Bijlage 1. Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Nr.

Specifieke activiteit

1

We stellen in overleg met (vertegenwoordigers van) inwoners en maatschappelijke partners een uitvoeringsagenda op, waarin we vastleggen wat we gaan doen om onze doelstellingen ten aanzien van het sociaal domein te realiseren. De uitvoeringsagenda is vastgesteld

Nr.

Doelstelling

6.2

Decentralisatie beschermd wonen

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

We voeren onze nieuwe wettelijke taken op het gebied van beschermd wonen samen met de regiogemeenten in Hart van Brabant uit. De uitvoering van de beschermd wonen taken loopt door op basis van de afspraken die we daarover in de Regiovisie Beschermd Wonen hebben gemaakt.

Nr.

Doelstelling

6.3

Afwegingskader wonen met zorg

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

We stellen het afwegingskader wonen met zorg vast en passen het afwegingskader toe bij het nemen van besluiten over woon-zorginitiatieven. We hebben een integraal afwegingskader wonen met zorg ontwikkeld op basis van de driehoek voor Publieke Waarden. Hierin is bestaand beleid vanuit de verschillende domeinen verwerkt. Op basis hiervan vindt eenduidige en integrale advisering plaats aan college en gemeenteraad.

Nr.

Doelstelling

6.4

Asielstatushouders doen mee in de lokale samenleving

Nr.

Specifieke activiteit

1

We zetten de integrale ketenaanpak voor asielstatushouders voort. De integrale ketenaanpak is uitgevoerd.

46

Gerealiseerd op 31-12-2022

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

6.5

Transformatie basisondersteuning (dorpsteam Gilze en Rijen)

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

We stellen een nieuw meerjarig subsidiekader vast op basis waarvan we sturen op de gewenste transformatie van de basisondersteuning in onze gemeente. In november 2022 stelden we het subsidiekader basisondersteuning vast. In 2023 maken we op basis van dit kader nieuwe meerjarige subsidieafspraken.

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2022

2022

2022

Rek - Begr

Totaal lasten programma 6

30.973

33.158

32.785

373

Totaal baten programma 6

7.354

7.126

7.063

-63

-23.619

-26.032

-25.722

310

Lasten / Baten

Saldo lasten en baten programma 6

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

47

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4.

5.

6.

7. 8. 9.

10.

11.

12.

13.

14.

Omschrijving In de septembercirculaire 2022 hebben wij € 55.000 gehad voor de maatschappelijke begeleiding van statushouders. Hiervan hebben wij € 15.000 besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. In 2022 hebben we via het Ministerie van Justitie en Veiligheid middelen ontvangen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne (totaal € 451.000). Hiervan is € 121.000 besteed. De resterende € 330.000 verrekenen we met de balans ter besteding in 2023. Per saldo is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In 2022 hebben we via het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid middelen ontvangen voor de Wet Inburgering en een specifieke uitkering voor de onderwijsroute (totaal € 188.000). Hiervan is € 55.000 besteed. De resterende € 133.000 verrekenen we met de balans ter besteding in 2023. Per saldo is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. We hebben middelen ontvangen voor de versterking en ondersteuning van wijkteams. Deze middelen zijn in 2022 niet helemaal besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. Het koplopersproject is als gevolg van de coronacrisis nog niet helemaal afgerond in 2022. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming.

De middelen in het kader van het noodfonds schrijnende gevallen zijn in 2022 niet geheel besteed. Deze vallen onder het coronaherstelplan en worden overgeheveld naar 2023 zoals besloten bij de 2e turap 2022. De uitgaven in het kader van de BUIG uitkeringen zijn lager dan begroot. Hier tegenover staan ook lagere baten. De lasten voor bijzondere bijstand zijn hoger dan begroot. De ontvangsten als gevolg van terugvordering zijn eveneens hoger dan begroot. De uitgaven voor sociale werkvoorziening zijn lager dan begroot. In de begroting zijn we namelijk verplicht om een extra bijdrage op te nemen aan de sociale werkvoorziening in verband met hun geprognosticeerde begrotingstekort. Doordat dit tekort uit de jaarstukken niet is gebleken, zijn we deze extra bijdrage niet verschuldigd. Dit leidt tot een incidenteel voordeel. De verkoop van de groeituin stond begroot voor 2022. Dit wordt 2023 waardoor de opbrengst niet is gerealiseerd in 2022. Dit leidt tot een nadeel in 2022 en een voordeel in 2023. We verwerken dit in de 1e turap 2023. De kosten voor WMO zijn in 2022 hoger dan begroot. Dit is enerzijds veroorzaakt door hogere kosten vervoersvoorzieningen en schuldhulpverlening. Anderzijds is sprake van hogere kosten woningaanpassingen met name door incidentele grote woningaanpassingen (€ 175.000). Verder zijn de baten door eigen bijdrage hoger dan begroot.

De kosten voor jeugdzorg zijn lager dan begroot. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door een nagekomen baten uit voorgaande jaren als gevolg van het project Opvallende looptijden. Daarnaast waren vanuit 2021 middelen overgeheveld (€ 221.000) voor het verkorte van de wachtlijsten, van deze middelen is € 190.000 nog niet besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. Tot slot hebben we een subsidie ontvangen, die we niet hadden geraamd. De middelen voor aanpak dak- en thuislozen zijn in 2022 niet (volledig) besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. Overige afwijkingen. Totaal

48

L/B L

Bedrag 40

V/N V

I/S I

L B

121 121

N V

I I

L B

55 55

N V

I I

L

110

V

I

L

59

V

I

L

30

V

I

L B L B L

262 163 44 40 78

V N N V V

I I I I I

B

267

N

I

L L B

155 252 102

N N V

I S S

L B

312 33

V V

I I

L

67

V

I

L B

42 16 310

V V V

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Een goede lichamelijke en mentale gezondheid biedt meer kansen om volwaardig mee te kunnen doen aan onze samenleving. Met ons gezondheidsbeleid spelen we hierop in. Met preventieve maatregelen kunnen we het beroep op dure zorg uitstellen en/of beperken. Gezondheid definiëren we als het vermogen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te kunnen gaan en eigen regie te voeren. Het thema gezondheid bezien we dan ook in nauwe samenhang met andere programmaonderdelen binnen het sociaal domein. Een gezonde leefstijl helpt bij het bestrijden van infecties en vermindert de kans op serieuze complicaties bij ziekte. Vandaar dat wij extra inzetten op het bevorderen van een gezonde leefstijl. In het lokale preventieakkoord hebben wij samen met maatschappelijke partners activiteiten benoemd die daaraan bijdragen. In 2022 zijn we gestart met de campagne 'Allemaal vitaal'. Riolering Riolering is een onmisbare schakel in de waterketen. Bij renovaties willen we zo veel als mogelijk werk-met-werk maken om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP).

