Programmabegroting 2026 - 2029

Daarnaast is er (ook niet-vrijwillige) ondersteuning door onze Wijk GGz-er voor inwoners met onbegrepen en verward gedrag en kunnen melders/naasten met zorgen over een andere inwoner terecht bij het meldpunt Zorgwekkend Gedrag. Een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet en versterking van bestaanszekerheid De Kempengemeenten werken samen met KempenPlus aan een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet, waarin inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt effectief worden ondersteund richting zo regulier mogelijk werk, en waar nodig tijdelijk worden voorzien van inkomensondersteuning. Door landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen zoals de afname van de SW-populatie en de herziening van de Participatiewet is het noodzakelijk de huidige inrichting van KempenPlus te optimaliseren. In dit kader is in gezamenlijkheid een toekomstverkenning uitgevoerd, gevolgd door een verdiepend onderzoek naar zowel de interne organisatie van KempenPlus als de doelmatige en integrale uitvoering van inkomensondersteuning, participatie, inburgering en beschut werk. Dit onderzoek is in maart 2025 opgeleverd. De aanbevelingen uit dit onderzoek vormen het uitgangspunt voor verdere doorontwikkeling. Er wordt gewerkt aan een

gezamenlijke visie en strategie, met bijbehorende aanpassingen in begrotingssystematiek en bijdragebesluit, waarmee de uitvoeringsstructuur beter aansluit op de veranderende context. In 2025 is daarnaast een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van de basisbaan als vorm van duurzaam en betaald werk voor inwoners die geen passende kansen vinden op de reguliere arbeidsmarkt. Hiermee is onderzocht in hoeverre dit instrument een bijdrage kan leveren aan een inclusieve en robuuste arbeidsmarktbenadering binnen de regio. De uitkomsten van dit onderzoek zouden van invloed kunnen zijn op beleid vanaf 2026.

Geldzorgen We blijven ons richten op preventie en het vroegtijdig signaleren van geldzorgen. Die aanpak is nog steeds belangrijk. Landelijk is er steeds meer aandacht voor bestaanszekerheid: het hebben van genoeg inkomen, werk en mee kunnen doen in de samenleving. We weten steeds beter wat geldzorgen met mensen doen. Langdurige stress door financiële problemen heeft grote gevolgen. Daarom hebben we voor deze nieuwe kadernota goed gekeken naar wat er al goed gaat en wat beter kan. Dit hebben we gedaan samen met inwoners en partners. In de Kempen is er al veel hulp beschikbaar. Toch weten veel mensen dit nog niet te vinden. Daarom willen we inwoners eerder bereiken en zorgen dat zij de hulp beter weten te gebruiken. Zo kunnen ook mensen met een laag inkomen meedoen aan activiteiten, zoals sport of een dagje uit.

Mutaties meerjarenraming 2026-2029 ten opzichte van programmabegroting 2025

Leefgeld Oekraïners De regeling Leefgeld Oekraïners is geldig tot 4 maart 2026. In de loop van 2025 komt er meer

Bestaand beleid BB15 Verdeelsleutel KempenPlus (€ 390.800 V, aflopend naar € 223.900 V) KempenPlus werkt aan een efficiëntieslag in de bedrijfsvoering op basis van de toekomstverkenning en het rapport Berenschot. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd over een nieuwe verdeelsleutel voor de bijdrage van de bedrijfsvoering kosten. Deze nieuwe verdeelsleutel levert een voordeel op voor de gemeente Bergeijk en is in afwachting van definitieve besluitvorming meegenomen in de PPN.

duidelijkheid of de tijdelijke bescherming wordt verlengd.

BB16 Bijstelling programmakosten KempenPlus (€ 85.800 N, oplopend tot € 310.800 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 42.900 V oplopend tot € 155.400 V) BUIG De hogere lasten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste is er een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden, wat leidt tot een grotere financiële belasting. Daarnaast speelt het gebruik van Loonkostensubsidie (verder: ‘LKS’) en/of een beschutte werk indicatie een rol. Deze maatregelen zijn bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. Hoewel deze maatregelen positieve effecten hebben, brengen zij ook extra kosten met zich mee. Daarnaast is een ook toename te zien van het wettelijk minimumloon, waardoor de uitkeringen ook meestijgen.

48

Bijzondere bijstand Voor de leenbijstand worden € 36.000 extra lasten verwacht, voor de Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering (CAZ) € 3.000 lasten minder. De beleidsregels Bijzondere Bijstand zijn door alle 5 colleges vastgesteld en per 1 maart 2024 ingegaan. De belangrijkste wijzigingen betroffen het herschrijven en leesbaar maken van de regeling, de hoogte van de bijdrage inrichtingskosten en de vergoeding van reiskosten voor deelname aan verplichte inburgeringsactiviteiten. De financiële consequenties van de nieuwe beleidsregels zijn beperkt. Participatieregeling 18+ De beleidsregels voor de participatieregeling 18+ zijn per 1 januari 2024 verruimd om ervoor te zorgen dat de inwoner meer bestedingsvrijheid krijgt en hiermee het meedoen in de samenleving voor inwoners met een laag inkomen wordt bevorderd. De gemeenten hebben deze regeling zelf nog extra gepromoot in bijvoorbeeld kranten. Zodat dit onder de bewoners meer onder de aandacht kwam.

