Bijlage 1- GLR Programmabegroting 2025

Om kapitaalvernietiging te voorkomen wordt het gehele veld nu vervangen. De voorbereiding voor deze vervanging heeft plaatsgevonden in 2024, de uitvoerwerkzaamheden voor deze vervanging vinden plaats in 2025.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

35

5.6 Vervanging natuurgrasveld VV Rijen Natuurgrasvelden 1 en 2 van VV Rijen zijn aan vervanging toe om VV Rijen van goede natuurgrasvelden te kunnen blijven voorzien. Het onderhoud stond gepland voor 2024 en is doorgeschoven naar 2025. De uitvoering zal in 2025 plaatsvinden. 5.7 Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen Om hittestress te verminderen planten we 30 extra bomen per jaar. In de raad van 10 juli 2023 is een amendement aangenomen om dit te continueren. We beoordelen hierbij de centrumgebieden Gilze, Rijen, Molenschot en Hulten als eerste. In 2025 gaan we hiermee verder. 5.8 Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd groen (groot onderhoud/vervanging) Vanaf 2023 is er jaarlijks extra budget beschikbaar om het groen een extra kwaliteitsimpuls te geven. We zetten in op meer groen en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimten. In de nieuwe groenvisie staat onze ambitie gericht op kansen en mogelijkheden om nieuw groen toe te voegen zowel in bestaand gebied als bij nieuwe plannen. Ook willen we op diverse locaties (groen)verbeteringen doorvoeren. Zo willen we planten in plantvakken vervangen en tevens meer biodivers inrichten. Ook in 2025 inventariseren we welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats dienen te krijgen of vervangen moeten worden.

Tenslotte willen we in 2025 ook weer initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten van dit budget aanpakken. 5.9 Biodiversiteit Vanaf 2023 is er jaarlijks budget beschikbaar voor biodiversiteit. We inventariseren welke grasvelden en plantvakken we meer biodiverser in kunnen richten. Ook in 2025 willen we initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten in het kader van biodiversiteit van dit budget aanpakken. 5.10 Wolfsweidepark In het investeringsplan is een bedrag opgenomen voor het Wolfsweidepark. We willen de kwaliteit van het groen in Wolfsweidepark verbeteren. Van de werkgroep Wolfsweidepark hebben we een initiatief hiervoor ontvangen. Uit dit plan hebben we een aantal quick wins uitgevoerd waaronder de aanplant van een boom, het creëren van doorkijkjes over de vijver en het inzaaien van bloemenmengsels. We blijven kijken hoe we de kwaliteitsverbetering van Wolfsweidepark een vervolg kunnen geven vanuit het resterende budget. 5.11 Herplant- en kapbeleid We herzien het verouderde kapbeleid. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de nieuwe Omgevingswet. We nemen nieuwe en duidelijke regels voor herplant op.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 5.1

Doelstelling Stimuleren van culturele ontwikkeling.

5.2.1

Nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes (Gilze). Nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes (Gilze). herontwikkelen locatie Tropical-Margriethal. herontwikkelen locatie Tropical-Margriethal.

5.2.2 5.3.1 5.3.2

36

Specifieke activiteit Organiseren van een kunst- en cultuurwaarderingsprijs voor talent in Gilze en Rijen, speciaal gericht op jongeren. Oplevering sporthal. Oplevering openbare ruimte. Oplevering woongebouw. Oplevering openbare ruimte fase 2.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Nr. 5.4

Doelstelling Realiseren nieuwe skatebaan in Rijen.

5.5 5.6

Vervangen kunstgrasveld VV Gilze. Vervangen Natuurgrasveld VV Rijen.

5.7 5.8

Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen. Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd onderhoud groen.

5.9

Meer biodivers maken van de gemeente.

5.10

Groenkwaliteit Wolfsweidepark verbeteren.

5.11

Actualiseren van ons herplant- en kapbeleid.

Specifieke activiteit De nieuwe skatebaan in Rijen wordt gerealiseerd aan de Moerstraat. Kunstgrasveld 4 wordt in 2025 vervangen. Natuurgrasvelden 1 en 2 worden in 2025 vervangen. We planten 30 bomen in 2025. • We brengen diverse groenverbeteringen aan (vervangen plantvakken, biodiverser maken bestaande plantvakken, omvormen gazon naar meer biodiverse beplanting; • We inventariseren welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats moeten krijgen of vervangen moeten worden. We verhogen de biodiversiteit in grasvelden en plantvakken. Na het uitvoeren van quick wins bekijken we de mogelijkheden om de kwaliteitsverbetering een vervolg te geven vanuit het resterende budget. We stellen een nieuw kapbeleid op inclusief duidelijke regels voor herplant.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 5.12 Bevorderen deelname aan sport en bewegen We voeren het sport- en beweegbeleid uit in samenhang met Sportakkoord 2 en het Gezond en Actief Leven Akkoord. 5.13 Bestrijding eikenprocessierups De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om minder te spuiten zonder hiervoor extra financiële middelen beschikbaar te stellen. We proberen met de bestaande middelen de motie zo goed mogelijk uit te voeren maar er dient rekening gehouden te worden met extra overlast. 5.14 Aanpak wortelopdruk In 2025 pakken we de wortelopdruk in de Van Heinsbergstraat in Gilze aan gelijktijding met de reconstructie ten gevolge van de riolering. De staat van de bomen is dermate slecht dat we zeer waarschijnlijk deze bomen moeten gaan vervangen. 5.15 Onderhoud groen (basis op orde) conform beeldkwaliteitsplan We willen het reguliere onderhoud op orde hebben zodat het zoveel als mogelijk voldoet aan het beeldkwaliteitsplan. Per 2023 is een nieuw onderhoudscontract in gegaan. Om aan het gewenste inrichtingsbeeld te voldoen is het ook belangrijk dat plantvakken gesloten zijn en volgens het kwaliteitsniveau zo min mogelijk kale plekken hebben waardoor onkruid minder kans krijgt.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

37

5.16 Ecologisch maaibeheer/ beheerplan bermen en sloten Vanaf 2021 werken we in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta, 14 West-Brabantse gemeenten en Staatsbosbeheer met een nieuw bestek en beheerplan "maaionderhoud van bermen en watergangen- kwaliteit en ecologie". Het huidig contract voor het ecologisch berm- en sloot beheer loopt regionaal tot en met 2022 en is verlengd tot en met 2024. In 2025 sluiten we een nieuw contract af voor de jaren 2025 en 2026, zodat de werkzaamheden gecontinueerd kunnen worden. 5.17 Motie guerrillatuintjes We zetten actief in op promoten voor het adopteren van boomspiegeltuintjes. 5.18 Vervolg op visie op religieus erfgoed In 2024 wordt de visie op religieus erfgoed afgerond. In samenwerking met een extern bureau zijn in de eerste fase gesprekken gevoerd met de eigenaren van religieuze gebouwen. Ook zijn de gebouwen geïnventariseerd. De eerste fase is afgerond met een rapportage. In de tweede fase is met een bredere kring van stakeholders (o.a. erfgoedorganisaties en inwoners) een lokale visie op religieus erfgoed besproken. In 2025 verwachten we van initiafnemers concrete plannen te ontvangen. 5.19 Uitrollen erfgoedbeleid In 2025 gaan we aan de slag met het uitvoeren van verschillende actiepunten uit het programma erfgoed dat in 2024 wordt vastgesteld.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totaal lasten programma 5

8.211

10.557

9.296

11.354

9.840

9.797

Totaal baten programma 5

1.307

1.836

1.259

1.266

1.274

1.279

Saldo lasten en baten programma 5

-6.904

-8.722

-8.037

-10.088

-8.565

-8.518

38

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3.

