GLR Jaarstukken 2021 definitief 10-05-2022

•

Voor project “Sporthal Rijen (voormalige Margriethal)” is rekening gehouden met een claim van € 700.000 op de algemene reserve grondexploitatie (nadeel voor weerstandsvermogen van € 0,7 miljoen);

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

•

Voor de grondexploitatie Tussen de Leijen is begin 2022 een extra gebied in exploitatie genomen hetgeen leidt tot een aanvullend resultaat van € 3,0 miljoen te storten in de algemene reserve grondexploitatie (voordeel voor weerstandsvermogen van € 3,0 miljoen);

•

Er wordt een jaarrekeningresultaat 2021 ná bestemming verwacht van € 1,5 miljoen, te storten in de algemene reserve (voordeel voor weerstandsvermogen van € 1,5 miljoen);

•

De risico’s voor de grondexploitatie zijn gedaald met € 1,3 miljoen (voordeel voor weerstandsvermogen van € 1,3 miljoen);

•

Overige € 0,1 miljoen nadeel.

Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.

Financiële kengetallen BBV In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële positie van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.

Verloop kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Rekening 2020 51% 46% 23% 20% 3% 77%

Begroting Rekening 2021 2021 45% 44% 39% 41% 21% 26% 17% 19% 3% 4% 80% 80%

Nadere toelichting Legenda: Voldoende

Attentie

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Kwetsbaar

81

Kengetal: Netto schuldquote De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Bij een score tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden. Bij een netto schuldquote hoger dan 130% doet een gemeente er goed aan om schulden af te bouwen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2021 bedraagt de netto schuldquote 44% (2020 51%), ruim onder de 100%. Kengetal: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden. Bij de jaarrekening 2021 is de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 41% (2020 46%). Dit blijft ruimschoots onder de kritische norm (135%). Kengetal: Solvabiliteitsratio/schuldratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2021 scoort Gilze en Rijen een solvabiliteitsratio van 26% (2020 23%). In het algemeen wordt een percentage groter of gelijk aan 25% als voldoende beschouwd.

Het plan met de versterking van de algemene reserve is mede gericht op verbeteren van de solvabiliteit. Kengetal: Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht. Ultimo 2021 bedraagt de boekwaarde van de 'bouwgrond in exploitatie' 19% van de totale baten (voor bestemming). Ultimo 2020 was dit 20%. Het aandeel grondexploitatie is hiermee iets gedaald, met name door grondverkopen in 2021. Ondanks de daling blijft de grondexploitatie een speciaal punt van aandacht.

82

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Kengetal: Structurele exploitatieruimte Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en aflossing van leningen) te dekken. We zien dat de structurele lasten en structurele baten met elkaar in evenwicht zijn, wat duidt op een duurzaam evenwichtige begroting (4%).

Kengetal: Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB). Een percentage van minder dan 100% geeft aan dat de woonlasten onder de landelijk gemiddelde tarieven liggen. In het Coalitieakkoord 2019-2022 is afgesproken dat we bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland blijven behoren. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2021 €623. Ten opzichte van 2019 (€ 598) een stijging van 4%. Het landelijk gemiddelde over 2021 aan woonlasten voor een meerpersoonshuishouden was € 777. We stonden in 2021 op de 4e plaats van de goedkoopste gemeenten van Nederland. De belastingcapaciteit 2021 komt dan ook uit op 80% en is hiermee ruim voldoende.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

83

Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen

Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in Gilze en Rijen. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze exploitatie legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.

Wegbeheerplan Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is, voor wat betreft het wegonderhoud, gekozen voor de methode van de CROW (Stichting voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- weg- en waterbouw en de verkeerstechniek). In oktober 2018 heeft voor alle wegen, door een extern bureau, een globale visuele inspectie plaats gevonden. Op basis van deze inspecties is het wegbeheerplan 2018-2022 opgesteld. In het wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). In 2020 heeft opnieuw een globale visuele weginspectie plaatsgevonden. Op basis van deze inspectie is het uitvoeringsprogramma voor 2021 opgesteld en uitgevoerd. Financiële consequenties In 2021 is een bedrag van € 416.000 uitgegeven ten behoeve van het geprogrammeerd onderhoud aan de wegen. Voor het geprogrammeerd onderhoud was een bedrag van € 569.000 geraamd, het restantbudget ad. € 153.000 is toegevoegd aan de bestemmingsreserve (zie ook toelichting op programma 2).