Participatie Er zijn meer cliënten die intensieve begeleiding en trajecten nodig hebben om richting werk of onderwijs te bewegen, vooral jongeren en statushouders met taalachterstanden. Daarnaast leiden wetswijzigingen en de nieuwe

Bedragen x € 1.000 (+ voordeel, -/- nadeel)

inburgeringsverplichtingen tot hogere kosten voor ondersteuning, voorzieningen en coaching. Ook wordt verwacht dat meer gebruik wordt gemaakt van re-integratievoorzieningen zoals job coaching en werkplekaanpassingen. Deze ontwikkelingen zorgen samen voor een stijging van de participatielasten.

2026

2027

2028

2029

Participatiewet Loonkostensubsidie Beschut Werk Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW)

-25 -170 -45 27

-25 -170 -45 27

-25 -170 -45 27

-25 -170 -45 27

Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Leefgeld Oekraïners Bijzondere bijstand Participatieregeling 18+ Participatiebudget Totaal

-33

-33

-33

-33

225 -36 3 -32 -86

-36 3 -32 -311

-36 3 -32 -311

-36 3 -32 -311

Tabel 13 Bijstellingen Programmakosten KempenPlus

BB17 Bijstelling kosten Maatschappelijke Dienstverlening (€ 1.168.000 N in 2026, 2027 en verder € 976.000 N; dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 584.000 V in 2026, 2027 en verder € 488.000 V) De kosten van Maatschappelijke Dienstverlening (MD) nemen fors toe in deze PPN. Er zal een analyse plaatsvinden om na te gaan waarom deze kostenstijging plaatsvindt en in hoeverre deze met het akkoord tussen VNG en Rijk gecompenseerd wordt. WMO begeleiding De toename in kosten is structureel, doordat de vergrijzing doorzet, complexere zorgvragen vaker voorkomen (inwoners met meervoudige problematiek doen vaker een beroep op de WMO, wat intensievere en duurdere vormen van ondersteuning vereist) en beleidswijzigingen, zoals de verschuiving van zorg naar de WMO ook door zal zetten. WMO dagbesteding De kosten lopen op door complexiteit van problematiek en intensiever zorggebruik. WMO hulp bij huishouden Gezien de huidige trends (vergrijzing, langer thuis blijven wonen) en beleidsontwikkelingen (uitstel

49

invoering inkomensafhankelijke bijdrage) is het aannemelijk dat de vraag naar hulp bij het huishouden verder zal toenemen. Vervoersvoorzieningen Gezien de grotere vraag naar vervoersvoorzieningen en de toename in kosten van deze voorzieningen wordt er structureel bijgeraamd. Woonvoorzieningen Het aantal woningaanpassingen stijgt mede doordat senioren langer thuis blijven wonen en niet kunnen doorstromen naar een passend huis. Daarnaast worden woningaanpassingen steeds duurder. Jeugdhulp Begeleiding en Behandeling Het ligt niet in de lijn der verwachtingen dat de kosten voor Jeugdhulp Begeleiding en Behandeling de komende periode zullen afnemen. Vandaar dat de lasten meerjarig worden verwerkt met indexering op kosten (5,71%) en volume (5,2%). Eind dit jaar is er vaststelling van het nieuwe meerjarig beleidskader Jeugdhulp. Begrenzing is een thema dat in dit kader wordt uitgewerkt. Daarnaast is er hopelijk vanuit het Rijk ingezet op de inperking van de jeugdwet als onderdeel van de Hervormingsagenda. Het is nu nog niet aannemelijk dat de lasten dalen, uitgangspositie is het huidige kostenniveau te handhaven.

Bedragen x € 1.000 (+ voordeel, -/- nadeel)

WMO maatwerkvoorzieningen WMO huishoudelijke hulp WMO begeleiding WMO dagbesteding PGB WMO Inkomensregelingen Jeugdhulp begeleiding - behandeling - dagbesteding - zonder verblijf Jeugdhulp pleegzorg - gezinsgericht - met verblijf Jeugdhulp GGZ - crisis - LTA - gesloten plaatsing Veilig thuis Totaal Dekking stelpost loon-prijs Per saldo bij te stellen