In 2020 is er een nieuw vGRP voor de periode 20212025 vastgesteld. Hier benoemen we de activiteiten om de riolering te onderhouden en te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn niet alleen de gevolgen van de klimaatomslag, maar ook die van energietransitie en circulaire economie. Met de hiervoor benodigde kosten c.q. investeringen is binnen de exploitatie rekening gehouden. (Zwerf)afval De inzameling van huishoudelijk afval voeren we uit met 'diftar'. Dit moet leiden tot een reductie van de hoeveelheid restafval per inwoner. De inzamelresultaten worden geëvalueerd en waar nodig voeren we aanpassingen door. Voor het onderdeel zwerfafval hebben we in 2022 ingezet op het faciliteren en stimuleren van vrijwilligers voor de aanpas van zwerfafval. Een evaluatie met deze vrijwilligers in november 2022 leert ons dat we te maken hebben met een enthousiaste groep vrijwilligers die zich graag inzetten om zwerfafval op te ruimten in de openbare ruimte. Het college wil deze lijn graag voortzetten.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

49

Duurzaamheid We geven uitvoering aan het Nationale Klimaatakkoord. Het uiteindelijke doel is om in 2050 een energie-neutrale en klimaatbestendige gemeente zijn.

Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.

Doelstelling

7.1

Voorkomen/verminderen wateroverlast

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

Voorbereiden noodzakelijke maatregelen wateroverlast Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar. De noodzakelijke maatregelen zijn gefaseerd in voorbereiding (zie ook programma 2 taakveld Verkeer).

2

Voorbereiden en uitvoeren riolering Burgemeester van Poppelstraat in Gilze. Dit project is in 2022 verder voorbereid. We verwachten in 2023 te starten met de uitvoering. Zie ook programma 2 taakveld Verkeer.

3

Ontwerpen blauwe ader. De raad heeft besloten om een blauwe ader (afvoerleiding) van Rijen Noord-Oost richting Wolfsweide (fase 1 van het masterplan afkoppelen Rijen) te laten voorbereiden. Deze moet overtollige water dat niet gebufferd kan worden, afvoeren naar Wolfsweide. Het ontwerp van de blauwe ader Rijen Noord-Oost is gereed. Een deel van de uitvoeringswerkzaamheden van de blauwe ader/afvoerleiding nemen we mee in de uitvoering Rijen Noord-Oost. Het deel van de blauwe ader dat buiten de werkzaamheden in Rijen Noord-Oost valt, voeren we afzonderlijk uit na afronding van de werkzaamheden in Rijen Noord-Oost. Ook heeft de raad besloten om een blauwe ader te ontwerpen voor Rijen Noord-West. In 2023 leggen we twee scenario's voor: een waarin we theoretisch eenmaal in de twee jaar en een waarin we eenmaal in de vijf jaar water op straat accepteren inclusief de financiële consequenties. Na besluitvorming kunnen we deze blauwe ader verder voorbereiden.

Nr.

Doelstelling

7.2

Doorontwikkelen VANG-doelstellingen

Nr.

Specifieke activiteit

1

50

Gerealiseerd op 31-12-2022

Opvolgen van eventuele maatregelen uit het plan van aanpak doorontwikkelen VANGdoelstellingen. Op basis van de inzamelresultaten van eerdere jaren zetten we in op meer circulaire afvalinzameling. Dit is een meerjarige aanpak. Op basis van monitoring en evaluatie kan worden bijgestuurd om te komen tot duurzamere afvalstromen en beperking van afval.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

7.3

Effecten van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast, droogte, overstroming) verminderen of voorkomen Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2022

Nr. 1

Instellen subsidieregeling en informatiecampagne die het voor de bewoners van Gilze en Rijen aantrekkelijk maakt om hun regenwater niet af te voeren naar het riool, maar bijvoorbeeld te infiltreren in de bodem of op te vangen en het te hergebruiken. De subsidieregeling Klimaatbestendig Gilze en Rijen is opnieuw ingesteld. De informatiecampagne is gestart.

Nr.

Doelstelling

7.4

Reduceren CO2 en het tegengaan van effecten van klimaatverandering

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

In regionaal verband werken aan de herijking van de REKS richting REKS 2.0. en geven we uitvoering aan het nationaal klimaatakkoord. Samen met de regio Hart van Brabant bereiden we een tussenrapportage voor. Deze volgt in 2023. Daarna wordt het proces richting REKS 2.0 opgestart.

2

Start uitvoering Transitievisie Warmte (RREW, wijkaanpak EGR). De uitvoering van de Transitievisie Warmte is gestart.

3

Realiseren energie- en grondstoffenbesparing gemeentelijk vastgoed.(A-label gebouwen).

4

We voeren het plan onderhoud en verduurzamen gemeentelijke en maatschappelijk vastgoed gefaseerd uit. Vaststellen lokaal uitvoeringsprogramma, op basis van de risico-dialogen en de regionale input. De lokale uitvoeringsagenda, de 'Verkenning Klimaatadaptatie' is vastgesteld door het college en is aan de raad aangeboden in maart 2022.

Nr.

Doelstelling

7.5

Aanpak voor klimaatadaptief en groeninclusief bouwen

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

Opstellen aanpak klimaatadaptief & groeninclusief bouwen (onderdeel van herijking Koersdocument 2023). Het plan van aanpak voor klimaatadaptief & groeninclusief bouwen is opgesteld. De handreiking duurzaam bouwen volgt in 2023.

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2022

2022

2022

Rek - Begr

Totaal lasten programma 7

5.752

6.153

5.818

335

Totaal baten programma 7

4.307

4.521

4.528

7

Saldo lasten en baten programma 7

-1.445

-1.632

-1.290

342

Lasten / Baten

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

51

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

Omschrijving In de begroting 2022 was opgenomen dat we € 143.000 zouden onttrekken aan de voorziening riolering (de lasten 2022 zouden hoger zijn dan de baten 2022). In werkelijkheid onttrekken we € 416.000 aan de voorziening. Dit is dus € 273.000 meer dan gedacht. Dit komt doordat we in 2022 meer kosten voor (groot) onderhoud van de riolering hebben gehad dan begroot. Dit gold zowel voor het dagelijks onderhoud als het groot/planmatig onderhoud. Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening riolering, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In de begroting 2022 was opgenomen dat we € 78.000 zouden onttrekken de voorziening afvalstoffenheffing (de lasten 2022 zouden hoger zijn dan de baten 2022). In werkelijkheid storten we € 295.000 in de voorziening afvalstoffenheffing. Dit is dus € 374.000 meer dan gedacht. Hieronder hebben wij dit resultaat gespecificeerd: • • • • •

3.

