Jaarstukken Dantumadiel 2024_2025-06-26 (definitief)

gerelateerde onderwijsvertragingen 2022 was een bedrag geraamd van 957.000, dit betrof ontvangsten van 492.000 in 2024 en restantbudgetten uit voorgaande jaren van 465.000. Er is uitgegeven 478.000, het restant van 479.000 is naar de balans geboekt en wordt in de komende jaren uitgegeven.

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

Totaal baten

48

I

-275

Lasten

301 WMO (maatschappelijke participatie)

De baten en de lasten voor de Oekraïners staan verdeeld over 2 producten namelijk op product 301 (alle uitgaven) en product 303 (leefgeld). In totaal is voor de opvang van Oekraïners 2.923.785 ontvangen en er is 2.315.259 uitgeven, dus per saldo is dit een overschot van 608.526. De verdeling van dit saldo over de beide producten is als volgt: 301: 82 hogere baten en 526 lagere lasten; 308: 82 lagere baten en 82 lagere lasten.

526

I

Er is dit jaar extra gebruik gemaakt van de WMO woonvoorzieningen/woningaanpassingen

-240

I

Er is minder gebruik gemaakt van het WMO vervoer van Jobinder dan geraamd

137

I

Dit jaar is er minder gebruik gemaakt van de PGB's binnen de WMO dan geraamd

178

I

Er is minder gebruik gemaakt van de Hulp bij het huishouden dan geraamd

107

I

Er is meer gebruik gemaakt van de Begeleiding en Dagbesteding binnen de WMO

-239

I

38

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

31

I

Voor toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) is 102 minder uitgegeven dan geraamd

102

I

Voor het totaal van de uitkeringen PW IOAW IOAZ BBZ is meer uitgegeven dan geraamd

-151

I

De baten en de lasten voor de Oekraïners staan verdeeld over 2 producten namelijk op product 301 (alle uitgaven) en product 303 (leefgeld). In totaal is voor de opvang van Oekraïners 2.923.785 ontvangen en er is 2.315.259 uitgeven, dus per saldo is dit een overschot van 608.526. De verdeling van dit saldo over de beide producten is als volgt: 301: 82 hogere baten en 526 lagere lasten; 308: 82 lagere baten en 82 lagere lasten.

82

I

Er is minder uitgegeven voor bijzondere bijstand en armoedebeleid dan geraamd.

83

I

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

35

I

Voor de wet inburgering was geraamd 777.000 dit is gesplitst in 535.000 in het lopende jaar en 242.000 uit voorgaande jaren. De werkelijke uitgaven waren 392.000, het restant van 385.000 is naar de balans geboekt en wordt in de komende jaren uitgegeven.

385

I

Voor Asiel en inburgering was 52.000 geraamd, dit is niet uitgegeven.

52

I

-441

S

302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam)

303 Inkomensondersteuning

304 Participatie

Verschil tussen de kosten voor Re-integratie en Beschut Werken en de administratief geraamde kosten.

39

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Er zijn kosten gemaakt voor de werkgeverssubsidie Baanbrekers / Banenplan, deze zijn niet opgenomen in de begroting.

-76

S

De gemeentelijke bijdrage voor Dokwurk wijkt af van de administratief geraamde bijdrage.

-280

I

De Rijksbijdrage WSW is hoger dan geraamd.

-165

I

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

-14

I

We zien in onze cijfers dat we een lichte stijging van cliënten hebben (170 in 2023, 191 in 2024). Daarnaast zijn de gemiddelde clientprijzen gestegen. Dit kan de overschrijding van het jeugdbudget veroorzaken.

-249

S

Kosten Veiligheidsregio zijn gestegen in hun 3e begrotingswijziging

-44

I

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

-12

I

Het MDT project moet in 2025 nog afgerekend worden, daarom is er een nog te verwachten ontvangst en nog te verwachten uitgaaf naar de balans geboekt.

-66

I

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

19

I

Voor de Sisa regelingen Onderwijsachterstandenbeleid en de Inhalen Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen 2022 was een bedrag geraamd van 957.000, dit betrof ontvangsten van 492.000 in 2024 en restantbudgetten uit

479

I

305 Jeugdwet

306 Gezondheid

307 Welzijnswerk

308 Onderwijs (kinderopvang / vve)

40

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

voorgaande jaren van 465.000. Er is uitgegeven 478.000, het restant van 479.000 is naar de balans geboekt en wordt in de komende jaren uitgegeven.

Overige verschillen kleiner dan € 50.000

Totaal lasten

-38

I

203

Onttrekkingen aan reserves

Laaggeletterdheid (onderzoek/plan van aanpak), er zijn geen uitgaven gedaan, de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2025

-10

I

Verhoging Energietoeslag naar 130%, de extra uitgaven zijn meegevallen. Het restant bedrag kan vrijvallen.

-245

I

Totaal onttrekkingen aan reserves

-255

Stortingen aan reserves

Geen verschillen

0

Totaal stortingen aan reserves

0

Totaal saldo verschillen

-327

41

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar De gemeente Dantumadiel wil bedrijvigheid blijven bevorderen en zorgen voor een gezond recreatieen ondernemersklimaat. Door middel van de Versnellingsagenda en samenwerking met onze ondernemers streven we naar economische groei. Wij ondersteunen ondernemers daarbij actief bij het aanvragen van de beschikbare subsidies. We werken via diverse beleidsthema’s aan een samenleving waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat. Zo willen we als gemeente bijdragen aan het stimuleren van een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen duurzaam aan het arbeidsproces kunnen deelnemen. Daaraan werken we samen met regionale onderwijsinstellingen, buurgemeenten, provincie Fryslân, Dokwurk en werkgevers. Voor onze inwoners, maar ook voor mensen van buiten de gemeente, gaan we recreatieve voorzieningen zoals bijvoorbeeld Eeltsjemar verbeteren. In de positionering van Dantumadiel worden bestaande concepten zoals de Friese Wouden verder uitgebouwd met een lokale invulling.

Doelen & activiteiten Overzicht activiteiten

Voortgang

Toelichting

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje 402 Verbeteren detailhandel en structuur 402.1 Vergroten van ondernemerstevredenheid 402.1.1 Conform Convenant Bedrijventerreinen bedrijfskavels aanbieden. 402.1.2 Betrekken ondernemers bij bereikbaarheid: onderzoek naar nieuwe westelijke Ontsluitingsweg Westereen.

O

O

402.1.3 Afronden detailhandelsvisie.

402.1.4 In 2025 onderzoek uitvoeren naar behoefte zondagsopenstelling

Nog niet uitgevoerd wegens gebrek aan capaciteit binnen ruimtelijke ordening en vertraging door uitspraak Raad van State. Dit onderzoek bevindt zich in de voorbereidingsfase.

G

Afgerond. De detailhandelsvisie van de ondernemers wordt gebruikt als input voor nieuw op te stellen beleid.

G

De eerste stappen zijn gezet om dit onderzoek voor juli 2025 af te ronden.

403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid 403.1 De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 - 2025. 403.1.1 Inzet van het Project meedoen via Dokwurk. 403.1.2 Als gemeente meer regie houden door de inzet van een accounthouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding.

