ap 7 jaarstukken 2020 gemeente Gilze en Rijen
Tekst van het document
Wat willen we bereiken? Een goede gezondheid vormt de basis voor persoonlijk welbevinden en participatie in de samenleving. Via het gezondheidsbeleid werken we – vooral in de preventieve sfeer – samen met de GGD aan basisgezondheidszorg voor onze inwoners. Op diverse terreinen zetten wij in op verduurzaming van ons beleid. We werken daarbij samen met ondernemers en maatschappelijke organisaties. In regionaal verband verkennen we de mogelijkheden op het gebied van de 'biobased economy'. Met betrekking tot afvalinzameling willen wij voldoen aan de landelijke doelstellingen.
Context en achtergronden Gemeente Gilze en Rijen is op basis van de Wet publieke gezondheid verantwoordelijk voor de gezondheid van de burgers in de gemeente. Om die reden neemt Gilze en Rijen deel aan de gemeenschappelijke regeling GGD Hart voor Brabant. We hebben in 2019 binnen Waterkring Baronie een klimaatstresstest gemaakt, die de toekomstige effecten van wateroverlast, droogte, hittestress en overstromingen in beeld brengt. We voldoen daarmee aan het deltaplan Ruimtelijke Adaptatie DPRA. Ook binnen de Regionale Energie en Klimaat Strategie REKS hebben we klimaateffecten van de regio Hart van Brabant in beeld gebracht. De klimaatstresstest wordt begin 2020 door de raden vastgesteld. Uit oogpunt van duurzaamheid is een beter scheiding van het huishoudelijk afval van groot belang. Wij proberen dat te bereiken door een ander manier van inzamelen en door het geven van voorlichting.
Kaderstellende beleidsnota's
Nota gezondheidsbeleid regio Midden-Brabant; Nota afvalinzameling; Gemeentelijk rioleringsplan vGRP; Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen 2020-2022.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
65
Wat hebben we ervoor gedaan? Taakveld 710: Volksgezondheid Resultaat 1:
We hebben een actueel en goed functionerend lokaal aanbod van preventieve gezondheidsactiviteiten
De activiteiten die we in het kader van ons lokaal gezondheidsbeleid uitvoeren, krijgen doorlopend aandacht en zijn voor een heel groot deel verankerd in de beleidsdoelstellingen en uitvoeringspraktijk binnen alle programma's van de begroting. Via onder andere de activiteiten van de GGD besteden we voorts doorlopend aandacht aan de activiteiten. Specifieke activiteiten in 2020 1. Opstellen / actualiseren preventie en handhavingsplan genotsmiddelengebruik. De GGD was in 2020 zeer druk met de werkzaamheden in verband met de coronacrisis. Er was amper ruimte voor andere activiteiten. Het opstellen en actualiseren van het 'Preventie- en Handhavingsplan' is daarom uitgesteld naar 2021. Omdat het lokaal preventieakkoord tot op heden onvoldoende resultaat oplevert, zet de Rijksoverheid in op het sluiten van lokale preventieakkoorden. Het preventie- en handhavingsplan geven wij dan ook binnen het kader van een lokaal preventieakkoord verder vorm. 2. Preventieprogramma's gericht op bewegen voor jongeren. Bewegen door jongeren heeft de structurele aandacht van onder andere de sportcoaches en is inmiddels ingebed in de reguliere activiteiten. Binnen de op te stellen lokale preventieakkoorden krijgt bijvoorbeeld het terugdringen van overgewicht aandacht. 3. We ondersteunen activiteiten in het kader van dementievriendelijke gemeente. Het gaat om lopende activiteiten.
Taakveld 720: Riolering Resultaat 1:
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP)
Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). Dit plan gaan wij actualiseren. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn niet alleen de gevolgen van de klimaatomslag, maar ook die van energietransitie en circulaire economie. Met de hiervoor benodigde kosten c.q. investeringen wordt binnen de exploitatie rekening gehouden. Specifieke activiteiten in 2020 1. Vaststellen nieuw verbreed gemeentelijk rioleringsplan voor een volgende planperiode van 5 jaar. Het vGRP voor de planperiode 2021-2024 is op 14 december 2020 door de raad vastgesteld. 2. Inventariseren noodzakelijk maatregelen klimaatstresstest "wateroverlast". De klimaatstresstesten zijn begin 2020 opgeleverd. De financiële consequenties van de stresstesten en uit de risicodialogen voortvloeiende maatregelen zijn in het vGRP meegenomen. 3. Starten voorbereiding noodzakelijke maatregelen wateroverlast Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar in Rijen. De werkzaamheden zullen gefaseerd worden uitgevoerd. De voorbereiding is opgestart. Gebleken is dat we de riolering deels moeten vervangen. We onderzoeken de mogelijkheden voor het afkoppelen van verhard oppervlak en de aanleg van een gescheiden stelsel.
Ook bekijken we of er mogelijkheden zijn om met het vrijkomende hemelwater uit deze wijk de waterkwaliteit van de overstortvijver Wolfsweide te verbeteren. We verwachten begin 2022 te starten met de uitvoeringswerkzaamheden. 4. Voorbereiden en uitvoeren noodzakelijke maatregelen riolering Burg. Van Poppelstraat in Gilze. Met de voorbereiding is gestart. De riolering vervangen we en hierbij nemen we de motie 'afkoppelen hemelwater' mee. Met de uitvoering starten we in eind 2021/begin 2022.
66
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
5. Uitwerking voorstel tot aanpassing riooloverstortvoorziening in park Wolfsweide Om kapitaalvernietiging te voorkomen, is de verdere uitwerking van de aanpassing stilgelegd. Hierover is uw raad op 29 september 2020 nader geïnformeerd. In de loop van 2021 hebben we meer zicht op de verdere ontwikkelingen.
Taakveld 730: Afval Resultaat 1:
Optimalisatie afvalinzameling
Aan de hand van de evaluatie Anders Inzamelen worden optimalisatieslagen uitgevoerd voor de afvalinzameling. Specifieke activiteiten in 2020 1. Opstellen optimalisatiepunten. Memo met optimalisatiepunten is behandeld in de commissie ruimte van 15 nov. 2019 In 2020 hebben we de volgende optimalisatiepunten benoemd: sorteeranalyses ingezameld restafval en PMD, onderzoek 0-aanbieders, afvalcoach blijft, verruiming aanbiedplaatsen, indeling van routes, optimale inzet van voertuigen en aanpak inzamelfrequentie buitengebied. 2. Uitvoering optimalisatiepunten. In 2020 hebben we de volgende optimalisatiepunten uitgevoerd: sorteeranalyses ingezameld restafval en PMD, afvalcoach blijft, verruiming aanbiedplaatsen, indeling van routes en optimale inzet van voertuigen.
