Document · PDF

COVM-GZR 23-06 RIVM relatie vliegtuiggeluid - hinder en slaapverstoring 2020

Commissie Overleg & Voorlichting Milieuhygiëne vliegbasis Gilze-Rijen 29 maart 2023, gemeente Gilze en RijenBij agendapunt: Geluidshinderrapportages/kwartaalrapportages24.665 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Voor de categorieën wordt de geluidsblootstelling weergegeven door de (populatie gewogen) gemiddelde blootstelling van alle deelnemers in de betreffende categorie uit te zetten tegen de gemiddelde gemeten ernstige hinder of slaapverstoring. De stapsgewijze modellen per luchthaven worden vergeleken met het stapsgewijze model 2002 (hinder, slaapverstoring) of standaardcurve voor B (in Ke; percentage ernstige hinder = Ke-10). Deze gegevens geven inzicht in de (mis)match tussen de 2020 stapsgewijze modellen en de 2002 stapsgewijze modellen. De curves (lijnen) geven de schatting van de relatie tussen blootstelling en effect weer, volgens lineaire en ‘spline’modellering op individuele gegevens. Deze worden vergeleken met de curves voor ernstige hinder en ernstige slaapverstoring uit 2002 en beschikbare andere historische curves. Deze informatie geeft inzicht in de (mis)match tussen de ‘fit’ (veronderstelde relatie: lineair of ‘spline’) van de modellen anno 2020 en 2002. In de grafieken wordt de betreffende geluidblootstelling op de x-as weergegeven (in dB(A) of Ke) en het betreffende effect (in percentage ernstig gehinderden of ernstig slaapverstoorden) op de y-as. In de weergave van de categorieën (stapsgewijze model) en curves (lineair of ‘spline’) wordt in de figuren voor Lden 30 dB, voor Lnight 20 dB en voor B 10 Ke als onderste grens aangehouden.

Het gekleurde transparante vlak rondom elke curve geeft het 95 procent betrouwbaarheidsinterval (BI) Pagina 31 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

weer. De categorieën worden met een punt weergegeven ook omgeven door een 95 procent betrouwbaarheidsinterval (BI, in dit geval met een verticale lijn: ¦). Behalve voor vliegbasis Deelen en De Peel zijn voor alle andere luchthavens de geluidblootstellingscategorieën (volgens het stappenmodel) in tabelvorm weergegeven. Een blootstellings-respons relatie is niet voor alle luchthavens of geluidindicatoren per luchthaven weergegeven. Hiertoe is een afweging gemaakt die afhankelijk is van: het aantal beschikbare categorieën (range), het aantal deelnemers per categorie (betrouwbaarheid) en de het bereik van de range van de blootstellingscategorieën (laag versus niet-laag). Wanneer er te weinig categorieën zijn en/of te weinig deelnemers per categorie en/of de range te laag is, is er geen BR-relatie opgesteld, en zijn er dus ook geen curves weergegeven. De bevindingen worden naar drie typen luchthavens uitgesplitst: civiele luchthavens (3.2), civiele én militaire luchthavens (3.3) en militaire luchthavens (3.4). 3.2

Civiele luchthavens Als eerste worden de resultaten van de civiele luchthavens gepresenteerd: Schiphol, Groningen, Lelystad en Rotterdam.

3.2.1

Studiepopulatie, ernstige hinder, ernstige slaapverstoring en blootstelling rondom civiele luchthavens Tabel 3 geeft de respons op de vragen in de vragenlijst weer voor ernstige hinder door geluid van vliegverkeer op civiele luchthavens. Tabel 3 Overzicht aantal deelnemers en percentage respons, aantal ernstig gehinderden per luchthaven voor civiele luchtvaart.

Luchthaven

Aantal respons

% respons

Aantal ernstige hinder

Schiphol

126.946

90,1

10.674

Groningen Lelystad Rotterdam

5.002 14.814 54.043

90,2 92,2 91,6

107 355 1.613

Luchthaven: benaming luchthaven, Aantal respons: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidvraag hinder heeft ingevuld, procent respons: respons op de hindervraag in procenten, Aantal ernstige hinder: aantal deelnemers met een score op de hindervraag van 8 – 10.

Tabel 4 geeft de respons op de vragen in de vragenlijst weer voor ernstige slaapverstoring weer voor de civiele luchthavens.

Pagina 32 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 4 Overzicht aantal deelnemers en percentage respons, aantal ernstige slaapverstoorden per luchthaven voor civiele luchtvaart.

Luchthaven

Aantal respons

% respons

Aantal ernstige slaapverstoring

Schiphol Groningen Lelystad Rotterdam

126.802 4.984 14.778 53.898

90,0 89,9 91,9 91,3

5.241 32 126 790

Luchthaven: benaming luchthaven, Aantal respons: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidvraag slaapverstoring heeft ingevuld, procent respons: respons op de slaapverstoringsvraag in procenten, Aantal ernstige slaapverstoring: aantal deelnemers met een score op de hindervraag van 8 – 10.

De blootstelling aan berekend vliegtuiggeluid is weergegeven in Tabel 5. De verdeling is weergegeven per luchthaven voor Lden en Lnight. Voor de verdeling is gebruik gemaakt van percentielen (px). Hiermee wordt aangegeven welke deel van de deelnemers een geluidwaarde heeft die kleiner of gelijk is aan de waarde die bij het betreffende percentiel hoort. Rond Schiphol heeft 50 procent van de deelnemers een geluidblootstelling door vliegtuiggeluid van Lden 40 dB of minder (50 procent: Lden 40 of meer), 50 procent heeft een geluidblootstelling Lnight van 24 dB (50 procent: Lnight 24 dB of meer) of minder. Tabel 5 Blootstellingsverdeling naar percentielen voor Lden en Lnight (indien van toepassing) per luchthaven voor civiele luchtvaart.

Gebied Schiphol

Groningen Lelystad Rotterdam

Indicator Lden Lnight Lden Lden Lden Lnight

N 126.946 126.802 5.002 14.814 54.043 53.898

p1 32 16 10 0 18 2

p5 34 19 13 0 21 5

p25 37 21 16 5 25 10

p50 40 24 23 10 28 14

p75 43 26 30 15 34 19

Gebied: onderzoeksgebied/luchthaven, N: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidvraag heeft ingevuld, p1 tot en met p99: 1e percentiel et cetera. Toelichting op percentielwaarde: de waarde bij Schiphol bij bijvoorbeeld p5 van 34 Lden geeft aan dat 5 procent van de deelnemers een geluidblootstelling heeft die kleiner of gelijk is aan 34 dB, 95 procent heeft een hogere geluidblootstelling.

3.2.2

Relatie tussen vliegtuiggeluid en effect per luchthaven De relaties tussen blootstelling en effect worden per luchthaven besproken. Achtereenvolgens bespreken we Schiphol, Groningen, Lelystad en Rotterdam. Schiphol Schiphol (Schiphol Airport, EHAM) heeft zes start- en landingsbanen: 3 in noordzuid-richting, 2 in noordoost–zuidwest-richting en 1 in oostwestrichting. In 2020 vonden 241.401 vliegbewegingen 52 plaats (waarvan ongeveer 227.000 handelsverkeer) 53 op Schiphol Airport. In 2019 waren dit er 496.826. Op Schiphol vindt zowel vrachtvervoer als passagiersvervoer plaats. Schiphol kent een vliegjaar (gebruiksjaar) dat loopt van 1 november tot 1 november. Het aantal vliegbewegingen in de 52 53

https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/verkeer-en-vervoer/verkeer/vliegbewegingen. https://www.schiphol.nl/nl/schiphol-group/pagina/verkeer-en-vervoer-cijfers/. Pagina 33 van 105

p95 49 31 38 39 40 27

p99 54 35 44 41 47 36

RIVM-rapport 2022-0007

periode 1 nov. 2019 tot 1 nov. 2020 bedroeg 272.784, tegen 497.140 in de periode van 1 november 2018 tot 1 november 2019. Tabel 6 toont de resultaten voor de geluidblootstellingverdeling en ernstige hinder voor Schiphol. NB: Voor Schiphol is momenteel een ander rekenvoorschrift van toepassing: ECAC Doc29. De reden waarom hier met het NRM berekende gegevens worden gebruikt, heeft te maken met de doelstelling van dit onderzoek. De doelstelling gaat over een vergelijking van de situatie in 2020 met de situatie in 2002, toen volgens het NRM rekenvoorschrift blootstellingen werden berekend. In een aparte paragraaf gaan we in op de vergelijking tussen resultaten van NRM en Doc29 berekeningen voor Schiphol. Tabel 6 Geluidblootstellingcategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Schiphol, gemiddeld geluidniveau per categorie (Gem. Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage (procent), aantal ernstig gehinderden EH, schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval), 2020.