4. 5. 6. 7. 8.

Omschrijving Kapitaallasten voor sportaccommodaties zijn in 2025 lager dan in 2024. Dit is voornamelijk het gevolg van het project Sporterijen. In 2024 was eenmalig € 40.000 opgenomen voor een bijdrage investering gebouwenbeheerssysteem Den Butter. De onderhoudsbudgetten buitensport hebben wij in 2024 opgehoogd met de Rijksbijdrage SPUK-sport die (voorlopig) is toegekend. Voor 2025 is dit nog niet gedaan, omdat de aanvraag SPUK-sport voor dat jaar nog niet gedaan is. In 2024 zijn eenmalige lasten en baten (SPUK) opgenomen in het kader van bibliotheekvoorzieningen en Infopunt digitale overheid. Kapitaallasten voor openbaar groen zijn in 2024 hoger dan in 2025. Dit is voornamelijk het gevolg van het project gebiedsontwikkeling Wouwervallei (fase 1). In de begroting 2025 zijn extra middelen opgenomen voor inventarisatie sloten en duikerbuizen (digitaal inmeten). In 2024 was eenmalig € 75.000 opgenomen voor het opknappen van de Skatevoorziening in Gilze. Overige afwijkingen. Totaal

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 506

V/N V

L

40

V

L B

406 406

V N

L B L

150 150 169

V N V

L

77

N

L

75

V

L B

8 20 685

N N V

39

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? We willen hulp en ondersteuning voor inwoners die het echt nodig hebben toegankelijk, betaalbaar en beschikbaar houden, rekening houdend met demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, de beperkte financiële capaciteit en krapte op de arbeidsmarkt. We werken daarom aan een toekomstbestendig sociaal domein. Ontwikkelingen in het sociaal domein Het aantal inwoners dat hulp en ondersteuning vraagt, neemt toe als gevolg van vergrijzing, groeiende ongelijkheid en de toenemende complexiteit van de samenleving. Daarnaast zien we dat inwoners professionele zorg en de beschikbaarheid van zorgvoorzieningen vaak vanzelfsprekend en als 'recht' beschouwen. Vanuit de rijksoverheid krijgen we daarbij nieuwe opdrachten die niet (volledig) of niet structureel aanvullend gefinancierd worden. • Hervormingsagenda jeugd en toekomstscenario Kind & Gezin De hervormingsagenda jeugd richt zich op betere toegankelijkheid, kwaliteit en effectiviteit van de jeugdzorg. Centraal in de hervormingsagenda staan aanpassing van de reikwijdte van de wet, meer preventie, stevige toegangsteams en minder professionele inzet bij lichte of tijdelijke problemen ('normaliseren'). Het toekomstscenario Kind & Gezin sluit hierop aan door eerder en integrale hulp te bieden aan kinderen en gezinnen in (dreigende) geweldsituaties. Het welzijn van kinderen staat voorop.

• Wonen met zorg In het kader van de Wet versterking regie op de volkshuisvesting moeten gemeenten een lokale aanpak op wonen met zorg ontwikkelen. Doel is dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en daarbij (informele) hulp kunnen krijgen als dat nodig is. • Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Deze akkoorden richten zich op meer preventie ('beweging naar voren') en het vergroten van de effectiviteit en efficiency van de zorg ('de juiste zorg op de juiste plek'). Doel hiervan is dat alle inwoners langer gezond blijven en dat hulp en zorg toegankelijk, beschikbaar en betaalbaar blijven. Één van de pijlers is meer samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein. Deze opdrachten gaan gepaard met uitbreiding van de gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden. Zo wordt de reikwijdte van de jeugdwet aangescherpt en worden zorgaanspraken vanuit het medisch domein gewijzigd ('van zorg naar welzijn'). Dit leidt tot een grotere instroom in het sociaal domein.

40

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

In combinatie met een somber financieel perspectief en de schaarste op de woning- en arbeidsmarkt legt dit een enorme druk op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van hulp en ondersteuning. Toekomstig bestendig sociaal domein Wanneer we niets veranderen wordt het sociaal domein onuitvoerbaar en onbetaalbaar als gevolg van autonome (waaronder demografische) ontwikkelingen en wijzigingen in de wet- en regelgeving. Een structureel toekomstbestendig sociaal domein vraagt om: transformatie (meer preventief en collectief aanbod en normaliseren), scherpe keuzes (minder doen en meer maatwerk) en behouden en versterken (behouden wat goed is met sturing op het vergroten van het maatschappelijk rendement). Zo willen we ondersteuning en hulp beschikbaar houden voor die inwoners die dit het hardste nodig hebben en werken we aan een toekomstbestendig sociaal domein. Dat betekent iets voor onder andere de wijze waarop we bestaande budgetten inzetten, voor de opdrachten of afspraken die we met partners en inwoners maken en voor de wijze waarop we de toegang tot hulp en ondersteuning organiseren.

DOELSTELLINGEN 2025 6.1. Voorbereiding op een toekomstbestendig sociaal domein Realiseren van transformaties, scherpe keuzes en versterkingen om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. 6.2 Inhoud geven aan de Koers sociaal domein Doorlopend geven we uitvoering aan onze 'Koers sociaal domein: samen verschil maken'. Dit doen we in overleg met inwoners en maatschappelijke partners. Met hen brengen we focus en prioriteiten aan op basis van de actuele ontwikkelingen en (financiële) kaders. De uitwerking van de 'Koers sociaal domein' omvat ook de activiteiten voor de andere programma's (4, 5 en 7) binnen het brede sociale domein. Voor een efficiënte uitvoering streven we naar zo veel mogelijk afstemming met gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. 6.3 Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben • We ontwikkelen de toegang tot hulp en ondersteuning door. Daarbij houden we rekening met de ontwikkelingen die de Hervormingsagenda jeugd en IZA met zich meebrengen en met de aanbevelingen van de evaluatie van het Sociaal Team. We betrekken hierbij onze partners zoals het Dorpsteam, de GGD, de huisartsen en de adviesraad sociaal domein. Ook hebben we oog voor inwoners die de weg naar hulp en ondersteuning minder makkelijk of (te) laat vinden; • We evalueren het subsidiekader Basisondersteuning.

6.4 Kansrijk opgroeien • Samen met gemeenten in de regio Hart van Brabant geven we invulling aan de opgaven binnen de Hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario Kind & Gezin. Deze agenda kent verschillende componenten, die in meer of mindere mate om lokale invulling vragen; • We gaan aan de slag met de uitkomsten van het onderzoek van de jongerenaanjager; • We werken de aanbevelingen vanuit het designtraject Kansrijke Start verder uit en doorlopen een participatietraject met inwoners in een kwetsbare positie. 6.5 Vitaal ouder worden • Om te bevorderen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en daarbij (informele) hulp kunnen krijgen als dat nodig is, ontwikkelen we een lokale aanpak wonen

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

41

•

met zorg. In 2024 stelden we hiervoor de bouwstenen vast: de 'Regionale woonzorg visie Hart van Brabant' en het 'Lokaal omgevingsprogramma Wonen'; We continueren het bewustwordingstraject rondom vitaal ouder worden.