52

L/B L B

Bedrag 277 277

V/N N V

I/S I I

L B

13 13

N V

I I

L

50

V

I

Minder kosten compensabele BTW € 70.000 voordeel; Meer inkomsten vastrecht afvalstoffenheffing vanwege meer aansluitingen dan begroot € 114.000 voordeel; Minder verwerkingskosten voor grof afval (€ 66.000 voordeel) en snoei- en sloophout (€ 41.000 voordeel); Gunstige afrekening PMD over 2020 € 88.000 voordeel; Overige € 5.000 nadeel.

Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening afvalstoffenheffing, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. We hebben een voordeel op de kosten van de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant als gevolg van een gunstige eindafrekening over 2022.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Bedragen x € 1.000 4.

5.

6.

7.

Omschrijving In 2022 is niet het gehele reguliere budget voor duurzaamheid uitgegeven. Er resteert € 52.000. Daarnaast hebben we in de meicirculaire 2022 uitvoeringsmiddelen voor het klimaatakkoord ontvangen (€ 211.000). Ook deze middelen zijn nog niet besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. Sinds 2021 hebben wij middelen gehad van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voor de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE). Over 2021 hebben wij een niet besteed deel van deze middelen moeten terugbetalen aan het Rijk. Van het restant budget hebben we een deel besteed in 2022. Het andere deel is naar de balans gezet als nog te besteden in 2023. In 2022 hebben wij middelen gehad in het kader van Energiearmoede. Een deel van deze middelen is besteed in 2022. Het restant budget hebben we naar de balans gezet als nog te besteden in 2023. Overige afwijkingen. Totaal

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

L/B L B

Bedrag 313 50

V/N V N

I/S I I

L B

115 115

V N

I I

L B

121 121

V N

L B

26 3 342

V V V

53

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. Zo zijn we en blijven we een groene en uniek gelegen gemeente. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat burgers en bedrijven meedoen en meebepalen. De Omgevingswet zien we als een kans om inwoners nog actiever te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.

Doelstelling

8.1

Omgevingswet

Nr.

Specifieke activiteit

1

We geven de Omgevingsvisie vorm. Voor het opstellen van de Omgevingsvisie is een aanbestedingsprocedure doorlopen. De opdracht is verstrekt in februari 2022. Het is de bedoeling om de Omgevingsvisie eind 2024 vast te stellen. We stellen een parapluplan op.

2

Gerealiseerd op 31-12-2022

Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de Omgevingswet in werking. Vóór die datum moet het paraplu-bestemmingsplan als ontwerp ter inzage worden gelegd. We verwerken daarin de archeologische beleidskaart en archeologische dubbelbestemmingen. Ook vertalen we het parkeerbeleid in planregels. Naar verwachting kan tijdig besluitvorming plaatsvinden.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

55

Nr.

Doelstelling

8.3

Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

De consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht brengen we in beeld. Vanwege uitstel van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging is dit verplaatst naar het voorjaar van 2023.

Nr.

Doelstelling

8.4

Aanpassing werkwijze VTH aan Omgevingswet

Nr.

Specifieke activiteit

1

De processen bij vergunningverlening passen we aan. Vanwege uitstel van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging is dit verplaatst naar het voorjaar van 2023.

Nr.

Doelstelling

8.5

Spoorzone en spoorse zaken

Nr.

Specifieke activiteit

1

Vaststellen bestemmingsplan. De gemeenteraad besloot op 7 maart 2022 om de vaststelling van het bestemmingsplan Stationsomgeving spoorzone Rijen aan te houden totdat sprake is van een (financieel) uitvoerbaar plan. Het Rijk, de provincie en de gemeente zijn met elkaar in overleg gegaan over de projectorganisatie en financiering. De gesprekken waren eind 2022 nog altijd gaande. Opstellen contracteringsstrategie. Het opstellen van een contracteringsstrategie is mogelijk als er sprake is van een financieel uitvoerbaar plan. Hierover waren het Rijk, de provincie en de gemeente eind 2022 nog in overleg. Kostennota opstellen en 'go no-go beslissing' op basis van financiële prognoses.

2

3

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

Het opstellen van de kostennota en “go / no-go beslissing” schuift op in de tijd als gevolg van de gesprekken tussen het Rijk, de provincie en de gemeente over de financiering en beoogde aanpassing van het ontwerp (onderdoorgang voor alleen langzaam verkeer). 4

Ontwerp Spoorzone gereed maken voor aanbesteding (op basis van contracteringsstrategie). Deze activiteit krijgt verder invulling als er sprake is van een financieel uitvoerbaar plan. Hierover waren het Rijk, de provincie en de gemeente eind 2022 nog in overleg.

5

Realisatiebeslissing. Deze activiteit krijgt verder invulling als er sprake is van een financieel uitvoerbaar plan. Hierover waren het Rijk, de provincie en de gemeente eind 2022 nog in overleg.

56

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

8.6

Vliegende Vennen Noord-Oost fase III

Nr.

Specifieke activiteit

1

Uitgifte gronden.

Gerealiseerd op 31-12-2022

De grondverkoop voor het project van 14 woningen is afgerond en in maart 2023 start de bouw. De resterende twee vrije kavels komen in 2023 in de verkoop. Nr.

Doelstelling

8.7

Tussen de Leijen

Nr.

Specifieke activiteit

1

Bouwrijp maken fase 1. Een adviesbureau werkt aan een integraal plan voor het bouwrijp maken van Tussen de Leijen. Op basis van het integrale plan zal, volgt de aanbesteding van de werkzaamheden. De sloop van de woning aan de Mosstraat is gestart. Het bouwrijp maken kan vertraging oplopen als gevolg van een beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan.

2

Uitgifte bouwkavels fase 1. We bereiden de selectie van aannemende/ontwikkelende partijen voor de realisatie van 300 woningen voor. Zo wordt gewerkt aan een pakket van duurzaamheidseisen en gunningscriteria. Daarna start de aanbesteding. De uitgifte loopt mogelijk vertraging op vanwege een beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan.