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

< 31.5 dB

Gem. Lden G-cat 30,7

716

0,6

Schatting % EH (95% BI), 2020 2,0 (1,1-3,6)

31.5-35 dB#

34,1

10.488

8,3

235

2,0 (1,7-2,4)

35-40 dB

37,5

50.745

40,0

1.310

2,3 (2,1-2,5)

40-45 dB

42,3

46.801

36,9

4.200

7,1 (6,7-7,6)

45-50 dB

46,9

13.631

10,7

3.038

18,5 (17,5-19,6)

50-55 dB

52,1

3.761

3,0

1.474

39,6 (37,2-41,9)

56,2

720

0,6

348

46,2 (41,9-50,5)

60-62.5 dB

60,9

<0,05

49,9 (32,7-67,0)

≥ 62.5 dB

63,8

<0,05

68,7 (51,2-82,1)

126.946

100

10.674

# *

55-60 dB *

Totaal #

deze categorieën samen komen het meest overeen met de categorie 33-40 in Tabel 7.

In Tabel 6 valt op dat vooral boven de 60 dB, het aantal deelnemers per categorie relatief klein is. In Tabel 7 staan de resultaten voor de geluidblootstellingverdeling en ernstige hinder voor Schiphol 2002 (Schiphol/GES). Het aantal vliegbewegingen in 2002 was 417.111 (waarvan 401.000 handelsverkeer)

Pagina 34 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 7 Onderliggende gegevens GES-relatie 2002, Lden. Geluidblootstellingcategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Schiphol, gemiddeld geluidniveau per categorie (Gem. Lden G-cat), aantal deelnemers, aantal ernstig gehinderden EH, schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

33-40 dB

Gem. Lden Gcat 37,1

0,6

Schatting % EH (95% BI), 2002 3,3 (0,7-13,7)

40-45 dB

43,4

424

7,4

8,1 (6,0-10,9)

45-50 dB

47,2

1.490

26,0

329

12,9 (11,0-15,2)

50-55 dB

51,7

1.815

31,7

644

25,4 (23,2-27,7)

55-60 dB

57,1

1.239

21,6

616

38,4 (34,0-43,0)

60-65 dB

62,2

698

12,2

397

47,8 (43,6-52,1)

65-72 dB

66,5

0,6

46,4 (29,7-64,0)

5.734

100

2.058

Totaal

Uit Tabel 7 valt te ontnemen dat vooral boven de 65 dB het aantal deelnemers relatief klein is. Figuur 3 geeft de stapsgewijze (categorieën) modellen voor Lden en ernstige hinder weer voor Schiphol 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Figuur 3 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Schiphol, 2002 (Schiphol/GES) en 2020 (GM).

Bij lagere blootstelling, lager dan 45 dB, volgen de stapsgewijze modellen elkaar goed. Daarboven lopen beide duidelijk uit elkaar. Dit Pagina 35 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

betekent dat in 2020 vanaf ongeveer 45 dB het percentage ernstig gehinderd bij dezelfde geluidblootstelling hoger ligt dan in 2002. De categorale weergave laat zien dat boven de 60 dB de onzekerheid sterk toeneemt (de betrouwbaarheidsintervallen worden groter) doordat het aantal respondenten bij deze geluidniveaus gering is. Figuur 4 toont de curves voor 2020 volgens het lineaire model en het ‘spline’-model voor de Luchthaven Schiphol. De gestreepte lijn geeft de curve weer voor 2002.

Figuur 4 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder Luchthaven Schiphol, 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn). De betrouwbaarheidsintervallen rond de 2020-curves zijn heel smal vanwege de grote aantallen deelnemers. Voor de curve van 2002 is geen betrouwbaarheidsinterval beschikbaar.

Bij lagere blootstelling, lager dan 45 dB, volgen de lineaire 2020-curve en de 2002-curve elkaar goed. Daarboven lopen de curves uit elkaar. De lineaire curve 2020 loopt door tot 65 dB en leidt tot ruim 90 procent ernstige hinder bij deze geluidblootstelling. De ‘spline’-curve ligt tot ongeveer 55 dB onder de 2002-curve, boven de 55 dB ligt deze boven de 2002-curve. De ‘spline’-curve van 2020 volgt de 2002-curve beter dan de lineaire curve van 2020. Bij 65 dB leidt de ‘spline’-curve tot ongeveer 60 procent ernstige hinder. Vanaf 40 dB wijken de lineaire curve en de ‘spline’-curve van elkaar af, waarbij de lineaire curve hoger Pagina 36 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

ligt dan de ‘spline’. Dat wil zeggen: deze lineaire curve geeft bij dezelfde geluidblootstelling meer ernstige hinder weer dan de ‘spline’-curve. Tabel 8 toont de resultaten voor de geluidblootstellingverdeling en ernstige slaapverstoring voor Schiphol 2020 (GM). Tabel 8 Geluidblootstellingcategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight voor Schiphol 2020, gemiddeld geluidniveau per categorie (Gem. Lnight G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig slaapverstoorden (ES) en schatting procent ernstig slaapverstoorden (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

≤ 20 dB

Gem. Lnight G-cat 18,8

17.281

13,6

134

Schatting % ES (95% BI), 2020 0,6 (0,5-0,8)

20-25 dB

22,6

71.791

56,6

1.351

1,5 (1,4-1,6)

25-30 dB

26,8

29.371

23,2

2.117

5,5 (5,1-6)

30-35 dB

32,1

7.037

5,5

1.300

14,7 (13,5-16)

35-40 dB

36,9

1.092

0,9

251

25,6 (21,3-30,4)

40-42.5 dB

40,6

166

0,1

38,7 (30,3-47,9)

≥ 42.5 dB

44,5

0,1

32,8 (21,0-47,3)

126.802

100

5.241

Totaal

Het aantal deelnemers vanaf ongeveer 42 dB is relatief klein waardoor de betrouwbaarheid lager is.Het aantal vliegbewegingen in 2002 was 417.111 (waarvan 401.000 handelsverkeer). Tabel 9 toont de resultaten voor de geluidblootstellingsverdeling en ernstige slaapverstoring voor Schiphol 2002 (Schiphol/GES). Het aantal vliegbewegingen in 2002 was 417.111 (waarvan 401.000 handelsverkeer). Tabel 9 Onderliggende gegevens GES-relatie 2002, Lnight. Geluidblootstellingcategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight voor Schiphol 2002, gemiddeld geluidniveau per categorie (Gem. Lnight G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig slaapverstoorden (ES) en schatting ernstige slaapverstoring 2002 (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

23- 30 dB

Gem. Lnight G-cat 28,5

324

5,7

Schatting % ES (95% BI), 2002 3,0 (1,8-4,9)

30-35 dB

32,0

1.743

30,5

232

4,4 (3,4-5,6)

35-40 dB

37,2

1.089

19,1

129

5,2 (4,0-6,7)

40-45 dB

42,1

1.061

18,6

254

11,4 (9,3-13,8)

45-50 dB

46,6

869

15,2

279

19,1 (15,7-23,0)

50-55 dB

53,1

597

10,5

216

24,7 (21,5-28,1)

55-62 dB

56,9

0,5

33,6 (19,7-51,1)

5.714

100

1.149

Totaal

Pagina 37 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Het aantal vliegbewegingen in 2002 was 417.111 (waarvan 401.000 handelsverkeer). Tabel 9 is te zien dat vooral boven de 55 dB het aantal deelnemers verhoudingsgewijs klein is waardoor de onzekerheid toeneemt. Figuur 5 geeft de stapsgewijze (categorieën) modellen voor Lnight en ernstige slaapverstoring weer voor Schiphol, Schiphol/GES 2002 en GM 2020.

Figuur 5 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring, Schiphol 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Het stapsgewijze model voor 2020 loopt tot ongeveer 45 dB, het 2002model tot ongeveer 57 dB. Het 2020-model ligt over de hele linie hoger dan het 2002 model. Dat wil zeggen dat in 2020 meer mensen ernstige slaapverstoring rapporteerden bij gelijke blootstelling dan in 2002. Figuur 6 geeft de curves weer voor ernstige slaapverstoring voor 2020 volgens het lineaire model en het ‘spline’-model voor Schiphol. De gestreepte lijn toont de curve voor 2002.

