naar verwachting na het eerste kwartaal van 2022 plaats. De bouwlocatie is eind 2021 bouwrijp gemaakt. 5.

Selectie ontwikkelaar appartementencomplex Begin 2022 wordt de voorovereenkomst gesloten met de geselecteerde projectontwikkelaar.

Nr.

Doelstelling

8.15

Wendel Zuid

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Bouwrijp maken

Gerealiseerd op 31-12-2021

We zijn in 2021 gestart met het bouwrijp maken. Dit is in het 1e kwartaal van 2022 afgerond. 2.

Uitgifte bouwkavels fase 1 Fase 1 is verkocht aan een projectontwikkelaar.

Nr.

Doelstelling

8.16

Realisatie OBS De Wildschut

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Uitgifte gronden

Gerealiseerd op 31-12-2021

De nieuwe school is opgeleverd. De naastgelegen gronden voor de woningbouw zijn begin 2022 uitgegeven. Nr.

Doelstelling

8.17

Centrumplan Gilze Parkdeel

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Uitgifte gronden

Gerealiseerd op 31-12-2021

Er zijn koopovereenkomsten gesloten met ontwikkelaars voor “Matchpoint” en 29 grondgebonden woningen.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

57

Nr.

Doelstelling

8.19

Blokske 2/Veenstraat (Molenschot)

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Sluiten anterieure overeenkomst

Gerealiseerd op 31-12-2021

We hebben de anterieure overeenkomst gesloten. 2.

Starten bestemmingsplanprocedure Nu de anterieure overeenkomst is gesloten, kan de projectontwikkelaar starten met de formele ruimtelijke procedure.

Nr.

Doelstelling

8.20

Ontwikkeling gebiedsvisie Rimpelaar

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Starten met opstellen gebiedsvisie

Gerealiseerd op 31-12-2021

Samen met de ondernemers worden de wensen omgezet naar een haalbare gebiedsvisie. Nr.

Doelstelling

8.21

Versterken leefbaarheid Hulten

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Opleveren ontwerp herinrichting Oude Baan en herinrichting kom

Gerealiseerd op 31-12-2021

De afgelopen periode is uitvoerig overleg geweest met de betrokken partijen waaronder de provincie, de gemeente Tilburg en de bewonerswerkgroepen. In 2021 is een principebesluit genomen op de uitgangspunten. Het voorlopig ontwerp was eind 2021 gereed. 2.

3.

Toetsen ontwerp op technische en financiële haalbaarheid Het uitvoeringskrediet is gebaseerd op een raming van enkele jaren geleden. De afgelopen periode is een nieuwe voorlopige raming gemaakt gebaseerd op actuele gegevens. Deze raming toont aan dat het krediet voldoende is. Er is hierbij ook rekening gehouden met voldoende stelposten en risico's doordat het ontwerp nog niet uitgewerkt is naar bestek en tekeningen. Voorbereiden uitvoering indien mogelijk (een en ander is afhankelijk van provincie bij omlegging N282) Nog niet aan de orde. In 2022 werken we het ontwerp pas uit naar bestek en tekeningen. Voor de uitvoering zijn we afhankelijk van het tempo van de Provincie. Naar verwachting is de provincie pas in 2023 gereed met de herinrichting en zal de uitvoering van de herinrichting Hulten spelen in 2023 en 2024.

Nr.

Doelstelling

8.22

Onderzoeken woningbouw Hulten

Nr.

Specifieke activiteit

1.

Verkennen mogelijkheden voor woningbouw

Gerealiseerd op 31-12-2021

We hebben in 2021 op een locatie WVG gevestigd. We hebben eind 2021 na gesprekken met een initiatiefnemer een principeverzoek voor een bouwplan ontvangen.