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

85

Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader In het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (VGRP) zijn de beleidsuitgangspunten opgenomen op basis waarvan de gemeente invulling geeft aan de drie wettelijke zorgplichten op het gebied van stedelijk waterbeheer. De raad heeft op 14 december 2020 het VGRP vastgesteld dat geldt voor de periode 2021-2025. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op: • • • • • •

Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.

Financiële consequenties Voor 2021 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 154.000 (lasten hoger dan de baten). De daadwerkelijke onttrekking aan de voorziening riolering bedraagt € 208.000. De hogere onttrekking wordt met name veroorzaakt door de hogere kosten van het dagelijks onderhoud in 2021 (zie ook toelichting op programma 7).

Water Hiervoor wordt verwezen naar het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan.

Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen In 2021 is de meerjarenonderhoudsplanning voor de gemeentelijke gebouwen geactualiseerd. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplanning geeft inzicht in het geplande groot en klein onderhoud. Voor al het in 2021 geplande onderhoud gold dat telkens is bekeken of het onderhoud noodzakelijk was of dat bepaalde werkzaamheden doorgeschoven konden worden. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties In 2021 is een bedrag van € 188.000 uitgegeven ten behoeve van het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen. Hiervoor was een bedrag van € 393.000 geraamd. Het verschil ad. € 205.000 is toegevoegd aan de bestemmingsreserve gemeentelijke gebouwen.

Groenstructuur- en groenbeheerplan Beleidskader De raad heeft in 2005 het kwaliteitsplan voor de openbare ruimte, waarvan het openbaar groen onderdeel uitmaakt, vastgesteld. In dit kwaliteitsplan zijn ook de kwaliteitsniveaus (o.b.v. richtlijnen CROW) vastgesteld met betrekking tot het onderhoud van het openbaar groen (bomen, grassen, beplantingen, hagen en parkverhardingen). Voor centrumgebieden geldt kwaliteitsniveau A, voor hoofdwegen, woongebieden, bedrijventerreinen en groengebieden geldt kwaliteitsniveau B en voor het buitengebied geldt kwaliteitsniveau C.

86

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

In 2019 is een nieuw 'kwaliteitsplan openbare ruimte' opgesteld. Daarnaast is het rapport 'basis in beeld' opgesteld. Beide documenten zijn door de raad behandeld in de raadsvergadering van 6 mei 2019. Een van de conclusies luidde dat, op basis van de huidige beschikbare middelen, de in 2005 vastgestelde kwaliteitsniveaus voor het groen niet gerealiseerd kunnen worden. Ten opzichte van de gewenste kwaliteitsniveaus realiseren we bij de centrumgebieden kwaliteitsniveau B in plaats van A en bij de bedrijventerreinen C in plaats van B. Financiële consequenties In 2021 is per saldo een bedrag van € 73.000 uitgegeven ten behoeve van het geprogrammeerd onderhoud aan de groenvoorzieningen. Voor het geprogrammeerd onderhoud was een bedrag van € 161.000 geraamd. De onderschrijding ad. € 88.000 is ten gunste van de bestemmingsreserve groen gebracht.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

87

Paragraaf D: Financiering

Paragraaf D: Financiering Inleiding Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om: • • •

Financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden; Het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide middelen, waarbij een tijdelijk overschot tegen een zo hoog mogelijk rendement wordt belegd; Het afdekken van met name rente- en kredietrisico’s.

Financieringsstatuut Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Gilze en Rijen (raad 11 november 2019). De belangrijkste punten uit dit statuut zijn: • • • •

Het verzekeren van duurzame toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities; Het beschermen van gemeentelijke vermogens – en renteresultaten tegen ongewenste financiële risico’s (zoals rente -, koers -, krediet - en liquiditeitsrisico’s); Het minimaliseren van kosten bij het beheer van de geldstromen en financiële posities; Het optimaliseren van renteresultaten binnen de aangegeven kaders.

Voor het risicobeheer wordt in het statuut nader ingegaan op de algemene uitgangspunten (leningen en garanties), renterisicobeheer (kasgeldlimiet en renterisiconorm), koersrisicobeheer, kredietrisicobeheer, intern liquiditeitsbeheer, en valutarisicobeheer.

Wet Fido De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.