Pagina 38 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 6 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige slaapverstoring Schiphol, 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn). De betrouwbaarheidsintervallen rond de 2020-curves zijn heel smal, vanwege de grote aantallen. Voor de curve 2002 is geen betrouwbaarheidsinterval beschikbaar.

De lineaire curve 2020 ligt over de hele range van blootstelling (ver) boven de curve van 2002, de ‘spline’-curve 2020 volgt bij lagere waarden, tot ongeveer 33 dB de curve uit 2002. Daarboven ligt ook de ‘spline’-curve boven de curve uit 2002. De lineaire en ‘spline’-curve ontlopen elkaar over de hele range van blootstelling, waarbij de lineaire curve hoger ligt (de curve geeft meer ernstige slaapverstoring weer bij dezelfde blootstelling) dan de ‘spline’-curve. In Figuur 7 en Figuur 8 zijn de curves voor ernstige hinder respectievelijk voor ernstige slaapverstoring vergeleken met bestaande BR-relaties, de BR-relatie uit 2018 (WHO) en de ‘de Schiphol-curve’ 54uit 2002. Ook zijn de curves uit de vorige Gezondheidsmonitor (GM2016) in de figuren opgenomen. De lineaire BR-curve op basis van de Gezondheidsmonitor 2020-data, ligt hoger dan de BR-curve uit 2002 voor Schiphol. Dat wil zeggen dat bij gelijke geluidblootstelling het aandeel ernstig gehinderden in 2020 groter is dan in 2002. Dit geldt ook 54

Breugelmans ORP, Van Wiechen CMAG, Van Kamp I, Heisterkamp SH, Houthuijs DJM. Gezondheid en beleving van de omgevingskwaliteit in de regio Schiphol: 2002. Tussenrapportage Monitoring Gezondheidskundige Evaluatie Schiphol. RIVM rapport 630100001/2004. Pagina 39 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

voor ernstige slaapverstoring. Voor andere curves geldt dat bij lagere geluidwaarden de curves onder die van 2002 lagen (minder gehinderden) en bij hogere waarden boven de curve van 2002. De curve voor hinder van 2020 ligt voor een deel, vanaf ongeveer 37 dB, boven de curve van 2002. De curve voor slaapverstoring van 2020 ligt in zijn geheel boven de curve van 2002. De internationale WHO-curve uit 2018 voor Lden vormt hierop een uitzondering. Die ligt in zijn geheel onder de 2002-curve. De GM2016-curve ligt tot ongeveer 54 dB onder de 2002curve. Daarna ligt deze erboven.

Figuur 7 Vergelijking met bestaande Blootstellingrespons-relatie Lden en ernstige hinder voor Schiphol. Legenda: 2002: Schiphol BR-relatie uit 2002, 2016: Schiphol BR-relatie op basis van GM 2016, 2018: BRrelatie op basis van WHO noise guideline 2018 en 2020: BR-relatie op basis van GM 2020.

Figuur 8 Vergelijking met bestaande blootstellingrespons-relatie Lnight en ernstige slaapverstoring voor Schiphol. Legenda: 2002: Schiphol BR-relatie uit 2002, 2018: BRrelatie op basis van WHO noise guideline 2018 en 2020: BR-relatie op basis van GM 2020.

NRM en ECAC Doc29 In verband met het Nieuwe Normen en Handhavingsstelsel (NNHS) heeft Schiphol Airport Schiphol een Milieu Effect Rapportage (MER) opgesteld. Aanvankelijk werden de geluidberekeningen voor deze MER uitgevoerd met het Nederlandse Rekenmodel (NRM) voor vliegtuiggeluid. In een tussentijds advies 55 van augustus 2016 adviseerde de commissie voor de MER om deze methoden aan te passen, waarmee het effect van bepaalde procedurewijzigingen op de geluidblootstelling rond luchthaven Schiphol beter kan worden berekend. Dit advies was aanleiding voor de staatssecretaris om het NRM te vervangen voor een rekenmethode gebaseerd op de nieuwste aanbevelingen van de European Civil Aviation Conference (ECAC), ook wel bekend als ECAC Doc29 of kortweg Doc29. Voor Schiphol zijn de Lden berekeningen voor dit onderzoek uitgevoerd, zowel volgens de rekenregels van het NRM (zie resultaten hierboven) als volgens ECAC Doc29 56. Omdat het rekengebied van Doc29 kleiner was 55

MER, C. (2016). Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel Schiphol. Tussentijdse toetsing effecten geluidsarmere start- en landingsprocedures, 3052. 56 Heblij, S. J., et al. (2017). Toepassing ECAC Doc29 voor het bepalen van de geluidbelasting van het vliegverkeer van Schiphol-methode, zoals gevolgd bij de MER NNHS Schiphol, NLR-CR-2017-305. Pagina 40 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

dan dat van het NRM, zijn deze analyses gebaseerd op een kleinere populatie (n = 121.132) dan de bovenstaande resultaten. Allereerst is gekeken naar de overeenkomsten en verschillen tussen de uitkomsten van de rekenmodellen. Daarvoor is voor het kleinste rekengebied in de modellen (Doc29) voor beide modellen op alle receptorpunten (en niet op woonadressen) de geluidblootstelling berekend. Vervolgens is een verschilanalyse gemaakt (NRM - Doc29) per receptorpunt. Voor de hele blootstellingsrange zijn per decibel vervolgens de verschillen samengevat in een mediaanwaarde (●) en 25e en 75e percentielwaarde (│), zie Figuur 9. Verschil tussen Lden waarde Doc29 & NRM per dB

Lden NRM - Lden Doc29 (dB)

-2

Lden w aarde NRM (dB)

Figuur 9 Het verschil tussen Lden-waarden berekend op basis van het Nederlandse Rekenmodel en het Doc29-rekenmodel op basis van 541.071 receptorpunten rondom Schiphol airport. Zwarte punten: mediaan van het verschil. Lijnen: range van het 25e tot 75e percentiel van het verschil per dB waarde voor beide modellen.

Over het grootste deel van de blootstellingsrange leidt het NRM-model tot hogere blootstellingsschattingen op de receptorpunten dan het Doc29-model, behalve tussen ongeveer 49 dB en ongeveer 58 dB; daar is het andersom. Het verschil kan over de hele blootstellingsrange variëren van 0 dB tot meer dan 5 dB. Figuur 10 toont de curves (lineair) voor Lden op basis van het Doc29geluidmodel (oranje) en ernstige hinder en Lden op basis van het Nederlandse rekenmodel (blauw) voor Schiphol 2020.

Pagina 41 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 10 BR-relatie (lineair) voor Lden op basis van het Doc29 geluidmodel (oranje) en ernstige hinder en Lden op basis van het Nederlandse rekenmodel (blauw) voor Schiphol 2020.

De resultaten laten tot ongeveer 47 dB een hoger (verhoogd, dat wil zeggen: ondergrens van 95 procent BI van de Doc29-curve ligt boven bovengrens van 95 procent BI van de NRM-curve) percentage ernstig gehinderden voor de Doc29-berekeningen zien dan op basis van de berekeningen met het Nederlandse rekenmodel, bij gelijke blootstelling. Daarboven laten de resultaten volgens het NRM meer ernstige gehinderden zien bij een gelijke bloostelling dan het Doc29-model (verhoogd, dat wil zeggen: ondergrens van 95 procent BI van NRMcurve ligt boven bovengrens van 95 procent BI Doc29-curve). Groningen Groningen Airport Eelde (EHGG) heeft één start- en landingsbaan in noordoost–zuidwest-richting en een heliport. Het aantal vliegbewegingen in 2020 bedroeg 39.387 voor Groningen Airport Eelde 57. In 2019 waren dit 31.931 vliegbewegingen 58. Deze toename wordt vooral toegeschreven aan lesvluchten. In Tabel 10 staan de resultaten voor ernstig hinder per blootstellingscategorie voor Groningen. Het aantal ernstig gehinderden is over alle verschillende blootstellingscategorieën relatief klein.

57 58

CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/verkeer-en-vervoer/verkeer/vliegbewegingen. Groningen Airport Eelde. Luchthaven van het Noorden (2020). Jaarverslag 2019.