58

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2021

2021

2021

Rek - Begr

Totaal lasten programma 8

6.119

6.482

6.323

159

Totaal baten programma 8

4.574

5.175

5.143

-32

Saldo lasten en baten programma 8

-1.545

-1.307

-1.180

127

Lasten / Baten

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

Omschrijving Bij de perspectiefnota 2022 is geld beschikbaar gesteld voor de aankoop + bijkomende kosten voor een gedeeltelijk perceel binnen het gebied van de spoorzone in 2021. De aankoop is in januari 2022 afgerond. Ook de bijkomende kosten volgen in 2022. Daarom is het budget niet besteed in 2021, hetgeen leidt tot een voordeel. Via de resultaatbestemming willen we dit budget overhevelen naar 2022. De kosten voor de ontwikkeling van de spoorzone zijn in 2021 hoger dan geraamd. Dit leidt tot hogere kapitaallasten dan begroot (nadeel op dit programma). Echter, doordat deze lasten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve spoorzone is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves).

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag V/N 132 V

I/S I

L

181

I

59

N

3.

4.

5.

6.

7.

Omschrijving Voor het beheer van de aangekochte panden in het kader van het 'Spoorzonetraject' hebben we middelen opgenomen in de begroting. Vanuit het leegstandsbeheer (antikraak) staan hier inkomsten tegenover. Per saldo is sprake van een voordeel voor 2021. De baten uit particuliere initiatieven zijn lager dan geraamd (€ 51.000 nadeel). Echter, ook de lasten zijn lager dan geraamd (€ 175.000), waardoor er per saldo sprake is van een voordeel van € 124.000 voor 2021. Voor de grondexploitatie woningbouw 2021 hebben we op basis van de kostprijscalculatie de totaal verwachte baten en lasten opgenomen. Zowel de baten als de lasten zijn lager dan geraamd. In 2021 was voor de grondexploitatie woningbouw een winst verwacht van € 729.000. In werkelijkheid is er sprake van een winst van € 264.000. Dit leidt tot een nadeel van € 465.000 op dit programma. Echter, doordat dit resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). In 2021 zijn de inkomsten uit leges voor WABO-vergunningen veel hoger geweest dan begroot en ook hoger dan in de afgelopen jaren. De hoge leges hebben te maken grote vergunningen voor een drietal bedrijfshuisvestingen (> € 100.000 leges per vergunning). Daarnaast hebben we veel meer “kleine” vergunningen verleend.

We merken dat de economie aantrekt en dat in corona- tijd veel mensen hebben besloten tot verbouwing van de woning. Tegenover de hoge legesinkomsten staan hogere lasten bij de ABG voor vergunningverlening door onder andere inhuur en het borgen van dit primaire proces. Overige afwijkingen. Totaal

60

L/B B

Bedrag V/N 71 V

I/S I

L B

175 51

V N

I I

L B

89 554

V N

I I

B

498

V

I

L B

55 3 127

N V V

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Algemeen

Algemeen Algemene dekkingsmiddelen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Het streven vanuit het coalitieprogramma is om - gegeven onze gemeentelijke kerntaken, dienstverleningspakket en ambities - de lasten voor inwoners zo laag als mogelijk te houden. Ons doel daarbij is om bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven horen wat betreft gemeentelijke woonlasten.

Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaalde verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. Deze uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge verschillen in de kosten waar gemeenten voor staan en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat elke gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeente een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling). De groei of afname van het Gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (de netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Eenvoudig gezegd: als het Rijk meer uitgeeft, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds toe. Geeft het Rijk daarentegen minder uit, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds af (de trap-op-trap-af-systematiek). De ontwikkeling van de algemene uitkering staat verder toegelicht in de financiële begroting.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

61

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces.

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts’ het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Het belastingtarief van de VpB is als volgt:

62

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Voor alle grondexploitaties die nu lopen, hoeft naar verwachting pas in 2023 vennootschapsbelasting afgedragen te worden.

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften of normen voor de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2021 bedraagt € 26.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar.

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2021

2021

2021

Rek - Begr

L

180

231

327

-96

B

47.610

50.195

50.562

367

L

7.442

7.458

7.557

-99

B

558

588

589

1

L

0

0

0

0

B

0

0

0

0

L

26

26

0

26

B

0

0

0

0

Totaal lasten Algemeen

7.648

7.715

7.884

-169

Totaal baten Algemeen

48.168

50.783

51.151

368

Saldo lasten en baten Algemeen

40.520

43.068

43.267

199

Nr. Omschrijving 9A Algemene dekkingsmiddelen

9B Overhead

9C Vennootschapsbelasting

9D Onvoorzien

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

63

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2021 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2. 3.