6.6 Veerkrachtige Samenleving • We willen de sociale basis versterken. Hiervoor ontwikkelen we een strategie op basis waarvan we keuzes kunnen maken, zowel inhoudelijk als financieel. We voldoen hiermee ook aan één van de verplichtingen van het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA); • We zetten in op verenigingsondersteuning; • We ontwikkelen het mantelzorgbeleid door; • Samen met maatschappelijke partners en inwoners ontwikkelen we, als onderdeel van de integrale wijkaanpak, een passend beheers en exploitatiemodel van wijkhuis Rijen-Zuid 2.0. 6.7 Bestaanszekerheid • We bereiden de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk voor. Deze wet vergroot de mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk; • We continueren de opvang van Oekraïners in onze gemeente en voldoen hiermee aan de regionale afspraken over het huisvesten van verschillende groepen vluchtelingen; • We geven uitvoering aan het plan van aanpak dak- en thuisloosheid en bereiden de decentralisatie beschermd wonen voor.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling Voorbereiding op een toekomstbestendig sociaal domein.

6.2

Inhoud geven aan de Koers sociaal domein.

6.3.1

6.4

Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben. Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben. Kansrijk opgroeien.

6.5

Vitaal ouder worden.

6.6

Veerkrachtige samenleving.

6.7

Bestaanszekerheid vergroten.

6.3.2

42

Specifieke activiteit Realiseren van transformaties, scherpe keuzes en versterkingen om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Voortgang van de activiteiten volgend uit de Koers sociaal domein, inclusief de activiteiten in het kader van IZA/Gala en inclusie, monitoren. Doorontwikkelen van de toegang tot hulp en ondersteuning. Evalueren van het subsidiekader basisondersteuning. Voorbereiden en invulling geven aan de hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario Kind & Gezin. Ontwikkelen lokale aanpak wonen met zorg. Ontwikkelen strategie voor versterken sociale basis. Voorbereiding wet 'Van school naar duurzaam werk'.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.8 Bevorderen meedoen • We gaan door met de inclusie aanpak zoals de gemeenteraad die eind 2023 vaststelde; • We continueren onze aanpak basisvaardigheden; • We implementeren de communicatiestrategie. Hierbij hebben we extra aandacht voor hoe we inwoners in een kwetsbare positie kunnen bereiken; • We geven lokaal op een effectieve wijze vorm aan de samenwerking met het Regionaal Werkcentrum; • We monitoren ons subsidiebeleid op maatschappelijke effecten.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totaal lasten programma 6

36.653

36.979

36.197

35.816

35.498

35.530

Totaal baten programma 6

9.227

7.861

9.002

9.239

7.864

7.865

-27.426

-29.118

-27.195

-26.577

-27.633

-27.665

Saldo lasten en baten programma 6

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

43

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.

3. 4. 5.

6. 7. 8. 9. 10.

11. 12.

Omschrijving Als gevolg van de aankoop van De Schakel in Gilze in 2024 hebben we vanaf 2025 afschrijvingslasten. In 2025 hebben we inkomsten begroot in het kader van de Spreidingswet. De Spreidingswet bevat een bonusregeling voor gemeenten die gedurende lange tijd aanzienlijk meer asielzoekers opvangen dan hun eigen vastgestelde taakstelling. Gilze en Rijen komt in aanmerking voor de bonusregeling. We gaan de bonus aanvragen. In 2024 was een eenmalige bijdrage aan de huisvesting Scouting Rijen opgenomen. De baten in het kader van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn in 2025 lagr dan in 2024. We hebben de lasten overeenkomstig verlaagd. In 2024 waren incidentele middelen voor het sociaal domein beschikbaar voor o.a. aanpak wachttijden jeugd (€ 160.000), armoedebeleid en vroegsignalering ((€ 94.000) en transformatie sociaal domein (€ 120.000). In 2025 ramen we hogere rijksmiddelen in het kader van de BUIG dan in 2024. Als gevolg van de energietoeslag waren de begrote uitgaven voor bijzondere bijstand in 2024 incidenteel hoger. De bijdrage aan de sociale werkvoorziening neemt af in verband met de afbouw van de SW regeling. De begrote kosten voor re-integratie zijn hoger dan in 2024, onder andere door een taakmutatie van uit de meicirculaire 2024. De begrote lasten voor de WMO zijn in 2024 hoger als gevolg van een nagekomen last over 2023.

Daarnaast ramen we met ingang van 2025 hogere baten uit eigen bijdrage als gevolg van de afschaffing van het abonnementstarief. De raming voor jeugdhulp is in 2025 hoger dan in 2024. Dit is voornamelijk het gevolg van tariefstijging. Overige afwijkingen. Totaal

L/B L

Bedrag 201

V/N N

B

1.024

V

L L B L

465 76 76 412

V V N V

B L

55 526

V V

L

90

V

L

87

N

L B

203 99

V V

L

705

N

L B

3 39 1.923

V V V

Indicatoren Indicator: De kosten van alle individuele voorzieningen per huishouden.

44

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

*Onder participatie is meegenomen: sociale werkvoorzieningen, re-integratie en inburgering.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

45

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en actief leven voor onze inwoners We willen bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. Zij kunnen beter mee doen aan de samenleving op een manier die bij hen past en het draagt bij aan hun kwaliteit van leven. We werken vanuit het model voor positieve gezondheid: we focussen niet alleen op klachten en problemen maar ook op de veerkracht van mensen en preventie. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Ons beleid krijgt de komende periode een stevige impuls in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven (GALA) Akkoord. In deze akkoorden maakten gemeenten, verzekeraars en het rijk afspraken om een gezonde generatie in 20240 te bevorderen en om zorg en toegankelijk en betaalbaar te houden. Om deze doelen te bereiken wordt de nadruk verlegt van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich daarom op meer (domeinoverstijgende) samenwerking en een beweging ‘naar de voorkant’, met meer aandacht voor preventie, en meer aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen.

De beweging naar voren betekent dat inwoners vanuit het medisch domein eerder en vaker een beroep doen op hulp en ondersteuning binnen het sociaal domein. Het versterken van de sociale basis en transformatie van het sociaal domein nemen daarom in urgentie toe. We realiseren ons steeds meer dat gezondheid van veel factoren afhankelijk is en daarmee ook vanuit veel perspectieven beïnvloedt kan worden. Om deze kansen optimaal te benutten zullen we in de breedte van onze opgaven nagaan wat de impact kan zijn op gezondheid ('Health in all policies'), zoals ook in omgevingsplannen en inrichting van de openbare ruimte. Afval Met een reductie van de hoeveelheid restafval dragen we bij aan een circulaire economie. Dit richt zich zowel op bewoners (zie ook het VANG-programma) als op bedrijven. Op hoofdlijnen betekent dit dat we met een goede afvalscheiding inzetten op meer hoogwaardige recycling. We leggen meer nadruk op kwalitatief beter ingezamelde afvalstromen en de mogelijkheden die er zijn om afval te beperken, door inzet op preventie.