Taakveld 740: Milieubeheer Resultaat 1:
Uitvoering duurzaamheidsbeleid
Het Koersdocument geeft richting aan ons duurzaamheidsbeleid de komende jaren. We werken samen met onze inwoners en partijen aan de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. We geven daarin zelf het goede voorbeeld. Specifieke activiteiten in 2020 1. In regioverband in Hart Van Brabant leveren we het concept van de Regionale Energie en Klimaat Strategie REKS op. Het proces ligt op schema. Het concept-bod hebben we in 2020 aan het Rijk aangeboden. 2. We hebben aandacht voor en voeren maatregelen uit ter verduurzaming van de eigen organisatie en van ons gemeentelijk vastgoed. Gelet op het genomen besluit omtrent huisvesting ABG stellen we een plan op gericht op verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. 3. We ontwikkelen een warmtetransitievisie met stakeholders en inwoners. Hieruit blijkt per wijk welke warmtebronnen mogelijk zijn en wanneer de wijk wordt aangesloten. In juli 2020 heeft het college de startnotitie vastgesteld. Daarmee ligt het proces op schema voor vaststelling van de visie eind 2021. 4. We ontwikkelen de klimaatstresstest uit 2018 door tot een gebruiksvriendelijk toetsinstrument. We gaan in gesprek met inwoners en ondernemers over de maatregelen die zij kunnen nemen tegen deze effecten. De klimaatstresstest is uitgevoerd en opgeleverd door de Klimaatkring Baronie. Eveneens is klimaatadaptatie opgenomen in de REKS.
De onderzoeken sluiten op elkaar aan. In 2020 zouden we in gesprek gaan met inwoners, stakeholders en maatschappelijke partners (risicodialoog) over de maatregelen die iedereen kan nemen om de effecten te verzachten of te voorkomen. Dit heeft vanwege de coronamaatregelen geen doorgang gevonden. In 2021 wordt dit opgepakt. 5. Met natuurorganisaties maken we een plan voor verbetering van de biodiversiteit en het verankeren hiervan in gemeentelijk beleid. We hebben biodiversiteit in juni 2020 met de partners besproken. Afgesproken is om hierin april 2021 vervolg aan te geven. 6. We vragen eigenaren van bedrijfspanden om duurzame energie op hun daken op te wekken.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
67
Het project "Zon op bedrijfsdaken" is gestart in mei 2020 en loopt door in 2021. 7. We stimuleren de inwoners om energie te besparen. We voeren gerichte acties uit per thema en informeren de inwoners via het energieloket. We ondersteunen initiatieven zoals Energie Gilze Rijen. Het project "Uitvoering Regeling reductie energieverbruik woningen (RREW)" loopt en heeft vanwege de coronacrisis uitstel gekregen tot april 2021. Daarnaast is er een vervolgsubsidie (RREW) aangevraagd. 8. We stimuleren Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) door het houden van een ondernemersbijeenkomst, door de MVOprijs en door het faciliteren van initiatieven van ondernemers. In 2020 hebben we, vanwege de coronamaatregelen, geen specifieke ondernemersbijeenkomst kunnen organiseren. Wel hebben we het project 'Zon op Bedrijfsdaken' opgestart. Resultaat 2:
Uitvoering VTH en verzoektaken door de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant
De uitvoering van VTH- en verzoektaken door de OMWB is goed en past zoveel als mogelijk in het beschikbare budget. Specifieke activiteiten in 2020 1. Wij monitoren de uitgaven van de OMWB maandelijks. In de P&C producten verantwoorden wij de uitgaven. In april 2020 heeft de raad de kaderbrief van de OMWB behandeld.
Resultaat 3:
Bijdragen aan een gedragen luchthavenbesluit
Wij zijn blij met de vliegbasis Gilze-Rijen binnen onze gemeentegrenzen, maar willen niet dat de overlast door geluid en trillingen toeneemt. Ook willen we dat de contouren zo min mogelijk over onze dorpskernen vallen en op die manier onder andere bouwmogelijkheden beperken. Specifieke activiteiten in 2020 1. We hebben overleg met het ministerie van Defensie en Defensie om te lobbyen voor en te ondersteunen op de weg naar een gedragen luchthavenbesluit. Het geluidmeetnet is volledig ingericht en operationeel. De auditcommissie en de gemeente hebben eind 2020 een conceptrapportage ontvangen. Hierop is door de auditcommissie en de gemeente gezamenlijk een reactie gegeven. Deze wordt op dit moment verwerkt door Defensie. Het ministerie van Defensie heeft een eerste reactie op de ruim 800 zienswijzen opgesteld en heeft deze gedeeld met de indieners van de zienswijzen en de COVM. Daarnaast heeft TNO een meetplan opgesteld om rattle-noise te meten. We hebben hierop een reactie gegeven en wachten af wanneer er daadwerkelijk wordt gemeten. Inmiddels is de procedure voor een luchthavenbesluit voor vliegbasis De Peel opgestart.
68
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
950
895
903
-9
B
0
0
0
0
L
1.180
672
1.167
-495
B
1.470
962
1.473
511
L
2.448
2.427
2.405
22
B
2.815
2.766
2.769
4
L
912
1.137
945
193
B
6
250
165
-85
L
7
7
8
-1
B
0
0
0
0
Totaal lasten programma 7
5.497
5.138
5.428
-290
Totaal baten programma 7
4.291
3.978
4.408
430
Saldo lasten en baten programma 7
1.206
1.160
1.020
140
TV Omschrijving taakveld Nr. 710 Volksgezondheid
720 Riolering
730 Afval
740 Milieubeheer
750 Begraafplaatsen en crematoria
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn:
1.
2.
3.
Omschrijving L/B In de begroting 2020 was opgenomen dat we € 99.000 zouden L onttrekken aan de voorziening riolering (de lasten 2020 zouden B hoger zijn dan de baten 2020). In werkelijkheid onttrekken we € 177.000 aan de voorziening. Dit is dus € 78.000 meer dan gedacht. Dit komt doordat we in 2020 meer kosten voor onderhoud van de riolering hebben gehad dan begroot. Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening riolering, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. In de begroting 2020 was opgenomen dat we € 119.000 zouden L storten in de voorziening afvalstoffenheffing (de baten 2020 B zouden hoger zijn dan de lasten 2020). In werkelijkheid storten we € 30.000 in de voorziening afvalstoffenheffing. Dit is dus € 89.000 minder dan gedacht. Dit komt doordat we in 2020 meer kosten hebben gemaakt dan begroot voor de verwerking van snoeihout, kosten voor wegdekverontreiniging die niet te verhalen bleken en een hoger bedrag aan kwijtschelding. Doordat we dit effect verrekenen met de voorziening afvalstoffenheffing, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal. Op het budget duurzaamheid resteert een bedrag van € 75.000. L Dat komt met name doordat het overgehevelde budget vanuit 2019 niet geheel besteed is.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Bedragen x € 1.000 Bedrag V/N I/S 495 N I 495 V I
4 4
V N
I I
75
V
I
69
4.