Nr.

Doelstelling

8.8

Herontwikkelen Rijen Zuid

Nr.

Specifieke activiteit

1

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

Bestemmingsplanprocedure voor sloop/nieuwbouwdeel (vaststelling gemeenteraad Q2 2022). De gemeenteraad heeft het bestemmingsplan vastgesteld en is onherroepelijk geworden eind december 2022, omdat geen beroepen ingediend zijn bij de Raad van State.

2

Ontwerp nieuwe buitenruimte in samenwerking met bewoners. De eerste overleggen met de bewonerswerkgroep heeft plaatsgevonden en er is overeenstemming over het schetsontwerp. Het definitief ontwerp is goedgekeurd in de werkgroep en wordt ter goedkeuring aan het college voorgelegd.

3

Voorbereiden uitvoering vernieuwing openbare ruimte. De voorbereiding van de uitvoering is opgestart. De planning van de uitvoering wordt afgestemd op de nieuwbouw en renovatie van Leystromen.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

57

Nr.

Doelstelling

8.9

Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal

Nr.

Specifieke activiteit

1

Koop- en realisatieovereenkomst afsluiten met projectontwikkelaar woongebouw.

2

Gerealiseerd op 31-12-2022

De voorovereenkomst met de geselecteerde projectontwikkelaar is gesloten in april 2022. De koop- en realisatieovereenkomst sluiten we in 2023, nadat het bestemmingsplanprocedure is doorlopen. Vaststellen bestemmingsplan. De geselecteerde projectontwikkelaar werkt aan een nieuw bestemmingsplan om de bouw van een woongebouw mogelijk te maken. Het concept-bestemmingsplan is gereed en de overlegpartners is om een reactie gevraagd. Daarna kan het bestemmingsplan worden vastgesteld.

Nr.

Doelstelling

8.10

Wendel Zuid

Nr.

Specifieke activiteit

1

Uitgifte bouwkavels fase 2. Een concept grondovereenkomst is in voorbereiding en de procedure voor de vergunningen loopt. Na overeenstemming met de ontwikkelaar, kan de grond worden verkocht. De resterende vrije kavels worden in 2023 in de verkoop gezet.

Nr.

Doelstelling

8.11

Blokske 2/Veenstraat (Molenschot)

Nr.

Specifieke activiteit

1

Vaststellen bestemmingsplan. Gemeente en ontwikkelaar hebben een intentieovereenkomst ondertekend over de verdere uitwerking richting bestemmingsplan. Er is op dit moment vertraging doordat de ontwikkelaar en een van de grondeigenaren nog geen overeenstemming hebben over een definitieve (koop) overeenkomst. Het doel is om in 2023 alsnog een ruimtelijke procedure te starten.

Nr.

Doelstelling

8.12

Ontwikkeling gebiedsvisie Rimpelaar

Nr.

Specifieke activiteit

1

Opstellen gebiedsvisie. De ontwikkeling van de gebiedsvisie heeft door personeelswijzigingen en nieuwe inzichten vanuit de bedrijven vertraging opgelopen. De visievorming krijgt begin 2023 een vervolg.

58

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Nr.

Doelstelling

8.13

Versterken leefbaarheid Hulten

Nr.

Specifieke activiteit

1

Opleveren bestek en tekeningen herinrichting Oude Baan en herinrichting kom.

2

Er zijn werkgroepen georganiseerd om tot een schetsontwerp te komen. Daarna zijn er inspraakavonden geweest met alle bewoners en is het plan vervolgt uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Het plan is eind van 2022 voorgelegd aan de raad voor goedkeuring en vrijgeven van het geraamde krediet voor uitvoering. Na goedkeuring door de raad worden bestek en tekeningen uitgewerkt voor aanbesteding en uitvoering in 2023. Afhankelijk van de planning van de provincie wordt het werk aanbesteed De aanbesteding van de provincie is afgerond. De voorbereidingen starten in 2022 en in 2023 start de uitvoering van de werkzaamheden. De gemeente kan nu ook gaan aanbesteden. De insteek is dat het werk eind van dit jaar/ begin 2023 wordt aanbesteed en de uitvoering zoveel mogelijk aansluit op de uitvoering van de provincie, om de overlast richting de bewoners zo veel mogelijk te beperken.

Nr.

Doelstelling

8.14

Woningbouw Hulten

Nr.

Specifieke activiteit

1

Planontwikkeling In 2021 is de Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd op een locatie die de kans biedt om 10 tot 15 woningen te realiseren. In 2022 hebben initiatiefnemers gewerkt aan planvorming voor de locatie. In 2023 starten we de planologische procedure. Hierbij hebben we nadrukkelijk aandacht voor de situatie rondom vliegbasis Gilze-Rijen en Rattle Noise.

Gerealiseerd op 31-12-2022

Gerealiseerd op 31-12-2022

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2022

2022

2022

Rek - Begr

Totaal lasten programma 8

7.475

9.375

12.703

-3.328

Totaal baten programma 8

6.158

7.558

12.397

4.839

Saldo lasten en baten programma 8

-1.317

-1.817

-306

1.511

Lasten / Baten

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

59

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4.

5.

60

Omschrijving De kosten voor de ontwikkeling van de spoorzone zijn in 2022 lager dan geraamd. Dit leidt tot lagere kapitaallasten dan begroot (voordeel op dit programma). Echter, doordat deze lasten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve spoorzone is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). Voor de aankoop van een gedeeltelijk perceel in het gebied van de spoorzone hadden we in de begroting € 132.000 opgenomen. De uiteindelijke aankoopkosten zijn lager waardoor er een incidenteel voordeel ontstaat. Voor het beheer van de aangekochte panden in het kader van het 'Spoorzonetraject' hebben we middelen opgenomen in de begroting. Vanuit het leegstandsbeheer (antikraak) staan hier inkomsten tegenover. Per saldo is sprake van een voordeel voor 2022. De baten uit particuliere initiatieven voor bouwplannen zijn lager dan geraamd (€ 84.000 nadeel). Echter, ook de lasten zijn lager dan geraamd (€ 102.000), waardoor er per saldo sprake is van een voordeel van € 18.000 voor 2022. De kosten voor de Omgevingswet zijn lager dan begroot. Enerzijds komt dit doordat we bij de 2e turap 2021 € 160.000 middelen hebben overgeheveld van 2021 naar 2022. Hiervan is € 83.000 besteed en dus € 77.000 over in 2022. Anderzijds hebben we in de septembercirculaire 2022 € 276.000 extra Rijksmiddelen gehad ter compensatie van de invoeringskosten.