Pagina 42 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 10 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Groningen, gemiddeld geluidniveau per categorie (Gem. Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

≤ 20 dB

Gem. Lden G-cat 15,3

Aantal EH

2.002

% Aantal 40,0

Schatting % EH (95% BI) 1,4 (0,8-2,4)

20-25 dB

22,3

914

18,3

2,0 (0,9-4,4)

25-30 dB

27,3

853

17,1

1,6 (0,9-3,1)

30-35 dB

32,1

859

17,2

1,1 (0,6-2,1)

35-40 dB

37,1

204

4,1

5,1 (2,4-10,4)

40-44.5 dB

42,2

127

2,5

6,6 (3,5-12,2)

≥ 44.5 dB

48.0

0,9

22,1 (11,1-39,1)

5.002

100

107

Totaal

Uit Tabel 10 is op te maken dat het aantal deelnemers in Groningen niet groot is en dat boven de 35 dB de onzekerheid toeneemt.

Figuur 11 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder, Groningen 2020 (GM) en voor 2002 (Schiphol/GES).

Figuur 11 toont de stapsgewijze (categorieën) modellen voor Lden en ernstige hinder voor Schiphol/GES 2002 en Groningen GM 2020. De 5 dB-stappen overlappen bij alle categorieën. Bij de hogere bloostelling zijn de betrouwbaarheidsintervallen groter voor de Groningen GM 2020data. Figuur 12 geeft de BR-relaties weer volgens het lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Groningen, 2020 (GM).

Pagina 43 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 12 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Groningen, 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

Hoewel de lineaire curve een verband tussen blootstelling en respons laat zien, is dit een zwak verband. Dit geldt voor een groot deel van de blootstellingsrange ook voor het ‘spline’-model, tot ongeveer 43 dB. Daarboven wordt de br-relatie zichtbaarder, maar met een relatief groot betrouwbaarheidsinterval. Op basis van de aantallen ernstig gehinderden, het relatief zwakke verband van het lineaire model en de beperkte range van het ‘spline’model, wordt voor Groningen geen BR-relatie gegeven in Tabel 39. Voor Groningen zijn geen nachtgegevens beschikbaar, omdat er ’s nachts niet wordt gevlogen. Lelystad Airport Lelystad Airport heeft één start- en landingsbaan in noordoost– zuidwest-richting (05-23). Lelystad kent voornamelijk algemeen vliegverkeer (GA: General Aviation). In 2020 bedroeg het aantal vliegbewegingen 59 ongeveer 76.900 (in 2019 waren dit er ongeveer 97.400). De percentages ernstig gehinderden per blootstellingcategorie voor Lelystad staan in Tabel 11.

CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/verkeer-en-vervoer/verkeer/vliegbewegingen.

Pagina 44 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 11 Blootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Lelystad, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

≤10 dB

Gem. Lden G-cat 4,7

7828

52,8

122

Schatting % ES (95% BI) 1,2 (0,9-1,6)

10-15 dB

12,5

2881

19,4

2,3 (1,6-3,2)

15-20 dB

16,7

1368

9,2

4,0 (2,3-6,9)

20-25 dB

22,2

423

2,9

2,2 (1,3-3,9)

25-35 dB

333

2,2

2,2 (0,8-6)

35-40 dB

37,9

1790

12,1

3,2 (2,1-4,8)

≥ 40 dB

191

1,3

3,3 (1-9,8)

14814

100

355

Totaal

Rondom de luchthaven Lelystad is de geluidblootstelling laag in vergelijking tot de geluidblootstelling rond Schiphol (zie Tabel 11). Het aantal deelnemers is ook relatief klein waardoor de onzekerheid rondom de hinderschatting groot zijn. Figuur 13 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Lelystad 2020 (GM) en voor 2002 ( Schiphol/GES) weer.

Pagina 45 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 13 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder, Lelystad 2020 (GM) en voor 2002 (Schiphol/GES).

Door de smalle blootstellingsrange (30 dB - ongeveer 40 dB) en het lage aantal ernstig gehinderden (groet betrouwbaarheidsintervallen) stellen we voor Lelystad geen BR-relatie op. Voor Lelystad zijn geen nachtgegevens beschikbaar omdat er ’s nachts niet wordt gevlogen. Rotterdam Rotterdam The Hague Airport (EHRD) heeft één start- en landingsbaan in noordoost–zuidwest-richting (04 – 22). In 2020 werden 38.653 vliegbewegingen 60 gemeld. In 2019 waren dit er 52.439. Tabel 12 geeft de resultaten voor de geluidblootstellingverdeling en ernstige hinder voor Rotterdam weer.

https://www.rotterdamthehagueairport.nl/luchthaven-en-ik/omgeving-leefbaarheid/feiten-en-cijfers/.

Pagina 46 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 12 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Rotterdam, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

≤20 dB

Gem. Lden G-cat 18,4

2.147

4,0

Schatting % EH (95% BI) 1,5 (0,9-2,3)

20-25 dB

23,0

11.812

21,9

143

1,3 (1,0-1,6)

25-30 dB

27,3

17.015

31,5

238

1,3 (1,1-1,5)

30-35 dB

32,8

13.824

25,6

442

2,6 (2,3-3)

35-40 dB

36,5

6.452

11,9

265

4,2 (3,6-4,9)

40-45 dB

42,2

1.553

2,9

179

11,5 (9,5-13,9)

45-50 dB

47,0

1.111

2,1

269

23,6 (20,4-27,1)

50-51.5 dB

50,7

0,2

35,4 (24,9-47,6)

≥ 51.5 dB

52,4

0,1

34,3 (16,7-57,5)

54.043

100

1.613

Totaal

Uit Tabel 12 valt op te maken dat het aantal deelnemers relatief laag is vanaf ongeveer 50 dB, waardoor de onzekerheid van de schattingen groot is. Figuur 14 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Rotterdam 2020 (GM) en voor 2002 (Schiphol/Ges) weer.

Pagina 47 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 14 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder, Rotterdam 2020 (GM) en voor 2002 (Schiphol/GES).

Over de hele blootstellingsrange lijken de gemiddelden, gemeten waarden van Rotterdam 2020 hoger te liggen dan voor de 2002-data (Schiphol/GES). Met andere woorden: de gemiddelde ernstige hinder is voor Rotterdam in 2020 bij gelijke blootstelling hoger dan in 2002 rondom Schiphol. De data van 2002 lopen wel verder door dan de 2020data. Figuur 15 geeft de BR-curves volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Rotterdam 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn) weer.

Pagina 48 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 15 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Rotterdam 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

De lineaire curve ligt in zijn geheel boven de 2002-curve en voor het grootste deel boven de ‘spline’-curve (tot ongeveer 52 dB). De ‘spline’curve ligt niet alleen voor een groot deel onder de lineaire curve, maar ook onder de 2002-curve voor Schiphol, tot ongeveer 47 dB. De ‘spline’curve geeft dus voor een groot deel van de blootstellingsrange minder ernstig gehinderden, bij dezelfde blootstelling dan de 2002-curve. Tabel 13 geeft de resultaten voor de geluidblootstellingsverdeling en ernstige slaapverstoring voor Rotterdam weer.

Pagina 49 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 13 Blootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight voor Rotterdam, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lnight G-cat), aantal deelnemers, aantal ernstig slaapverstoorden ES en schatting procent ernstige slaapverstoring (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

≤20 dB

Gem. Lnight G-cat 12,1

45.135

83,7

409

Schatting % ES (95% BI) 1,0 (0,9-1,1)

20-25 dB

21,9

5.209

9,7

111

1,9 (1,5-2,5)

25-30 dB

27,2

1.995

3,7

108

4,5 (3,4-5,8)

30-35 dB

32,2

851

1,6

6,8 (4,9-9,4)

35-40 dB

36,9

634

1,2

12,1 (9,1-15,8)

≥ 40 dB

41,0

0,1

17,6 (10,0-29,1)

53.898

100

790

Totaal

Uit Tabel 13 is op te maken dat het aantal deelnemers in de hoogste categorie (> 40 dB) relatief laag is en de betrouwbaarheidsintervallen groter. Figuur 16 geeft de stapsgewijze modellen voor Rotterdam (GM 2020) en Schiphol/GES (2002)gegeven.

Figuur 16 Stapsgewijze modellen (+ BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring, voor Schiphol/GES 2002 en GM 2020 Rotterdam.