In 2020 hebben we € 244.000 gehad voor de regeling reductie energiegebruik. Hiervan hebben we € 137.000 al besteed in 2020. De rest van het geld € 107.000 schuift door naar 2021 en hebben we op de balans gezet. Hierdoor hebben we bij zowel de baten als de lasten een verschil, maar het resultaat voor de exploitatie is budgettair neutraal. Overige afwijkingen
5.
L B
107 107
V N
L B
19 46 140
V V V
Totaal
I I
Indicatoren BBV 33
Omvang huishoudelijk restafval
Eenheid
Kg/inwoner
Bron
CBS
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
147 153 119 44 65 geen opgave Minder restafval, meer scheiding met als doel het bevorderen van hergebruik/ombuiging van afvalstoffen naar grondstoffen (indicator is alleen huis-aan-huis inzameling van fijn huishoudelijk restafval). 34
Hernieuwbare elektriciteit
Eenheid
%
Bron
RWS
70
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
3,0
3,3
6,2
geen opgave
geen opgave
geen opgave
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nr.
Taakveld omschrijving
810
Ruimtelijke Ordening
820
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
830
Wonen en bouwen
Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij zoeken we zoveel mogelijk de samenwerking met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Context en achtergronden Op veel plaatsen in onze gemeente wordt gewerkt aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente. Wij vinden het belangrijk dat de woningvoorraad ook in de toekomst goed is afgestemd op de vraag, waarbij continuïteit belangrijk is. De nieuwe Omgevingswet zien wij als een instrument om initiatieven van burgers en bedrijven met nog meer voortvarendheid tot stand te brengen. Versoepeling van regels is daarbij een belangrijke doelstelling.
Kaderstellende beleidsnota's
Toekomstvisie Gilze en Rijen 2015: “Wij zijn Gilze en Rijen”; Structuurvisie Stedelijk Gebied 2015; Bestemmingsplannen.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
71
Wat hebben we ervoor gedaan? Taakveld 810: Ruimtelijke Ordening Resultaat 1:
Omgevingswet
De implementatie van de Omgevingswet vindt plaats op basis van het Plan van Aanpak (2017) en implementatieplan Aan de slag met Omgevingswet in de ABG-gemeenten (2019). Het ambitieniveau dat voor de invoering van de Omgevingswet is vastgesteld, is calculerend - onderscheidend. Dit houdt in, doen wat efficiënt is en op onderdelen het verschil maken. De implementatie van de Omgevingswet is geen doel op zich, maar het is meer een veranderproces met samenhangende componenten; waaronder de cultuurverandering in de hele keten, een digitale systeemverandering en de verandering van wet- en regelgeving. Op basis van de doelen van de Omgevingswet zijn vier ontwikkelopgaven voor de Omgevingswet geformuleerd. Deze ontwikkelopgaven hebben een duidelijke focus en moeten richting en samenhang geven aan het ontwikkelproces. De vier ontwikkelopgaven zijn:1. Basis op Orde: het ontwikkelen van een samenhangend stelsel van Omgevingsvisie, Omgevingsplan, Omgevingsprogramma’s en Omgevingsvergunningen;2. Gebruiker centraal: de Omgevingswet vraagt om anders te werken, de gebruiker staat namelijk centraal. De behoefte van de gebruiker geeft vorm aan inhoud, gemeentelijke dienstverlening, informatievoorziening en werkprocessen in de fysieke keten;3. Digitale ondersteuning: het voorbereiden en aansluiten van het informatiesysteem en werkprocessen op het Digitaal Stelsel Omgevingswet.
Het ontwikkelen van een gebruikersvriendelijk informatiesysteem dat aansluit bij de gebruikersbehoefte en recht doet aan de specifieke gebiedsinrichting; 4. Doen!: het experimenteren met gebiedsgericht integraal beleid, kaders en regels die ruimte geven aan ontwikkelingen en de kwaliteit van de leefomgeving beschermt waar nodig. Bij de implementatie van de Omgevingswet wordt nauw samengewerkt met de twee andere ABG-gemeenten en onze ketenpartners. Voor de implementatie van de Omgevingswet zijn reeds budgetten beschikbaar. De ontwikkelopgave Digitale ondersteuning bevat een financieel aandachtspunt. Omdat nog geen duidelijke visie en systeemarchitectuur bestaat, is het nog onduidelijk welke onderdelen landelijk worden opgepakt en welke door de ABG-gemeenten zelf in te vullen zijn. De kosten hiervoor zijn dan ook nog niet goed in te schatten. Specifieke activiteiten in 2020 1. Het uitvoeren van voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2021 op basis van de vier ontwikkelopgaven. In februari 2020 nam de raad kennis van de implementatiestrategie Omgevingswet en is besloten om een ABG-brede raadswerkgroep Omgevingswet in te stellen.
De implementatiestrategie Omgevingswet geeft een overzicht van en inzicht in de voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2021 op basis van de vier ontwikkelopgaven. De ABG-brede raadswerkgroep Omgevingswet informeert de ABG-gemeenteraden over de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet. Op 26 mei 2020 heeft de minister aangekondigd dat de inwerkingtreding niet op 1 januari 2021 plaatsvindt, maar op 1 januari 2022. Dankzij dit besluit en ondanks de richtlijnen van het RIVM omtrent het coronavirus gaan de voorbereidende werkzaamheden voor de invoering van de Omgevingswet door en liggen we op koers. 2. Het organiseren van bijeenkomsten voor bestuurders en raadsleden over de Omgevingswet. Gezien de coronamaatregelen en het besluit van de minister om de inwerkingtredingsdatum met een jaar te verplaatsen naar 1 januari 2022 hebben we in 2020 geen fysieke bijeenkomsten georganiseerd voor de drie ABG-gemeenteraden en de drie ABG-colleges. Vanaf 27 mei 2020 is de ABG-brede raadswerkgroep Omgevingswet periodiek bij elkaar gekomen en heeft de bevindingen teruggekoppeld aan de raadscommissie Ruimte. Resultaat 2:
Omgevingsplan buitengebied Gilze en Rijen en aanpak vab's
Momenteel vindt een inventarisatie plaats in het buitengebied die naar verwachting eind 2019 wordt afgerond. Deze inventarisatie levert belangrijke input voor het op te stellen omgevingsplan en de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing. Specifieke activiteiten in 2020 1. Uitwerken van de wijze waarop het omgevingsplan buitengebied wordt opgesteld. In lijn met de implementatiestrategie Omgevingswet bouwen we het Omgevingsplan voor Gilze en Rijen geleidelijk op in de periode 2021 tot en met 2029.