Deze middelen zijn nog niet besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming.

L/B L

Bedrag 439

V/N V

I/S I

L

41

V

I

L B

42 74

V V

I I

L B

102 84

V N

I I

L

353

V

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Bedragen x € 1.000 6.

7.

8.

9.

Omschrijving Voor de grondexploitatie woningbouw 2022 hebben we op basis van de kostprijscalculatie de totaal verwachte baten en lasten opgenomen. Zowel de baten als de lasten zijn hoger dan geraamd. In 2022 was voor de grondexploitatie woningbouw een winst verwacht van € 980.000. In werkelijkheid is er sprake van een winst van € 2.035.000. Dit leidt tot een voordeel van € 1.055.000 op dit programma. Daarnaast hebben we zoals eerder gemeld een verliesvoorziening moeten vormen voor de locatie Nieuwstraat Gilze. Dit leidt tot een nadeel van € 818.000. Per saldo is hiermee sprake van een voordeel van € 237.000. Echter, doordat dit resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). Voor meer informatie verwijzen we u graag naar de paragraaf grondexploitatie. In 2022 zijn de inkomsten uit leges voor WABO-vergunningen hoger geweest dan begroot. Tegenover de hoge legesinkomsten staan hogere lasten bij de ABG voor vergunningverlening door onder andere inhuur en het borgen van dit primaire proces. Deze kosten zijn echter verwerkt in de jaarstukken 2022 van de ABG organisatie. In 2022 zijn diverse budgetten op het gebied van ruimtelijke ordening niet geheel besteed. We stellen voor om de niet bestede middelen 2022 over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming.

In totaal gaat het om onderstaande onderwerpen: • Actualiseren woonvisie € 24.000; • Gebiedsvisie Rimpelaar € 30.000; • Diverse onderwerpen, onder andere onderzoek Rutters, bestemmingsplan Aeroparc, woonlocaties Hulten, gebiedsvisie Moerstraat, verstedelijkingsakkoord Breda-Tilburg, wonen (met zorg). Totaal € 63.000. Overige afwijkingen Totaal

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

L/B L B

Bedrag 3568 4623

V/N N V

I/S I I

L

818

N

I

B

232

V

I

L

117

V

I

L B

36 6 1.511

N N V

61

Algemeen

Algemeen Algemene dekkingsmiddelen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Het streven vanuit het coalitieprogramma is om - gegeven onze gemeentelijke kerntaken, dienstverleningspakket en ambities - de lasten voor inwoners zo laag als mogelijk te houden. Ons doel daarbij is om bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven horen wat betreft gemeentelijke woonlasten.

Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaalde verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. Deze uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge verschillen in de kosten waar gemeenten voor staan en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat elke gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeente een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling). De groei of afname van het Gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (de netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Eenvoudig gezegd: als het Rijk meer uitgeeft, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds toe. Geeft het Rijk daarentegen minder uit, dan neemt de omvang van het Gemeentefonds af (de trap-op-trap-af-systematiek). De ontwikkeling van de algemene uitkering staat verder toegelicht in de financiële begroting.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

63

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces.

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Het belastingtarief van de VpB is als volgt:

64

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Vanwege verrekenbare verliezen uit het verleden is er voor 2022 nog geen vennootschapsbelasting verschuldigd.

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften of normen voor de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2022 bedroeg € 26.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar.

Wat heeft het gekost? Bedragen

X € 1.000

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Verschil

2022

2022

2022

Rek - Begr

L

720

1.511

322

1.189

B

51.697

55.793

56.259

466

L

8.033

8.258

8.238

20

B

551

606

593

-13

L

0

0

0

0

B

0

0

0

0

L

26

1

0

1

B

0

0

0

0

Totaal lasten Algemeen

8.779

9.770

8.560

1.210

Totaal baten Algemeen

52.248

56.399

56.852

453

Saldo lasten en baten Algemeen

43.469

46.629

48.292

1.663

Nr. Omschrijving 9A Algemene dekkingsmiddelen

9B Overhead

9C Vennootschapsbelasting

9D Onvoorzien

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

65

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Omschrijving De algemene uitkering is hoger dan begroot. Dit is voor een bedrag van € 472.000 het gevolg van de taakmutatie Energietoeslag uit de decembercirculaire 2022. We stellen voor om deze middelen over te hevelen naar 2023 via de resultaatbestemming. De stelpost indexering 2022 is niet geheel benut. Het aframen van de post geschiedt via de P&C producten. We hebben een deel stelpost nodig om de indexering van de wethouderspensioen op te vangen (€ 712.000, zie toelichting op programma 0). Het resterende bedrag is een voordeel. We hebben in 2022 minder uren besteed aan projecten dan geraamd. Dit is een voordeel voor de kredieten, maar een nadeel voor de exploitatie. Dit komt voor het grootste deel tot uiting op dit programma. Bij de 2e turap 2022 is van het krediet (€ 60.000) voor de huisvesting bestuurszetel Gilze en Rijen € 51.000 overgeheveld naar 2023. Echter, in 2022 zijn nadien nog € 40.000 kosten geboekt. Hierdoor leidt dit nu tot een nadeel. We hebben we budgetoverheveling via de algemene reserve hierop aangepast, waardoor het effect voor de exploitatie budgettair neutraal is. In 2022 hebben we minder onderhoudskosten gehad aan het gemeentehuis en gemeentewerf dan begroot. Dat leidt tot een voordeel op dit programma.

Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderhoud gemeentelijke gebouwen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). De kosten voor huisvesting zijn lager dan begroot (€ 163.000). Dit leidt per saldo tot lagere uitgaven en dus een voordeel. Echter, hier staat tegenover dat ook de huurbijdrage vanuit de ABG lager is dan begroot. Per saldo is het effect op de exploitatie budgettair neutraal. Overige afwijkingen. Totaal

66

L/B B

Bedrag 485

V/N V

I/S I

L

1.162

V

I

L

186

N

I

L

40

N

I

L B

89 137

V V

I I

L B

163 163

V N

I I

L B

22 6 1.663

V N V

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Paragrafen

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

67

Paragraaf A: Lokale heffingen

Paragraaf A: Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • De gerealiseerde inkomsten; • Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • De berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • De ontwikkeling van de lokale lastendruk; • Het kwijtscheldingsbeleid.

Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 14,4 mln. goed voor 16% van de inkomsten in Gilze en Rijen. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2022 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 338.000 hoger uit dan begroot. De afwijkingen worden hieronder per heffing toegelicht.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

69

Begroot 2022

Realisatie 2022

Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing

2.066.000

2.180.244

Leges Markten en kermissen

1.977.186 52.654

2.196.861 46.879

Rioolheffing

1.331.899

1.374.021

Totaal Gebonden heffingen

5.427.739

5.798.005

Hondenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren

118.633 2.562.614

110.200 2.514.475

OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren

1.710.137 3.645.368

1.759.780 3.641.715

552.308

530.596

Totaal Vrij besteedbare heffingen

8.589.060

8.556.766

Totaal opbrengsten

14.016.799

14.354.771

Heffingen

Vrij besteedbare heffingen

Toeristenbelasting

Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW.

70

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen voor de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst betaalt de gemeente de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval, gft-afval, plastic afval, klein chemisch afval, oud papier, glas en de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Gilze en Rijen betalen een vast tarief en een tarief per inworp van een zak restafval. Inwoners uit het buitengebied betalen per lediging van de restafvalcontainer. De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Gilze en Rijen is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie. Ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen. In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalstoffenheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie.

Begroting 2022 Realisatie 2022 Kosten taakvelden Begroting gemeente € 1.173.773 € 932.307 Begroting ABG (60%) 814.202 831.102 Inkomsten taakvelden -€ 548.983 -€ 527.490 Netto kosten taakveld Afval € 1.438.992 € 1.235.918 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Opbrengst milieustraat Dekking Resultaat reiniging = mutatie voorziening

542.802 € 252.212 2.234.006

554.068 € 182.598 1.972.584

€ 2.066.000 € 90.000

€ 2.180.244 € 87.835

97% -78.006

115% 295.496

Uit de tabel valt af te lezen dat de opbrengst afvalstoffenheffing in 2022 € 374.000 meer kostendekkend is dan begroot. Dit leidt tot een hogere storting in de voorziening afvalstoffenheffing dan vooraf gedacht. Voor een toelichting verwijzen we naar de verschillenanalyse op programma 7 van de programmaverantwoording. Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) is het onderhoud aan het

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

71

rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Binnen de rioolheffing wordt onderscheid gemaakt tussen een vaste basistarief (tot en met 500 m3 jaarlijks waterverbruik) en een variabel grootverbruik tarief (vanaf 500 m3 jaarlijks waterverbruik). De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Gilze en Rijen. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de rioolheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2022 Realisatie 2022 Kosten taakvelden Begroting gemeente 878.237 1.103.876 Begroting ABG (60%) 306.283 312.117 Inkomsten taakvelden -54.584 -10.796 Netto kosten taakveld riool 1.129.936 1.405.198 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

204.189 140.520 1.474.645

208.078 176.584 1.789.860

Opbrengst heffingen

1.331.899

1.374.021

Dekking Resultaat riolering = mutatie voorziening

90% -142.746

77% -415.839

Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2022 voor een bedrag van € 273.000 minder kostendekkend is dan begroot. Dit leidt tot een hogere onttrekking aan de voorziening riolering dan vooraf gedacht. Voor een toelichting verwijzen we naar de verschillenanalyse op programma 7 van de programmaverantwoording. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2017 zijn de werkprocessen achter titel 1 (algemene dienstverlening) en titel 2 (dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning) van de legesverordening geharmoniseerd tussen de drie ABG gemeenten. Dit heeft ertoe geleid dat vanaf 2018 in alle drie de gemeenten dezelfde tarieven worden geheven voor de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken en omgevingsvergunningen, enkele uitzonderingen daargelaten (met name het tarief bouwleges). Om te voorkomen dat de tarieven weer uit elkaar gaan groeien wordt aan alle drie de ABG gemeenten voorgesteld om de geharmoniseerde tarieven steeds met hetzelfde percentage te indexeren. Dit percentage is gekoppeld aan het inflatiecijfer van het gemeentefonds (1,6% in 2022). Per saldo zijn de retributieopbrengsten € 220.000 hoger dan begroot.

Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere bouwleges (zie ook de toelichting op programma 8 van de programmaverantwoording).

72

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar. Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft. Net als in voorgaande jaren is ook in 2022 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. De OZB opbrengst is € 2.000 (0,03%) lager dan begroot.

Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente wordt toeristenbelasting geheven als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. De gerealiseerde opbrengst is € 22.000 (4%) lager dan begroot.

Hondenbelasting De hondenbelasting wordt berekend aan de houder van een of meer honden. De gerealiseerde opbrengst is € 8.000 (7%) lager dan begroot.

Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden.

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

73

Onderstaande tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2020-2022. Woonlasten Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief) Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Baarle-Nassau Gemeente Dongen Gemeente Goirle Gemeente Oisterwijk

2020 € 298 € 194 € 106 € 598 + € 87 + 16,9%

2021 € 319 € 196 € 106 € 621 + € 23 + 3,8%

2022 € 380 € 196 € 106 € 683 + € 62 + 10,0%

€ 751 € 827 € 941 € 665 € 818 € 831 € 878

€ 776 € 862 € 961 € 740 € 882 € 857 € 874

€ 841 n.t.b.* € 1.054 € 810 € 959 € 938 € 964

(Bron: COELO)

(*) Deze informatie is momenteel niet beschikbaar via waarstaatjegemeente.nl Met bovenstaande woonlasten neemt onze gemeente in 2022 de 5e positie (2021 was 4e positie) in van de totaal 344 gemeenten per 01-01-2022. Op de lijst van het Coelo heeft de nummer 1gemeente de laagste woonlasten (bij meerpersoonshuishoudens). Nummer 344 is de gemeente met de hoogste woonlasten. Uitgangspunten berekening Gilze en Rijen: - OZB: gemiddelde woningwaarde (koopwoning) volgens COELO op waarde peildatum (2022 = € 365.730); - Afvalstoffenheffing: het COELO gaat voor een meerpersoonshuishouden in 2022 uit van 14 inworpen in verzamelcontainers; - Rioolheffing: basistarief, tot en met 500 m3 waterverbruik.

Kwijtscheldingen Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2022 is voor een bedrag van € 80.000 aan kwijtscheldingen verleend. Dit bedrag is € 20.000 lager dan begroot. Het aantal kwijtscheldingen is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Echter, het voordeel wordt veroorzaakt doordat niet alle kwijtscheldingsadressen het volledige aantal ledigingen hebben gedaan, waar men conform de kwijtscheldingsregels recht op heeft.