46

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Zwerfafval Op dit moment lijkt het dat er weer een rijksbijdrage wordt verstrekt voor het tegengaan van zwerfafval. Hoe deze er uit gaat zien, evenals de hoogte van deze bijdrage is vooralsnog niet bekend. De rijksbijdrage wordt verstrekt per aantal inwoners van de gemeente. Nadat bekend is wat de hoogte van de bijdrage is, zal bezien worden welke werkzaamheden we voor het tegengaan van zwerfafval kunnen uitvoeren. Riolering Klimaatverandering zorgt steeds meer voor zware regenval en droogte. Riolering is een belangrijk onderdeel in de waterketen. We maken zoveel als mogelijk werk- met- werk om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Ook koppelen we zoveel mogelijk regenwater af als er werkzaamheden aan de riolering zijn. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). In 2020 is er een nieuw vGRP voor de periode 20212025 vastgesteld. Hier benoemen we de activiteiten om de riolering te onderhouden en te verbeteren. We geven uitvoering aan het bestaand vGRP) en breiden dit uit naar een water- en rioleringsplan, waarbij we uitdrukkelijk water, bodem en klimaat meenemen.

Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit is belangrijk omdat dit een rechtstreeks verband heeft met gezondheid en leefomgeving. We produceren in onze gemeente veel fijnstof vanwege een vliegveld, spoor- en autowegen. Het Schone Lucht Akkoord willen we realistisch ten uitvoering brengen. Om te weten hoe de luchtkwaliteit zich in onze gemeente ontwikkelt en wat het doet met onze gezondheid is het belangrijk om te gaan meten. Daartoe willen we onderzoeken waar en op welke wijze de luchtkwaliteit gemeten kan worden, zodat we aan de hand daarvan maatregelen kunnen treffen op het gebied van volksgezondheid, ruimtelijke ordening, verkeer en milieu. In 2023 en 2024 is er in Gilze en Hulten een luchtkwaliteitsmeting uitgevoerd. Hieruit volgt dat we voldoen aan de gestelde normen. We sluiten zoveel als mogelijk en realistisch aan bij het Schone Lucht Akkoord en zetten in op voorlichting over de nadelen van houtstook. Duurzaamheid De gemeente Gilze en Rijen heeft een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. In 2024 is daarom de Strategie duurzaamheid opgeleverd en vastgesteld. Hierin staat beschreven aan welke thema's de gemeente samen, dichtbij en zichtbaar gaat werken en welke ambities we op de verschillende duurzaamheidsthema’s hebben.

Via gerichte inzet van communicatie en participatie betrekken we onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties, want een duurzame toekomst maken we samen!

DOELSTELLINGEN 2025 7.1 Bevorderen van een gezond en actief leven van onze inwoners De opdracht voor gemeenten in 2025 valt uiteen in twee delen waarvoor zij geoormerkte middelen ontvangen. 7.1.1. GALA De eerste betreft het uitvoeren van ons lokaal Plan voor GALA op basis van een Brede SPUK regeling waar het herijkte Sportakkoord nauw mee samenhangt. In ons Integraal Plan van aanpak voor GALA 'MeeDoen en MeeBewegen' staat op hoofdlijnen beschreven hoe we met de geoormerkte middelen, samen met partners en inwoners, werken aan een gezond en actief leven voor onze inwoners. In 2025 gaan we daarmee door. Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

47

Hiertoe behoren onder andere de implementatie en uitvoering van de ketenaanpakken en de aanpak middelengebruik. 7.1.2. IZA De tweede betreft het bijdragen aan het Regioplan IZA van de regio West Brabant. Gemeenten werken hierin regionaal samen met organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars èn patiëntenorganisaties. Regie hiervoor ligt bij de zorgverzekeraars. Het IZAregioplan ligt de nadruk op 'de beweging naar voren' en preventie, zodat zorg en ondersteuning toegankelijk en betaalbaar blijven. In 2024 hebben we het in december 2023 vastgestelde regioplan verder uitgewerkt aan de hand van 4 actielijnen. Na een periode waarin de nadruk lag op de uitwerking van het regioplan zal vanaf 2025 de nadruk op de uitvoering ervan liggen. 7.2 Doorontwikkelen VANG-doelstellingen We sluiten aan bij de VANG-doelstellingen. Op hoofdlijnen betekent dit dat we door middel van een goede afvalscheiding inzetten op meer hoogwaardige recycling. Hiermee ligt de nadruk meer op kwalitatief beter ingezamelde afvalstromen. Daar hoort ook bij het inzetten op mogelijkheden om de hoeveelheid afval te beperken, door inzet op preventie. Waar mogelijk betrekken we hierbij ook de resultaten van het bewonersonderzoek. 7.3 Toekomstbestendige afvalinzameling We onderzoeken wat de beste vorm is om in de toekomst het inzamelen van huishoudelijk afval te organiseren.

We nemen dit mee in de visie op de Buitendienst, die we in 2025 opstellen. In 2025 en 2026 zamelen we het afval nog in vanuit onze eigen buitendienst. 7.4 Visie op de Buitendienst In 2024 heeft de Wor-bestuurder het “advies van de ondernemingsraad (de OR) op het voorgenomen besluit om de afvalinzameling van Gilze en Rijen uit te besteden” ontvangen. Het college heeft hiervan kennis genomen en heeft besloten het ABG-bestuur te verzoeken om op basis van dit advies een visie op stellen voor de ABG-buitendienst, waar de toekomstbestendige inzameling van afval onderdeel van uitmaakt. 7.5 Riolering: meer inzicht in het voorkomen van wateroverlast Door de motie afkoppelen is alleen gekeken naar het afkoppelen van verhardoppervlak van de riolering. Alternatieven om wateroverlast te voorkomen zijn onvoldoende bekeken. Nieuwe rekenmethoden geven een beter inzicht van de locaties van water op straat cq. wateroverlast. In 2023 hebben we opdracht gegeven om een nieuwe berekening uit te voeren. De uitkomsten en de consequenties verwachten we in 2025. De berekeningsresultaten vormen de basis voor de aanpassingen aan het rioolstelsel en eventueel de openbare ruimte. 7.6 Energietransitie In 2040 wil gemeente Gilze en Rijen energieneutraal zijn. 7.7 Klimaatadaptatie en biodiversiteit De landelijke ambitie is om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn.

We sluiten in Gilze en Rijen aan bij deze landelijke ambitie en willen in 2030 beter voorbereid zijn op extremer weer.

48

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 7.1.1 7.1.2 7.1.3

Doelstelling Bevorderen van een gezond en actief leven. Bevorderen van een gezond en actief leven. Bevorderen van een gezond en actief leven.

7.2

Doorontwikkelen VANG-doelstellingen.

7.3

Toekomstbestendige afvalinzameling.

7.4 7.5

Visie Buitendienst Riolering: meer inzicht in het voorkomen van wateroverlast. Energietransitie: we verbruiken minder energie en gaan energie-armoede tegen.

7.6.

7.7.1

7.7.2

Klimaatadaptatie en biodiversiteit: we zijn in 20230 beter voorbereid op extremer weer. Klimaatadaptatie en biodiversiteit: we zijn een biodiverse gemeente.