4.

5.

64

Omschrijving We hebben een voordeel op werkelijke rente van € 37.000 door meer rentebaten op rekening couranttegoed. Daar tegenover staat een nadeel op doorbelaste rente aan grondexploitatie van € 92.000. Dit komt enerzijds door een lagere rentepercentage (door lagere werkelijke rente) en anderzijds door een lagere boekwaarde. De opbrengst onroerend zaakbelasting is lager dan geraamd. Deze lagere opbrengst betreft voornamelijk de niet-woningen. De algemene uitkering is hoger dan begroot. Dit is voor een bedrag van € 272.000 het gevolg van de decembercirculaire 2021 (taakmutaties). Daarnaast gaat het voor een bedrag van € 262.000 om vaststelling van maatstaven, waardoor de uitkering hoger is. De middelen voor de taakmutaties willen we via de resultaatbestemming overhevelen naar 2022. De compensabele BTW voor de gesloten circuits reiniging en riolering is neutraal opgenomen in de begroting. De uitgaven staan geraamd op de taakvelden reiniging en riolering en worden meegenomen bij de berekening van de gesloten circuits. De inkomsten staan verantwoord op dit programma. Voor 2021 is de compensabele BTW lager dan begroot. Het voordeel van deze lagere uitgaven is verwerkt in de gesloten circuits reiniging en riolering en verrekend met de voorzieningen. Dit effect is dus budgettair neutraal. Echter, de lagere inkomsten staan op dit programma en leiden tot een nadeel.

Als gevolg van een nadelig saldo binnen de ABG jaarstukken 2021 hebben we een hogere gemeentelijke bijdrage over 2021.

L/B L B

Bedrag V/N N 92 V 37

I/S I I

B

108

N

I

B

535

V

I

B

42

N

I

L

191

N

I

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Omschrijving De medewerkers van de griffie en de gemeentesecretaris zijn in dienst van de gemeente Gilze en Rijen. De medewerkers hebben de mogelijkheid om voorafgaand aan hun pensioen verlof te kopen, om zo eerder te kunnen stoppen met werken. Hierdoor kunnen tijdelijk dubbele loonkosten ontstaan. Hiervoor hebben wij een voorziening ingesteld. Dit is in lijn met de manier waarop de ABG-organisatie hiermee omgaat. Jaarlijks prognosticeren we de te verwachten kosten en passen zo nodig de voorziening aan. Dit heeft geleid tot een extra storting in 2021. 7. In 2021 hebben we minder onderhoudskosten gehad aan het gemeentehuis en gemeentewerf dan begroot. Dat leidt tot een voordeel op dit programma. Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderhoud gemeentelijke gebouwen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). 8. De kosten voor het digitaliseren van het archief zijn in 2021 lager dan begroot. De digitaliseringsslag loopt door in 2022 en 2023. Via de resultaatbestemming willen we dit budget overhevelen naar 2022. 9. In 2021 hebben wij de post onvoorzien niet aangesproken. Daardoor ontstaat er een voordeel. 10. De kosten voor materieel/tractie zijn hoger dan begroot (€ 3.000) en de kosten voor huisvesting zijn lager dan begroot (€ 85.000).

Dit leidt per saldo tot lagere uitgaven en dus een voordeel van € 82.000. Echter, hier staat tegenover dat ook de huurbijdrage vanuit de ABG lager is dan begroot. Per saldo is het effect op de exploitatie budgettair neutraal. 11. Overige afwijkingen. 6.

Totaal

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag V/N 61 N

I/S I

B

69

V

I

L

50

V

I

L

26

V

I

L B

82 82

V N

I I

L B

17 41 199

V N V

65

Paragrafen

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

67

Paragraaf A: Lokale heffingen

Paragraaf A: Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • De gerealiseerde inkomsten; • Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • De berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • De ontwikkeling van de lokale lastendruk; • Het kwijtscheldingsbeleid.

Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 13,4 mln. goed voor 17% van de inkomsten in Gilze en Rijen. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2021 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en ongebonden heffingen (vrij besteedbaar). De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 153.000 hoger uit dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere bouwleges (zie ook de toelichting op programma 8 van de programmaverantwoording).

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

69

Begroot 2021

Realisatie 2021

Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing

2.208.000

2.011.594

Leges Markten en kermissen

1.501.526 51.402

1.960.778 43.593

Rioolheffing

1.300.105

1.332.383

Totaal Gebonden heffingen

5.061.033

5.348.348

Vrij besteedbare heffingen Hondenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren

116.079 2.409.603 1.715.398 3.505.473

111.416 2.279.397 1.677.759 3.565.002

431.906

410.392

Totaal Vrij besteedbare heffingen

8.178.459

8.043.966

Totaal opbrengsten

13.239.492

13.392.314

Heffingen

Toeristenbelasting

Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen voor de

70

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst betaalt de gemeente de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval, gft-afval, plastic afval, klein chemisch afval, oud papier, glas en de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Gilze en Rijen betalen een vast tarief en een tarief per inworp van een zak restafval. Inwoners uit het buitengebied betalen per lediging van de restafvalcontainer. De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Gilze en Rijen is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie. Ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen. In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalinzameling in de begroting 2021 afgezet tegen de realisatie 2021.

Begroting 2021 Realisatie 2021 Kosten taakvelden Begroting gemeente 988.943 919.657 Begroting ABG (60%) 764.353 764.353 Inkomsten taakvelden -/- 632.983 -/- 682.375 Netto kosten taakveld Afval 1.120.313 1.001.635 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

509.568 207.238 1.837.119

509.568 179.680 1.690.883

Opbrengst heffingen

2.208.000

2.011.594

120% 370.881

119% 320.711

Dekking Resultaat reiniging = mutatie voorziening

Uit de tabel valt af te lezen dat het overschot op reiniging in 2021 iets lager uitvalt dan begroot. Dit leidt dus tot een iets lagere storting in de voorziening afvalstoffenheffing dan vooraf gedacht. Voor een toelichting verwijzen we naar de verschillenanalyse op programma 7 van de programmaverantwoording. Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

71

De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) 2021-2025 is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de lange termijn in kaart gebracht. Binnen de rioolheffing wordt onderscheid gemaakt tussen een vaste basistarief (tot en met 500 m3 jaarlijks waterverbruik) en een variabel grootverbruik tarief (vanaf 500 m3 jaarlijks waterverbruik). De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Gilze en Rijen. Bij de vaststelling van het huidige VGRP is besloten om de tarieven vast te zetten gedurende haar looptijd. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de rioolheffing in de begroting 2021 afgezet tegen de realisatie 2021. Begroting 2021 Realisatie 2021 Kosten taakvelden Begroting gemeente 860.329 964.505 Begroting ABG (60%) 289.313 289.289 Inkomsten taakvelden -/- 54.584 -/- 57.754 Netto kosten taakveld riool 1.095.058 1.196.039 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

192.875 166.487 1.454.420

192.860 151.837 1.540.736

Opbrengst heffingen

1.300.105

-1.332.383

Dekking Resultaat riolering = mutatie voorziening

89% -/- 154.315

86% -/- 208.353

Uit de tabel valt af te lezen dat het tekort op riolering in 2021 hoger uitvalt dan begroot. Dit leidt dus tot een hogere onttrekking aan de voorziening riolering dan vooraf gedacht. Voor een toelichting verwijzen we naar de verschillenanalyse op programma 7 van de programmaverantwoording. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente aan een individu een dienst verleent of haar bezittingen ter beschikking stelt. Retributies of rechten komen in diverse vormen voor, voorbeelden zijn leges omgevingsvergunningen, leges bestemmingsplannen, secretarieleges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In tegenstelling tot de afvalstoffen- en rioolheffing bestaan de toerekenbare lasten aan retributies hoofdzakelijk uit ambtelijke uren. Per saldo zijn de retributieopbrengsten € 451.000 hoger dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere bouwleges (zie ook de toelichting op programma 8 van de programmaverantwoording).