Renteschema In het volgende renteschema is uiteengezet hoe voor 2021 de rente is toegerekend. Het saldo tussen de rente die is doorberekend aan de taakvelden en de werkelijk te betalen rente is verantwoord op het taakveld treasury. Het taakveld treasury is opgenomen onder het programma algemene dekkingsmiddelen. Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

89

€ -/- € €

191.431 123.148 68.283

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

€

(157.383)

d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

+/+ € +/+ € €

(157.383)

-/- €

(157.383)

a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

-/- €

64.581

-/- €

161.085

c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend +/+ €

e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld Treasury

Voordelig

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft betrekking op financieringsvormen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. De kasgeldlimiet bepaalt het bedrag dat maximaal met kort geld mag worden gefinancierd en wordt berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Op basis van de begroting 2021 is de kasgeldlimiet voor de gemeente Gilze en Rijen voor 2021 geraamd op € 6,7 miljoen. De kasgeldlimiet is in 2021 niet overschreden.

Renterisiconorm De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

90

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Tabel renterisico en renterisiconorm Begroot 2021

Werkelijk 2021

1.Renteherzieningen op vaste schuld 2.Aflossingen Renterisico (1+2)

0 3.528.719 3.528.719

0 3.528.719 3.528.719

3.Begrotingstotaal 4.Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage Renterisiconorm (3 x 4)

72.548.000 20% 14.509.600

79.022.000 20% 15.804.400

Toets renterisiconorm 5.Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

10.980.881

12.275.681

Bovenstaande tabel laat zien dat de renterisiconorm voor de rekening 2021 € 15.804.400 bedraagt. Gezien het renterisico van € 3.528.719 kan gesteld worden dat de renterisiconorm niet is overschreden.

Leningsbehoefte en leningenportefeuille Overzicht opgenomen langlopende leningen: Lening nummer

geleend bedrag

laatste jaar

rente %

Geld gever

85 86 87 40.113.578 40.113.579 TOTAAL

7.500.000 11.906.778 1.800.000 20.000.000 10.000.000

2057 2029 2028 2040 2030

1,75 -0,11 -0,20 0,32 -0,01

BNG BNG BNG BNG BNG

Restant begin jaar 7.099.958 10.716.100 1.600.000 20.000.000 10.000.000 49.416.058

Opgenomen

Rente

Aflossing

0 0 0 0 0 0

124.249 -11.788 -3.200 64.000 -1.000 172.261

138.041 1.190.678 200.000 1.000.000 1.000.000 3.528.719

Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden Nederland moet zijn begrotingstekort terugdringen. Daar zijn de Rijksoverheid en de decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) samen verantwoordelijk voor. In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Deze Europese begrotingsregels staan in het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld). De regels gelden voor de gehele collectieve sector. Dus ook voor de decentrale overheden, zoals gemeenten en provincies. De Europese regeringsleiders hebben afgesproken de eisen uit het SGP te verankeren in nationale wetgeving. Nederland doet dat met de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF). Deze wet is op 1 januari 2014 in werking getreden. De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De kern van de wet is verankering van de Europese begrotingsafspraken en de bepaling dat het Rijk en de decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) een gelijkwaardige inspanning moeten leveren om aan deze afspraken te voldoen. De meest in het oog springende daarvan is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn.

Met deze afspraak wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. Immers, de inkomsten en uitgaven van de gehele collectieve sector zijn relevant voor de bepaling van het EMU-saldo. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

91

Restant eind jaar 6.961.917 9.525.422 1.400.000 19.000.000 9.000.000 45.887.339

beheersing van het EMU-saldo komt tot uitdrukking in de Wet Hof door de bepaling dat Rijk en decentrale overheden gehouden zijn een gelijkwaardige inspanning te leveren aan het voldoen aan de Europese begrotingsafspraken. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden.

Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld. Depositotarieven en inleentarieven worden geharmoniseerd. Decentrale overheden, waaronder gemeenten, krijgen op de deposito’s een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat.