Specifieke activiteit Uitvoeren van het GALA plan 'MeeDoen en MeeBewegen'. Implementeren en doorontwikkelen van de zogenaamde ketenaanpakken. Bijdragen aan het regioplan IZA in de regio Midden-Brabant en de bijbehorende transformatieplannen. Maatregelen nemen om te komen tot een meer hoogwaardige recycling. Vaststellen van de visie op de Buitendienst, waar ook de toekomstbestendige afvalinzameling onderdeel van uitmaakt. Vaststellen van de visie op de Buitendienst Het opstellen van een WRP. •

We gaan werken aan de uitvoering van de eerste tranche Lokale Aanpak Isolatie (vanuit het NIP), waarvoor we ook een SMP gaan opstellen; • Daarnaast zetten we de acties van EGR voort (energiecoaches, energieloketten en wijkaanpakken). Uitvoeren pilot klimaatadaptatie bedrijventerrein Broekakkers. Opstellen van een Soorten Management Plan (SMP) ter bescherming van bedreigde diersoorten, in het kader van natuurvriendelijk isoleren.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.11 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken voor de gemeente uit op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.12 Bijdragen aan een gedragen luchthavenbesluit Wij zijn blij met de vliegbasis Gilze-Rijen binnen onze gemeentegrenzen, maar willen niet dat de overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise) toeneemt. Ook willen we dat de contouren zo min mogelijk over onze dorpskernen vallen en op die manier onder andere bouwmogelijkheden beperken. We hebben daarom overleg met het ministerie van Defensie om te lobbyen voor en te ondersteunen op de weg naar een gedragen luchthavenbesluit. Dit heeft geresulteerd in een ondertekende intentieverklaring tussen Defensie, de gemeente in samenspraak met omwonenden. Jaarlijks wordt deze intentieverklaring geëvalueerd. Ook zijn de uitkomsten van het Rattle-Noise onderzoek inmiddels bekend. Hieruit volgt dat de theoretische onderzoeken correct zijn, en dat nu

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

49

het vervolg gestart kan worden, het uitvoeren van de maatregelen bij woningen die getroffen worden door Rattle-Noise. De verwachting is dat in 2025 gestart kan worden met deze uitvoering. In 2024 is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau betreffende het Nationaal Plan Ruimte voor Defensie (NPRD) gepubliceerd. Vanuit de gemeente hebben wij hier een zienswijze op ingediend. Deze is beantwoord door Defensie. In 2025 zal dit proces verder gaan lopen. Als gemeente houden wij dit scherp in de gaten en trekken hierbij mogelijk op met omliggende buurgemeenten. 7.13 Schone Lucht Akkoord In het coalitieprogramma 2022-2026 is opgenomen dat we zoveel als mogelijk aansluiten bij het Schone Lucht akkoord. Voor deze opgave zetten we vooral in op communicatie en stimuleringsmaatregelen. In 2024 ronden we de regionale verkenning om met meerdere gemeenten in de regio Hart van Brabant (incl. AC en BN) samen te werken met de Provincie af. In 2025 wordt de gemeenteraad een voorstel gepresenteerd om wel of niet deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord. Het uiteindelijke besluit tot deelname is een bevoegdheid van de gemeenteraad. 7.14 Riolering en Water In 2025 leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering.

We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering. Uiteindelijk streven we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging. Dit doen we door grotere delen van het de rioolstelsels te reinigen en inspecteren, datakwaliteit te verbeteren en diverse vervanging/relining projecten op te starten. 7.15 We werken aan de uitvoering van de Strategie Duurzaamheid via de Uitvoeringsagenda In de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid zijn de activiteiten opgenomen die op basis van beschikbare mensen en middelen in 2025 en 2026 worden uitgevoerd. Bij de prioritering is rekening gehouden met activiteiten die wettelijk/noodzakelijk zijn en waar eventueel ook budgetten aan zijn gekoppeld met deadlines/verantwoording richting het Rijk. 7.16 We werken in de regio samen aan verschillende duurzaamheidsthema's Wij blijven samen met onze partners (in regioverband) uitvoering geven aan de regionale klimaatagenda, door het borgen van klimaatadaptatie in beleid en projecten in de openbare ruimte. Daarnaast zetten we in op mee-koppelkansen bij bestaande en nieuwe projecten. We dragen in 2025 in regionaal verband bij aan de uitvoering van de REKS en het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS BV. We werken samen met partijen (o.a.

Midpoint Brabant en ondernemersverenigingen) om duurzaamheid bij bedrijven verder te stimuleren. 7.17 We stimuleren en faciliteren inwoners en bedrijven bij hun verduurzamingsacties. We continueren de duurzaamheidslening en de klimaatsubsidie en breiden deze uit met maatregelen voor het hergebruik van regenwater. Ook blijft het fysieke en digitale energieloket geopend voor onze inwoners. 7.18 Communicatie en participatie duurzaamheid Via verschillende kanalen houden we op regelmatige basis contact met onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Hiermee informeren we hen over de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid en betrekken hen zoveel mogelijk in de route naar een duurzamere leefomgeving. Dit doen we samen met de lokale energiecoöperatie en andere maatschappelijke initiatieven, als EGR en NLGR.

50

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totaal lasten programma 7

5.857

7.753

7.579

7.104

7.217

7.255

Totaal baten programma 7

4.470

5.357

5.723

5.137

5.208

5.204

Saldo lasten en baten programma 7

-1.387

-2.396

-1.856

-1.966

-2.010

-2.051

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

Omschrijving In 2024 was de bijdrage aan de GGD Hart voor Brabant hoger dan in 2025. Dit komt doordat we in 2024 een eenmalig hogere bijdrage hebben gedaan om enerzijds de algemene reserve van de GGD op peil te brengen en anderzijds ter bekostiging van het transitieplan van de GGD. In de perspectiefnota 2025 is besloten om het budget voor riolering te verhogen in 2025 en volgende jaren. Enerzijds om de achterstanden op het gebied van riolering in te lopen. Anderzijds om geld te reserveren voor toekomstige uitvoeringsmaatregelen. Ook is besloten deze kostenverhogingen te dekken door verhoging van de rioolheffing. Om deze reden zijn zowel de lasten als de baten in 2025 hoger dan in 2024. Doordat dit effect wordt verrekend met de voorziening riolering is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In de 2e turap 2023 is besloten om middelen te reserveren voor een toekomstbestendige manier van afvalinzameling. In 2024 ging het om

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 43

V/N V

L B

213 252

N V

L B

230 230

N V

51

4.

5.

6.

implementatiekosten en met ingang van 2025 om de uitvoeringskosten. Deze kostenverhoging wordt bekostigd vanuit de verhoging van de afvalstoffenheffing. Om deze reden zijn zowel de laten als de baten in 2025 hoger dan in 2024. Doordat dit effect wordt verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In 2025 is de bijdrage aan de Omgevingsdienst hoger dan in 2024. Dit komt met name door bijstelling van het werkprogramma 2024, indexering van de bijdrage en doordat het tarief naar boven is bijgesteld op basis van de kadernota 2025. Bij de 1e turap 2023, 2e turap 2023 en jaarstukken 2023 hebben we budget voor duurzaamheid overgezet van 2023 naar 2024. Vandaar dat het budget 2024 hoger is dan in 2025. Overige afwijkingen. Totaal

L

77

N

L

570

V

L B

39 4 540

N V V

Indicatoren Indicator: Hoeveelheid restafval per inwoner per jaar. Deze indicator geeft de voortgang weer omtrent de reducering van de hoeveelheid restafval per inwoner. Van 250 kilo naar 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% scheiding van huishoudelijk afval in 2020. Dat is de ambitie van het Ministerie van IenM, de VNG, de NVRD en Rijkswaterstaat.