72
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
2. Uitwerken van het beleid voor vab-aanpak, mede op basis van keukentafelgesprekken. In de notitie ‘Vab’s en veehouderijen’ is een sloopkwaliteitsregeling benoemd als wenselijke korte termijn actie. Dit is een stimuleringsmaatregel om initiatiefnemers te verleiden tot herbestemming en vooral om overtollige bebouwing te slopen. In voorbereiding zijn besluitvorming fase 1 van de sloopkwaliteitsregel (in Q1 2021) en een geurgebiedsvisie waaruit ons nieuwe beleidskader voor het aspect geur voortvloeit. Dit beleidskader is van belang voor de hergebruikmogelijkheden voor vab-locaties. In 2020 voerden we de eerste keukentafelgesprekken. De tussenstand voor het aantal aanvragen is zeven stuks (december 2020). Door toedoen van de coronamaatregelen hebben we enkel tussen de eerste en tweede lockdown gesprekken kunnen voeren. Zodra het kan, vervolgen we de keukentafelgesprekken. 3. De resultaten van de inventarisatie worden opgenomen in een interactieve viewer. De basisinventarisatie hebben we verwerkt in de interactieve viewer.
Resultaat 3:
Spoorzone en spoorse zaken
In 2017 is aangevangen met de grote integrale alternatievenstudie naar spoorzone Rijen. We staan een integrale aanpak voor. De gemeente Gilze en Rijen is hoofdopdrachtgever van de studie welke wordt uitgevoerd door ProRail. Het ministerie, ProRail en de provincie zijn mede-opdrachtgevers. Met de alternatievenstudie wordt gezocht naar een integrale oplossing voor de volgende punten:1. Ambities van de gemeente Gilze en Rijen voor het gebied rondom het station en het spoor: Toekomstvisie Spoorzone Rijen;2. Maatregelen aan de overweg in de Julianastraat: Landelijke Verbeterprogramma Overwegen (LVO); 3. Geluidsmaatregelen langs het Spoor: Meerjarenprogramma Geluid (MJPG);4. Verbeteren van de veiligheid van het perron (PHS);5. De sanering van het goederenwachtspoor. Op 9 juli 2018 heeft de raad besloten te kiezen voor het voorkeursalternatief 'auto-tegasttunnel'. Dit alternatief houdt in dat de overgang Julianastraat-Stationsstraat een onderdoorgang krijgt met een doorrijhoogte van 3,50 meter, welke geschikt is voor fietsers en auto’s. Het station wordt verbeterd en vanuit de zuidzijde toegankelijk via zijperrons die ook vanuit de onderdoorgang te bereiken zijn. Het derde spoor wordt verwijderd en geluidschermen worden geplaatst. Voor een goede inpassing is het nodig een aantal percelen te verwerven en bebouwing te slopen.
Na de keuze voor een voorkeursalternatief is de haalbaarheid van het project verder onderzocht en het alternatief verder uitgewerkt, inclusief een sluitende businesscase. Op 30 september 2019 heeft de raad besloten de herontwikkeling van de stationsomgeving tot aan de realisatiebeslissing voor te bereiden.Naast de spoorzone spelen ook op de rest van ons spoortracé een aantal zaken, te denken valt aan de realisatie van een onderdoorgang onder het spoor op de Oosterhoutseweg/Vijf Eikenweg en de lobby bij ProRail voor suïcidepreventie bij het spoor. De gemeente blijft actief lobbyen om trillingen op de Rijksagenda te krijgen. Specifieke activiteiten in 2020 1. We maken samen met stakeholders een stedenbouwkundig plan voor de stationsomgeving. Het stedenbouwkundige schetsontwerp van februari 2019 hebben we uitgewerkt met kaartbeelden. Die staan in het voorontwerp bestemmingsplan. In 2021 volgt de verdere stedenbouwkundige uitwerking. 2. We sluiten een bestuursovereenkomst met de andere opdrachtgevers. Eind november 2020 ondertekenden de gemeente, de provincie en het ministerie de bestuursovereenkomst voor de aanleg van twee onderdoorgangen en een nieuwe stationsomgeving in Rijen. 3. We werken de stationsomgeving inclusief onderdoorgang verder technisch uit. Samen met ProRail maakten we een plan van aanpak. We hebben een bureau geselecteerd voor het bodemonderzoek.
Begin 2021 selecteren we de overige bureaus en gaan we verder met de technische uitwerking. In 2023 verwachten we een realisatiebeslissing te kunnen voorleggen. 4. We maken een bestemmingsplan en starten met de bestemmingsplanprocedure. We maakten eerst een gebiedsvisie voor Stationsomgeving Rijen. In juni 2020 stelde de gemeenteraad degebiedsvisie vast. Op basis van de gebiedsvisie en verdere onderzoeken maakten we een voorontwerp bestemmingsplan. Dit plan lag ter inzage van 15 december 2020 t/m 25 januari 2021. 5. We voeren onderhandelingen over te kopen woningen.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
73
De gemeenteraad heeft krediet beschikbaar gesteld voor het kopen van de panden waarop de gemeente de Wet Voorkeursrecht gemeenten gevestigd heeft. We hebben inmiddels 8 panden in eigendom. De overige panden proberen we eerst via minnelijke verwerving te kopen. En als het noodzakelijk is, door onteigening. Dit is een lopend proces waarbij we op schema liggen. Wel verwachten we, zoals eerder gemeld, op hogere kosten uit te komen dan aanvankelijk ingeschat. 6. We blijven lobbyen om het onderwerp ‘trillingen’ op de rijksagenda te krijgen. Deze lobby hebben we in 2020 voortgezet. Onder andere met het bestuurlijk overleg trillingen: de gemeente overlegt meerdere keren per jaar met ProRail, NS en het ministerie van I&W over de trillinghinder en eventuele maatregelen. Ook Rijen Trilt neemt hieraan deel. We blijven aandringen op verder onderzoek naar maatregelen om de trillinghinder te verminderen. De minister heeft toegezegd dat er komende jaren meer geld komt voor proeven en onderzoek naar oplossingen voor trillinghinder. 7. We steunen onze bewoners langs het spoor in kennisverwerving in de trillingen door het ondersteunen van onderzoeken, danwel indien daar voldoende aanleiding voor gevonden wordt in deze onderzoeken, een proefproces. We trekken hierin samen op met de gemeenten Oisterwijk en Oosterhout. We lieten twee onderzoeken uitvoeren naar trillingen.
Een onderzoek door de Omgevingsdienst Midden en West-Brabant en een onderzoek door Stabi-Alert. Beide onderzoeken zijn afgerond. De resultaten van de onderzoeken geven nog niet voldoende bewijs om een proefproces te starten. Daarom onderzoeken we de mogelijkheden om een vervolgonderzoek te doen.