Het stapsgewijze model voor Rotterdam 2020 loopt door tot ongeveer 41 dB, waarbij de onzekerheid toeneemt (groot BI). Het stapsgewijze model van Schiphol/GES (2002) begint bij ongeveer 28 dB en loopt door tot ongeveer 47 dB. Het model voor Rotterdam ligt boven het Pagina 50 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Schiphol/GES-model, maar loopt wel minder ver door. Bij gelijke blootstelling werd in 2020 rondom Rotterdam The Hague Airport meer ernstige hinder gerapporteerd dan in 2002. In Figuur 17 zijn de resultaten voor de relatie tussen geluidblootstelling van vliegverkeer in Lnight en ernstige slaapverstoring voor Rotterdam weergegeven volgens het lineair model en het ‘spline’-model.

Figuur 17 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’ model (+ BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor Rotterdam 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

Het lineaire model volgt het 2002-model vanaf ongeveer 28 dB, maar ligt hoger. Dat betekent dat het model meer ernstige hinder schat bij gelijke blootstelling dan het 2002-model. Het ‘spline’-model valt ongeveer samen met het 2002-model. In Figuur 18 en Figuur 19 zijn de curves voor ernstige hinder, respectievelijk ernstige slaapverstoring 2020, met bestaande BR-relaties vergeleken.

Pagina 51 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 18 Vergelijking met bestaande Blootstelling-Responsrelatie Lden en ernstige hinder voor Rotterdam. Legenda: 2002: Schiphol BR-relatie uit 2002, 2018: BR-relatie op basis van WHO noise guideline 2018 en 2020: Rotterdam BR-relatie op basis van GM 2020.

Figuur 19 Vergelijking met bestaande Blootstelling-Responsrelatie Lnight en ernstige slaapverstoring voor Rotterdam. Legenda: 2002: Schiphol BR-relatie uit 2002, 2018: BR-relatie op basis van WHO noise guideline 2018 en 2020: Rotterdam BR -relatie op basis van GM 2020.

De BR-relaties voor ernstige hinder en ernstige slaapverstoring van Rotterdam liggen boven (= bij eenzelfde geluidblootstelling is de hinder, respectievelijk slaapverstoring, groter) de BR-relaties uit 2002 voor Schiphol (zie Figuur 18 en Figuur 19). De GM 2020 BR-relatie voor hinder ligt ook boven de 2018 WHO-relatierelatie. Voor slaapverstoring is dit voor eengroot deel het geval. 3.3

Civiele en militaire luchthavens In deze paragraaf komen vier luchthavens aan bod: Maastricht, Geilenkirchen, De Kooy en Eindhoven. Maastricht en Geilenkirchen worden hier samen behandeld, omdat er een grote overlap bestaat tussen deze studiegebieden. Het onderzoeksgebied van Maastricht omvat voor 100 procent het onderzoekgebied van Geilenkirchen en beslaat daarboven nog eens twee aanvullende gemeenten. De Kooy en Eindhoven zijn beide militaire vliegbases met civiel medegebruik. In de vragenlijst GM 2020 is enkel naar hinder en slaapverstoring door vliegtuiggeluid in het algemeen gevraagd. Deze vraag is niet uitgesplitst naar bijvoorbeeld geluid van vliegverkeer van civiele of militaire luchthavens of van helikopters. Hierdoor is het voor de betreffende luchthavens niet aan te geven door welke bron (civiel of militair) hinder dan wel slaapverstoring wordt ervaren.

3.3.1

Studiepopulatie, ernstige hinder, ernstige slaapverstoring en blootstelling rondom civiele en militaire luchthavens In deze paragraaf geven we de respons op de vragen in de vragenlijst weer voor ernstige hinder en voor slaapverstoring door vliegtuiggeluid van vliegverkeer op civiele én militaire luchthavens. Tot slot geven we per luchthaven voor drie geluidindicatoren de blootstellingsverdeling aan vliegverkeergeluid weer: Lden, Lnight en Ke. Pagina 52 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 14 geeft de ernstige hinder voor de civiel/militaire luchthavens weer. Tabel 14 Overzicht aantal deelnemers en percentage response, aantal ernstige gehinderden per luchthaven voor civiele en militaire luchtvaart.

Luchthaven

Maastricht* Geilenkirchen* Kooy Eindhoven

Aantal respons

% respons

Aantal ernstige hinder

16.983 14.451 1.463 24.672

50,30 50,46 92,36 80,63

1.600 1.468 60 2.057

Tabel 15 geeft de ernstige slaapverstoring per luchthaven weer. Tabel 15 Overzicht aantal deelnemers en percentage response, aantal ernstige slaapverstoorden en aantal ernstig slaapverstoorden per luchthaven voor civiele en militaire luchtvaart.

Luchthaven

Aantal respons

% respons

Aantal ernstige slaapverstoring

Maastricht* Geilenkirchen* Kooy Eindhoven

16.976 14.440 1.459 24.566

50,28 50,42 92,11 80,29

674 616 23 872

De blootstelling aan vliegtuiggeluid van de betreffende luchthavens staat in Tabel 16. De verdeling is weergegeven per luchthaven voor Lden, Lnight en Ke. Voor de verdeling zijn percentielen (px) gebruikt. Dit geeft aan welke deel (percentage) van de deelnemers een geluidwaarde heeft die kleiner of gelijk is aan de waarde die bij het betreffende percentiel hoort. Rond Maastricht heeft 50 procent van de deelnemers een geluidblootstelling door vliegtuiggeluid van Lden 37 dB of minder (en 50 procent een Lden van meer dan 37 dB). 50 procent heeft een geluidblootstelling Lnight van 17 dB of minder (en 50 procent: Lnight 17 dB of meer). In het Nederlandse deel rond vliegbasis Geilenkirchen heeft 50 procent of minder een geluidblootstelling van <1 Ke respectievelijk 38 Lden.

Pagina 53 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 16 Blootstellingsverdeling voor drie geluidindicatoren (Lden, Lnight en Ke) in percentielen voor de luchthavens Maastricht, Geilenkirchen, De Kooy en Eindhoven.

Gebied

p25

p50

p75

p95

p99

Maastricht Maastricht Geilenkirchen Geilenkirchen De Kooy De Kooy De Kooy Eindhoven Eindhoven

Typ e Lden Lnight Ke Lden Ke Lden Lnight Lden Lnight

16.983 16.976 14.451 14.451 1.463 1.463 1.459 24.672 24.566

24 4 <1 25 <1 30 17 24 <1

25 7 <1 26 <1 30 17 25 <1

33 12 <1 33 <1 33 19 29 <1

37 17 <1 38 <1 38 24 33 9

40 21 <1 40 <1 40 26 38 12

48 32 15 49 8 43 29 45 19

54 38 25 55 16 48 32 48 24

Eindhoven

24.672

Gebied: onderzoeksgebied/luchthaven, N: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidvraag heeft ingevuld, p1 tot en met p99: 1e percentiel et cetera. Toelichting op percentielwaarde: de waarde bij Maastricht bij bijvoorbeeld p5 van 25 Lden geeft aan dat 5 procent van de deelnemers een geluidblootstelling heeft die kleiner of gelijk is aan 25 dB, 95 procent heeft een hogere geluidblootstelling.

3.3.2

Relatie blootstelling vliegtuiggeluid en effect per luchthaven Maastricht – Geilenkirchen Maastricht Aachen Airport (EHBK) heeft één start- en landingsbaan die in noordoost–zuidwest-richting ligt (03-21). Het aantal vliegbewegingen 61 in 2020 was 11.664 tegen 14.080 vliegbewegingen in 2019. Op Maastricht Aachen Airport vindt, net als op Schiphol, zowel vracht- als passagiersvervoer plaats. NAVO-Vliegbasis Geilenkirchen (D) (E-3A component, ETNG) heeft één start- en landingsbaan in oost-west richting. In 2020 rapporteerde de Commissie AWACS Limburg (CAL) 1.563 vliegbewegingen 62. In 2019 waren dit er 2.066. De meeste bewegingen worden uitgevoerd met ‘AWACS’ (Airborne Warning and Control System, ‘Boeing E3-Sentry’, aangepaste Boeings 707). In Tabel 17 staan de blootstellingsgegevens en ernstige hinder gegevens voor Maastricht-Geilenkirchen.