Bron: waarstaatjegemeente.nl

52

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor een vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat inwoners en bedrijven meedoen. De Omgevingswet zien we als een kans om hen actief te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

DOELSTELLINGEN 2025 8.1 Ontwikkelen Omgevingsvisie Het is voor een gemeente wettelijk verplicht om uiterlijk op 1 januari 2027 één – door de gemeenteraad – vastgestelde Omgevingsvisie te hebben. In deze visie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. In de afgelopen jaren is – met participatie van inwoners – gestart met het ontwikkelen van een Omgevingsvisie. De vaststelling van de Omgevingsvisie vindt plaats in 2025. 8.2 Uitvoering Programma Wonen Wonen is een belangrijk thema, ook in de huidige raadsperiode. In de gemeente Gilze en Rijen streven we naar voldoende betaalbare en comfortabele woningen voor alle inwoners in alle levensfasen. Omdat het thema wonen meerdere beleidsvelden raakt is een integrale aanpak nodig. Kader en richting worden mede bepaald door de SRBT-woondeal, regionale woningmarktonderzoeken en de regionale woonzorgvisie. In het Programma Wonen zijn de lokale ambities geformuleerd. Dit programma dient als bouwsteen voor de omgevingsvisie en geeft uitvoering aan het woonbeleid van Gilze en Rijen. Het vormt daarmee de basis voor de aanpak van het woningtekort. Er wordt bepaald welke aanpak financieel en praktisch haalbaar is.

In 2025 gaan we aan de slag met de volgende deeltaken: toetsingskader nieuwbouw, afwegingskader woningsplitsing en verkamering en marktconsultatie met corporatie, bouwers en verhuurders. 8.3 Afwegen aankoop strategische gronden We verkennen hoe en met welke instrumenten we als gemeente de ambities het beste, meest realistisch en efficiënt kunnen realiseren. Dit leidt tot gezamenlijk gedragen procesaanpak.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

53

Hiervoor organiseren we een raadsinformatieavond om toelichting te geven op de instrumenten in de Omgevingswet. Daarna wordt een keuzedocument uitgewerkt met welke instrumenten we gaan toepassen. De raad wordt hierbij actief betrokken. Het uitwerken van instrumenten loopt door in 2026. 8.4 Verkennen herontwikkelingsmogelijkheden stationsgebied Binnen het bestaande woongebied liggen diverse gebieden waarvoor herstructurering/transformatie te overwegen is om zo in een deel van de woningopgave te kunnen voorzien. We gaan specifiek in de stationsomgeving met grondeigenaren in gesprek om te bekijken of er kansen zijn. Daar waar we samen kansen zien, vertalen we die in een kansenkaart. Deze kaart wordt ter vaststelling aan de raad aangeboden. 8.5 Ontwikkelen locatie flexwoningen Flexwonen kan een toevoeging zijn voor extra woningen op korte termijn. We gaan onderzoeken wat er op 1) Financieel-, 2) Infrastructureel-, 3) Planologisch- 4) Stedenbouwkundig- 5) Impact- en 6) volkshuisvestelijk gebied nodig is. Daarna volgen stappen om de haalbaarheid van flexwoningen (op nader te bepalen locaties) vast te stellen. 8.6 Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen) We werken aan een nieuwe entree voor Rijen, een veilige, ongehinderde onderdoorgang van het spoor voor langzaam verkeer, een aantrekkelijk gebied, veilige perrons en geluidswerende maatregelen.

Maar ook een frisse, groene en moderne uitstraling van de stationsomgeving die past binnen de dorpskern Rijen. Het bestemmingsplan is in 2024 onherroepelijk geworden, met als onderlegger een goedgekeurde kostennota op basis van financiële prognoses. In 2024 wordt het definitief ontwerp uitgewerkt. Daarna wordt in 2025 het definitief ontwerp van de Spoorzone vastgesteld en volgt het laatste bestuurlijke GO-NOGO besluit. Vervolgens wordt in 2025 gestart met conditioneringswerkzaamheden en start de aanbesteding voor de uitvoering van het project onderdoorgang. Uitvoering staat gepland voor 2027-2028. 8.7 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen) In 2024 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over het beroep tegen het bestemmingsplan. De civieltechnische uitwerking van het bouwrijp maken is gereed in 2024. Nu het bestemmingsplan onherroepelijk is, starten we de aanbesteding van de werkzaamheden op. In de eerste helft van 2025 beginnen we met de grondwerkzaamheden. De partijen waarmee we afspraken hebben gemaakt over de afname van bouwgrond bereiden de woningbouw voor. Afhankelijk van de voortgang van de grondwerkzaamheden en de aanleg van NUTS-voorzieningen kan in 2025 gestart worden met de bouw van de eerste woningen. In 2025 bereiden we ook de uitgifte van de overige bouwgrond voor. 8.8 Herinrichten openbare ruimte Rijen-Zuid (zgn.

Militaire wijk) (Rijen) In 2024 zijn de nieuwe woningen van fase 1 opgeleverd. Voor oplevering is eveneens de aangrenzende openbare ruimte heringericht. In 2024 is eveneens gestart met de voorbereidende werkzaamheden van het bouw en woonrijp maken van de laatste derde fase. De laatste bouwactiviteiten starten na de bouwvak 2024. De oplevering van deze woningen is voorzien in de periode augustus - oktober 2025. De voorbereiding van de laatste derde fase is afgerond. Aanbesteding van de laatste fase is voorzien in Q4 van 2024. De start van de uitvoering is voorzien begin 2025. Recent is de voorbereiding van de vier te realiseren speelplekken opgestart. De inrichting van deze vier speelplekken vindt in afstemming met de bewonerswerkgroep Militaire Wijk plaats. De realisatie 54

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

van deze vier speelplekken is volgend op de werkzaamheden van de uitvoeringswerkzaamheden van fase 3. In het kader van het project Spoorzone Rijen zijn twee brandweerroutes voorzien in de Militaire Wijk. De keuze van de twee routes heeft in nauw overleg plaats gevonden met de bewonerswerkgroep Militaire Wijk en diverse bewoners van Atalanta. Voor de twee brandweerroutes zijn de eerste schetsontwerpen opgesteld. Deze schetsen zijn in nauw overleg met een vertegenwoordiging van de bewonerswerkgroep en de bewoners van Atalanta tot stand gekomen. De verdere uitwerking van de schetsontwerpen vindt plaats in Q4 van 2024. In afstemming met de uitvoeringswerkzaamheden van fase 3 worden de twee brandweerroutes gerealiseerd. Financiering van deze twee brandweerroutes vindt plaats vanuit het project Spoorzone Rijen Als afronding van het project zal in het plantseizoen van 2025-2026 de beplanting worden aangebracht. Voor dit onderdeel geldt eveneens dat het beplantingsplan wordt afgestemd met de bewonerswerkgroep Militaire Wijk. 8.9 Ontwikkelen Vliegende Vennen Noordoost, fase III (Rijen) In 2021 is gestart met het bouwrijp maken van Vliegende Vennen Noordoost fase III. In 2022 is gestart met de uitgifte van de eerste gronden voor deze wijk. In 2024 zijn bijna alle woningen op wellicht twee vrije sectorwoningen na opgeleverd. In 2024 is gestart met het gefaseerd woonrijp maken.