Taakveld 830: Wonen en bouwen Resultaat 1:
Bouwen naar behoefte en waarborgen van kwaliteit
Bij nieuwe, maar ook bestaande gebiedsontwikkelingen staat bouwen naar behoefte en waarborgen van kwaliteit centraal. We ontwikkelen alleen projecten, plannen en beleid die passend zijn voor de vraag die voorligt en zetten in op kwaliteit in plaats van kwantiteit. We werken hierbij in de geest van de Omgevingswet, doen dit integraal en in samenwerking met andere partijen. Specifieke activiteiten in 2020 1. Centrumplan Gilze Parkdeel: we willen met ontwikkelaars op de resterende uit te geven gronden woningbouw realiseren. We hebben overeenstemming met een van de ontwikkelende partijen en zijn nog in gesprek met een andere voor de resterende uit te geven gronden. We verwachten in 2021 de gronden te kunnen uitgeven. Daarna maken we het resterende deel woonrijp. 2. Centrumplan Gilze Centrumdeel: samen met de ontwikkelaar willen we de fase "tekenen en rekenen" afronden en het plan presenteren aan Gilze. Als er overeenstemming is over de realisatie van het plan en de koop van gronden dan wil de ontwikkelaar de omgevingsvergunning vóór het einde van 2019 aanvragen. Daarna starten we in 2020 met de uitvoering. We hebben een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het gebied wordt in 2 fasen gerealiseerd. Voor de eerste fase zijn alle woningen al verkocht en start de realisatie van de winkels en appartementen, alsmede zes grondgebonden woningen.
Eind 2020 zijn de sloopwerkzaamheden gestart voor de eerste fase. In het voorjaar van 2021 starten de werkzaamheden voor het bouwrijp maken van de eerste fase. De tweede fase begint wanneer de gemeente de benodigde delen van de achtertuinen van particulieren in bezit heeft. 3. Centrumplan Rijen: samen met de ontwikkelaar gaan we de fase van "tekenen en rekenen" in. In de loop van 2020 wil de ontwikkelaar de omgevingsvergunning aanvragen. We hebben met de ontwikkelaar een koop- en realisatieovereenkomst gesloten. Het plan wordt verder uitgewerkt door de ontwikkelaar. Deze dient nog overeenstemming te bereiken met de verplaatsende supermarkt alvorens te kunnen starten met de voorbereiding van de werkzaamheden. 4. Vliegende Vennen Noord-Oost fase III: eind 2019, begin 2020 wordt het bestemmingsplan ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. In 2020 wordt de locatie bouwrijp gemaakt en de kavels uitgegeven. De gemeenteraad heeft op 9 juli 2020 het bestemmingsplan vastgesteld. Er is beroep ingesteld bij de Raad van State. Uitgaande van een positieve uitspraak Raad van State zal de verkoop van de bouwkavels en het bouwrijp maken starten in de loop van 2021.
74
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
5. Boskamer: eind 2019, begin 2020 wordt het bestemmingsplan ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. De ontwikkelaar kan in 2020 gaan bouwen. Voor dit plan moet de ontwikkelaar nog wel een NGE onderzoek (Niet gesprongen explosieven) uitvoeren. Daarnaast moeten er passende akoestische maatregelen worden getroffen aan Den Butter. Het vastgestelde bestemmingsplan is in maart 2020 vastgesteld door de gemeenteraad en lag tot 27 april 2020 ter inzage. In deze periode zijn twee beroepen ingediend bij de Raad van State. De voorlopige voorziening is door de Raad van State afgewezen, daarmee is het bestemmingsplan van kracht. De ontwikkelaar heeft een omgevingsvergunning aangevraagd. 6. Tussen de Leijen: in oktober 2019 vinden er avonden plaats voor omwonenden. Eind 2019 gaat het voorontwerpbestemmingsplan ter inzage. In 2020 gaan we de bestemmingsplanprocedure verder doorlopen. De intentieovereenkomst met Leystromen en ontwikkelaar is getekend. We onderhandelen met Leystromen en ontwikkelaar over de bouwclaimovereenkomst. Het voorontwerpbestemmingsplan heeft ter inzage gelegen. Het is niet gelukt het ontwerpbestemmingsplan in 2020 ter inzage te leggen. Dit is niet gelukt omdat er nog geen overeenstemming is over de bouwclaim overeenkomst. We verwachten deze in februari 2021 te kunnen sluiten. We zijn bezig met het opstellen van een groenplan voor de locatie.
Hierbij betrekken we omwonenden. Daarnaast loopt er een uitgebreid onderzoek naar de waterhuishouding in samenwerking met het waterschap. 7. Ruimte voor Ruimte Laarspad: begin 2020 wordt het bestemmingsplan ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. In 2020 worden de gronden bouwrijp gemaakt en start de verkoop van de kavels. Het bestemmingsplan Ruimte voor Ruimte is op 17 februari 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Tegen de vaststelling is beroep ingediend bij de Raad van State. Op 10 december 2020 was de zitting, we zijn in afwachting van de uitspraak. De verkoop van bouwkavels en het bouwrijp maken gebeurt in opdracht van Ruimte voor Ruimte. Uitgaande van een positieve uitspraak Raad van State start uitvoering in de eerste helft van 2021. 8. Oranjestraat 113 Gilze: bij de ontwikkeling van Ruimte voor Ruimte Laarspad is de wens ontstaan om voor het bouwverkeer, en ook de uiteindelijke definitieve verkeerssituatie, een rechtstreekse ontsluitingsweg aan te leggen naar de Oranjestraat. In 2019 spreken we met grondeigenaren over de mogelijkheden, zodat we in 2020 eventuele vergunning- of bestemmingsplanprocedures kunnen opstarten. Onderdeel van deze planvorming is ook de toekomst van de voorziening Floralia. We hebben diverse gesprekken gevoerd met Vexpro B.V.