G

Het project Meedoen is in 2024 uitgevoerd en wordt vanaf 2025 structureel ingezet. Accounthouder en Dokwurk hebben op verschillende niveaus zes-wekelijks contact.

G

403.1.3 Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren in samenwerking met Wurkstart. G

Er wordt geïnventariseerd of dit in ANNOverband verder wordt doorgezet.Wurkstart heeft weer middelen gekregen vanuit de versnellingsagenda. Bij deze aanvraag is ingespeeld op de ontwikkeling van het regionaal werkcentrum; op deze manier wordt de uitvoering die in 2024 is ingezet doorgezet naar 2025

42

Overzicht activiteiten

Voortgang

403.1.4 De positie van Dokwurk verstevigen door nog beter in te spelen op de lokale economie en huidige arbeidsmarkt.

G

Toelichting Dokwurk heeft zich in 2024 doorontwikkeld en is blijven aansluiten bij de maatschappelijke en economische trends.Het regionaal werkcentrum is in ontwikkeling. Dokwurk blijft zich inzetten voor de arbeidsmarkt en doelgroep.

403.2 Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. 403.2.1 Doorontwikkeling van wurkstart (leven lang leren).

G

Er is geïnvesteerd in 2024 om in ANNO-verband Wurkstart middelen te geven vanuit de versnellingsagenda om in 2025 te kunnen door ontwikkelen.

403.3 Koppeling maken tussen uitdagingen op de arbeidsmarkt en duurzaamheid. 403.3.1 Projecten stimuleren vanuit de gemeente die zich richten op duurzaamheid, innovatie en arbeidsmarkt. G

We hebben een economisch uitvoeringsplan opgesteld zodat projecten op deze onderwerpen gestimuleerd worden, mede d.m.v. het ondernemersfonds.Hierin is project Meedoen structureel. Er is structureel overleg tussen gemeente en Dokwurk waarbij de behoefte van de doelgroep voorop staat.

404 Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven 404.1 Groei van de gastvrijheidssector 404.1.1 Eeltsjemar toeristisch ontwikkelen.

O

In 2024 lag de prioriteit en capaciteit bij wonen.

404.1.2 Inzetten op branding en marketing.

G

Project BIS (Basisinfra-structuur RMT) loopt.

404.1.3 Opstellen van een ontwikkelkader.

O

Er is nog geen start gemaakt.

404.1.4 Onderzoek naar optimalisatie van fiets- en wandelnetwerk. 404.1.5 Stimuleren initiatieven van inwoners.

O G

Onderzoek moet nog gestart worden vanwege gebrek aan ambtelijke capaciteit. Er worden diverse initiatieven ondersteund.

Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp

Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven

Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035

ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân

Verbeteren detailhandel en structuur

Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland

ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân

43

Beleidsdocumenten per onderwerp

Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid

Versnellingsagenda; Regiodeal Noordoost Fryslân

Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven

ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân

Land waar je landt: eropuit in de regio Noordoost Fryslân 2020-2030

Toekomstplan 2020 De Marrekrite

Jaarplan 2018 Stichting Regiomarketing en Toerisme Noordoost Friesland

Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Marrekrite

De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap.

IJswegencentrale Oostergo

Het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte.

Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Functiemenging

%

2023

37,90

54,20

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

2023

155,00

181,80

44

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Functiemenging

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.

LISA

Vestigingen (van bedrijven)

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

LISA

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting Begroting na wijziging Jaarrekening 2024 2024 2024

Verschil 2024

Baten 401 Economie en werkgelegenheid

47

47

127

80

403 Recreatie en toerisme

0

0

0

0

Totaal Baten

47

47

127

80

401 Economie en werkgelegenheid

-413

-407

-418

-10

403 Recreatie en toerisme

-263

-240

-133

107

Totaal Lasten

-676

-647

-551

96

Saldo Baten en Lasten

-629

-600

-423

177

490 Mutaties reserves programma 4

446

493

380

-113

Totaal Onttrekkingen

446

493

380

-113

490 Mutaties reserves programma 4

-221

-268

-268

0

Totaal Stortingen

-221

-268

-268

0

Saldo Onttrekkingen en Stortingen

224

225

112

-113

Resultaat

-404

-375

-312

63

Lasten

Onttrekkingen

Stortingen

45

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Baten

401 Economie en werkgelegenheid

Baten grondexploitaties bedrijventerreinen vanuit verkopen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.

77

I

Verschillen kleiner dan €50.000

3

I

Verschillen kleiner dan €50.000

0

I

403 Recreatie en toerisme

Totaal baten

80

Lasten

401 Economie en werkgelegenheid

Lasten grondexploitaties bedrijventerreinen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.

-75

I

Verschillen kleiner dan €50.000

65

I

Verschillen kleiner dan €50.000

107

I

403 Recreatie en toerisme

Totaal lasten

96

46

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Onttrekkingen aan reserve

Verschillen kleiner dan €50.000

Totaal onttrekkingen aan reserve

-113

I

-113

Stortingen in reserve

Geen verschillen

0

Totaal stortingen in reserve

0

Totaal saldo verschillen

63

I

47

Programma 5: Wenjen en Omjouwing Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Programmaportefeuillehouder: G. Wiersma De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor. Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen.

Tevens heeft de gemeente een biodivers, ecologisch en duurzaam groenbeleid en wil zij ook de inwoner stimuleren om hier aan bij te dragen. Dantumadiel wil inzetten op het bevorderen van een circulaire economie. Bedrijven worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken aan het omzetten van afvalstromen in grondstofstromen. Er wordt gestreefd naar een reductie van huishoudelijk afval. Er wordt gewerkt aan een ‘Plan voor het dorp van de toekomst’: een plan dat actief aandacht geeft aan de ambitie om op een innovatieve manier aan de slag te gaan het veranderende klimaat en de energietransitie.

Doelen & Activiteiten Overzicht activiteiten Programma 5: Wenjen en Omjouwing

Voortgang

Toelichting

501 Wonen 501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt. 501.1.1 100 woningen realiseren voor starters en lagere inkomens (onder de €250.000). O

501.1.2 75 woningen realiseren voor senioren appartementen of woonhofjes. G

In nieuwe ontwikkelingen wordt gestuurd op een mix waarbij minimaal 30% bestaat uit sociale huur- of koopwoningen. Gezien de ontwikkelingen op de markt is het zeer twijfelachtig of een grens van €250.000 of minder gehanteerd kan worden als grens voor koopwoningen. Met name in Feanwâlden en De Westereen zijn private initiatieven voor appartementen die in verschillende stadia verkeren. Het gaat hierbij om appartementsgebouwen die ook van een lift zijn voorzien. Hiermee zijn deze o.a. geschikt voor senioren.

48

Overzicht activiteiten 501.1.3 Het vaststellen van beleid over pré mantelzorg-, kangoeroewoningen, flexibel wonen en tiny houses waardoor er ten minste 25 alternatieve woonvormen gerealiseerd kunnen worden.

Voortgang

Toelichting Er is gewerkt aan een concept-versie van beleid voor pré-mantelzorgwoningen en tiny houses.