Ongebonden heffingen De ongebonden heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar.

72

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid in onze gemeente tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft. Uiteraard geldt dit omgekeerd in het geval van waardestijgingen. De OZB opbrengst is € 108.000 (1,4%) lager dan begroot. Dit is gelegen in de categorie gebruikers niet-woningen (zie ook de toelichting op programma 9 van de programmaverantwoording).

Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. De gerealiseerde opbrengst is € 21.000 (5%) lager dan begroot.

Hondenbelasting De hondenbelasting wordt berekend aan de houder van een of meer honden. De gerealiseerde opbrengst is € 5.000 (4%) lager dan begroot.

Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. Onderstaande tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2020-2022. Woonlasten Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief) Gemiddelde woonlasten (COELO) Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Baarle-Nassau Gemeente Dongen Gemeente Goirle Gemeente Oisterwijk

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

2020 € 298 € 194 € 106 € 598 + € 87 + 17,0%

2021 € 319 € 196 € 106 € 621 + € 23 + 3,8%

2022 € 380 € 196 € 106 € 683 + € 62 + 10,0%

€ 941 € 674 € 818 € 831 € 878

€ 961 € 740 € 882 € 857 € 874

€ 1.058 € 810 € 959 € 938 € 964

73

Met eerdergenoemde woonlasten neemt onze gemeente in 2021 de 4e positie (2020 was 5e positie) in van de totaal 352 gemeenten per 01-01-2021. Op de lijst van het Coelo heeft de nummer 1- gemeente de laagste woonlasten (bij meerpersoonshuishoudens). Nummer 352 is de gemeente met de hoogste woonlasten. Uitgangspunten berekening Gilze en Rijen: - OZB: gemiddelde woningwaarde op waarde peildatum (2021 = € 285.156); - Afvalstoffenheffing: het COELO gaat voor een meerpersoonshuishouden uit van 14 inworpen van 60 liter in de restafvalcontainer; - Rioolheffing: basistarief, tot en met 500 m3 waterverbruik.

Kwijtscheldingen Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2021 is voor een bedrag van € 99.000 aan kwijtscheldingen verleend. Dit bedrag is € 16.000 hoger dan begroot (€ 83.000).

74

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is bepaald dat gemeenten hun beleid voor de risicobeheersing moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun financiële weerstandsvermogen bepalen. In februari 2021 is de nieuwe beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” vastgesteld. Deze nieuwe beleidsnota is van kracht per 01-01-2021. In deze paragraaf proberen we een antwoord te geven op de vraag hoe groot het “weerstandsvermogen” (weerstandscapaciteit minus totaal van alle risico’s) van onze gemeente is. Hiervoor geldt een drietal invalshoeken: 1. Identificeren en beoordelen van de risico’s die de gemeente loopt; 2. Bepalen wat de weerstandscapaciteit is (risicodekking van punt 1); 3. Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen (resultaat van punt 1 en 2). Daarnaast gaan we in op enkele financiële indicatoren die conform de BBV-voorschriften met ingang van de begroting 2016 moeten worden opgenomen.

Risico’s identificeren en beoordelen Bij de samenstelling van de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de mogelijke risico’s die de gemeente in algemene zin kan lopen. De risico’s worden meerdere malen per jaar geactualiseerd. Hieronder leest u welke risico’s (gesorteerd op programma) zijn geïdentificeerd: Programma 0 Bestuur en ondersteuning Binnen dit programma hebben we de risico’s die betrekking hebben op de bedrijfsvoering (ABG) apart in beeld gebracht. Dit sluit aan bij het risicoprofiel genoemd in de P&C documenten van de ABG. Ook is er een risico meegenomen voor extra kosten op het gebied van externe advisering en juridische aangelegenheden. Daarnaast staan op dit programma de bestuurlijke risico’s verantwoord (Raad en College van B&W), welke vooral van politiek, juridische en rechtspositionele aard zijn. Tot slot is het risico voor hypothecaire geldleningen verwerkt in dit programma. Programma 1 Veiligheid Hier zijn risico’s opgenomen in de sfeer van mogelijke calamiteiten (waarbij aansluiting is gezocht bij het rampenplan).