74

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is bepaald dat gemeenten hun beleid voor de risicobeheersing moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun financiële weerstandsvermogen bepalen. In februari 2021 is de nieuwe beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” vastgesteld. Deze nieuwe beleidsnota is van kracht per 01-01-2021. In deze paragraaf proberen we een antwoord te geven op de vraag hoe groot het “weerstandsvermogen” (weerstandscapaciteit minus totaal van alle risico’s) van onze gemeente is. Hiervoor geldt een drietal invalshoeken: 1. Identificeren en beoordelen van de risico’s die de gemeente loopt; 2. Bepalen wat de weerstandscapaciteit is (risicodekking van punt 1); 3. Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen (resultaat van punt 1 en 2). Daarnaast gaan we in op enkele financiële indicatoren die conform de BBV-voorschriften met ingang van de begroting 2016 moeten worden opgenomen.

Risico’s identificeren en beoordelen Bij de samenstelling van de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de mogelijke risico’s die de gemeente in algemene zin kan lopen. De risico’s worden meerdere malen per jaar geactualiseerd. Hieronder leest u welke risico’s (gesorteerd op programma) zijn geïdentificeerd: Programma 0 Bestuur en ondersteuning Binnen dit programma hebben we de risico’s die betrekking hebben op de bedrijfsvoering (ABG) apart in beeld gebracht. Dit sluit aan bij het risicoprofiel genoemd in de P&C documenten van de ABG. Ook is er een risico meegenomen voor extra kosten op het gebied van externe advisering en juridische aangelegenheden. Daarnaast staan op dit programma de bestuurlijke risico’s verantwoord (Raad en College van B&W), welke vooral van politiek, juridische en rechtspositionele aard zijn. Tot slot is het risico voor hypothecaire geldleningen verwerkt in dit programma. Programma 1 Veiligheid Hier zijn risico’s opgenomen in de sfeer van mogelijke calamiteiten (waarbij aansluiting is gezocht bij het rampenplan).

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

75

Programma 2 Verkeer en vervoer Belangrijke risico’s binnen dit programma hebben te maken met het dagelijks en geprogrammeerd onderhoud en grote werken op het gebied van bestratingen, asfalt en zandwegen. Het kan hier gaan om bovenmatige kosten, faillissementen van bedrijven of onvoorziene kosten als gevolg van de werkzaamheden, zoals verzakkingen, schades en dergelijke. Programma 3 Economie Hier worden de risico’s van recessie en mogelijke bedrijfssluitingen benoemd. Programma 4 Onderwijs Belangrijkste risico is bovenmatige kosten voor leerlingenvervoer, mede omdat dit in principe een openeindregeling is. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Bij dit programma is er voor diverse instellingen en verenigingen rekening gehouden met het risico van aanvullende subsidies, liquidaties en faillissementen en/of privatiseringen. Programma 6 Sociaal domein Risico’s in de sfeer van de bijstandsuitkeringen zijn opgenomen binnen dit programma. Fluctuaties zijn mogelijk in aantallen bijstandsgerechtigden met daarnaast consequenties voor de Wet Werk en Bijstand (WWB). Tot slot is ook voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), een openeindregeling, de bovenmatige kostenontwikkeling onvoorspelbaar en dus opgenomen als risico. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Opruimingskosten voor oliesporen, asbestverwijdering en drugsdumpingen zij verantwoord binnen dit programma.

Ook is bodemverontreiniging meegenomen als belangrijk risico, inclusief de vondst van eventuele explosieven. Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing (VHROSV) De risico’s binnen dit programma zijn hoofdzakelijk gelegen in de sfeer van mogelijk lagere opbrengst vanuit bouwleges. Daarnaast zijn er risico’s opgenomen voor aansprakelijkheidstellingen in ruimtelijke procedures (o.a. planschades). Grondexploitatie (als aanvulling op programma’s 3 en 8) Voor de grondexploitatie zijn de risico’s eveneens in beeld gebracht. Per complex is beoordeeld welke mogelijke risico’s er zijn met bovenmatige kosten of minder opbrengsten tot gevolg. Hierbij kan men denken aan tegenvallende kosten in de eindfase van een complex, subsidies, stagnerende verkopen, renteverliezen, afwikkeling van planschades, tegenvallende aanbestedingen, langere doorlooptijden, afwaarderingen, etc.

Nu de risico’s geïdentificeerd zijn, moeten we deze beoordelen. Ook dit doen we meerdere malen per jaar, waarbij actief risicomanagement moet leiden tot het reduceren van deze risico’s. Om risico’s te kunnen beoordelen worden de kans en het (financiële) gevolg van elk risico bepaald. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van zogenaamde referentiebeelden die een richtlijn bieden om risico’s in te kunnen schatten. Daarna wordt per risico het financiële gevolg ingeschat in het geval het risico zich daadwerkelijk zou voordoen. Het is de bedoeling dat de financiële gevolgen zoveel mogelijk worden onderbouwd met kwantitatieve gegevens en prijzen.

76

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Voor de beoordeling van de kans dat een risico daadwerkelijk optreedt hanteren we 5 klassen met de volgende referentiebeelden: Klasse 1 2 3 4 5

Referentiebeelden < of 1 keer per 10 jaar 1 keer per 5-10 jaar 1 keer per 2-5 jaar 1 keer per 1-2 jaar 1 keer per jaar of >

gemiddelde kans per klasse (10%) (30%) (50%) (70%) (90%)

Per individueel risico bepalen we wat de mogelijke financiële effecten zijn voor de gemeente. We vermenigvuldigen daarbij de kans dat het risico zich voordoet conform bovenstaande indeling met het ingeschatte financiële gevolg. Wanneer we dit doen voor alle geïdentificeerde risico’s, dan ontstaat onderstaand beeld: Risico's jaarstukken 2022 Max. risico Programma 0 Bestuur en ondersteuning 2.362.488 Programma 1 Veiligheid 2.550.000 Programma 2 Verkeer en vervoer 550.000 Programma 3 Economie 500.000 Programma 4 Onderwijs 130.000 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie 550.000 Programma 6 Sociaal domein 600.000 Programma 7 Volksgezondheid en milieu 50.000 Programma 8 Volkshuisv., ruimtelijke ord. en stadsvern. 550.000 Programma 9A Algemene dekkingsmiddelen 1.604.693 Programma 9B Overhead 2.209.781 Grondexploitatie (als aanvulling op programma's 3 en 8) 7.083.188 Corona 402.000 Totaal programma's 19.142.150