92

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Paragraaf E: Bedrijfsvoering

Paragraaf E: Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering van de gemeente Gilze en Rijen is vanaf 1 januari 2016 ondergebracht in de ABGorganisatie. Het is een ambtelijke fusie, de deelnemende gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen zijn bestuurlijk zelfstandig. Het jaar 2021 stond in belangrijke mate opnieuw in het teken van de voortdurende corona pandemie. Waar we met elkaar hoopten dat na de uitvoering van een vaccinatie programma de wereld er weer wat normaler zou kunnen gaan uitzien, bleek dat niet zo te zijn. Onder omstandigheden van een voortdurende lockdown, thuiswerken en digitaal vergaderen hebben we met elkaar onze reguliere dienstverlening aan de drie gemeenten, zo goed als het in de gegeven omstandigheden kon, voortgezet. Hierbij bijzondere aandacht voor de collega’s die in de front linie van de corona pandemie stonden zoals de BOA’s en de collega’s van Openbare orde en veiligheid. Niet onvermeld mogen blijven de collega’s die directe, fysieke dienstverlening mogelijk bleven maken zoals de baliemedewerkers, de mensen van het Klant Contact Centrum, medewerkers van de buitendienst en openbare ruimte en de bodes. We kunnen constateren dat ondanks de bijzondere omstandigheden de ABG organisatie haar ambities wat betreft dienstverlening, bedrijfsvoering en besluitvorming voor het overgrote deel heeft gerealiseerd.

Naast er voor zorgen dat de reguliere dienstverlening zo goed als mogelijk doorgang kon vinden zijn er toch onderwerpen die we hier in het bijzonder willen noemen. Zo is er een start gemaakt met het programma dienstverlening waarbij aan de hand van een drietal klantbeloften wordt toegewerkt naar nieuwe servicenormen. Verder zijn belangrijke stappen gezet in het proces naar centrale huisvesting. Met het vaststellen van een stappenplan, het rapport van Nico van Mourik en het uitspreken van een blijvend commitment aan de ABG organisatie kan koers worden gezet naar de toekomst en de verdere doorontwikkeling van de organisatie. Ook zijn er heldere afspraken rondom betalen en genieten gemaakt. Er is vorm gegeven aan de uitwerking van de arbeidsmarktstrategie in concrete acties. Hierbij is prioriteit gegeven aan de vormgeving van vacatures, ABG-website, werken-bij ABG website. Hiermee is de wijze waarop de ABG zich op de arbeidsmarkt presenteert aanzienlijk verbeterd. Met het vaststellen van de visie op en uitgangspunten van Tijd- en Plaatsonafhankelijk werken is een belangrijke bouwsteen gerealiseerd in het proces van de huisvesting van de ABG-organisatie. Samen met Equalit en andere deelnemende gemeenten is een gezamenlijk strategische agenda opgesteld.

In de strategische agenda staan drie thema’s centraal: Goede gemeentelijke dienstverlening, Data gedreven werken en moderne betrouwbare infrastructuur met waar mogelijk doorontwikkeling naar Common Ground.

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

93

Ondanks de hiervoor genoemde positieve stappen moeten we toch constateren dat de druk op de organisatie niet minder is geworden en alleen verder toeneemt. Vanaf de start van de werkorganisatie rust er op de begroting een efficiency taakstelling. Het kenmerk van een efficiencyslag is dat hetzelfde gedaan wordt met minder kosten. Dus een hogere productiviteit. Wij zien echter geen mogelijkheden meer om de productiviteit nog verder op te voeren zonder dat er keuzes in de dienstverlening gemaakt worden. In die zin zal de ABG organisatie scherp aan de wind zeilen waar het gaat om meer taken zonder dat daarvoor voldoende middelen beschikbaar worden gesteld. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden partijen en de jaarstukken van de ABG-organisatie. (Fraude)risicobeheersing In het herijkte intern controleplan wordt expliciet aandacht besteed aan (fraude)risicoanalyse. Deze (fraude)risicoanalyse is een basis voor de inrichting en bijsturing van werkprocessen en waar nodig ook beleidsuitgangspunten. De beoordeling wordt daarna uitgewerkt in controledoelstellingen en interne controlemaatregelen. Risicomanagement wordt ingebed in de reguliere planning en control cyclus. De risicoanalyse wordt geactualiseerd bij zowel de begroting als de jaarrekening.

Via de reguliere planning en control cyclus staat risicomanagement ook op de agenda van directie en colleges/gemeenteraden. Indien zich nieuwe risico’s voordoen wordt het college en de gemeenteraad, afhankelijk van de importantie, zo nodig tussentijds geïnformeerd. Ook bij beleidsnota’s/ beleidsvoorstellen wordt in voorkomende gevallen gebruik gemaakt van een risicoparagraaf in de betreffende nota/voorstel.