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

75

Programma 2 Verkeer en vervoer Belangrijke risico’s binnen dit programma hebben te maken met het dagelijks en geprogrammeerd onderhoud en grote werken op het gebied van bestratingen, asfalt en zandwegen. Het kan hier gaan om bovenmatige kosten, faillissementen van bedrijven of onvoorziene kosten als gevolg van de werkzaamheden, zoals verzakkingen, schades en dergelijke. Programma 3 Economie Hier worden de risico’s van recessie en mogelijke bedrijfssluitingen benoemd. Programma 4 Onderwijs Belangrijkste risico is bovenmatige kosten voor leerlingenvervoer, mede omdat dit in principe een openeindregeling is. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Bij dit programma is er voor diverse instellingen en verenigingen rekening gehouden met het risico van aanvullende subsidies, liquidaties en faillissementen en/of privatiseringen. Programma 6 Sociaal domein Risico’s in de sfeer van de bijstandsuitkeringen zijn opgenomen binnen dit programma. Fluctuaties zijn mogelijk in aantallen bijstandsgerechtigden met daarnaast consequenties voor de Wet Werk en Bijstand (WWB). Tot slot is ook voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), een openeindregeling, de bovenmatige kostenontwikkeling onvoorspelbaar en dus opgenomen als risico. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Opruimingskosten voor oliesporen, asbestverwijdering en drugsdumpingen zij verantwoord binnen dit programma.

Ook is bodemverontreiniging meegenomen als belangrijk risico, inclusief de vondst van eventuele explosieven. Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing (VHROSV) De risico’s binnen dit programma zijn hoofdzakelijk gelegen in de sfeer van mogelijk lagere opbrengst vanuit bouwleges. Daarnaast zijn er risico’s opgenomen voor aansprakelijkheidstellingen in ruimtelijke procedures (o.a. planschades). Grondexploitatie (als aanvulling op programma’s 3 en 8) Voor de grondexploitatie zijn de risico’s eveneens in beeld gebracht. Per complex is beoordeeld welke mogelijke risico’s er zijn met bovenmatige kosten of minder opbrengsten tot gevolg. Hierbij kan men denken aan tegenvallende kosten in de eindfase van een complex, subsidies, stagnerende verkopen, renteverliezen, afwikkeling van planschades, tegenvallende aanbestedingen, langere doorlooptijden, afwaarderingen, etc.

Nu de risico’s geïdentificeerd zijn, moeten we deze beoordelen. Ook dit doen we meerdere malen per jaar, waarbij actief risicomanagement moet leiden tot het reduceren van deze risico’s. Om risico’s te kunnen beoordelen worden de kans en het (financiële) gevolg van elk risico bepaald. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van zogenaamde referentiebeelden die een richtlijn bieden om risico’s in te kunnen schatten. Daarna wordt per risico het financiële gevolg ingeschat in het geval het risico zich daadwerkelijk zou voordoen. Het is de bedoeling dat de financiële gevolgen zoveel mogelijk worden onderbouwd met kwantitatieve gegevens en prijzen.

76

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Voor de beoordeling van de kans dat een risico daadwerkelijk optreedt hanteren we 5 klassen met de volgende referentiebeelden: Klasse 1 2 3 4 5

Referentiebeelden < of 1 keer per 10 jaar 1 keer per 5-10 jaar 1 keer per 2-5 jaar 1 keer per 1-2 jaar 1 keer per jaar of >

gemiddelde kans per klasse (10%) (30%) (50%) (70%) (90%)