Helaas hebben deze niet tot overeenstemming geleid over de ontwikkeling van een tijdelijke bouwweg en woningbouw. De ontwikkelaar heeft vervolgens een principeverzoek ingediend, maar dat hebben we aangehouden tot het door Vexpro ingediende herzieningsverzoek bij de Raad van State (op de uitspraak van 8 juli 2020 over Oranjestraat 100 en 113) is afgehandeld. De verhuizing van groeituin Floralia wordt wel voorbereid, omdat we nog steeds verwachten dat op termijn de gemeentelijke gronden van de Floralia-locatie (in combinatie met Oranjestraat 113) ontwikkeld zal worden ten behoeve van woningbouw. De wijze waarop en op welke termijn zal onderdeel zijn van een besluit op het principeverzoek van Vexpro. 9. Herontwikkeling Mgr. Ariënstraat 1: in het najaar van 2019 wordt de bestemmingsplanprocedure opgestart. De planning is om in 2020 te starten met de bouwactiviteiten. Het ontwerpbestemmingsplan komt in 2021 ter inzage. De koop- en realisatieovereenkomst is in 2020 getekend. De eerste woningen worden dan naar verwachting medio 2022 opgeleverd.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
75
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
2.230
2.115
1.900
215
B
11
174
152
-22
820 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) L
3.919
4.239
429
3.811
B
4.767
4.767
904
-3.863
L
678
687
673
14
B
483
483
559
76
Totaal lasten programma 8
6.827
7.041
3.002
4.040
Totaal baten programma 8
5.262
5.425
1.615
-3.809
Saldo lasten en baten programma 8
1.565
1.617
1.387
230
TV Omschrijving taakveld Nr. 810 Ruimtelijke Ordening
830 Wonen en bouwen
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn: Bedragen x € 1.000 Omschrijving L/B Bedrag V/N I/S 1. De kosten voor de ontwikkeling van de spoorzone zijn lager dan L 129 V I geraamd vanwege de langere doorlooptijd/fasering van het project. Dit leidt tot lagere kapitaallasten dan begroot (voordeel op dit programma). Echter, doordat deze lasten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve spoorzone is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). 2. Zowel de baten als de lasten van private ontwikkelingen zijn lager L 65 V I dan geraamd, maar per saldo is het effect voor de exploitatie B 65 N I budgettair neutraal. 3. Voor de grondexploitatie woningbouwprojecten 2020 hebben we L 3.811 V I op basis van de kostprijscalculatie de totaal verwachte baten en B 3.863 N I lasten opgenomen. De kosten en baten zijn lager dan geraamd. In 2020 was voor de woningbouwprojecten een winst verwacht van € 527.000. In werkelijkheid is er sprake van een winst van € 475.000. Dit leidt tot een nadeel van € 52.000 op dit programma. Echter, doordat dit resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). 4. In 2020 hebben we € 31.000 aan rente ontvangen over de B 31 V S uitstaande startersleningen.
Deze inkomst hadden we niet begroot. 5. De opbrengsten omgevingsvergunningen zijn hoger dan geraamd B 43 V I doordat de corona crisis een aanzuigende werking heeft gehad op het aantal aangevraagde omgevingsvergunningen. 6. Overige afwijkingen. L 35 V B 45 V Totaal 230 V
76
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Indicatoren BBV 35
Gemiddelde WOZ waarde
Eenheid
Duizend euro
Bron
CBS
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
226
231
237
249
267
267
36
Nieuw gebouwde woningen
Eenheid
Aantal per 1.000 woningen
Bron
Basisregistratie adressen en gebouwen
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
7,7
geen opgave
7,4
2,0
geen opgave
geen opgave
Invulling geven aan de woningbouwplanning en de huisvestingsopgaaf. 37
Demografische druk
Eenheid
%
Bron
CBS
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2016
2020
2020
73,1
73,9
74,4
73,1
74,2
75,4
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Het % wordt hoger, dit betekent dat de demografische druk verslechtert. 38
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Eenheid
Euro
Bron
COELO
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
521
498
508
489
574
574
39
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Eenheid
Euro
Bron
COELO
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Begroot
Realisatie
2016
2017
2018
2019
2020
2020
609 584 567 511 598 598 We willen bij de 20% goedkoopste gemeenten in Nederland behoren, volgens de COELO ranglijst voor woonlasten van meerpersoonshuishoudens
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
77
Algemene dekkingsmiddelen
Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nr.
Taakveld omschrijving
050
Treasury
061
OZB woningen
062
OZB niet woningen
064
Belastingen overig
070
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
080
Overige baten en lasten
341
Economische promotie
Wat willen we bereiken? Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Taakveld 050:Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasury functie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Op 11 december 2013 is de Wet Houdbare Overheidsfinanciën van kracht geworden.
In die wet worden de Europese normen verankerd voor de hoogte van de overheidsschuld en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. Die normen raken ook gemeenten, omdat de gemeenteschulden en financieringstekorten van gemeenten meetellen in de overheidsschuld van Nederland. Alle gemeenten samen krijgen een plafond voor het totale EMU-tekort van gemeenten in een jaar. Bij wet van 11 december 2013 tot wijziging van de Wet financiering decentrale overheden zijn decentrale overheden verplicht hun overtollige liquide middelen aan te houden in 's Rijks schatkist (verplicht schatkistbankieren).
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
79
Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd. Taakveld 061:OZB woningen Bij de OZB woningen is er geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert. De mutatie van de inkomsten uit OZB wordt veroorzaakt door de prijsontwikkeling die is toegepast op de belastingtarieven en de nominale ontwikkeling. Taakveld 062:OZB niet woningen Bij de OZB niet woningen is er geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert. De mutatie van de inkomsten uit OZB wordt veroorzaakt door de prijsontwikkeling die is toegepast op de belastingtarieven en de nominale ontwikkeling. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd. Taakveld 064:Belastingen overig De overige belasting die de gemeente int is alleen de hondenbelasting. De mutatie van de inkomsten uit hondenbelasting wordt veroorzaakt door de prijsontwikkeling die is toegepast op de belastingtarieven en de nominale ontwikkeling. Bij de hondenbelasting is geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd. Taakveld 070:Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaalde verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds.
De uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge verschillen in de kosten waar de gemeenten voor staan en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat elke gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeenten een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling). De groei of afname van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (de netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Eenvoudig gezegd: als het Rijk meer uitgeeft, dan neemt de omvang van het gemeentefonds toe. Geeft het Rijk daarentegen minder uit, dan neemt de omvang van het gemeentefonds af. De ontwikkeling van de algemene uitkering staat verder toegelicht in de financiële begroting. De algemene uitkering is in de jaarrekening 2020 verwerkt op basis van de decembercirculaire 2020 inclusief de aanpassingen die ná deze circulaire nog zijn doorgevoerd over 2020. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd. Taakveld 080:Overige baten en lasten Tot dit taakveld behoren stelposten, taakstellende bezuinigingen, begrotingsruimte, etc.
Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd. Taakveld 340:Economische promotie Zowel lokaal als regionaal werken wij aan de promotie van onze gemeente in het algemeen en onze bedrijventerreinen in het bijzonder. Op dit taakveld onder de Algemene dekkingsmiddelen verantwoorden we de inkomsten uit Toeristenbelasting. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd.