O

502 Duurzaamheid 502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025. 502.1.1 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te produceren (afvalpreventie) door middel een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023. G

502.1.2 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om hun afval zo goed mogelijk te scheiden door middel van een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023. 502.1.3 Samen met burger een plan ontwikkelen voor afvalpreventie en afvalscheiding. 502.1.4 De bron- en nascheiding van de huishoudelijk afvalinzameling en -verwerking wordt verder ontwikkeld zodat zo veel mogelijk huishoudelijk afval kan worden hergebruikt.

Tijdens de duurzaamheidsmarkt in het gemeentehuis op 16 november presenteerde Omrin hoeveel afval er wordt geproduceerd en wat er met ons huishoudelijk afval gebeurt. Daarnaast kon er een doormiddel van een VR-bril een kijkje genomen worden in de nascheidingsinstallatie van Omrin. Op deze manier werkt Omrin aan het bewustzijn voor afvalscheiding en het voorkomen van afval.

G

In 2024 draaide Omrin de campagne de luie wereldverbeteraar. Op deze manier laat Omrin zien dat er met weinig moeite meer afvalscheiding kan worden bewerkstelligd, en dat dit goed is voor het milieu

O

In het grondstoffenbeleidsplan wordt gekeken hoe hier invulling aan kan worden gegeven. Dit wordt opgestart in 2025.

G

In samenwerking met Omrin wordt continu gestreefd naar het verder optimaliseren van de bron- en nascheiding.

502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar. 502.2.1 In 2023 een plan ‘Dorp van de toekomst’ gericht op klimaatverandering en energietransitie, gereed te hebben om de ambitie te kunnen realiseren en hierbij de mienskip bij betrekken.

O

502.2.2 Stimuleren van opzetten energie coöperaties.

G

502.2.3 Plan op te stellen in 2024 om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. G

Het plan ‘Dorp van de toekomst’ wordt meegenomen in het proces met de dorpsbiografieën en opgestart in 2025.

Samen met Enerzjykoöperaasje Feanwâlden zijn de mogelijkheden bekeken voor nieuwe energie opwek projecten. In Feanwâlden is onder begeleiding van Buurkracht een energiewerkgroep gestart die zich inzet voor collectieve inkoopacties voor energiebesparende maatregelen. Het opstellen van de duurzame meer-jarenonderhoudsprogramma’s van onze panden wordt aanbesteed. De verwachting is dat dit in het najaar 2025 gereed is. Via het klimop-traject van de provincie krijgen we een subsidie van 41.000 euro hiervoor.

49

Overzicht activiteiten 502.2.4 Het realiseren van een gemeentelijk circulair ambachtscentrum waardoor het hergebruik van producten binnen de gemeente optimaal wordt gefaciliteerd. In samenwerking met: Dokwurk, Kringloopwinkels en Milieustraten.

Voortgang

O

Toelichting Er worden gesprekken gevoerd met de gemeente NF, Dokwurk, Omrin en kringloopwinkels om te komen tot een circulair ambachtcentrum, mogelijk op de Koailoane (Omrin). Dit neemt meer tijd dan verwacht.

502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud. 502.3.1 Uitvoering geven aan het project Energiearmoede.

G

In de herfst en winter organiseerden we in 6 dorpen elke maand een inloopspreekuur voor het verduurzamen van je woning en advies over het verlagen van je energierekening. Er is een medewerker aangesteld die inwoners adviseert over subsidies en leningen. Inwoners die minder digitaal vaardig zijn kunnen hulp krijgen met het aanvragen van deze subsidies en leningen. De gemeente heeft een energiecoach die mensen helpt bij het verlagen van hun energierekening. Daarnaast heeft de gemeente ook een aantal energiecoaches actief als vrijwilliger. In de week van 11-16 november 2024 was er een klimaatweek in dantumadiel, toen zijn er lezingen over duurzaamheid / isolatie gehouden. Ook waren op zaterdag 16 november 2024 standjes in het gemeentehuis van diverse isolatie en duurzame bedrijven. De subsidie vanuit het Volkshuisvestingsfonds is in 2024 toegekend, totaal is 5,36 miljoen ontvangen. Dit is bestemd voor: - Verbetering van 186 woningen binnen de doelgroep energiearmoede met eigen woning; - Opknappen van 12 speeltuinen; - Verduurzamen/renoveren van 3 dorpshuizen:

503 Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen 503.1 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en te verduurzamen. 503.1.1 Faciliteren in het verduurzamen van de bestaande woningen. G

503.1.2 Het maken van dorpsbiografieën.

G

Sinds 2024 is de isolatiesubsidie van gemeente Dantumadiel actief. Tevens is in 2024 het volkshuisvestingsfonds aan Dantumadiel toegekend. Met de middelen uit dit fonds kunnen extra subsidieregelingen gerealiseerd worden. Het traject voor een aanbesteding loopt.

50

Overzicht activiteiten

Voortgang

503.1.3 Meer aandacht voor groen in (nieuwbouw) wijken en buitenfaciliteiten verbeteren met parken en tuinen. G

Toelichting In nieuwbouwprojecten krijgt groen de benodigde aandacht in het kader van algehele gebiedsontwikkeling. Hieraan ondersteunend loopt het proces van de vaststelling van het nieuwe groenstructuurplan van de gemeente. Verwachting is dat deze in de zomer van 2025 vastgesteld wordt.

503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen. 503.2.1 Plan van aanpak opzetten en hier acties op ondernemen. O

Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak. De raad is middels informatiebijeenkomsten geïnformeerd over het proces van gebiedsontwikkeling en de (on)mogelijkheden hier versnelling in te brengen.

Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp

Wonen

Woonvisie 2021

Prestatieafspraken

KAW woningmarktmonitor

Duurzaamheid

RES

Transitievisie warmte

Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen

Structuurvisie Dantumadiel

Beeldkwaliteitsplannen

Welstandsnota

Bestemmingsplannen

51

Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)

De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies.

Welstandszorg Hûs en Hiem

Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.

Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

2023

195,00

150,00

Hernieuwbare elektriciteit

%

2022

42,60

40,90

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

2023

1,30

9,10

Demografische druk

%

2024

84,70

70,40

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Omvang huishoudelijk restafval

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

CBS

Hernieuwbare elektriciteit

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.

RWS

Nieuw gebouwde woningen

Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.

Basisregistratie adressen en gebouwen

52

Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Demografische druk

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.

CBS

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting Begroting na wijziging Jaarrekening 2024 2024 2024

Verschil 2024

Baten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit

203

291

3.843

3.552

502 Wonen

266

280

388

108

503 Milieu

767

2.668

1.358

-1.310

508 Afvalbeleid en afval inzameling

2.146

2.157

2.210

53

Totaal Baten

3.382

5.397

7.799

2.403

-560

-1.802

-3.895

-2.093

Lasten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit 502 Wonen

-652

-792

-535

257

503 Milieu

-1.404

-3.584

-2.001

1.583

508 Afvalbeleid en afval inzameling

-1.665

-1.676

-1.728

-51

Totaal Lasten

-4.282

-7.854

-8.159

-304

-900

-2.458

-359

2.099

590 Mutaties reserves programma 5

0

1.527

345

-1.182

Totaal Onttrekkingen

0

1.527

345

-1.182

Saldo Onttrekkingen en Stortingen

0

1.527

345

-1.182

-900

-931

-14

917

Saldo Baten en Lasten Onttrekkingen

Resultaat

53

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Baten

501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit

Baten grondexploitaties woningbouw vanuit verkopen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.