Per individueel risico bepalen we wat de mogelijke financiële effecten zijn voor de gemeente. We vermenigvuldigen daarbij de kans dat het risico zich voordoet conform bovenstaande indeling met het ingeschatte financiële gevolg. Wanneer we dit doen voor alle geïdentificeerde risico’s, dan ontstaat onderstaand beeld: Risico's Jaarstukken 2021 Max. risico Kans % Uitkomst Programma 0 Bestuur en ondersteuning 2.609.580 19,44% 507.358 Programma 1 Veiligheid 5.050.000 10,59% 535.000 Programma 2 Verkeer en vervoer 550.000 13,64% 75.000 Programma 3 Economie 500.000 10,00% 50.000 Programma 4 Onderwijs 130.000 45,38% 1.000.000 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie 550.000 22,73% 125.000 Programma 6 Sociaal domein 600.000 20,00% 120.000 Programma 7 Volksgezondheid en milieu 50.000 50,00% 25.000 Programma 8 VHROSV 550.000 30,00% 165.000 Programma 9A Algemene dekkingsmiddelen 2.264.214 12,21% 276.421 Programma 9B Overhead 2.313.400 14,65% 338.940 Grondexploitatie (als aanvulling op programma's 3 en 8) 5.097.163 44,33% 2.259.681 Totaal programma's (incl. GREX) 20.666.358 22,53% 4.657.000 Ten opzichte van de risico’s zoals ingeschat bij de begroting 2022 (€ 5.925.750) is de totale uitkomst van geschatte risico’s afgenomen met ca. € 1,3 miljoen. Dit wordt volledig veroorzaakt doordat de risico’s in de grondexploitatie zijn gedaald.

Bepalen van de weerstandscapaciteit (risicodekking) Risicodekking richt zich op het afdekken (financieren) van de financiële gevolgen van opgetreden risico’s. Er zijn verschillende dekkingsmogelijkheden. Zoals uitgelegd in de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” bestaat de weerstandscapaciteit voor de gemeente uit de algemene reserve, de algemene reserve grondexploitatie, de stille reserve en de onbenutte belastingcapaciteit. Hieronder treft u de berekening aan: Berekening weerstandscapaciteit Jaarstukken 2021 Algemene reserve € 1.916.743 Algemene reserve grondexploitatie € 4.341.201 Stille reserves (marktwaarden > boekwaarden) € 1.306.431 Onbenutte belastingcapaciteit (t.o.v. art 12 status) € 1.163.426 € 8.727.801 Totale weerstandscapaciteit

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

77

Berekening van het weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat nodig is om alle risico’s op te kunnen vangen. Dat bedrag wordt bepaald door een kansberekening uit te voeren op alle in kaart gebrachte risico’s (risicoprofiel aan de hand van risicoklassen). De beschikbare weerstandscapaciteit omvat de financiële middelen die de gemeente heeft om risico’s op te kunnen vangen. In het vorige hoofdstuk hebben we aangegeven waar de weerstandscapaciteit voor Gilze en Rijen uit bestaat. Het weerstandsvermogen is een ratio die berekend wordt door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Hierbij maken we een onderscheid tussen de “harde buffer” van het weerstandsvermogen en de “zachte buffer” van het weerstandsvermogen. De algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie worden gerekend tot vrije reserves. Samen vormen zij de “harde buffer” van de weerstandscapaciteit. Hier zetten we de risico’s met een grote kans tegen af (risicoklassen 3 en 4). Daarmee krijgen we het weerstandsvermogen van de “harde buffer”. De stille reserves en onbenutte belastingcapaciteit vormen de “zachte buffer”. Hier zetten we de risico’s met een klein kans tegen af (risicoklassen 1 en 2). Daarmee krijgen we het weerstandsvermogen van de “zachte buffer”. Hieronder treft u de berekening aan: Berekening weerstandsvermogen

Jaarstukken 2021

Algemene reserve Algemene reserve grondexploitatie Totale weerstandscapaciteit harde buffer

€ 1.916.743 € 4.341.201 € 6.257.944

Risico's algemene dienst klassen 3 + 4 + 5 Risico's grondexploitatie Totale risico's harde buffer

€ 794.440 € 2.259.681 € 3.054.121

Totale weerstandsvermogen harde buffer

€ 3.203.823

Stille reserves (marktwaarden > boekwaarden) Onbenutte belastingcapaciteit (t.o.v. art 12 status) Totale weerstandscapaciteit zachte buffer

€ 1.306.431 € 1.163.426 € 2.469.857

Risico's algemene dienst klassen 1 + 2 Totale weerstandsvermogen zachte buffer

€ 1.602.879 € 866.978

TOTALE WEERSTANDSVERMOGEN ABSOLUUT TOTALE WEERSTANDSVERMOGEN RELATIEF

€ 4.070.801 1,87

78

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Beoordeling van het weerstandsvermogen In de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” is afgesproken om te streven naar de volgende criteria voor het relatieve weerstandsvermogen: •

Criterium 1: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4), maar bij voorkeur naar B (1,4 ≤ x < 2,0), als het gaat om het totale weerstandsvermogen.