2026

2027

2028

2029

20 8 -235 -140 -70 10 -815 25 40 -11 -1.168 584 -584

20 198 -235 -140 -70 12 -815 25 40 -11 -976 488 -488

20 198 -235 -140 -70 12 -815 25 40 -11 -976 488 -488

20 198 -235 -140 -70 12 -815 25 40 -11 -976 488 -488

Tabel 14 Bijstellingen MD onderverdeeld naar onderwerp

BB19 Regionaal project Storm (€ 10.300 N, oplopend tot € 20.600 N) In 2024 is de gemeente in de regio in samenwerking met het voortgezet onderwijs, de GGD en GGzE gestart met het programma ‘STORM’. Het doel is de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren en depressie en suïcide voorkomen. De eerste resultaten laten een positief effect zien ten aanzien van de verwachte aantallen jongeren die direct een doorverwijzing kregen voor hulp vanuit de GGZ en het aantal jongeren dat deelneemt aan de op volle kracht training. Het project is gericht op collectieve inzet van preventie in samenwerking met het onderwijs en draagt daarmee bij aan de pijlers van de hervormingsagenda jeugdhulp. BB24 Coördinator Kempenbranie (€ 16.000 N vanaf 2027) In maart 2024 is vanuit de Kempengemeenten de vacature voor coördinator Kempenbranie uitgezet. Deze is in eerste instantie tijdelijk ingevuld, met de insteek om hiervan een structurele functie te maken. Om de overgang van tijdelijke inhuur naar structurele invulling goed te laten verlopen, heeft er een evaluatie plaatsgevonden waaruit blijkt dat structurele inzet noodzakelijk is. De kosten voor 2026 kunnen gedekt worden uit de SPUK GALA. Vanaf 2027 zullen de lasten structureel opgenomen moeten worden in de begroting.

BB25 Beleidskader maatschappelijke ondersteuning (€ 40.000 N) Het beleidskader maatschappelijke ondersteuning loopt van 2019 tot 2022 en dient te worden vernieuwd. Hiervoor wordt een extern adviesbureau ingezet om dit mee te begeleiden en hierin te adviseren. BB39 Bijstelling effect nieuwe verdeelsleutel KempenPlus (€ 106.000 N, oplopend naar € 150.000 N) In de PPN is een eerste bijstelling opgenomen als gevolg van de nieuw in te voeren verdeelsleutel bij KempenPlus vanaf het jaar 2026. Gedurende de zomerperiode heeft een nadere uitwerking 50

plaatsgevonden voor de verdeling van diverse kosten. Dit heeft een nadelig effect en opzichte van het eerder ingerekende voordeel van BB15 op pagina 48/49. Bij de begroting wordt dit nu bijgesteld. BB40 Bijstelling subsidieparagraaf (€ 120.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijs € 120.000 V vanaf 2027) Op basis van de nieuwe aanvragen voor subsidies worden de geraamde subsidies bijgesteld. Omdat de stelpost loon- en prijscompensatie volledig benut is voor het jaar 2026, komen de kosten in dit jaar ten laste van het saldo. BB54 Jeugdbescherming (€ 50.000 N) Op basis van de laatste rapportage van MD zullen de kosten met betrekking tot jeugdbescherming structureel stijgen. Dit komt door een toename van het aantal cliënten en het aantal voorzieningen, wat past binnen de landelijke trend om minder kinderen extern te plaatsen maar wel de veiligheid thuis te bieden in het gedwongen kader. Deze stijging wordt meegenomen in onze begroting, bovenop de eerdere wijziging zoals meegenomen bij de PPN onder nummer BB17. BB55 Programmakosten KempenPlus (€ 127.000 N, aflopend naar € 62.000 N) Op basis van de laatste rapportage van KempenPlus zullen de programmakosten stijgen. Deze stijging wordt meegenomen in onze begroting, bovenop de eerdere wijziging zoals meegenomen bij de PPN.

BB56 Inkomsten BUIG (€ 328.000 V) Als gemeenten ontvangen we middelen van het Rijk voor de kosten die we maken in het kader van de BUIG. De inkomsten zijn het afgelopen jaar gestegen, waarbij de verwachting is dat dit in de toekomst ook zal blijven. Daarom worden de inkomsten met betrekking tot de BUIG structureel bijgesteld in de begroting. Deze inkomsten houden verband met een deel van de programmakosten van KempenPlus zoals opgenomen onder BB16 en BB55.

Nieuw beleid NB11 Onderzoek basisbaan in Bergeijk (PM) In 2025 wordt er een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid van een basisbaan voor de gemeente Bergeijk. Dit onderzoek wordt intern opgepakt en resulteert in een advies over de kansen voor een succesvolle basisbaan in de gemeente. De uitkomsten van dit onderzoek zullen aan de raad worden voorgelegd.

NB12 Meerjarenbeleidskader Jeugdhulp in de Kempen 2026-2029 (PM) Het meerjarenbeleidskader jeugdhulp in de Kempen 2026-2029 is op dit moment in ontwikkeling en wordt eind 2025 ter besluitvorming aangeboden. De thema's die in dit kader zullen worden verwerkt hebben betrekking op preventief werken, normaliseren, regie voeren en werken met en voor veiligheid. Het financiële kader is op dit moment nog niet inzichtelijk.

Ontwikkelingen en trends

WMO-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Op dit moment betaalt elke client het abonnementstarief (€21 per maand, ongeacht inkomen). Met de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage wordt de hoogte van de eigen bijdrage bij sommige maatwerkvoorzieningen afhankelijk van het inkomen. De invoering was voorzien op 1 januari 2027, echter is het wetsvoorstel controversieel verklaard en wordt niet verder behandeld door het kabinet.