3.551

I

1

I

Vanwege de invoering van de omgevingswet zijn er in 2023 meer aanvragen gedaan ten behoeve van de leges titel 2 bouw en woningen die in 2024 zijn afgedaan. Daardoor zijn er meer leges ontvangen dan begroot.

122

I

Verschillen kleiner dan €50.000

-14

I

Dit betreffen gereserveerde middelen uit de algemene uitkering voor de uitvoeringskosten klimaatakkoord. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2025. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

-168

I

Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor de Aanpak energiearmoede. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2025. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

-455

I

Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor de Lokale Aanpak Isolatie. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk.

-476

I

Verschillen kleiner dan €50.000

502 Wonen

503 Milieu

54

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2024. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2024. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

-189

I

Verschillen kleiner dan €50.000

-22

I

Er zijn vergoedingen voor gescheiden ingezamelde gerecylede en vermarkte verpakkingsmateriaal uit voorgaande jaren verrekend in 2024. Dit heeft geleid tot extra inkomsten.

62

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

-9

I

508 Afvalbeleid en afval inzameling

Totaal baten

2.403

Lasten

501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit

Lasten grondexploitaties woningbouw en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.

De werkzaamheden voor een definitieve implementatie van de omgevingswet worden in de komende jaren uitgevoerd. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.

-2.904

I

819

I

55

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Verschillen kleiner dan € 50.000

-8

I

Er zijn minder projecten geweest dan begroot waarbij er leges aan overige overheidsinstanties betaald moesten worden. Dit zorgt voort minder lasten dan geraamd.

73

I

De aanleg van woonwagenstandplaatsen binnen de gemeente is nog niet gerealiseerd. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.

137

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

47

I

Uitvoeringskosten klimaatakkoord, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

168

I

Aanpak energiearmoede, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

455

I

Voor de Aanpak energiearmoede zijn ook middelen gereserveerd in de algemene reserve voor kosten die niet gedekt worden uit de SPUK. Hierop zijn nog geen uitgaven gedaan. Heeft geen invloed op het resultaat.

200

I

Lokale Aanpak Isolatie, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

476

I

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

189

I

Verschillen kleiner dan €50.000

95

I

502 Wonen

503 Milieu

508 Afvalbeleid en afval inzameling

56

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Meer uitgaven op de milieustraat. Er heeft een verbouwing plaatsgevonden en daarnaast zijn ook een aantal verwerkings- en transportkosten toegenomen. De kosten worden verrekend met de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing en hebben daarmee geen resultaateffect.

-89

I

Verschillen kleiner dan €50.000

38

I

Totaal lasten

-304

Onttrekkingen aan reserve

Omgevingswet, zie 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit

-819

I

Aanpak energiearmoede, zie 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit

-200

I

Aanleg woonwagenstandplaatsen, zie 502 Wonen

-137

I

Verschillen kleiner dan €50.000

-26

I

Totaal onttrekkingen aan reserve

-1.182

Stortingen in reserve

Geen verschillen

Totaal stortingen in reserve

Totaal saldo verschillen

0

0

917

57

Programma 6: Iepenbiere Romte Waar gaat programma 6 ‘Iepenbiere Romte’ over? Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra De komende bestuursperiode zal er extra ingezet worden op de kwaliteit van de openbare ruimte. Goede bereikbaarheid met oog voor mindervalide weggebruikers en een kwaliteitsverbetering van het fietsnetwerk zijn hierbij belangrijke speerpunten. Gemeente Dantumadiel wil ook meer duidelijkheid en eenheid in de bebording en markeringen op de doorgaande wegen. Er dient een inhaalslag te worden gemaakt op het onderhoud van de openbare ruimte om de toegankelijkheid en de veilige bereikbaarheid te kunnen waarborgen. Het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte zal worden geoptimaliseerd om de balans tussen kosten en risicosturing te verbeteren. Daarnaast is behoud van onze natuur een groot goed. De kwaliteit van de natuur moet behouden worden en de biodiversiteit vergroot. Het groenbeleid is biodivers, ecologisch en duurzaam. Inwoner en bedrijven worden gestimuleerd om hier ook een bijdrage aan te leveren.

Doelen & activiteiten Overzicht activiteiten Programma 6: Iepenbiere Romte

Voortgang

Toelichting

602 Onderhoudskwaliteit openbare ruimte 602.1 Beheer van kapitaalgoederen Openbare Ruimte optimaliseren om de balans tussen kosten, bedrijfszekerheid en risicosturing te verbeteren. 602.1.1 Verkennend onderzoek voor de haalbaarheid van assetmanagement van kapitaalgoederen. G

Assetmanagement is onlosmakelijk verbonden met het beleid op kapitaalgoederenbeheer. In 2026 wordt er nieuw beleidsplan kapitaalgoederen aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. De keuze over de vorm van assetmanagement wordt in dit plan meegenomen.

603 Duurzame inrichting openbare ruimte 603.1 Bevorderen van de biodiversiteit binnen de openbare ruimte. 603.1.1 Uitwerken van een paragraaf ‘biodiversiteit’ in de beleidsplannen Openbare Ruimte. G

Een paragraaf biodiversiteit wordt opgenomen in het groenstructuurplan. In een presentatie aan de raad is hier in november '24 een korte toelichting op gegeven. Afronding eerste helft 2025. Als vervolg hierop wordt een uitvoeringsplan biodiversiteit opgesteld.

58

Overzicht activiteiten

Voortgang

603.1.2 Het realiseren en stimuleren van maatregelen: delen intensief gazon extensief beheren, bloembollen aanplanten, geveltuinen aanleggen, extra inheemse bomen aanplanten, vogelbosjes aanleggen en inzaaien bloemenweides binnen de bebouwde kom

Toelichting Bloemenweides In mei 2024 is er een omvormingsactie uitgevoerd om gazonvakken in te zaaien met bloemen-/kruidenmengsels. Dit sluit aan bij Motie vreemd: Kleur en Fleur in centrum gebieden. Ter plaatse van de betreffende locaties zijn bordjes geplaatst met een toelichting. Het inzaaien met bloemen/kruidenmengsels is een jaarlijks terugkerende maatregel. In te zaaien locaties kunnen variëren.

G

Bloembollen Op een 6-tal locaties verspreid in de gemeente zijn totaal ruim 700 m2 bloembollen aangeplant in gazonvakken. Het resultaat hiervan wordt zichtbaar in voorjaar 2025. Inheemse bomen Bij nieuwe aanplant is hoofdzakelijk gekozen om inheemse soorten toe te passen. Voorbeeld is Boomfeestdag ’24. Het toepassen van meer inheems plantmateriaal zal geborgd worden in het groenstructuurplan.