CRO Luchthaven Maastricht: https://www.kicl.nl/files/2516/0755/5467/MAA_2020_1eKW.pdf tot en met .4e KW.pdf. geraadpleegd 03-01-2022. 62 CAL:https://www.kicl.nl/luchthavens/rapporten/awacs/. Geraadpleegd 03-01-2022. Pagina 54 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 17 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Maastricht-Geilenkirchen, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schattingprocent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval)

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

< 30 dB

Gem. Lden G-cat 26,4

2.790

16,4

126

Schatting % EH (95% BI) 3,5 (2,9-4,2)

30-35 dB

32,8

3.280

19,3

118

3,3 (2,7-4,1)

35-40 dB

37,8

6.268

36,9

380

5,4 (4,8-6,1)

40-45 dB

41,8

2.564

15,1

314

11,3 (9,9-12,9)

45-50 dB

47,0

1.427

8,4

392

25,2 (22,7-27,9)

50-55 dB

51,8

505

3,0

189

36,5 (32,1-41)

55-58 dB

56,4

116

0,7

49,5 (40,0-59,1)

>58 dB

59,6

0,2

62,2 (43,6-77,8)

16.983

100

1.600

Totaal

Uit Tabel 17 valt op te maken dat vanaf de categorie 55-58 dB het aantal ernstig gehinderden relatief klein is en de onzekerheid van de hinderschatting toeneemt. Figuur 20 geeft de stapsgewijze modellen voor Maastricht/Geilenkirchen 2020 en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Figuur 20 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder Maastricht/Geilenkirchen 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES). Pagina 55 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Over de hele blootstellingsrange liggen de gemiddelde, gemeten, waarden voor ernstige hinder voor Maastricht/Geilenkirchen boven de waarden voor 2002. Dit betekent dat de gemeten ernstige hinder in 2020 voor Maastricht/Geilenkirchen bij gelijke blootstelling hoger is dan in 2002 voor Schiphol/GES. Figuur 21 geeft de lineaire en ‘spline’ model voor MaastrichtGeilenkirchen weer.

Figuur 21 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’-model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Maastricht-Geilenkirchen 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

Het lineaire model, afgeleid voor het gebied rondom Maastricht Aachen Airport-Geilenkirchen, ligt over de hele blootstellingsrange boven de 2002 (Schiphol/GES) curve. Het ‘spline’-model volgt de 2002 curve tot ongeveer 45 dB. Daarna loopt de ‘spline’-curve steiler omhoog (ligt hoger dan de 2002 curve). De lineaire curve ligt tot ongeveer 55 dB boven de ‘spline’-curve. Daarboven ligt de ‘spline’-curve hoger dan de lineaire curve. Tabel 18 geeft de blootstellingsgegevens en ernstige slaapverstoring gegevens voor Maastricht-Geilenkirchen weer. Pagina 56 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 18 Blootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight van MaastrichtGeilenkirchen, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lnight G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig slaapverstoorden ES en percentage ES berekend en schatting procent ernstige slaapverstoring (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

< 20 dB

Gem. Lnight G-cat 13,5

11.410

67,2

255

Schatting % ES (95% BI) 1,9 (1,7-2,2)

20-25 dB

22,1

2.975

17,5

155

4,5 (3,8-5,5)

25-30 dB

27,0

1.263

7,4

6,2 (4,8-8,1)

30-35 dB

32,1

824

4,9

9,1 (7,2-11,5)

35-40 dB

37,0

407

2,4

12,7 (9,8-16,3)

>40 dB

41,6

0,6

16.976

100

674

20,7 (13,530,3)

Totaal

Het aantal ernstig gehinderden in de hoogste categorieën is klein. Vanaf ongeveer 40 dB neemt de onzekerheid in de schattingen toe. Figuur 22 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring Maastricht/Geilenkirchen 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Figuur 22 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring Maastricht/Geilenkirchen 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES). Pagina 57 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Ook voor slaapverstoring liggen de gemeten waarden voor ernstige slaapverstoring over de hele blootstellingsrange boven de curve uit 2002 (Schiphol/GES). Dat wil zeggen dat bij gelijke blootstelling meer slaapverstoring werd gemeten in Maastricht-Geilenkirchen 2020 dan in Schiphol 2002. Figuur 23 geeft de lineaire en ‘spline’ model voor MaastrichtGeilenkirchen voor ernstige slaapverstoring weer.

Figuur 23 BR-relatie volgens lineaire en ‘spline’-model (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor Maastricht-Geilenkirchen 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

Beide modellen (lineair en ‘spline’) liggen boven de 2002-curve voor ernstige slaapverstoring. De lineaire curve ligt boven de ‘spline’-curve. In Figuur 24 en Figuur 25 zijn de lineaire curves voor ernstige hinder respectievelijk ernstige slaapverstoring vergeleken met historische curves voor Maastricht-Geilenkirchen.

Pagina 58 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 24 Vergelijking met bestaande Blootstellingresponsrelatie Lden en ernstige hinder voor Maastricht-Geilenkirchen. Legenda: 2002: Schiphol/GES BR-relatie uit 2002, 2008: BR-relatie op basis van belevingsonderzoek Geilenkirchen, 2016: Maastricht/Geilenkirchen BRrelatie op basis van GM 2016, 2018: BR-relatie op basis van WHO noise guideline en 2020: BR-relatie Maastricht-Geilenkirchen op basis van GM 2020.

Figuur 25 Vergelijking met bestaande Blootstellingresponsrelatie Lnight en ernstige slaapverstoring voor MaastrichtGeilenkirchen. Legenda: 2002: Schiphol/GES BR-relatie uit 2002, 2018: BR-relatie op basis van WHO noise guideline en 2020: BR-relatie Maastricht-Geilenkirchen op basis van GM 2020.

Voor Maastricht-Geilenkirchen zijn historische gegevens over de relatie tussen geluidblootstelling en hinder beschikbaar op basis van de Gezondheidsmonitor 2016 (zie Figuur 24). De curve voor MaastrichtGeilenkirchen uit 2020 voor ernstige hinder ligt hoger dan de curve uit 2002 voor Schiphol (Figuur 24). De curve voor 2016 ligt voor lagere geluidblootstelling (<52 dB) onder de curve voor 2020. Voor hogere geluidblootstelling (> 52 dB) ligt de curve voor 2016 boven de curve voor 2020. In 2020 zijn er dus meer ernstig gehinderden bij lagere geluidblootstelling dan in 2016 en minder ernstig gehinderden bij een hogere blootstelling. De curve voor Lnight en ernstige slaapverstoring 2020 (Figuur 25) ligt hoger dan de curves voor 2002 (Schiphol) en 2018 (WHO). Beide historische curves lopen wel verder door dan de GM2020-curve (hogere geluidblootstellingswaarden). Voor Geilenkirchen zijn eveneens historische gegevens over de relatie tussen geluidblootstelling en ernstige hinder beschikbaar. De curve uit 2008 ligt voor een groot deel boven alle andere BR-relaties. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de geluidblootstelling door vliegverkeer anders was, omdat in 2008 meer vliegbewegingen op Geilenkirchen werden gemaakt.

Een mogelijke andere verklaring is dat de studie uit 2008 nadrukkelijk is uitgevoerd met het doel woonbeleving en hinder van vliegverkeer van Geilenkirchen in kaart te brengen. De

Pagina 59 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Gezondheidsmonitor-onderzoeken worden gepresenteerd als een onderzoeken naar ervaren gezondheid in het algemeen. Maritiem Vliegkamp De Kooy Maritiem Vliegkamp De Kooy (EHDK) heeft één start- en landingsbaan. In 2020 vonden in totaal 22.552 vliegbewegingen plaats (7.559 militair, meest NH-90 (ong. 5.500) en 14.993 civiel, meest AW-139 (ongeveer 9.700). In 2019 vonden in totaal 24.976 vliegbewegingen plaats. Tabel 19 geeft de blootstellingsverdeling en hinder voor de Kooy weer. Tabel 19 Geluidsblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van de Kooy, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

< 37.5 dB

Gem. Lden G-cat 33,0

710

48,5

Schatting % EH (95% BI) 1,5 (0,7-3,2)

37.5-40 dB

38,4

408

27,9

4,2 (2,6-6,9)

40-44 dB

41,3

288

19,7

6,4 (3,7-10,9)

>44 dB

46,9

3,9

19,6 (10,7-33,0)

1.463

100

Totaal

Pagina 60 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 26 Geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor De Kooy 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Figuur 26 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor De Kooy 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Het aantal deelnemers is laag, waardoor de schatting grotere betrouwbaarheidsintervallen hebben, en de blootstellingsrange is klein. Daarom leiden we voor De Kooy geen BR-relatie af. Tabel 20 geeft de blootstellingsverdeling voor nachtelijk geluid Lnight en slaapverstoring weer. Tabel 20 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight van de Kooy, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lnight G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig slaapverstoorden ES en schatting procent ernstige slaapverstoring (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval)