Doordecentralisatie Beschermd Wonen Gemeente Bergeijk is vanuit de WMO verantwoordelijk voor begeleiding en ondersteuning voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Hieronder valt ook Beschermd Wonen. Momenteel is Eindhoven als centrumgemeente (financieel) verantwoordelijk voor het organiseren van beschermd wonen voor de hele regio. Het Rijk is voornemens dit de decentraliseren, waarbij inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk onderdeel uitmaken van de samenleving. Echter is deze transitie al meerdere malen uitgesteld en wordt de besluitvorming van het Rijk hieromtrent afgewacht. Inkomensafhankelijke bijdrage WMO Om de houdbaarheid van de WMO te verbeteren heeft het vorige kabinet voorgesteld om voor alle

Cofinanciering Wijk GGz Het project Wijk GGz is op basis van cofinanciering; de Kempengemeenten ontvangen tot en met juni 2027 subsidie van Zonmw voor het project Wijk GGz. Het is nog onduidelijk of gemeenten hierna een structurele bijdrage ontvangen van het Rijk.

Verbonden partijen -

Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus

Wat mag het kosten? Taakveld 6: Sociaal Domein

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Realisatie

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging

2024 23.883 5.402 -18.481 719 247 -18.953

2025 22.968 3.088 -19.880 0 223 -19.657

2026 22.678 3.424 -19.254 0 223 -19.031

2027 22.572 3.424 -19.148 0 223 -18.925

2028 22.646 3.276 -19.370 0 223 -19.147

2029 22.618 3.276 -19.342 0 223 -19.119

Beleidsindicatoren Naam Indicator

Bron

Peiljaar

Banen

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar Jongeren met een delict voor de rechter % 12 t/m 21 jarigen Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar Netto arbeidsparticipatie % netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen Personen met een bijstandsuitkering Aantal per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdreclassering % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners

LISA

2023

708,1

729,7

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS CBS CBS CBS CBS GMSD

2022 2023 2024 2023 2024 2024 2024 2024 2024 2024

1,0% 3,0% 73,8% 1,0% 176,0 156,6 13,1% 0,9% 0,4% 669

1,0% 3,0% 74,2% 1,0% 100,6 159,1 11,5% 0,4% n.b. 570

51

< 25.000

Bergeijk

52

Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. Gezondheidsbeleid Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt uw raad iedere vier jaar een Nota Gemeentelijk Gezondheidsbeleid vast. In 2021 is het Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 door uw raad vastgesteld. Hierin wordt het, voor gemeenten verplichte, preventieve gezondheidsbeleid uitgewerkt voor de gemeente Bergeijk. Het Lokaal Gezondheidsbeleid vormt de kapstok waaraan verschillende activiteiten op het gebied van preventie worden opgehangen. Deze richten zich op diverse doelgroepen, waarbij verschillende (lokale) samenwerkingspartners betrokken zijn. De belangrijkste lopende projecten op het gebied van preventie & gezondheid zijn: Integraal Zorg Akkoord (IZA)- Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Vanaf 2024 wordt het Kempisch Preventieakkoord geïntegreerd in het plan van aanpak voor de Brede SPUK-regeling. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord te kunnen uitvoeren.

In 2025 hebben diverse ketenaanpakken vorm gekregen en in 2026 zetten we samen met onze partners in op duurzame voortgang van deze ketenaanpakken: - Valpreventie; - Kind naar gezond gewicht; - Welzijn op recept; - Kansrijke start; - Overgewicht en obesitas (GLI). #Kempenbranie #Kempenbranie is een project dat zich op weerbaarheid en kwetsbaarheid van onze jongeren richt. Bergeijk blijft hierin investeren om zo samen met onze partners, zoals o.a. de VO scholen, de GGD en Novadic Kentron het normaliseren van drugsgebruik tegen te gaan. Zo draagt het programma Bondgenoten (voorheen Join Us) als onderdeel van Kempenbranie bijvoorbeeld bij aan het welbevinden van jongeren van 12-25 jaar door eenzaamheid aan te pakken. Regioproject ‘Skip die trip’ Het regioproject ‘SKIP’ beoogt op basis van feitelijke cijfers drugsgebruik onder jongvolwassenen te de-normaliseren. Na een periode van organiseren, monitoren en analyseren is het project 53

inmiddels op het punt gekomen dat er daadwerkelijk interventies zijn gelanceerd, zoals de leidraad Drugs & Evenementen en een communicatiecampagne festivalpubliek. Hiernaast lopen o.a. de projecten Kansrijke start, Centering Pregnancy, Nu Niet Zwanger en Goedkoop gezonde voeding in 2026 door. Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving Bodem Met de komst van de Omgevingswet vindt er een bevoegdheidsverschuiving plaats van provincie naar gemeenten. Veel bodemtaken blijven of zijn al basistaken. Dit betekent dat de ODZOB de gemeente hierover moet adviseren. De besluitvorming hierover ligt bij de gemeente. Tot nu toe zijn er voor de nieuwe bevoegdheden geen toezeggingen met betrekking tot financiële compensatie vanuit de provincie of het Rijk. Omdat het per 1 januari 2024 mogelijk werd om leges te gaan heffen voor besluiten op milieubelastende activiteiten hebben wij dit in onze legesverordening opgenomen