Kans % Uitkomst 10,25% 242.249 11,18% 285.000 13,64% 75.000 10,00% 50.000 45,38% 59.000 22,73% 125.000 20,00% 120.000 50,00% 25.000 27,27% 150.000 13,12% 210.469 12,43% 274.778 39,62% 2.806.594 30,00% 120.600 23,74% 4.543.690

Ten opzichte van de risico’s zoals ingeschat bij de begroting 2023 (€ 4.541.829) is de totale uitkomst van geschatte risico’s nagenoeg gelijk gebleven. De risico’s voor de startersleningen, duurzaamheidsleningen en blijversleningen zijn toegenomen doordat het aantal verstrekte leningen is toegenomen (€ 80.000). Hier staat tegenover dat de risico’s voor ambtenarenhypotheken zijn gedaald als gevolg van gedane aflossingen (-/- € 64.000). De overige verschillen bedragen -/€ 14.000).

Bepalen van de weerstandscapaciteit (risicodekking) Risicodekking richt zich op het afdekken (financieren) van de financiële gevolgen van opgetreden risico’s. Er zijn verschillende dekkingsmogelijkheden. Zoals uitgelegd in de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” bestaat de weerstandscapaciteit voor de gemeente uit de algemene reserve, de algemene reserve grondexploitatie, de stille reserve en de onbenutte belastingcapaciteit. Hieronder treft u de berekening aan: Berekening weerstandscapaciteit Jaarstukken 2022 Algemene reserve € 3.812.994 Algemene reserve grondexploitatie € 24.470 Stille reserves (marktwaarden > boekwaarden) € 1.370.431 Onbenutte belastingcapaciteit (t.o.v. art 12 status) € 1.033.779 Totale weerstandscapaciteit

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

€ 6.241.674

77

Berekening van het weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat nodig is om alle risico’s op te kunnen vangen. Dat bedrag wordt bepaald door een kansberekening uit te voeren op alle in kaart gebrachte risico’s (risicoprofiel aan de hand van risicoklassen). De beschikbare weerstandscapaciteit omvat de financiële middelen die de gemeente heeft om risico’s op te kunnen vangen. In het vorige hoofdstuk hebben we aangegeven waar de weerstandscapaciteit voor Gilze en Rijen uit bestaat. Het weerstandsvermogen is een ratio die berekend wordt door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Hierbij maken we een onderscheid tussen de “harde buffer” van het weerstandsvermogen en de “zachte buffer” van het weerstandsvermogen. De algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie worden gerekend tot vrije reserves. Samen vormen zij de “harde buffer” van de weerstandscapaciteit. Hier zetten we de risico’s met een grote kans tegen af (risicoklassen 3, 4 en 5). Daarmee krijgen we het weerstandsvermogen van de “harde buffer”. De stille reserves en onbenutte belastingcapaciteit vormen de “zachte buffer”. Hier zetten we de risico’s met een klein kans tegen af (risicoklassen 1 en 2). Daarmee krijgen we het weerstandsvermogen van de “zachte buffer”. Hieronder treft u de berekening aan: Berekening weerstandsvermogen

Jaarstukken 2022

Algemene reserve Algemene reserve grondexploitatie Totale weerstandscapaciteit harde buffer

€ 3.812.994 € 24.470 € 3.837.464

Risico's algemene dienst klassen 3 + 4 + 5 Risico's grondexploitatie Totale risico's harde buffer

-€ 205.000 -€ 2.806.594 -€ 3.011.594

Totale weerstandsvermogen harde buffer

€ 825.870

Stille reserves (marktwaarden > boekwaarden) Onbenutte belastingcapaciteit (t.o.v. art 12 status) Totale weerstandscapaciteit zachte buffer

€ 1.370.431 € 1.033.779 € 2.404.210

Risico's algemene dienst klassen 1 + 2 Totale weerstandsvermogen zachte buffer

-€ 1.532.096 € 872.113

TOTALE WEERSTANDSVERMOGEN ABSOLUUT TOTALE WEERSTANDSVERMOGEN RELATIEF

€ 1.697.983 1,37

78

Jaarstukken 2022 Gilze en Rijen

Beoordeling van het weerstandsvermogen In de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” is afgesproken om te streven naar de volgende criteria voor het relatieve weerstandsvermogen: •

Criterium 1: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4), maar bij voorkeur naar B (1,4 ≤ x < 2,0), als het gaat om het totale weerstandsvermogen.

•

Criterium 2: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4) als het gaat om de harde buffer van het weerstandsvermogen.

Wij gebruiken hiervoor onderstaande tabel. Deze wordt ook door de Provincie gebruikt in het kader van financieel toezicht.

Situatie begroting 2023 Bij de begroting 2023 liet het weerstandsvermogen onderstaand verloop zien: Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen

2022

2023

2024

2025

2026

Algemene reserve

3,5

3,1

3,2

3,4

2,8

2027 2,8

Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5

-0,2

-0,2

-0,2

-0,1

-0,1

-0,1

Subtotaal

3,3

2,9

3,0

3,3

2,7

2,7

Algemene reserve GREX

0,0

2,2

3,5

4,2

4,9

5,4

Risico's GREX

-2,8

-2,7

-2,7

-2,6

-2,6

-2,5

Subtotaal

-2,8

-0,5

0,8

1,6

2,3

2,9

Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut

0,5

2,4

3,9

4,8

5,0

5,6

Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief

1,2

1,8

2,4

2,7

2,9

3,1

Stille reserves

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

Onbenutte belastingcapaciteit

1,0

0,2

0,2

0,2

0,2

0,3

Risico's algemene dienst met klassen 1-2

-1,5

-1,5

-1,5

-1,5

-1,4

-1,4

Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut

0,9

0,1

0,1

0,1

0,1

0,3

Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief

1,6

1,0

1,1

1,1

1,1

1,2

Totaal weerstandsvermogen absoluut

1,4

2,5

3,9

4,9

5,1

5,8

Totaal weerstandsvermogen relatief

1,30

1,55

1,91

2,16

2,23

2,44

De conclusies bij deze begroting 2023 waren: •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zat alle jaren (2022 t/m 2027) tussen de 1,30 en 2,44. Voor het jaar 2022 was sprake van waarderingscijfer C (Voldoende), voor de jaren 2023