In 2025 wordt het woonrijp maken van het gebied afgerond. 8.10 Ontwikkelen Wendel Zuid, (Gilze) In 2022 is gestart met het bouwrijp maken van Wendel Zuid en de uitgifte van de eerste gronden voor deze wijk. De woningen in het noordelijk gedeelte zijn eind 2023 opgeleverd. In 2024 is het tweede deel bouwrijp gemaakt, is gestart de met de bouw van de woningen op de vrije kavels en wordt gestart met het plan 31 woningen Knarrenhof. In 2025 zijn deze woningen gereed en wordt gestart met het woonrijp maken van het gebied. 8.11 Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten) Provincie Noord-Brabant is in 2024 gestart met het verbreden van de N282 bij Rijen. Bij Hulten kan de provinciale weg nog niet afgewaardeerd worden en overgedragen aan de gemeente. Het college en de raad willen de gemeentelijke herinrichting graag wel uitvoeren wat kan. De herinrichting van de Oude Baan in Hulten als fietsstraat kan wel. In 2024 wordt dit deel uitgewerkt en aanbesteed. In 2025 wordt dit deel gerealiseerd. Daarna wordt gemonitord en zal het overige deel van de herinrichting plaatsvinden zodra er voldoende stikstofruimte is om de provinciale weg door Hulten af te waarderen en over te dragen aan gemeente. 8.12 Woningbouw Hulten, locatie Oude Baan In 2021 is de Wet voorkeursrecht gemeenten gevestigd (op een locatie aan de Oude Baan).

De grondeigenaren zijn momenteel een woningbouwplan aan het voorbereiden, met inachtneming van de specifieke situatie van de vliegbasis Gilze-Rijen en de daarmee gepaard gaande overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise). Voor wat betreft rattle-noise wordt door defensie onderzoek gedaan naar te treffen bouwkundige maatregelen. Zodra dat vertaald is naar een toetsingskader (wanneer is sprake van een goed woon- en leefklimaat?) kan de planvorming afgerond worden. Vervolgens kan in 2025 een wijziging omgevingsplan opgestart worden. 8.13 Hergebruiken of -ontwikkelen schoollocatie Hulten In 2025 verkennen we samen met de inwoners van Hulten de mogelijkheden van hergebruik of herontwikkeling van het vrijgekomen schoolgebouw en maken we een keuze voor een toekomstscenario.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

55

8.14 Ontwikkelen integrale gebiedsvisie Rimpelaar Het proces om te komen tot een gebiedsvisie Rimpelaar is in volle gang. Samen met inwoners en ondernemers in het gebied geven we het proces vorm. Er spelen in dit gebied verschillende initiatieven vanuit ondernemers en bewoners, maar er liggen ook opgaven vanuit het Rijk en de Provincie. Onderlinge afstemming, verbinding en duidelijkheid zijn daarom belangrijk. De visie bieden we in 2025 aan voor vaststelling. 8.15 Gebiedsvisie Rijens Broek Samen met de gemeente Tilburg is een ruimtelijke verkenning uitgevoerd van het gebied Rijens Broek, tussen Rijen en de Reeshof in Tilburg. In deze verkenning is het gebied geanalyseerd op watersysteem, landbouw, cultuurhistorie, recreatieve mogelijkheden en relevante ruimtelijke aspecten. Een ontwikkeling waardoor het gebied een groene buffer kan vormen behoort tot de mogelijkheden, maar daarbij zullen meerdere partijen waaronder bewoners, bedrijven en grondeigenaren bij betrokken moeten worden. In 2025 zal gestart worden dit gebiedsproces. 8.16 Invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Bij de inwerkingtreding van deze wet is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor.

In 2023 hebben we, voor zover mogelijk, de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld gebracht en de systemen aangepast. Nu de wet in werking is getreden werken we echt met de nieuwe wet en zorgen we dat de inwoners en ondernemers de juiste dienstverlening krijgen.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 8.1 8.2.1 8.2.2

Doelstelling Ontwikkelen Omgevingsvisie. Uitvoeren programma Wonen. Uitvoeren programma Wonen.

8.2.3

Uitvoeren programma Wonen.

8.3

Afwegen aankoop strategische gronden.

8.4

Verkennen herontwikkelingsmogelijkheden stationsgebied. Ontwikkeling locatie flexwoningen.

8.5 8.6.1 8.6.2 8.6.3 8.6.4

56

Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen). Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen). Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen). Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen).

Specifieke activiteit Vaststellen Omgevingsvisie. Opstellen toetsingskader nieuwbouw. Opstellen afwegingskader woningsplitsing en verkamering. Marktconsultatie met corporatie, verhuurders en bouwers. Raadsinformatieavond met toelichting op instrumenten in de Omgevingswet Vaststellen keuzedocument toepassing instrumenten. Vaststellen kansenkaart voor het stationsgebied. Starten met de initiatief- en haalbaarheid fase om te komen tot locatiekeuzes. Vaststellen realisatiebeslissing. Vaststellen aanbestedingsstrategie. Vaststellen definitief ontwerp Spoorzone. Starten conditioneringswerkzaamheden.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Nr. 8.6.5

Doelstelling Ontwikkelen Programma Spoorzone (Rijen). 8.7.1 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen). 8.7.2 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen). 8.7.3 Ontwikkelen Tussen de Leijen (Rijen). 8.8 Herinrichten openbare ruimte Rijen-Zuid (zgn. Militaire wijk). 8.9 Vliegende Vennen Noordoost, fase III (Rijen). 8.10 Wendel-Zuid (Gilze). 8.11.1 Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten). 8.11.2

Versterken leefbaarheid Hulten (Hulten).

8.12 8.13.1

Woningbouw Hulten. Hergebruiken of -ontwikkelen schoollocatie Hulten. Hergebruiken of -ontwikkelen schoollocatie Hulten. Ontwikkelen integrale gebiedsvisie Rimpelaar. Gebiedsvisie Rijens Broek. Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.

8.13.2 8.14 8.15 8.16

Specifieke activiteit Starten aanbesteding onderdoorgang. Starten met bouwrijp maken. Verkoop bouwgrond aan partners. Voorbereiding uitgifte overige bouwgrond. Start woonrijp maken 3e fase. Woonrijpmaken buitenruimte. Starten woonrijpmaken buitenruimte. Realisatie herinrichting Oude Baan in Hulten als fietsstraat. De Provincie monitort stikstofruimte en pakt de herinrichting op zodra er voldoende stikstofruimte is om de provinciale weg door Hulten af te waarderen en over te dragen aan gemeente. Opstellen wijziging omgevingsplan. Afronden verkenning. Kiezen toekomstscenario. Vaststellen visie. Opstarten gebiedsproces. De consequenties van de Wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht monitoren en dienstverlening garanderen.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.17 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH; 3. een jaarverslag VTH. De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2023 is het beleidsplan 2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. In 2024 is een nieuw beleidsplan opgesteld voor de komende jaren welke wij in 2025 verder gevolg aan geven. Aangepaste werkwijze vergunningverlening onder de Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2025 passen we dit verder toe en maken we gebruik van het nieuwe softwarepakket. We houden "de winkel open" en zorgen dat de inwoner zo goed mogelijk wordt geholpen bij het (aan)vragen. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

57

De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Bij de inwerkingtreding van deze wet is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente is hierin verandert. De consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht wordt begin 2025 in beeld gebracht wat dit voor de werkzaamheden in capaciteit betekent 8.18 Omgevingswet Implementatie Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. We werken in 2025 verder aan de Omgevingsvisie, die in de loop van 2025 wordt vastgesteld. Er is een overgangstermijn tot 31 december 2031 om het tijdelijk omgevingsplan definitief te maken. Een belangrijk onderdeel is het herzien en opnemen van alle gebiedsdekkende bestemmingsplannen in het definitieve omgevingsplan. 8.19 Prestatieafspraken met woningcorporatie Leystromen We komen samen met de woningcorporatie tot nieuwe, bij voorkeur meerjarige prestatieafspraken, voor 2025 en verder. Daarbij stellen we jaarlijks een uitvoeringsagenda op samen met de corporatie. 8.20 Regionale samenwerking thema wonen We nemen, bestuurlijk en ambtelijk, deel aan regionale overlegstructuren en maken hier optimaal gebruik van om onze ambities te verwezenlijken. Zo maken we o.a.