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

< 25 dB

Gem. Lnight G-cat 20,1

881

60,4

Schatting % ES (95% BI) 0,9 (0,4-1,9)

>25 dB

26,7

578

39,6

1,8 (1-3,4)

1.459

100

Totaal

Pagina 61 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 27 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor De Kooy 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Figuur 27 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor De Kooy 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Voor de Kooy zijn slechts twee blootstellingcategorieën te definiëren. Hierdoor stellen we voor slaapverstoring voor De Kooy geen BR-relatie op. Tabel 21 geeft de blootstellingsverdeling, in categorieën Ke, en ernstige hinder weer. Tabel 21 Blootstellingscategorieën (G-cat) per 5 Ke voor B van de Kooy, gemiddeld geluidniveau per categorie (Ke G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en percentage EH berekend en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

< 5 Ke

Gem. Ke G-cat <1

1.307

5-10 Ke

6,8

>10 Ke

15,1

Totaal Pagina 62 van 105

89,3

Aantal EH 38

Schatting % EH (95% BI) 2,2 (1,4-3,4)

102

7,0

10,7 (5,5-19,8)

3,7

20,4 (11,1-34,3)

1.463

100

RIVM-rapport 2022-0007

Voor ernstige hinder en de blootstelling berekend met Ke gaat een soortgelijke redenering op als voor Lnight en ernstige slaapverstoring rond De Kooy. Voor Ke is er zelfs slechts één blootstellingscategorie boven de 10 Ke en het aantal deelnemers is laag. Hierdoor stellen we voor de relatie ernstige hinder en Ke voor De Kooy geen BR-relatie op. Eindhoven Airport Militaire luchthaven Eindhoven 63 (EHEH) heeft één start-/landingsbaan in noordoost–zuidwest (03-21) -richting. Vliegbasis Eindhoven is een militair luchthaven met burgermedegebruik. In 2020 werden 5.475 vliegbewegingen van militaire toestellen geregistreerd. Het grootste deel van de vliegbewegingen betrof Hercules (C130) vliegtuigen (34 procent). Het aantal civiele vliegbewegingen in 2020 betrof 18.822, de meeste in noordoost–zuidwest-richting. Dit zijn 22.616 vliegbewegingen minder dan in 2019. De meeste vliegbewegingen werden gemaakt met Boeings (737/738) en met Airbussen (A320/A321). Tabel 22 geeft de blootstellingsverdeling en ernstige hinder voor Eindhoven weer. Als blootstelling zijn de gecombineerde (opgetelde) gegevens voor burger- en militair vliegverkeer gebruikt.

Tabel 22 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van Eindhoven, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

< 30 dB

Gem.Lden G-cat 27,1

7.338

29,7

222

Schatting % EH (95% BI) 3,0 (2,5-3,6)

30-35 dB

32,1

7.818

31,7

388

4,8 (4,2-5,6)

35-40 dB

37,4

5.806

23,5

536

7,3 (6,5-8,2)

40-45 dB

42,1

2.891

11,7

668

20,1 (18,3-22,0)

45-50 dB

46,4

750

209

19,1 (15,6-23,1)

50-54 dB

51,4

0,1

31 (15,3-52,9)

> 54 dB

56,0

0,1

65 (45,8-80,4)

24.672

100

2.057

Totaal

Bij waarden boven ongeveer 50 dB neemt de onzekerheid van de hinderschatting sterk toe. Figuur 28 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Hoekerswever, B. (2021). De geluidbelasting random de militaire luchthaven Eindhoven voor het jaar 2020 NLR-CR-2021-011.

Pagina 63 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 28 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Over de gehele blootstellingsrange is de gemiddelde gemeten ernstige hinder voor Eindhoven 2020 bij dezelfde geluidblootstelling hoger dan voor 2002 (Schiphol/GES). Figuur 29 geeft de lineaire en ‘spline’ model voor Lden en ernstige hinder voor Eindhoven weer.

Pagina 64 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 29 BR-relatie volgens lineair en ‘spline’ model (+BI) voor Lden en ernstige hinder voor Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES, stippellijn).

De lineaire curve (2020) ligt in zijn geheel boven de 2002-curve. De ‘spline’-curve valt voor een groot deel samen met de 2002-curve en valt dus onder de lineaire curve. Tabel 23 geeft de blootstellingsverdeling voor nachtelijk geluid Lnight en ernstige slaapverstoring weer Tabel 23 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lnight van Eindhoven gemiddeld geluidniveau per categorie (Lnight G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig slaapverstoorden ES en schatting procent ernstige slaapverstoring (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval)

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal ES

< 20 dB

Lnight G-cat 1,9

23.575

717

Schatting % ES (95% BI) 2,2 (2-2,5)

20-25 dB

22,3

919

3,7

131

12,2 (10-14,8)

25-27.5 dB

25,9

0,2

25,7 (14,2-41,8)

>27.5 dB

30,8

0,1

33,5 (17,8-54)

24.566

100

872

Totaal

Pagina 65 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Uit Tabel 23 valt te ontnemen dat vanaf 25 dB de onzekerheid in de schattingen toeneemt. Figuur 30 geeft de stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES) weer.

Figuur 30 Stapsgewijze modellen (+BI) voor Lnight en ernstige slaapverstoring Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

De gemeten ernstige slaapverstoring is voor Eindhoven 2020 bij dezelfde geluidblootstelling hoger dan voor 2002 (Schiphol/GES), tenminste voor het deel waar ze overlap laten zien. Figuur 31 geeft het lineaire model en het stapsgewijze model voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor Eindhoven weer.

Pagina 66 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 31 BR-relatie lineair en ‘spline’-model (+ BI) Lnight en ernstige slaapverstoring, Eindhoven 2020 (GM) en 2002 (Schiphol/GES).

Beide 2020 modellen (lineair en spline) liggen boven de 2002-curve. De ‘spline’-curve ligt veel hoger dan de lineaire curve. Deze sterke afwijking is te verklaren door de wijze waarop data worden gemodelleerd. In de ‘spline’-analyse is dit in delen (3). In de lineaire analyse is dit als één geheel, waarbij in dit geval het grote aandeel respondenten met een relatief lage geluidblootstelling heel sterk het curveverloop bepaalt Tabel 24 geeft de blootstellingsverdeling, in categorieën Ke, en ernstige hinder van Eindhoven weer. Tabel 24 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 Ke voor B van Eindhoven, gemiddeld geluidniveau per categorie (Ke G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval)

G-cat

Aantal

% Aantal

Aantal EH

< 5 Ke

Gem. Ke G-cat <1

21.556

87,4

1.192

Schatting % EH (95% BI) 4,6 (4,3-5,0)

5-10 Ke

7,9

1.732

406

19,1 (16,5-22,1)

10-15 Ke

11,7

1.111

4,5

343

22,8 (19,5-26,5)

15-20 Ke

16,6

196

0,8

28,8 (21,6-37,3)

20-25 Ke

21,9

0,1

30,6 (17,4-48,1)

>25 Ke

29,7

0,2

58,5 (41,1-74)

24.672

100

2.057

Totaal

Boven de 20-25 Ke neemt de onzekerheid in de schattingen toe.

Pagina 67 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 32 geeft het stapsgewijze model en de bestaande BR-relatie voor Ke weer (percentage ernstige hinder = Ke-10) 64.

Figuur 32 Stapsgewijze model (+BI) voor Ke en ernstige hinder voor Eindhoven 2020 (GM) en bestaande BR-relatie voor Ke (procent ernstige hinder = Ke-10).

Het stapsgewijze model ligt over de hele range van blootstellingen boven de standaardcurve voor B, percentage ernstig gehinderden = Ke10). Figuur 33 geeft de BR-relatie volgens het lineaire en ‘spline’-model (+BI) voor B (in Ke) en percentage ernstige hinder voor Eindhoven weer.

Van Deventer, FWJ. (2003) Basiskennis geluidzonering luchtvaart. Capelle aan den IJssel.

Pagina 68 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 33 BR-relatie lineair en ‘spline’-model (+BI) voor B (in Ke) en percentage ernstige hinder voor Eindhoven 2020 (GM) en standaardcurve voor Ke (procent ernstige hinder= Ke-10).