Regionaal Meetnet – Luchtkwaliteit & Geluid Samen met een groot aantal gemeenten uit ZuidOost Brabant heeft Bergeijk zich aangesloten bij het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit. Sinds 2020 is het Regionaal Meetnet Lucht en Geluid Zuidoost – Brabant (hierna: Regionaal Meetnet) operationeel. In de regio zijn ca. 50 meetkasten aanwezig die de hoeveelheid fijnstof, stikstofdioxide en ammoniak in de lucht meten. Deze meetkasten zijn geplaatst binnen stedelijk gebied, de luchthaven en in het buitengebied (nabij veehouderijen). In de afgelopen jaren is door het jarenlang meten veel kennis opgedaan over de luchtkwaliteit. Deze meetdata geeft inzicht in de omgevingskwaliteit. Het huidige meetnetproject loopt tot 1 januari 2026. Het Regionaal Meetnet wil het project ook na 2026 voortzetten voor in ieder geval 5 jaar. Naast het blijven meten met een uitgebreider meetnet, zal meer worden ingezet op het ontwikkelen van beleid en de bewustwording bij betrokkenen. Er is één meetkast in Bergeijk aan de Dorpsstraat in Riethoven geplaatst. In het vervolg van het project is het voornemen om nog één of twee extra meetboxen in de gemeente te plaatsen. Via de website van het RIVM1 wordt alle data gepubliceerd.

Door middel van nieuwsbrieven wordt de gemeente door de Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant vier maal per jaar geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen op het gebied van luchtkwaliteit en geluidniveaus in de leefomgeving van Zuidoost-Brabant. Transitie duurzame veehouderij De provincie Noord-Brabant werkt al jaren aan het versnellen van verduurzaming en innovatie in de veehouderij. Emissiearme stallen moeten leiden tot minder stikstofuitstoot. Uit uitspraken van de Raad van State en onderzoeksrapporten volgt dat onzeker is of emissiearme stallen doen wat zij beloven. Er is veel onduidelijkheid omtrent dit onderwerp, hetgeen invloed heeft op de vergunningverlening aan agrarische bedrijven. Stikstofplannen Rijksoverheid Landelijke regelingen reduceren stikstofemissies. Om de stikstofemissies te verlagen zijn er landelijk maatregelen per sector bepaald om bij te dragen aan deze afname. Dit is opgesplitst naar de sectoren landbouw, industrie, bouw, verkeer en vervoer, natuurverbetering en de consument. Ook worden er maatregelen per gebied genomen, ieder gebied is immers anders. Specifiek voor de landbouw zijn er enkele landelijke regelingen voor veehouders om de stikstofemissie te verlagen. Enkele ondernemers uit Bergeijk hebben ervoor gekozen deel te nemen aan de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv), waarvan de uitwerking ook in 2026 nog loopt.

Voor agrariërs die willen bijdragen aan het verminderen van stikstofneerslag op overbelaste Natura 20001 https://samenmeten.rivm.nl

54

gebieden zijn er de Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (Sbv) en de Landelijke verplaatsingsregeling veehouderijen met piekbelasting (Lvvp). Bij de diverse regelingen heeft de gemeente onder andere een rol bij het intrekken of wijzigen van vergunningen en het ruimtelijk vastleggen van het wijzigen van activiteiten. Geluidsanering woningen gemeente Bergeijk Doel van het geluidsaneringsproject is geluidwerende gevelmaatregelen te treffen om overlast van verkeersgeluiden in woningen tegen te gaan. De ODZOB voert dit project voor de gemeente uit. De advieskosten van de ODZOB worden uit ontvangen subsidie betaald. Vanwege de grootte van het project is het opgeknipt in drie (3) deelprojecten. Voor het eerste deelproject is het saneringsprogramma gereed. Uit dit programma komt naar voren dat woningen in aanmerking komen voor een onderzoek naar eventuele geluidwerende gevelmaatregelen. Eigenaren van woningen die in aanmerking komen voor deze geluidwerende gevelmaatregelen zijn uitgenodigd om deel te nemen aan dit project. De aanmelders die meedoen op vrijwillige basis, zijn in de zomer 2023 door de ODZOB voor een woninginventarisatie bezocht. De kosten voor het aanbrengen van geluidwerende gevelmaatregelen zijn volledig gesubsidieerd, tenzij er sprake is van achterstallig onderhoud aan de woning.

In Q3 en Q4 van 2025 zullen bij de woningen die daarvoor in aanmerking komen en akkoord zijn gegaan met het voorstel de gevelmaatregelen worden aangebracht door de aannemer (circa 20 woningen). Eind december 2025 zal dit deelproject naar verwachting worden afgerond. Deelproject 2 kan daarna opgestart worden. Geluidsoverlast vliegtuigen Eindhoven Airport – Klankbordgroep Riethoven/Walik Een aantal bezorgde inwoners heeft zich in het verleden gemeld betreffende de geluidsoverlast van vertrekkend- en aankomend vliegverkeer vanuit Eindhoven Airport voor inwoners van, met name, Riethoven en Walik. Bergeijk blijft betrokken bij deze groep inwoners en blijft in nauw contact met de betrokkenen van het vliegveld door middel van het Luchthaven Eindhoven Overleg (verder: ‘LEO’). We blijven open staan voor nieuwe oplossingen en methodes om de geluidsoverlast te beperken.