80
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
32
-264
-151
-113
B
262
701
593
-109
L
0
0
0
0
B
3.309
3.309
3.327
18
L
324
323
324
-1
B
3.881
3.916
4.009
93
L
3
3
40
-36
B
129
114
115
0
Algemene uitkering en overige uitkeringen L gemeentefonds
0
0
0
0
B
37.126
39.249
39.406
157
L
159
0
0
0
B
441
407
407
1
L
0
0
0
0
B
377
284
287
4
Totaal lasten programma 9A
519
63
213
-151
Totaal baten programma 9A
45.525
47.980
48.144
164
Saldo lasten en baten programma 9A
-45.006
-47.917
-47.931
13
TV Omschrijving taakveld Nr. 050 Treasury
061 OZB woningen
062 OZB niet woningen
064 Belastingen overig
070
080 Overige baten en lasten
341 Economische promotie
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
81
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn:
1.
2. 3.
4.
Omschrijving Door lagere werkelijke rentekosten hebben we de renteomslag (begroot 0,5%) moeten bijstellen naar 0%. Hierdoor hebben we € 222.000 minder rente door belast aan de producten. Dit is op de verschillende producten een voordeel, maar op programma een nadeel. De opbrengst onroerend zaakbelasting is hoger dan geraamd. Deze hogere opbrengst betreft voornamelijk de niet-woningen. De algemene uitkering is hoger dan begroot. Dit is voor een bedrag van € 93.000 het gevolg van de decembercirculaire 2020, waarin het 3e corona steunpakket beschikbaar is gesteld. Daarnaast gaat het voor een bedrag van € 64.000 om vaststelling van maatstaven, waardoor de uitkering hoger is (voor € 43.000 heeft dit betrekkingen op 2018 en 2019). Aangezien de kosten samenhangend met het 3e steunpakket pas in 2021 komen, stellen we voor deze te bestemmen voor 2021. Overige afwijkingen. Totaal
82
L/B L B
Bedragen x € 1.000 Bedrag V/N I/S 113 N I 109 N I
B
110
V
I
B
157
V
I
L B
38 6 13
N V V
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Overhead
Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nr.
Taakveld omschrijving
040
Overhead
Taakveld 040:Overhead Vanaf 2017 vindt begroting en verantwoording van overhead plaats in dit programma. Het programma geeft op een transparante wijze inzicht in de activiteiten en de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen is. Overhead is een term waarmee de activiteiten worden aangeduid die niet horen tot het primaire proces van een organisatie. Overheadkosten zijn bijvoorbeeld kosten van leidinggeven, van administratie, ICT, P&O, facilitaire zaken maar ook telecom, verzekeringen, repro en managementkosten. Het is een verzameling van grote en kleine posten, maar bij elkaar gaat het om een bedrag dat een belangrijk deel van de kostprijs uitmaakt. Het zijn tegelijkertijd noodzakelijke en deels onvermijdbare kosten. Zonder deze diensten kan een organisatie niet goed functioneren. In het BBV staan geen bepalingen met betrekking tot de wijze van kostenverdeling. Elke gemeente kan hieraan naar eigen inzicht of behoefte invulling geven. Een kostenverdeelstaat is volgens de wet niet verplicht. Maar voor een onderbouwing van de kostendekkendheid is die wel van belang. Kostenverdeling geeft een volledig beeld van wat een product kost. Wettelijke kaders schrijven wel voor dat de tarieven voor diverse producten niet meer dan kostendekkend mogen zijn.
In de kostprijs mag overhead worden meegenomen als die ‘in enig verband’ staat met het product. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
7.175
7.287
7.208
79
B
578
585
661
76
Totaal lasten programma 9B
7.175
7.287
7.208
79
Totaal baten programma 9B
578
585
661
76
6.598
6.702
6.547
156
TV Omschrijving taakveld Nr. 040 Overhead
Saldo lasten en baten programma 9B
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
83
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn:
1.
2.
3.
4.
84
Omschrijving L/B In 2020 is er een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor L de toekomstige huisvestingssituatie van € 60.000. Dit voorbereidingskrediet wordt ineens afgeschreven. In de begroting 2020 hadden we dus kapitaallasten opgenomen. Doordat er in 2020 nog geen uitgaven zijn gedaan, ontstaat er een incidenteel voordeel vanwege lagere afschrijvingslasten. In 2020 hebben we minder onderhoudskosten gehad aan het B gemeentehuis en gemeentewerf dan begroot. Dat leidt tot een voordeel op dit programma. Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderhoud gemeentelijke gebouwen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). De eindafrekening 2020 en de gedeeltelijke restitutie bijdrage L 2019 van de ABG zijn niet doorverdeeld naar de taakvelden. Hierdoor ontstaat op product overhead een nadeel. Overige afwijkingen. L B Totaal
Bedragen x € 1.000 Bedrag V/N I/S 60 V I
86
V
I
70
N
I
20 60 156
V V V
I I
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Vennootschapsbelasting
Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nr.
Taakveld omschrijving
090
Vennootschapsbelasting (VpB)
Taakveld 090:Vennootschapsbelasting (VpB) Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals een Gemeenschappelijke Regeling en gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: · Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; · Die deelneemt aan het economische verkeer; · Met het oogmerk om winst te behalen. Als aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. In 2017 hebben wij een voorlopige aanslag vennootschapsbelasting ontvangen van € 36.000 over het jaar 2016. In samenwerking met de fiscalist is de vennootschapspositie van de gemeente bepaald. Hieruit is gebleken dat over de periode 2016 tot en met 2022 geen afdracht aan de belastingdienst zal plaatsvinden. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
0
0
0
0
B
0
0
0
0
Totaal lasten programma 9C
0
0
0
0
Totaal baten programma 9C
0
0
0
0
Saldo lasten en baten programma 9C
0
0
0
0
TV Omschrijving taakveld Nr. 090 Vennootschapsbelasting (VpB)
Er zijn geen verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
85
Onvoorzien
Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: Nr.
Taakveld omschrijving
081
Overige baten en lasten
Taakveld 081:Overige baten en lasten Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming na wijziging voor 2020 bedraagt € 26.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar. Voor dit taakveld zijn geen resultaten geformuleerd.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
26
26
0
26
B
0
0
0
0
Totaal lasten programma 9D
26
26
0
26
Totaal baten programma 9D
0
0
0
0
Saldo lasten en baten programma 9D
26
26
0
26
TV Omschrijving taakveld Nr. 081 Overige baten en lasten
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn:
1.
Omschrijving In 2020 hebben wij de post onvoorzien niet aangesproken. Daardoor ontstaat er een voordeel. Totaal
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
L/B L
Bedragen x € 1.000 Bedrag V/N I/S 26 V I 26
87
V
Paragrafen
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
89
Paragraaf A: Lokale heffingen
Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: de gerealiseerde inkomsten; het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; de ontwikkeling van de lokale lastendruk; het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 12 mln. goed voor 16% van de inkomsten in Gilze en Rijen. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2020 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en ongebonden heffingen (vrij besteedbaar). De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 129.000 hoger uit dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt door een hogere OZB opbrengst dan begroot ad. € 110.000 en is met name gelegen in de categorie gebruikers niet-woningen (zie ook de toelichting op programma Algemene dekkingsmiddelen).