•

Criterium 2: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4) als het gaat om de harde buffer van het weerstandsvermogen.

Wij gebruiken hiervoor onderstaande tabel. Deze wordt ook door de Provincie gebruikt in het kader van financieel toezicht. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen ≥ 2,0 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Situatie begroting 2022 Bij de begroting 2022 liet het weerstandsvermogen onderstaand verloop zien: Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen

2021

2022

2023

2024

2025

Algemene reserve

0,4

1,7

1,7

1,7

1,7

2026 1,7

Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5

-0,7

-0,7

-0,7

-0,6

-0,6

-0,6

Subtotaal

-0,3

1,0

1,0

1,1

1,1

1,1

Algemene reserve GREX

5,1

6,8

6,8

7,3

7,7

8,0

Risico's GREX

-3,6

-3,5

-3,5

-3,4

-3,4

-3,3

Subtotaal

1,5

3,3

3,3

3,9

4,3

4,7

Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut

1,2

4,3

4,4

4,9

5,4

5,8

Stille reserves

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

Onbenutte belastingcapaciteit

1,2

1,6

1,4

1,3

1,7

1,6

Risico's algemene dienst met klassen 1-2 Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut

-1,6 0,8

-1,6 1,2

-1,6 1,2

-1,6 1,1

-1,5 1,4

-1,5 1,4

Totaal weerstandsvermogen absoluut * Totaal weerstandsvermogen relatief *

2,0 1,35

5,5 1,95

5,5 1,97

6,0 2,07

6,8 2,24

7,2 2,33

Eventuele verschillen met voorgaande tabel zijn afrondingsverschillen

De conclusies bij deze begroting 2022 waren: •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zat alle jaren tussen de 1,35 en 2,33. Voor het jaar 2021 was sprake van waarderingscijfer C (voldoende), voor de jaren 2022 en 2023 B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2026 A (uitstekend). We voldeden hiermee aan criterium 1;

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

79

• •

Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zat alle jaren tussen 1,2 en 5,8. Voor het jaar 2021 was sprake van waarderingscijfer C (voldoende). Voor de jaren erna was dit A (uitstekend). We voldeden hiermee aan criterium 2. De algemene reserve hoefde niet meer aangevuld te worden vanuit de algemene reserve grondexploitatie. Het verloop van de algemene reserve was namelijk alle jaren positief.

Situatie jaarstukken 2021 Wanneer we dit meerjarig verloop van het weerstandsvermogen actualiseren, dan ontstaat onderstaand beeld:

De nieuwe conclusies bij deze jaarstukken 2021 zijn: • • •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren tussen de 1,86 en 3,37. Voor de jaren 2021 en 2022 is sprake van waarderingscijfer B (ruim voldoende) en voor de jaren 2023 t/m 2026 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1; Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren tussen 3,1 en 8,4. Voor alle jaren is sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2; Met de huidige inzichten hoeft de algemene reserve niet aangevuld worden vanuit de algemene reserve grondexploitatie. Het verloop van de algemene reserve is namelijk alle jaren positief.

We kunnen stellen dat het weerstandsvermogen nu (jaarstukken 2021) beter is geworden dan ten tijde van de begroting 2022. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de begroting 2022 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 7,2 miljoen (2,33 relatief), waar dit nu bij de jaarstukken 2021 € 9,9 miljoen (3,37 relatief) is. Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gestegen met € 2,7 miljoen (1,04 relatief). Hieronder wordt dit op hoofdlijnen verklaard:

80

•

Voor project “Sporthal Achter de Tuintjes” is rekening gehouden met een claim van € 2.250.000 op de algemene reserve grondexploitatie (nadeel voor weerstandsvermogen van € 2,3 miljoen);