94

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Paragraaf F: Verbonden partijen

Paragraaf F: Verbonden partijen Inleiding In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de zogenoemde ‘verbonden partijen’ van de gemeente Gilze en Rijen. Voor gemeenten geldt soms dat de optimale schaal waarop taken moeten worden uitgevoerd niet overeenkomt met de schaal van de gemeente. Om die taken toch op het daarvoor geëigende schaalniveau uit te kunnen voeren, is een groot aantal samenwerkingsverbanden tot stand gekomen. Niet elk samenwerkingsverband is echter een verbonden partij. Met ‘verbonden partijen’ worden rechtspersonen bedoeld waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partijen kunnen worden verhaald op de gemeente. Uitgangspunt bij deelname in een Verbonden Partij is dat de samenwerking de gemeente kansen biedt in het realiseren van de doelstellingen in de begroting. Bij een Verbonden Partij is de gemeente enerzijds (mede) eigenaar van de rechtspersoon alsook klant van diezelfde partij. Dit kan wel eens leiden tot conflictsituaties.

Daarnaast staat de Verbonden Partij als rechtspersoon op afstand en is de gemeentelijke invloed beperkter dan wanneer de beleidsuitvoering in eigen beheer wordt gedaan. Dit brengt zowel bestuurlijke, politieke alsmede financiële risico’s met zich mee. Het is dan ook zaak om ervoor te zorgen dat de belangen van de gemeente Gilze en Rijen voortdurend worden meegewogen in de besluitvorming van de Verbonden Partijen. Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Op de eerste plaats voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat de gemeente in principe ook zelf kan doen. De gemeente blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid houden voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Er blijft dus voor de raad nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s. De tweede reden betreft de kosten - het budgettaire beslag - en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Kortom, het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren, welke manier de meeste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals de gemeente voor ogen staat en op welke manier de gemeente voldoende inhoudelijk en financieel inzicht heeft in het uitvoeren van een taak.

Aangezien het gaat om taken en activiteiten waartoe de raad de kaders uitzet, zijn deze afwegingen voor de raad van belang. Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

95

In de tabellen van het overzicht verbonden partijen zijn onder andere financiële gegevens opgenomen per verbonden partij. Bij het opstellen van de jaarstukken van de gemeente zijn de financiële gegevens van verbonden partijen nog niet allemaal bekend, in dat geval zijn de gegevens van de jaarrekening van het voorgaande jaar opgenomen.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Soms zijn verbonden partijen wettelijk voorgeschreven zoals de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst. Bij het aangaan van een samenwerking met een verbonden partij, hanteert de gemeente de volgende kaders: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Uit de beoordeling van de verbonden partijen aan de hand van Jaarstukken en Begroting zijn geen noemenswaardige risico's naar voren gekomen.

96

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Overzicht verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen ABG-organisatie Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2021 Jaarrekening 2020 Regio Hart van Brabant Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2020 Jaarrekening 2019

Alphen Gemeenschappelijke regeling Burgemeester Alssema en wethouder Vermorken Behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en uitvoeringstaken van de deelnemende gemeenten Bijdrage 2021 € 21.803.628 Niet van toepassing Vertegenwoordiging in bestuur EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat € 1.125 € 894 € 5.729 € 3.391 €0 € 515 € 1.125 € 4.161 € 5.729 € 400

Tilburg Gemeenschappelijke regeling Burgemeester Alssema Samenwerking deelnemende gemeenten om de strategische meerjaren agenda te realiseren. Bijdrage 2021 € 244.528 Niet van toepassing Stemrecht in het algemeen bestuur EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat € 133 € 8.317 € 16.732 € 19.474 € 6.329 -€ 2.698 € 133 € 17.807 € 16.732 -€ 1.667

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Vestigingsplaats: Tilburg Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Burgemeester Alssema Openbaar belang: Samenwerking op het terrein van openbare veiligheid Financieel belang: Bijdrage 2021 € 1.459.653 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Vertegenwoordiging in het algemeen bestuur Financiële positie: x 1.000 EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Jaarrekening 2021 € 18.832 € 18.703 € 40.525 € 45.551 Jaarrekening 2020 € 19.531 € 18.832 € 40.519 € 40.525

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Resultaat € 2.829 € 3.326

97

Diamant groep Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2021 Jaarrekening 2020

Tilburg Gemeenschappelijke regeling Wethouder Zwarts Uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening Bijdrage 2021; bijdrage in eventueel nadelig resultaat Niet van toepassing Zitting in bestuur gemeenschappelijke regeling EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. € 5.513 € 8.309 € 14.287 € 14.917

GGD Hart voor Brabant Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2021 Jaarrekening 2020