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
91
Begroot 2020
Realisatie 2020
2.184.000
2.066.668
483.146 11.428
525.601 23.900
17.090 1.300.105
21.885 1.345.753
237.425
263.394
4.233.194
4.247.201
Hondenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren
114.269 2.301.954
114.625 2.293.476
OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren
1.613.680 3.309.363
1.715.385 3.326.936
283.633
287.370
Totaal Vrij besteedbare heffingen
7.622.899
7.737.792
Totaal opbrengsten
11.856.093
11.984.993
Heffingen Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Bouwleges Leges bestemmingsplannen Markten en kermissen Rioolheffing Secretarieleges Totaal Gebonden heffingen Vrij besteedbare heffingen
Toeristenbelasting
Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extra comptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen
92
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
voor de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst betaalt de gemeente de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval, gft-afval, plastic afval, klein chemisch afval, oud papier, glas en de exploitatie van de milieustraat. In juni 2018 heeft uw raad de Afvalstoffenverordening 2018 vastgesteld. De verordening ondersteunt de gemeentelijke afvalkoers, die gericht is op het verbeteren van de afvalscheiding en het terugdringen van de hoeveelheid restafval naar 100 kilogram per inwoner in 2020 en 30 kilogram in 2025. Inwoners van Gilze en Rijen betalen een vast tarief en een tarief per inworp van een zak restafval. Inwoners uit het buitengebied betalen per lediging van de restafvalcontainer. De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Gilze en Rijen is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie.
Ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen. In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalinzameling in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2020 Realisatie 2020 Kosten taakvelden Begroting gemeente 1.144.709 1.242.818 Begroting ABG (60%) 758.545 755.098 Inkomsten taakvelden -573.853 -702.768 Netto kosten taakveld Afval 1.329.401 1.295.148 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
505.697 229.782 2.064.880
503.399 238.430 2.036.977
Opbrengst heffingen
2.184.000
2.066.668
106% 119.120
101% 29.691
Dekking Resultaat reiniging = mutatie voorziening
Uit de tabel valt af te lezen dat het overschot op reiniging in 2020 lager uitvalt dan begroot. Dit leidt dus tot een lagere storting in de voorziening afvalstoffenheffing dan vooraf gedacht. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere verwerkingskosten, zie de toelichting op programma 7. Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. De raad heeft op 8 juni 2015
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
93
het VGRP vastgesteld dat geldt voor de periode 2016-2020. Dit is dus nog van toepassing op deze jaarstukken 2020. De raad heeft op 24 december 2020 het VGRP vastgesteld dat geldt voor de periode 2021-2025. Binnen de rioolheffing wordt onderscheid gemaakt tussen een vaste basistarief (tot en met 500 m3 jaarlijks waterverbruik) en een variabel grootverbruik tarief (vanaf 500 m3 jaarlijks waterverbruik). De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Gilze en Rijen. Bij de vaststelling van het huidige VGRP is besloten om de tarieven vast te zetten gedurende haar looptijd. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de rioolheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2020 Realisatie 2020 Kosten taakvelden Begroting gemeente 760.979 837.887 Begroting ABG (60%) 309.641 322.486 Inkomsten taakvelden -54.584 -21.073 Netto kosten taakveld riool 1.016.036 1.139.300 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
206.427 176.953 1.399.416
214.991 168.783 1.523.074
Opbrengst heffingen
1.300.105
1.345.753
93% -99.311
88% -177.321
Dekking Resultaat riolering = mutatie voorziening
Uit de tabel valt af te lezen dat het tekort op riolering in 2020 hoger uitvalt dan begroot. Dit leidt dus tot een hogere onttrekking aan de voorziening riolering dan vooraf gedacht. Dit wordt met name veroorzaakt door de hogere onderhoudskosten, zie de toelichting op programma 7. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente aan een individu een dienst verleent of haar bezittingen ter beschikking stelt. Retributies of rechten komen in diverse vormen voor, voorbeelden zijn leges omgevingsvergunningen, leges bestemmingsplannen, secretarieleges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In tegenstelling tot de afvalstoffen- en rioolheffing bestaan de toerekenbare lasten aan retributies hoofdzakelijk uit ambtelijke uren. Per saldo zijn de retributieopbrengsten € 86.000 hoger dan begroot. Dit verschil wordt grotendeels verklaard door de hogere inkomsten leges omgevingsvergunningen (€ 43.000) en secretarieleges (€ 26.000), zie de toelichtingen op programma 0 en 8.
Ongebonden heffingen De ongebonden heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar. In de begroting 2020 was rekening gehouden met een stijging van de belastingopbrengsten met 3,05% (algemene indexering inkomsten).
94
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid in onze gemeente tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft. Net als in voorgaande jaren is ook in 2020 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. De OZB opbrengst is € 110.000 (1,5%) hoger dan begroot. Dit is met name gelegen in de categorie gebruikers niet-woningen (zie ook de toelichting op programma Algemene dekkingsmiddelen).
Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. Vanwege de corona crisis zijn er nog geen definitieve aanslagen opgelegd. De gerealiseerde opbrengst is € 4.000 (1,3%) hoger dan begroot.
Hondenbelasting De hondenbelasting wordt berekend aan de houder van een of meer honden. De gerealiseerde opbrengst is conform begroting.
Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden.
Jaarstukken 2020 Gilze en Rijen
95
Onderstaande tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2018-2020. Woonlasten Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief)
2018 € 238 € 196 € 132 € 567 - € 17 -3,0%
2019 € 256 € 123 € 132 € 511 - € 56 -9,8%
2020 € 298 € 194 € 106 € 598 + € 87 17,0%
Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Baarle-Nassau Gemeente Dongen Gemeente Goirle Gemeente Oisterwijk
€ 711 € 737 € 905 € 644 € 740 € 680 € 802
€ 714 € 753 € 939 € 653 € 744 € 726 € 810
€ 751 € 793 € 941 € 665 € 818 € 831 € 878
Met bovenstaande woonlasten neemt onze gemeente in 2020 de 5e positie (2019 was 1e positie) in van de totaal 355 gemeenten per 01-01-2020. Op de lijst van het COELO heeft de nummer 1gemeente de laagste woonlasten (bij meerpersoonshuishoudens). Nummer 355 is de gemeente met de hoogste woonlasten. Uitgangspunten berekening Gilze en Rijen: - OZB: gemiddelde woningwaarde volgens COELO op waarde peildatum (2020 = € 265.185); - Afvalstoffenheffing: het COELO gaat voor een meerpersoonshuishouden in 2020 uit van 14 inworpen van 60 liter in verzamelcontainers; - Rioolheffing: basistarief, tot en met 500 m3 waterverbruik.