604 Verkeer/mobiliteit 604.1 Het creëren van veilige en duurzame bereikbaarheid voor alle relevante mobiliteitsvormen. 604.1.1 Opstellen mobiliteitsplan (GMP) in 2023 en een uitvoeringsprogramma Verkeer en Mobiliteit..

G

604.1.2 Inhaalslag realiseren op het onderhoud van openbare ruimte om de toegankelijkheid en veiligheid te verbeteren.

Met het doorvoeren van wijzigingen naar aanleiding van de zienswijzen is het GMP nu gereed om definitief te worden vastgesteld. Op grond van artikel 3.4 Omgevingswet is het college bevoegd voor het vaststellen van programma’s. Echter heeft de gemeenteraad op 4 juni 2024 een werkwijze vastgesteld voor programma’s onder de Omgevingswet. Op basis van deze werkwijze dient het GMP eerst voorgelegd te worden aan de gemeenteraad voor wensen en/of bedenkingen voor het definitief kan worden vastgesteld door het college. In de Raadsvergadering van 25 maart 2025 wordt het GMP voorgelegd aan de raad daarna kan het definitief worden vastgesteld door het college.

O

Er is in 2024 extra inzet geweest om voetpaden te herstraten. Ook in 2025 zal er extra aandacht zijn voor de voetpaden. Er is een quickscan uitgevoerd naar de toegankelijkheid van de looproutes in de openbare ruimte. "Charter for Walking"

G

Aanbesteding voor de route Feanwalden Damwald is geweest, start werk voor 1 april 2025 volgens planning. De haalbaarheid van de aansluiting met de Koarndyk is onderzocht en lijkt voorlopig niet haalbaar in verband met aankoop grond.

604.1.3 Realiseren van een hoofdfietsroute Damwâld – Feanwâlden met aansluiting op de Koarndyk.

59

Overzicht activiteiten

Voortgang

604.1.4 Samen met de Provincie Fryslân zorgdragen voor een plan voor veilige en doeltreffende herinrichting van de N361 Lauwersseewei waarbij zo veel mogelijk koppelkansen worden benut.

O

Toelichting Provincie heeft het werk uitgevoerd. De oversteek Yndyksloane is volgens afspraak uitgevoerd. Het verzilveren van koppelkansen is in deze fase niet gelukt, er zijn wel afspraken.

604.2 De fysieke toegankelijkheid van winkelkernen voor mensen met een beperking één inrichtingsniveau omhoog te brengen. 604.2.1 Startnotitie ontwikkelen met als doel het ‘keurmerk toegankelijkheid’ op minimaal het niveau ‘brons’ te behalen.

O

Binnenkort zal er contact gezocht worden met de stichting ongehinderd om te kijken wat we in de gemeente kunnen om de toegankelijkheid te verbeteren. Toegankelijkheid is als thema opgenomen in het GMP.

604.3 Infrastructuur voor recreatie en toerisme opwaarderen. 604.3.1 Verbreden van fietspaden en omvormen naar beton of asfalt en netwerken op elkaar aansluiten.

604.3.2 Koppelkansen verzilveren die bijdragen aan de haalbaarheid van realisatie vaarroute Âldtsjerk – Rinsumageast - Dokkum

G

Dit is een doorlopend proces. We hebben inmiddels al diverse fietspaden in uitvoering waaronder Rinewal, Melkemawei, Koekoekspad etc. We zullen de komende jaren meer van deze projecten uitvoeren.

G

De kaders van de vaarroute zijn opgenomen in de regiodeal. Er is regelmatig contact met de stichting noordelijke woudroute.

Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp

Riolering

Gemeentelijk rioleringsplan (12-2021)

Meetplan riolering (in ontwikkeling)

Onderhoudskwaliteit openbare ruimte

Beheer- en beleidsplannen wegen, kunstwerken, water, groen, openbare verlichting en riool.

Handboek Inrichting Openbare Ruimte Dantumadiel

Duurzame inrichting openbare ruimte

Biodiversiteitsbeleid (in ontwikkeling)

Verkeer/mobiliteit

60

Beleidsdocumenten per onderwerp

Mobiliteitsvisie “Ferbining” (ANNO) (2020)

Manifest verkeersveiligheid (2015)

Verkeersstructuurplan Dantumadiel (2012)

Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

GR Dokwurk

Instandhouden c.q. realiseren van de vastgestelde onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte.

Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân UA

Het inkopen van energie en het beheer en onderhoud van openbare verlichting en elektrische oplaadinfrastructuur.

61

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting Begroting na wijziging Jaarrekening 2024 2024 2024

Verschil 2024

Baten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit

4

153

4

-150

2.090

2.375

2.149

-226

135

215

195

-20

0

0

0

0

2.229

2.744

2.348

-396

-251

-381

-78

303

601 Beheer openbare ruimte

-6.072

-7.071

-6.404

667

603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen

-1.266

-1.762

-1.615

147

-50

-52

-49

2

Totaal Lasten

-7.640

-9.265

-8.146

1.119

Saldo Baten en Lasten

-5.411

-6.521

-5.798

723

690 Mutaties reserves programma 6

406

773

253

-521

Totaal Onttrekkingen

406

773

253

-521

690 Mutaties reserves programma 6

-176

-176

-176

0

Totaal Stortingen

-176

-176

-176

0

Saldo Onttrekkingen en Stortingen

230

597

76

-521

-5.180

-5.923

-5.721

202

601 Beheer openbare ruimte 603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen 604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen Totaal Baten Lasten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit

604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen

Onttrekkingen

Stortingen

Resultaat

62

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Baten

504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit

Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor de Stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2025. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

-146

I

-4

I

-246

I

Verschillen kleiner dan €50.000

20

I

De sporthal Damwâld zou ook door de gemeente worden ondergebracht bij BV Sport. De Stichting Campus Damwâld heeft zelf zorg gedragen voor de afwikkeling met BV Sport. Daardoor zijn er minder baten maar ook minder lasten op sporthalbeheer.

-57

I

Verschillen kleiner dan €50.000

37

I

Verschillen kleiner dan €50.000

601 Beheer openbare ruimte

Het project baggerwerkzaamheden Dantumadiel 2024 is in het najaar van 2024 aanbesteed. Het werk wordt voor een belangrijk deel in het eerste kwartaal van 2025 uitgevoerd en afgerekend. De bijdrage van Wetterskip Fryslân wordt na afronding van de werkzaamheden (voorjaar 2025) op basis van werkelijke kosten vastgesteld en met het Wetterskip afgerekend. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat.

603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen

63

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen

Verschillen kleiner dan €50.000

Totaal baten

0

I

-396

Lasten

504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit

Stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

146

I

Haalbaarheidsonderzoek verkeersoplossing De Westereen doorgeschoven naar 2025. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.

100

I

Verschillen kleiner dan €50.000

57

I

Zie project baggerwerkzaamheden 2025, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

246

I

Hekkelen: Er zijn stortkosten uit voorgaande jaren verrekend in 2024. Tevens zijn er achterstallige werkzaamheden uitgevoerd met aanvullende stortkosten tot gevolg.