's-Hertogenbosch Gemeenschappelijke regeling Wethouder Zwarts Leveren van een bijdrage aan de openbare gezondheidszorg Bijdrage 2021 € 921.193 Niet van toepassing Stemrecht in het algemeen bestuur EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. € 8.528 € 7.820 € 8.371 € 31.107 € 247

Resultaat N.T.B. € 2.946

Omgevingsdienst Midden- en West Brabant Vestigingsplaats: Tilburg Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder Zwarts Openbaar belang: Samenwerking op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving Financieel belang: Bijdrage 2021 € 384.325 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Vertegenwoordiging in het algemeen bestuur Financiële positie: x 1.000 EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat Jaarrekening 2021 € 2.325 € 2.918 € 3.480 € 3.285 € 164 Jaarrekening 2020 € 2.609 € 2.325 € 3.880 € 3.480 € 482 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord Vestigingsplaats: 's-Hertogenbosch Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Burgemeester Alssema Openbaar belang: Samenwerking op het gebied van ambulancevervoer Financieel belang: Niet van toepassing Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Stemrecht in het algemeen bestuur Financiële positie: x 1.000 EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Jaarrekening 2021 N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. Jaarrekening 2020 € 13.670 € 13.738 € 25.506 € 25.744

98

Resultaat N.T.B. € 174

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

Deelnemingen Brabant Water Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2020 Jaarrekening 2019

's-Hertogenbosch Naamloze Vennootschap Burgemeester Alssema Zorgdragen voor de openbare watervoorziening 36.071 aandelen van € 0,10; er wordt (vooralsnog) geen dividend uitgekeerd Niet van toepassing Via aandeelhoudersvergadering EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat € 665.384 € 674.183 € 479.546 € 523.344 € 8.913 € 635.876 € 665.384 € 456.765 € 479.546 € 29.508

Gate 2 Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000 Jaarrekening 2021 Jaarrekening 2020

Tilburg Besloten Vennootschap Wethouder Stinenbosch Stimuleren luchtvaart gerelateerde bedrijvigheid € 9.000 gestort als aandelenkapitaal (49,4%) Niet van toepassing Via aandeelhoudersvergadering EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. -€ 643 -€ 550 € 3.226 € 3.165

Resultaat N.T.B. € 93

Bank Nederlandse Gemeenten Vestigingsplaats: 's-Gravenhage Aard verbonden partij: Naamloze Vennootschap Best. vertegenwoordiger: Wethouder Vermorken Openbaar belang: Bankier in de non-profit sector Financieel belang: 10.179 aandelen; jaarlijkse uitkering van dividend Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Via aandeelhoudersvergadering Financiële positie: x 1.000 EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Jaarrekening 2021 N.T.B. N.T.B. N.T.B. N.T.B. Jaarrekening 2020 € 4.887 € 5.097 € 144.802 € 155.262

Resultaat N.T.B. € 221.000

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen

99

Samenwerkingsverbanden met private organisaties Midden-Brabant Poort Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x 1.000

Gilze Commanditaire Vennootschap en Besloten Vennootschap Wethouder Vermorken Ontwikkeling van bedrijventerrein Midden-Brabant Poort in Gilze Aandeel in vermogen Midden-Brabant Poort BV. Door middel van samen-werkingsconstructie is het financieel risico geminimaliseerd. Niet van toepassing Door middel van samenwerkingsovereenkomst EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat

Commanditaire Vennootschap Jaarstukken 2021 Jaarstukken 2020

N.T.B. € 100

N.T.B. € 100

N.T.B. € 1.032

N.T.B. € 1.048

N.T.B. €0

Besloten Vennootschap Jaarstukken 2021 Jaarstukken 2020

N.T.B. € 18

N.T.B. € 18

N.T.B. € 478

N.T.B. € 497

N.T.B. €0

Stichting Deelnemingen gemeente Gilze en Rijen Vestigingsplaats: Rijen Aard verbonden partij: Stichting Best. vertegenwoordiger: Wethouder Vermorken Openbaar belang: Zeggenschap in Beheer BV Midden-Brabant Poort Financieel belang: Aandeel in vermogen Midden-Brabant Poort BV 90 aandelen á € 100 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Door middel van samenwerkingsovereenkomst Financiële positie: x 1.000 EV 01-01 EV 31-12 VV 01-01 VV 31-12 Resultaat nvt nvt nvt nvt nvt

100

Jaarstukken 2021 Gilze en Rijen