Grondstoffen De Kempengemeenten willen meer grondstoffen uit hun afval gaan halen. Hiervoor hebben de gemeenteraden van de vijf Kempengemeenten in 2019 de Kadernota Grondstoffen vastgesteld. Hierin staan de doelstellingen en de koers van de samenwerkende Kempengemeenten wanneer het gaat om afval, of liever gezegd, om grondstoffen. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid. Zwerfafval Inwoners helpen graag mee hun leefomgeving schoon te houden. In 2023 is de Single-Use Plastic (SUP-richtlijn) in werking getreden: Producenten zijn verantwoordelijk voor het vergoeden van kosten voor opruimen, transport en verwerking van plastic producten in het zwerfafval. Voor de kosten die gemeenten maken krijgt ze een SUPvergoeding, welke achteraf wordt uitgekeerd. Met deze vergoeding ondersteunen wij de zwerfafvalpakkers. Programmaplan duurzaamheid en klimaat (inclusief uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY Bergeijk heeft het streven om in 2030 energieneutraal te zijn. De gemeente zet zich in voor het reduceren van de CO2-uitstoot door besparing, verduurzaming, en slimme oplossingen. In het Programmaplan BErgeijkENERGY is deze ambitie vertaald in concrete projecten op het gebied van energiebesparing en opwekking van duurzame energie. Hierbij is draagvlak en participatie van bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties belangrijk.

Iedere twee jaar wordt het uitvoeringsprogramma aangepast op basis van de ervaringen van afgelopen jaren en ontwikkelingen die plaatsvinden op het gebied van de

Mutaties meerjarenraming 2026-2029 ten opzichte van programmabegroting 2025 Bestaand beleid BB06 Dierenbescherming (€ 27.500 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 27.500 V) De gemeente dient te voldoen aan haar wettelijke verplichting tot het opvangen en verzorgen van zwerfdieren. Samen met 15 andere gemeenten in de regio is deze taak neergelegd bij Stichting ROZE. Gezien het belang voor zwerfdieren en de efficiëntie om dit gezamenlijk ondergebracht te houden in één (1) stichting. De totale kosten worden verdeel over de deelnemende gemeenten op basis van het aantal inwoners. Door een stijging van kosten voor huisvesting, materiaal en personeel, in samenhang met een gegroeid inwonersaantal, is de bijdrage voor de gemeente ook hoger geworden. 55

energietransitie. Bergeijk staat daarbij open voor de inzet van nieuwe technologieën. In het najaar van 2024 is het ‘Uitvoeringsprogramma 20252026’ aan uw raad voorgelegd. Inmiddels werken we – n.a.v. een door de raad aangenomen motie – aan een energiestrategie die we in 2026 aan uw raad zullen voorleggen. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid. Vereniging Kempen KempenEnergie is een vereniging die zich in de vijf Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel de Mierden) inzet voor de energietransitie. Voor de gemeente Bergeijk zijn zij de partner met kennis in onze communicatie richting inwoners. Via allerlei kanalen bieden ze waardevolle informatie aan, aan onze inwoners over het verduurzamen van de woning. We kennen de Vereniging KempenEnergie een jaarlijkse subsidie toe voor hun inzet in onze gemeente. De subsidie zal in 2025 €5.000 bedragen. Klimaatadaptatie In 2021 heeft Bergeijk klimaatbestendig handelen verankerd in beleid en uitvoering door het vaststellen van de klimaatadaptatiestrategie met de uitvoeringsagenda. Het doel is een klimaatbestendige inrichting van Bergeijk in 2050. De komende jaren zal Bergeijk integraal en samen er aan werken om de klimaatadaptatie breed te verankeren in het gemeentelijke beleid. Communicatie en het meenemen van de Bergeijkse inwoners speelt daarbij een grote rol.

Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

BB21 Subsidie afkoppelen hemelwater (€ 40.000 N aflopend naar € 31.000 N in 2027; subsidie € 40.000 V oplopend naar € 31.000 V) In september 2024 is het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2025-2029 vastgesteld, in dit plan staat opgenomen om de stimuleringsregeling afkoppelen gemeente breed uit te zetten. Waterschap de Dommel heeft een stimulering bijdrage gemeentelijke uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Voor deze activiteit hebben wij subsidie ontvangen van het waterschap de Dommel van €93.000 verdeeld over de jaren 2025-2026-2027. Aan de hand van een voortgangsrapportage zullen de middelen worden verstrekt. Daarnaast hebben wij subsidie ontvangen voor de deelname aan het project inwoners aan zet. Uitvoering en verantwoording van dit project zal plaatsvinden in 2026.