-67

I

De totale apparaatskosten (personeel, diensten en goederen) van de gemeente waren in 2024 EUR 983k lager dan geraamd. Het voordeel bestaat voornamelijk uit niet gemaakte incidentele ICT-kosten.

243

I

601 Beheer openbare ruimte

64

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

De apparaatskosten worden verdeeld over de programma's. De apparaatskosten worden nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Het project bestrijding invasieve exoten wordt uitgevoerd in 2025. De middelen worden gedekt uit de algemene reserve, Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

50

I

Na afrekening van het project Gebiedsontwikkeling Centrale As is er nog geld beschikbaar voor de rafelranden en eventuele herstelwerkzaamheden. De middelen worden gedekt uit de algemene reserve, per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

304

I

De elektriciteitskosten zijn hoger dan begroot. Er heeft nog geen afrekening plaatsgevonden door de OVEF over de elektriciteitskosten van 2024. Hierdoor zit enkel het voorschot in het resultaat verwerkt. Eventueel voor- of nadeel bij de afrekening zal in 2025 worden meegenomen.

-57

I

Verschillen kleiner dan €50.000

-52

I

Minder lasten sporthalbeheer Damwâld. Zie ook baten.

138

I

Het voormalige schoolgebouw De Fontein staat op dit moment leeg. Het is gebouw is verkocht, maar moet nog worden overgedragen. Hierdoor zijn er geen exploitatielasten in de begroting opgenomen, terwijl de lasten tot de overdracht wel doorlopen.

-59

I

70

I

603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen

De totale apparaatskosten (personeel, diensten en goederen) van de gemeente waren in 2024 EUR 983k lager dan geraamd. Het voordeel bestaat voornamelijk uit niet gemaakte incidentele ICT-kosten. De apparaatskosten worden verdeeld over de programma's. De apparaatskosten worden nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

65

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Verschillen kleiner dan €50.000

-2

I

Verschillen kleiner dan €50.000

2

I

604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen

Totaal lasten

1.119

Onttrekkingen aan reserve

Haalbaarheidsonderzoek verkeersoplossing Westereen, zie 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit

-100

I

Gebiedsontwikkeling Centrale AS, zie 601 Beheer openbare ruimte

-304

I

Verschillen kleiner dan €50.000

-117

I

Totaal onttrekkingen aan reserve

-521

Stortingen in reserve

Geen verschillen

Totaal stortingen in reserve

Totaal saldo verschillen

0

0

202

66

Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien Algemiene dekkingsmiddels Waar gaat ‘Algemiene dekkingsmiddels over? Algemiene dekkingsmiddels Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de algemene dekkingsmiddelen in de gemeentelijke begroting apart zichtbaar gemaakt. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: •

Lokale heffingen Dit zijn opbrengsten uit de gemeentelijke belastingen en heffingen en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten voor de WOZ, de heffing en de invordering.

•

Algemene uitkeringen Dit zijn de van het Rijk ontvangen middelen om de gemeentelijke taken uit te voeren. Een deel van dit geld komt uit het Gemeentefonds en wordt uitgekeerd in de vorm van algemene uitkeringen, dit is inclusief de decentralisatie-uitkering “sociaal domein”.

•

Dividend Dit zijn de opbrengsten (dividend) uit de deelnemingen in de BNG.

•

Overige algemene dekkingsmiddelen Dit zijn de overige algemene dekkingsmiddelen waaronder het taakveld treasury en de overige baten en lasten (stelposten).

Mutaties in de reserves Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de mutaties in de algemene- en bestemmingsreserves apart zichtbaar gemaakt in de begroting. De mutaties in de reserves die een relatie hebben met een specifiek programma zijn opgenomen onder het desbetreffende programma zodat per programma een resultaat voor en na bestemming zichtbaar is. Onder algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien vinden rentetoevoegingen plaats aan de algemene reserve en de reserve bouwgrondexploitatie. Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Gemiddelde WOZ waarde

Duizend euro

2024 (voorlopig)

308

379

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In euro’s

2024

923

geen data

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

In euro’s

2024

974

geen data

67

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Gemiddelde WOZ waarde

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen.

CBS

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

COELO

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

COELO

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging Jaarrekening 2024 2024

Verschil 2024

Baten 090 Lokale heffingen

4.650

4.650

4.699

48

091 Algemene uitkering

45.995

47.831

47.854

23

092 Dividend

55

55

83

28

093 Overige algemene dekkingsmiddelen

41

449

626

177

50.741

52.985

53.261

276

090 Lokale heffingen

-173

-173

-313

-140

091 Algemene uitkering

0

0

0

0

092 Dividend

0

0

0

0

093 Overige algemene dekkingsmiddelen

-420

-644

-595

49

Totaal Lasten

-593

-818

-909

-91

Saldo Baten en Lasten

50.148

52.167

52.353

185

Resultaat

50.148

52.167

52.353

185

Totaal Baten Lasten

68

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Baten

090 Lokale heffingen

Verschillen kleiner dan € 50.000

48

I

Het positieve effect van de decembercirculaire 2024 op de algemene uitkering voor 2024

116

I

Verrekening van de algemene uitkering uit eerdere jaren

-93

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

28

I

Hogere renteopbrengsten op schatkistbankieren en de rekeningcourant bij de SVn. De renteopbrengsten schatkistbankieren zijn hoger dan geraamd door het uitstellen van investeringen naar latere jaren. Gevolg is dat er in beperkte mate aanspraak is gemaakt op het saldo bij Schatkistbankieren. Daarnaast waren de rentestanden hoger dan geraamd.

89

S

Verschillen kleiner dan € 50.000

88

I

091 Algemene uitkeringen

092 Dividend

093 Overige algemene dekkingsmiddelen

Totaal baten

276

Lasten

69

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

090 Lokale heffingen

Hogere kosten voor het innen van de onroerendzaakbelasting. Enerzijds zijn er meer kosten gemaakt voor het verwerken van bezwaren tegen de WOZ-waarde. Anderzijds zijn er meer kosten gemaakt doordat er kosten rechtstreeks in rekening zijn gebracht bij Dantumadiel terwijl die onderdeel zijn van de DVO belastingen. Op de DVO belastingen staat hier een voordeel tegenover van EUR 107k (programma overhead).

-118

S

Verschillen kleiner dan € 50.000

-22

I/S

091 Algemene uitkeringen

Geen verschillen

0

Geen verschillen

0

092 Dividend

093 Overige algemene dekkingsmiddelen

Er is geen gebruik gemaakt van de stelpost stijging energielasten.

103

I

Toevoeging aan voorziening dubieuze debiteuren

-56

I

2

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

Totaal lasten

-91

Totaal saldo verschillen

185

70

Overhead Waar gaat Overhead over? Overhead In het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV wordt onder artikel l, tweede lid onder l de definitie overhead nader geduid. In de toelichting van het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV is de definitie voor overhead van Vensters voor Bedrijfsvoering gehanteerd als uitgangspunt voor de definitie van overhead binnen het BBV. De Commissie BBV heeft als taak om duidelijkheid te verschaffen wanneer de toepassing van deze definitie in de praktijk tot vragen leidt. Dit heeft geleid tot een notitie overhead waarin beschreven is wat wel en wat niet onder de overhead valt. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O / HRM. 4. Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC). 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning. 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en Huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning primair proces.

Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Overhead

% van totale lasten

2025

Gemeente Dantumadiel

Nederland

16,2

n.v.t.

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Overhead

Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Eigen begroting

71

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting Begroting na wijziging Jaarrekening 2024 2024 2024

Verschil 2024

Baten 094 Overhead 098 Mutaties reserves overig Totaal Baten

289

180

247

67

0

0

0

0

289

180

247

67

Lasten 094 Overhead

-12.676

-13.769

-12.363

1.405

Totaal Lasten

-12.676

-13.769

-12.363

1.405

Saldo Baten en Lasten

-12.387

-13.589

-12.117

1.472

098 Mutaties reserves overig

2.347

2.592

1.599

-993

Totaal Onttrekkingen

2.347

2.592

1.599

-993

098 Mutaties reserves overig

-165

-288

-288

0

Totaal Stortingen

-165

-288

-288

0

Saldo Onttrekkingen en Stortingen

2.181

2.304

1.311

-993

-10.206

-11.285

-10.806

479

Onttrekkingen

Stortingen

Resultaat

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Baten

094 Overhead

Totaal baten

Opbrengst in verband met het overhevelen van de voorziening verlofsparen van Noardeast Fryslân naar Dantumadiel. Opbrengst was niet geraamd. Aan de lasten kant staat de storting in de voorziening verlofsparen.

76

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

-9

I

67

72

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Lasten

094 Overhead

De totale apparaatskosten (personeel, diensten en goederen) van de gemeente waren in 2024 EUR 983k lager dan geraamd. Het voordeel bestaat voornamelijk uit niet gemaakte incidentele ICT-kosten die gefinancierd worden vanuit de Algemene reserve (programma Overhead). Deze kosten en bijbehorende onttrekkingen aan de Alegemene reserve worden doorgeschoven.

1.119

I

Storting in voorziening verlofsparen. Last was niet geraamd. Aan de baten kant staat de opbrengst van deze middelen als ontvangst van Noardeast Fryslân in verband met het overhevelen van de voorziening verlofsparen.

-73

I

Er zit per saldo een voordeel op de doorbelaste kosten vanuit de DVO Belastingen, Salarisadministratie, Gegevensbescherming en de overige kosten vanuit de DVO.

86

S

Betreft vrijval van de voorziening Ontvlechting in de samenwerking met Noardeast Fryslân.

266

I

Er zijn geen (implementatie)kosten gemaakt voor de projecten E-Depot en Recordmanagement.

150

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

-143

I

De apparaatskosten worden verdeeld over de programma's. De apparaatskosten worden nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Totaal lasten

1.405

Onttrekkingen aan reserve

De kosten voor opbouw (en ontvlechting) zijn geboekt op het Programma opbouw Dantumadiel. De kosten

-136

I

73

Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

zijn gedekt vanuit de Algemene reserve onder programma 1.

Er zijn vrijwel geen kosten gemaakt voor de projecten E-depot en Recordmanagement. Project (met bijbehorende kosten) en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2025.

-149

I

Er zijn geen kosten gemaakt voor digitalisering in zijn algemeenheid. Project (met bijbehorende kosten) en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2025.

-150

I

Er zijn geen kosten gemaakt voor de digitale dienstverlening sociaal domein. Project (met bijbehorende kosten) en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2025.

-150

I

Er is geen gebruik gemaakt van het extra budget voor opleiden van personeel. Er heeft derhalve geen onttrekking plaatsgevonden vanuit de Algemene reserve.

-320

I

Verschillen kleiner dan € 50.000

-88

I

Totaal onttrekkingen aan reserve

-993

Stortingen in reserve

Geen verschillen

Totaal stortingen in reserve

Totaal saldo verschillen

0

0

479

74

Heffing VPB Waar gaat Heffing VPB over? Heffing VPB Voor een zeer groot aantal activiteiten van de gemeente Dantumadiel geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria en dat deze niet belasting- en aangifteplichtig zijn voor de VPB. Er is ofwel sprake van het aanbieden van een “collectief goed” (geen deelname economische verkeer), “normaal vermogensbeheer” of van “structureel verlieslatende activiteiten”. De gemeente doet alleen aangifte voor haar belaste activiteiten in het kader van de verkoop afvalstromen en het grondbedrijf. Het aan deze activiteiten toe te rekenen vermogen wordt gewaardeerd op de fiscale openingsbalans. Het te betalen bedrag aan VPB op het resultaat behaald met de grondexploitaties is op korte termijn beperkt, tenzij een enorm herstel in de vastgoedmarkt optreedt. Daarom is ervoor gekozen het te betalen bedrag aan VPB als PM-post te oormerken en alleen de externe kosten die gemoeid zijn met het verplichte aangifteproces te begroten.

Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Primitieve begroting 2024

Begroting na wijziging 2024

Jaarrekening 2024

Verschil 2024

095 Heffing VPB

-12

-12

0

12

Totaal Lasten

-12

-12

0

12

Saldo Baten en Lasten

-12

-12

0

12

Resultaat

-12

-12

0

12

Lasten

Toelichting op de verschillen Bedragen x € 1.000 Onderdeel

Omschrijving

Verschil 2024

Incidenteel (I) / Structureel (S)

Lasten

095 Heffing VPB

Verschillen kleiner dan € 50.000

12

Totaal lasten

12

Totaal saldo verschillen

12

I

75

Onvoorzien Waar gaat Onvoorzien over? Onvoorzien Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de gereserveerde middelen voor structureel onvoorzien apart zichtbaar gemaakt in de begroting.

Overzicht baten en lasten Er zijn in 2024 geen baten en lasten geraamd en geboekt op Onvoorzien.

76

Overzicht Activiteiten Overzicht activiteiten

Voortgang

Programma 1: Ynwenner en Bestjoer 101 Dienstverlening 101.1 De dienstverlening op het zelfde niveau behouden ondanks ontvlechting 101.1.1 Klant in Focus Tool gebruiken om de klanttevredenheid voor en na ontvlechting te meten.

R

101.1.2 Één loket aanbieden voor dienstverlening richting inwoners en ondernemers voor afhandeling van het grootste gedeelte van de vragen.

O

101.1.3 Voor elke inwoner en ondernemer een passend kanaal aanbieden om contact te zoeken met de gemeente (digitaal of fysiek).

O

101.2 Aantrekkelijk werkgever worden in de nieuwe organisatie 101.2.1 Traineeships bieden en talent tot bloei laten komen.