Het lineaire en ‘spline’-model liggen boven de standaard Ke-curve. De ‘spline’-curve ligt voor een groot deel onder de lineaire curve. Vanaf ongeveer 30 Ke komt de ‘spline’-curve dichter bij de lineaire curve. Bij ongeveer 37 dB ligt de ‘ spline’-curve boven de lineaire curve. Tussen 2014 en 2018 zijn verschillende belevingsonderzoeken uitgevoerd rondom (Vliegbasis) Eindhoven (Airport) 65. Bij die gelegenheid is ook de relatie tussen geluidblootstelling van vliegverkeer en hinder onderzocht 66. In Figuur 34 en Figuur 35 zijn de 2020 curves voor ernstige hinder respectievelijk ernstige slaapverstoring uitgezet tegen bestaande curves. 65 Drs MC van Ballegooij-Gevers; Beleving leefomgeving rondom vliegveld Eindhoven, Bureau GMV GGD’en Brabant/Zeeland, november 2012 • Drs MC van Ballegooij-Gevers, Drs. AM van Gestel; Beleving leefomgeving rondom vliegveld Eindhoven, tweede meting 2014, Bureau GMV GGD’en Brabant/Zeeland, juni 2015 • Drs. AM van Gestel en Drs. MJM van Duijnhoven; Beleving leefomgeving rondom vliegveld Eindhoven derde meting 2016, GGD Brabant-Zuidoost, juli 2017 • Drs. AM van Gestel en Drs. MJM van Duijnhoven; Beleving leefomgeving rondom vliegveld Eindhoven vierde meting 2018, GGD Brabant-Zuidoost, mei 2019 66 Breugelmans, O., et al. (2015). Relatie vliegverkeergeluid en geluidhinder rondom vliegveld Eindhoven: Blootstelling-respons relatie

Pagina 69 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Figuur 34 Vergelijking met bestaande Blootstellingresponsrelatie Lden en ernstige hinder voor Eindhoven. Legenda: 2002: Schiphol BR-relatie uit 2002; 2014: BR-relatie Eindhoven op basis van belevingsonderzoek Eindhoven; 2016: Eindhoven BR-relatie op basis van GM 2016; 2018: BRrelatie op basis van WHO noise guideline en 2020: BR -relatie op basis van GM 2020

Figuur 35 Vergelijking met bestaande curves voor Lnight en ernstige slaapverstoring voor Eindhoven. Legenda: 2002: Schiphol curve uit 2002, 2018 curve op basis van WHO noise guideline en curve 2020, Eindhoven.

Ten opzichte van de ‘Schiphol’-curve (2002) en de ‘WHO’-curve (2018) ligt de 2020-hindercurve hoger. De bestaande curves voor Eindhoven uit 2014 en 2016 vallen voor een deel samen met de 2020-curve (tot ongeveer 40 dB). Daarboven ligt de 2020 hindercurve ónder de Eindhoven 2014 en 2016 BR-relatie. Ten opzichte van de ‘Schiphol’- (2002) en de ‘WHO’-curve (2018) lijkt de 2020-curve voor slaapverstoring voor Eindhoven hoger te liggen. De range van de Eindhoven-curve is echter kleiner. Deze stopt bij ongeveer 35 dB, de Schiphol- en WHO-curve lopen door tot ongeveer 55 dB, respectievelijk 60 dB. 3.4

Militaire luchthavens De volgende vier luchthavens worden overwegend voor militair vliegverkeer gebruikt (helikopters, jachtvliegtuigen, tankvliegtuigen, cargovliegtuigen): Gilze-Rijen, Leeuwarden, Volkel en Woensdrecht. Van de Vliegbasis Deelen en De Peel kunnen geen betrouwbare relaties worden afgeleid, omdat er te weinig informatie beschikbaar is.

3.4.1

Studiepopulatie, ernstige hinder, ernstige slaapverstoring en blootstelling rondom militaire luchthavens In deze paragraaf geven we de respons op de vragen in de vragenlijst weer voor ernstige hinder en slaapverstoring door vliegtuiggeluid van vliegverkeer op militaire luchthavens. Tot slot geven we de blootstellingsverdeling aan vliegverkeergeluid weer per luchthaven voor drie geluidindicatoren: Lden, Lnight en Ke. Tabel 25 geeft het percentage ernstige hinder per luchthaven weer. Pagina 70 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 25 Overzicht aantal deelnemers en percentage respons, aantal ernstig gehinderden per luchthaven voor militaire luchtvaart.

Luchthaven

Gilze-Rijen* Leeuwarden Volkel Woensdrecht*

Aantal respons

% respons

Aantal ernstige hinder

2.694 5.413 8.136 2.144

46,88 93,46 93,81 45,64

180 387 727 39

Luchthaven: benaming luchthaven, Aantal respons: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidhinder heeft ingevuld, procent respons: respons op de hindervraag in procenten, Aantal ernstige hinder: aantal deelnemers met een score op de hindervraag van 8 – 10. *: alleen Gezondheidsmonitor Volwassenen.

Tabel 26 geeft het percentage ernstige slaapverstoring weer voor de militaire luchthavens. Tabel 26 Overzicht aantal deelnemers en percentage response en aantal ernstige slaapverstoorden per luchthaven voor militaire luchtvaart.

Luchthaven

Aantal response

% respons

Aantal ernstige slaapverstoring

Gilze-Rijen* Leeuwarden Volkel Woensdrecht*

2.696 5.381 8.142 2.143

46,91 92,90 93,88 45,62

82 80 193 17

De blootstelling aan gemodelleerd vliegtuiggeluid van de militaire luchthavens is weergegeven in Tabel 27. De verdeling is weergegeven per luchthaven voor Lden, Lnight en Ke. Rond Gilze-Rijen heeft 50 procent van de deelnemers een geluidblootstelling als gevolg van vliegtuiggeluid van Lden 34 dB of minder (50 procent: Lden 34 dB of meer), 50 procent heeft een geluidblootstelling Lnight van 12 dB (50 procent: Lnight 12 dB of meer) of minder en 50 procent heeft een geluidblootstelling van minder dan 1 Ke (50 procent: meer dan 1 Ke).

Pagina 71 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 27 Blootstellingsverdeling voor drie geluidindicatoren (Lden, Lnight en Ke).

Gebied

Type

p25

p50

p75

p95

p99

Gilze-Rijen

2.694

92,2

Gilze-Rijen

Lden

2.694

19,0

Gilze-Rijen

Lnight

2.696

78,9

Leeuwarden

5.413

84.1

Leeuwarden

Lden

5.413

14.7

Leeuwarden

Lnight

5.381

87,1

Volkel

8.136

80.8

Volkel

Lden

8.136

25.1

Volkel

Lnight

7.870

74.5

Woensdrecht

2.144

99.8

Woensdrecht

Lden

2.144

38.8

Gebied: onderzoeksgebied/luchthaven, N: aantal deelnemers dat vliegtuiggeluidvraag heeft ingevuld, p1 tot en met p99: 1e percentiel et cetera. Toelichting op percentielwaarde: de waarde bij Maastricht bij bijvoorbeeld p5 van 25 Lden geeft aan dat 5 procent van de deelnemers een geluidblootstelling heeft die kleiner of gelijk is aan 25 dB, 95 procent heeft een hogere geluidblootstelling.

3.4.2

Relatie blootstelling vliegtuiggeluid en effect per militaire luchthaven Ook voor de militaire luchthavens wordt naar de samenhang tussen vliegtuiggeluid op basis van verschillende geluidindicatoren (Lden, Lnight en Ke) en twee effecten (ernstige hinder en ernstige slaapverstoring) gekeken. De resultaten worden per luchthaven weergegeven. Gilze-Rijen Vliegbasis Gilze-Rijen 67 (EHGR) heeft twee start-/landingsbanen: een in oostwest (10-28)-richting en een in noordoost-zuidwest (02-20)richting. Daarnaast heeft Gilze-Rijen een heli-square voor het opstijgen en landen van helikopters. In 2020 werden er 32.013 vliegbewegingen gemaakt, 2.151 meer dan in 2019. De meeste bewegingen werden met helikopters gemaakt (96 procent, Chinook, Apache, Cougar/NH90). Tabel 28 geeft de blootstellingsverdeling en ernstige hinder voor GilzeRijen weer.

De Jong, R. (2021). De geluidbelasting rondom de vliegbasis Gilze-Rijen voor het jaar 2020. NLR-CR-2021012.

Pagina 72 van 105

RIVM-rapport 2022-0007

Tabel 28 Geluidblootstellingscategorieën (G-cat) per 5 dB voor Lden van GilzeRijen, gemiddeld geluidniveau per categorie (Lden G-cat), aantal deelnemers en percentage, aantal ernstig gehinderden EH en schatting procent ernstige hinder (en 95 procent betrouwbaarheidsinterval).

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12565641/1