Wat mag het kosten? Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu

Realisatie

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

2024 5.985 4.487 -1.498 440 319 -1.619

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2025 7.237 4.864 -2.373 600 1.130 -1.843

2026 6.605 5.167 -1.438 0 422 -1.016

2027 6.252 5.260 -992 0 0 -992

2028 6.173 5.258 -915 0 0 -915

2029 6.121 5.364 -757 0 0 -757

Beleidsindicatoren Naam Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

56

Eenheid Kg/inwoner %

Bron CBS RWS

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2023 103 45 2022 n.b. 32,6%

57

58

Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen starters, senioren en zorgbehoevenden en arbeidsmigranten, onder andere door realisatie van voldoende woningen Bergeijk staat samen met de regio aan de vooravond om invulling te geven aan een duurzame schaalsprong. De werkgelegenheid groeit, waardoor een stijgende behoefte ontstaat aan nog meer woningen en voorzieningen en neemt ook de druk op het mobiliteitsnetwerk toe. Om hier richting aan te geven is samen met de Kempengemeenten de Kempische Ontwikkelstrategie opgesteld. Hierin is de woningbouwopgave voor de gemeente Bergeijk tot 2040 bepaald op 3000 woningen. Hiervan zijn er 1750 bedoeld voor de autonome ontwikkeling en 1250 voor de opvang van de schaalsprong.

Hoewel er voor de komende jaren nog harde restcapaciteit (bouwtitels voor te bouwen woningen in vastgestelde bestemmingsplannen) beschikbaar is om aan de lokale woningbehoefte te voldoen, is het gelet op de vaak lange voorbereidingstijd wel zaak tijdig nieuwe mogelijkheden voor woningbouw in beeld te brengen en te starten met de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties. Hierna worden enkele concrete voorbeelden genoemd: Woningbouwinitiatieven Het plan Hooge Berkt 2e fase is in aanbouw. Het plan bevat in totaal 220 woningen. Ook de woningen in het plan Kleine Kept (40 woningen) zijn in aanbouw. Conform de afspraken met de ontwikkelaars van beide plannen wordt er gebouwd voor de doelgroepen starters, senioren en sociale huur. In Kleine Kept zijn de sociale huurwoningen specifiek bedoeld voor THOF-wonen (beschermd wonen voor jongeren). 59

Een deel van deze woningen zal binnen bestaand stedelijk gebied worden gerealiseerd. Zoals ook in de omgevingsvisie en in de Kempische Ontwikkelstrategie aangeven, is het gelet op de omvang van de opgave noodzakelijk om ook op uitbreidingslocaties te bouwen. Daarom is er een “verkenning uitbreidingslocaties” uitgevoerd. Deze verkenning en de bij behorende beleidskeuzes zijn in april 2025 door de raad vastgesteld. Daarbij is besloten om de 1750 woningen voor de autonome ontwikkeling conform de omgevingsvisie naar rato over de kernen te verdelen. De 1250 woningen voor de opvang van de schaalsprong worden conform de Kempische Ontwikkelstrategie verdeeld over de kernen Bergeijk ‘t Hof en Riethoven. Dit leidt dan tot de volgende woningbouwopgave:

Vanuit de verkenning uitbreidingslocaties is het gebied aan de Enderakkers (ca 1000 woningen) naar voren gekomen als grootste uitbreidingslocatie voor Bergeijk. Op deze locatie is in 2025 voorkeursrecht gevestigd zodat grondeigenaren verplicht zijn om, als zij wensen te verkopen, hun grond eerst aan de gemeente aan te bieden. Voor de verdere ontwikkeling van deze locatie wordt eerst een omgevingsvisie opgesteld, waarin niet alleen wordt gekeken naar de ruimtelijke aspecten van deze locatie en de directe omgeving, maar ook naar de effecten van deze ontwikkeling op het gebied van de brede welvaart. Op ’t Loo zijn in het plan Terlo vrijwel alle kavels kavels verkocht. De laatste kavels zijn in 2025 in verkoop gegaan Verwacht wordt dat deze woningen in 2026 worden gerealiseerd en opgeleverd. Onderdeel van Terlo is ook het gebied Loo’se tuinen. De 1e fase van dat plan is afgerond. Voor Loo’se tuinen 2e fase (13 woningen) is het bestemmingsplan vastgesteld. In een uitspraak in beroep is dit bestemmingsplan geschorst. In 2025

is/wordt dit bestemmingsplan gerepareerd. Afhankelijk van een eventuele beroepsprocedure kan de bouw eind 2025 worden gestart. Het plan Looburgh (ca 34 woningen) aan de Weebosserweg is in 2025 vastgesteld en onherroepelijk geworden. De ontwikkelaar is gestart met het bouwrijpmaken waarna de bouw zal starten en in 2026 een vervolg krijgt. In Luyksgestel is voor de inbreidinglocatie aan de Meerendreef (20 woningen) het omgevingsplan vastgesteld en onherroepelijk. Verwacht wordt dat eind 2025 met de bouw gestart wordt. Verder is in 2025 besloten om de fietscrossbaan op de huidige locatie te vernieuwen. Daardoor ontstaat ruimte voor woningbouw aan de noordzijde van Tiliaans (ca 70 woningen). Voor deze locatie wordt gestart met de planvorming In Westerhoven is gestart met de ontwikkeling van het plan Westerhoven Noord (70 woningen). Het plan is vastgesteld en onherroepelijk. In 2025 is het archeologisch onderzoek uitgevoerd. Daarbij bleek op de locatie van de voormalige kerk sprake van dusdanig hoge archeologische waarden (en kosten van opgraving) dat de regionaal archeoloog heeft geadviseerd op deze waarden “in situ” te behouden. Op de aanliggende gronden zal een opgraving moeten plaatsvinden. Dit betekent dat de ontsluitingsweg naar de Heuvel niet op de beoogde locatie kan worden aangelegd.