G

101.2.2 Secundaire arbeidsvoorwaarden aantrekkelijk maken.

G

101.2.3 Enthousiasmeren van studenten van de diverse scholen (LBO, MBO, HBO) in de regio.

G

101.2.4 Rol voor hogescholen bieden in de opbouw van de organisatie.

G

101.2.5 Een werkomgeving creëren waarin werknemers zich kunnen ontplooien.

G

102 Veilige woon en leefomgeving 102.1 Veilige woon- en leefomgeving versterken 102.1.1 Project veilig buitengebied uitvoering geven (gericht op ondermijning)

R

102.1.2 Project bedrijventerreinen (gericht op ondermijning)

R

102.1.3 Biboscan uitvoering geven.

R

102.1.4 Signaaltafel bijeenkomsten uitvoering geven.

O

102.1.5 Meerjarige visie ontwikkelen op inzet en prioritering toezichthouders publiek domein.

R

102.1.6 Voorkomen jeugdoverlast door inzet jeugdboa en stakeholders.

O

103 Krachtig en eigentijds bestuur 103.1 Burgerparticipatie faciliteren waar nodig en te handelen vanuit de ja mits houding 103.1.1 Proces voor participatie verbeteren door duidelijke kaders vast te leggen.

O

103.1.2 Memo Contactmomenten in de praktijk brengen.

O

104 Gezond financieel beleid voor de lange termijn 104.1 Robuuste financiële positie behouden zowel incidenteel als structureel 104.1.1 Lange termijn visie opstellen financiële situatie.

G

104.1.2 Beheersbaar houden van de exploitatiekosten van de organisatie te benchmarken aan de huidige kosten van de centrumregeling.

G

104.1.3 Meetbaar maken in samenwerking met financiën (dashboard)

G

Programma 2: Mienskip 201 Sociale verbondenheid 201.1 Sociale samenhang behouden en waar nodig en mogelijk versterken. 201.1.1 Ondersteunen en versterken van initiatieven uit de lokale samenleving.

G

201.1.2 DOM’s doorontwikkelen naar structurele werkwijze (dorpsbudgetten).

O

201.1.3 Onderzoeken hoe we jongeren kunnen betrekken bij gemeentelijke beslissingen.

G

201.1.4 Implementeren van het nieuwe welzijnsbeleid.

O

202 Voorzieningenniveau 202.1 De maatschappelijke voorzieningen in de dorpskernen toekomstbestendig, betaalbaar en bereikbaar te maken en waar nodig te verbeteren. 202.1.1 Onze sportaccommodaties toekomstbestendig maken (o,a. vervangen in Feanwalden).

G

77

Overzicht activiteiten

Voortgang

202.1.2 Verenigingen en dorpshuizen ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun accommodaties.

G

202.1.3 Meer ruimte bieden voor uitdagende speel- en sportvoorzieningen en bewegen in de openbare ruimte.

G

202.1.4 Het IHP doorontwikkelen en uitvoering geven aan de planning.

G

202.1.5 Actieve financiële inspanning voor financiering brede school in Feanwalden.

G

202.1.6 Volgens ANNO voorstel pilots met bloeizones in de dorpen ontwikkelen.

R

203 Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) 203.2 Onze jongeren meer en structureler de kans bieden om hun talenten volledig te ontwikkelen 203.2.1 Faciliteren en stimuleren van projecten gericht op talentontwikkeling ( zoals het project bouwen aan ambitie).

G

203.2.2 Uitvoering geven, evalueren en doorontwikkelen van het ‘Project tiid foar aksje, waai mar mei’ en project Maatschappelijke Diensttijd.

G

203 Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) 203.1 In 2025 is het aanbod van culturele activiteiten in Dantumadiel met 10% toegenomen t.o.v. 2022 203.1.1 Aanjaagregeling Cultuur beter onder de aandacht van de inwoners brengen.

G

203.1.2 Culturele mogelijkheden, zowel actief als passief, voor jongeren vergroten en beter faciliteren ( poppodium, festival, jeugdtheater)

G

203.1.3 Volwassenfonds sport en cultuur promoten (is nu een pilot, zo mogelijk permanent maken).

G

203.1.4 In het kader van preventie sport- en cultuuractiviteiten aanbieden aan jongeren (buurtsporcoaches en jongerenwerkers).

G

203.1.5 It organisearjen fan in Fryske wike mei de Anno-gemeenten.

G

203.1.6 It organisearjen fan in jierliks werkomkommende aktiviteit yn it basisûnderwiis oangeande it Frysk.

G

Programma 3: Soarch en Wolwêzen 301 Langer leven in goede gezondheid 301.1 Zelfredzaamheid vergroten van onze zorgbehoeftige inwoners. 301.1.1 Ontwikkelen vrijwilligersvervoer

G

301.1.2 Implementatie nieuw welzijnsbeleid (inclusief jongerenwerk) met doarpsomtinkers en doarpsmoetingsplakken.

O

301.1.3 Jeugdhulp op scholen verder uitbreiden.

G

301.1.4 Inzetten van het gezinsplan bij jeugdhulp

O

301.1.5 Meer bewustwording creëren laaggeletterdheid binnen onze organisatie.

G

301.1.6 Extra inzet op (digi)taalvaardigheid via bibliotheken.

G

301.2 Aantoonbare verschuiving realiseren van duurdere zorgtrajecten naar goedkopere vormen van zorg. 301.2.1 Fraude in WMO en Jeugd actiever bestrijden.

O

301.2.2 Opvoedingsondersteuning toegankelijker en laagdrempeliger aanbieden

G

301.2.3 Extra inzet op gezonde levensstijl voor volwassenen.

G

301.2.4 Vrijetijdsbesteding aanbieden aan jongeren als preventie door middel van sport en cultuur (buurtsportcoaches en jongerenwerkers). + preventieakkoord.

G

302 Meer maatschappelijke participatie 302.1 Streven naar een samenleving waarbij iedereen kan participeren ondanks hun financiële positie. Dit willen we bereiken door het vaststellen van het actieplan armoede- en schuldenbeleid waarin we concrete acties opnemen om dit doel te bereiken. 302.1.1 Uitvoeren van de acties in het actieplan armoede- en schuldenbeleid, waaronder project Energiearmoede ook een plaats heeft.

G

78

Overzicht activiteiten

Voortgang

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje 402 Verbeteren detailhandel en structuur 402.1 Vergroten van ondernemerstevredenheid 402.1.1 Conform Convenant Bedrijventerreinen bedrijfskavels aanbieden.

O

402.1.2 Betrekken ondernemers bij bereikbaarheid: onderzoek naar nieuwe westelijke Ontsluitingsweg Westereen.

O

402.1.3 Afronden detailhandelsvisie.

G

402.1.4 In 2025 onderzoek uitvoeren naar behoefte zondagsopenstelling

G

403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid 403.1 De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 - 2025. 403.1.1 Inzet van het Project meedoen via Dokwurk.

G

403.1.2 Als gemeente meer regie houden door de inzet van een accounthouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding.

G

403.1.3 Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren in samenwerking met Wurkstart.

G

403.1.4 De positie van Dokwurk verstevigen door nog beter in te spelen op de lokale economie en huidige arbeidsmarkt.

G

403.2 Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. 403.2.1 Doorontwikkeling van wurkstart (leven lang leren).

G

403.3 Koppeling maken tussen uitdagingen op de arbeidsmarkt en duurzaamheid. 403.3.1 Projecten stimuleren vanuit de gemeente die zich richten op duurzaamheid, innovatie en arbeidsmarkt.

G

404 Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven 404.1 Groei van de gastvrijheidssector 404.1.1 Eeltsjemar toeristisch ontwikkelen.