(via de woontafel) ambtelijk deel uit van het kernteam wonen van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT). Bestuurlijk nemen we bijvoorbeeld ook deel aan de Opgave Evenredige verdeling van SRBT. En sluiten we aan bij overleg over wonen in regio Breda eo en voor wonen met zorg bij de regio Hart van Brabant. 8.21 Wet Versterking regie volkshuisvesting De wet Versterking regie volkshuisvesting zorgt voor de wettelijke verankering van alles wat op het gebied van volkshuisvesting in gang is gezet. Een gemeente kan specifieke doelgroepen, eigen inwoners en mensen met bepaalde beroepen ondersteunen bij het vinden van een betaalbare huurwoning of nieuwbouw koopwoning. 8.22 Wijziging huisvestingswet Wanneer er sprake is van schaarste van bepaalde woningtypen kan dit probleem door middel van een huisvestingsverordening worden aangepakt. Een regionaal onderzoek moet uitwijzen of er sprake is van schaarste en welke wettelijke instrumenten we hierbij kunnen inzetten. Dit onderzoek wordt regionaal in Q4 2024 of in Q1 2025 uitgevoerd. We bezien daarna de verdere uitwerking in de lokale verordening. 8.23 Nieuwe Erven (Molenschot) In 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld. Er zijn geen beroepen ingediend daarmee is het bestemmingsplan onherroepelijk en wordt de verdere planvoorbereiding opgestart. In 2025 wordt het plangebied bouwrijp gemaakt en vindt de start bouw eerste woningen plaats.

8.24 Transitie buitengebied | gebiedsgerichte aanpak Ulvenhoutse Bos Het Ulvenhoutse Bos is een Natura 2000-gebied in de gemeente Breda. Het bos heeft te maken met een te hoge stikstofdepositie en verdroging. Mede daardoor worden kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald en vergunningen niet verleend. De provincie Noord-Brabant heeft een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) ontwikkeld om met gebiedspartners te werken aan natuurherstel in Natura 2000gebieden. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de Natura 2000-gebieden zelf, maar ook naar het gehele beïnvloedingsgebied daarvan. In het geval van het Ulvenhoutse Bos ligt een deel van de gemeente Gilze en Rijen (en Alphen-Chaam) in dit beïnvloedingsgebied. Wij werken als gemeente op bestuurlijk en ambtelijk niveau mee in deze gebiedsgerichte aanpak. 58

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

8.25 Meewerken aan beekdalherstel Wouwervallei Fase 1 om van de Gilzewouwerbeek een klimaatadaptieve Wouwervallei te maken en de natuurwaarden te verhogen, wordt naar verwachting uiterlijk in de eerste helft van 2025 gerealiseerd. 8.26 Ecologische verbindingszone Groote Leij/Natuurnetwerk Brabant Ten behoeve van de haalbaarheid van de ecologische verbindingszone (EVZ) Groote Leij heeft de provincie Noord-Brabant een alternatief tracé opgenomen in haar beleid. Het doel is om in 2027 de EVZ gerealiseerd te hebben. 8.27 Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap (nu Stila, voorheen Stika) subsidieert particulieren om landschapselementen aan te leggen en te beheren. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor particulieren die gebruik willen maken van de regeling. 8.28 Van Gogh Nationaal Park Van Gogh Nationaal Park is vanaf 2019 een samenwerking tussen inmiddels ca. 70 partners in NoordBrabant. Gilze en Rijen is nog geen deelnemer, maar ligt wel feitelijk in het werkingsgebied. De gemeente wil per 2025 aansluiten bij dit samenwerkingsverband. We hebben hiervoor middelen opgenomen in de begroting.

8.29 Regionale en provinciale visievorming Rijk en provincie hebben nieuwe planvormen en werkvormen geïntroduceerd in de NOVI (Nationale omgevingsvisie) en NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra). Tegelijk zijn er diverse nationale programma’s gelanceerd of in voorbereiding. Provincies en gemeenten worden gevraagd op hun eigenschaalniveau keuzes te maken en voorstellen te doen aan het Rijk ten behoeve van bijvoorbeeld het MIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en klimaat), de PLG (Programma Landelijk Gebied) en het Ruimtelijke Voorstel. Binnen de SRBT (Stedelijke Regio Breda-Tilburg) hebben we met 19 gemeenten en 4 waterschappen in samenspraak met Provincie en Rijk ontwikkelprincipes uitgewerkt die in samenhang het ambitiepakket en de beleidsinhoudelijke basis vormen om de gemeentelijke wensen in de diverse Rijksvisies en Rijksprogramma’s in te brengen. Daarmee beogen we gezamenlijke financiering van gezamenlijke opgaven. De raad zal keuzes maken en vastleggen binnen de gemeentelijke omgevingsvisie. De werkwijze waar continu afstemming plaatsvindt tussen de verschillende schaalniveaus en rijksopgaven vergt veel inzet van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totaal lasten programma 8

4.397

8.298

14.461

7.425

7.624

6.816

Totaal baten programma 8

1.695

6.993

14.087

5.908

5.999

5.052

Saldo lasten en baten programma 8

-2.702

-1.305

-374

-1.518

-1.625

-1.763

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

59

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4. 5. 6.

Omschrijving De kosten voor de spoorzone zijn in 2024 hoger dan in 2025, onder andere door voorbereidingskosten. Doordat deze kosten worden verrekend met de bestemmingsreserve spoorzone is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een voordeel op dit programma en een nadeel op het taakveld reserves. Voor de grondexploitatie woningbouw zijn in 2025 zowel de verwachte lasten als de baten hoger dan in 2024. Per saldo gaat het om een bedrag van € 727.000 voordelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een voordeel op dit programma en een nadeel op het taakveld reserves. De ABG bijdrage op dit programma is in 2024 hoger dan in 2025. Dit komt doordat er in 2024 extra geld vrijgemaakt is voor de onderwerpen WABO vergunningverlening, implementatie Omgevingswet, capaciteit grondzaken en capaciteit wonen. In 2024 is een incidenteel budget opgenomen voor FLEX wonen. In 2024 zorgde de vergunningverlening van enkele grootschalige projecten voor een incidentele bijstelling van de begrote baten. Overige afwijkingen. Totaal

L/B L

Bedrag 200

V/N V

L B

6.780 7.507

N V

L

346

V

L B

100 414

V N

L

29 930

V V

Indicatoren Voor indicatoren betreffende programma 8 wordt verwezen naar de woningbouw prognose. Hierin worden de cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen.

60

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Het streven is om - gegeven onze gemeentelijke kerntaken, dienstverleningspakket en ambities - de lasten voor inwoners zo laag als mogelijk te houden. Ons doel daarbij is om bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven horen wat betreft gemeentelijke woonlasten. Algemene uitkering Gemeentefonds Alle gemeenten ontvangen geld van het Rijk om hun taken uit te voeren uit het Gemeentefonds. Het gemeentefonds is goed voor een dekking van ca. 54% van de totale gemeentelijke lasten en hiermee de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De actuele begroting van het Gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2024. In 2026 breekt het veelbesproken ‘Ravijnjaar’ aan. Begin juli is het kabinet Schoof beëdigd en zijn bij de PPN 2025 de cijfers voor de jaren 2025-2028 geactualiseerd.