Met de stedenbouwkundige is hiervoor een oplossing gevonden en het stedenbouwkundig plan aangepast. Bovenstaande betekent wel dat de realisatie van

dit plan vertraagd is en pas na de opgraving kan worden gestart met het bouwrijpmaken en de uitgifte van de kavels. In Riethoven is plan Achter de Sleutel (44 woningen) in aanbouw. Naar verwachting zal ook het plan voor elf (11) appartementen aan het Dorpsplein in 2026 in aanbouw zijn genomen. Verder is in 2025 besloten om een actieve grondpolitiek te voeren voor de locatie Molenstraat -Eind (ca 220 woningen). Middels een bouwclaimovereenkomst zijn hier afspraken gemaakt met een ontwikkelaar. Dit plan voorziet tevens in de sanering van twee agrarische bedrijven. Voor de locatie aan de Schoolstraat Noord wordt overleg gevoerd met de grondeigenaren om tot een ontwikkeling van ca 30 woningen te komen. Op de Weebosch is het plan Kapelledries fase 3 bouwrijp gemaakt en is de eerste omgevingsvergunning voor de bouw van 14 woningen verleend en is dit plan in uitvoering genomen. Het vastgestelde omgevingsplan is onherroepelijk. Wij verwachten dat in de periode 2026-2029 op de diverse locaties in de verschillende kernen voor de doelgroepen de volgende aantallen woningen gerealiseerd gaan worden. De tabel geeft inzicht in concrete geplande / in voorbereiding zijnde woningbouwontwikkelingen t.b.v. woningen voor de doelgroepen in de gemeente Bergeijk. Planning en programma is onder voorbehoud van marktomstandigheden en gehanteerde planning van externe partijen.

Woningbouwplannen woningen voor doelgroepen 2026-2029

Naast het aantal woningen is eveneens belangrijk dat de juiste woningen worden gerealiseerd. Daarbij richt Bergeijk zich met name op starters, senioren en inwoners die zijn aangewezen op zorg- en sociale huurwoningen. De uitgangspunten hiervoor zijn reeds vastgelegd in de huidige woonvisie. De mogelijkheden om er voor te zorgen dat de (nieuwbouw)woningen bij de doelgroep terecht komen worden onderzocht. In 60

bestemmingsplannen wordt de maximale omvang van starters- en seniorenwoningen vastgelegd en voor de starterswoningen worden met ontwikkelaars daarnaast prijsafspraken gemaakt. Het uitgangspunt hierbij is de in 2023 vastgestelde Kempische woonzorgvisie en de in 2024 vastgestelde Kempische Woonvisie. Tevens wordt op rijksniveau gewerkt aan de invoering van een nieuwe wet ‘Regie op de volkshuisvesting'. Deze nog in voorbereiding zijnde wet geeft waarschijnlijk onder andere mogelijkheden om in bepaalde situaties

voorrang te geven aan eigen inwoners. Wat dit voor Bergeijk betekent, wordt samen met de Kempengemeenten t.z.t. uitgewerkt. Om de realisatie van sociale woningen te stimuleren is in 2021 het vereveningsfonds voor sociale woningbouw ingesteld. De regeling hiervoor is in 2025 opgenomen in de Nota Kostenverhaal en financiële bijdragen. Hierbij is het uitgangspunt dat op alle nieuwe woningbouwlocaties 30% sociale huur dient te worden ontwikkeld. Indien een locatie daarvoor stedenbouwkundig niet geschikt is, kan een vrije sector-woning worden gerealiseerd, maar in dat geval moet de initiatiefnemer wel een bijdrage aan het vereveningsfonds betalen. Vanuit het vereveningsfonds kan vervolgens op andere locaties worden bijgedragen aan de bouw van sociale huurwoningen. Voor uitbreiding van de sociale huurvoorraad worden ook voor 2025 en verder afspraken gemaakt met de woningcorporaties. Daarnaast worden voortdurend met de corporaties potentiële locaties voor sociale huurwoningen beoordeeld op haalbaarheid. Nieuwbouw is een deel van de oplossing voor de behoefte aan woningen. Maar het aantal bestaande woningen is vele malen groter dan het aantal nieuw te bouwen woningen. Het is dan ook van groot belang om de bestaande woningvoorraad beter te laten aansluiten bij de huidige woonbehoeften.

Er is daarom beleid vastgesteld om de bestaande woningvoorraad beter te kunnen benutten, bijvoorbeeld door het splitsen van woningen of door tijdelijke bewoning van bijgebouwen. Deze mogelijkheden blijft Bergeijk onder de aandacht brengen en evalueren. De gemeente is ook verplicht te voorzien in de huisvesting van statushouders. De wettelijke taakstelling wordt steeds voor het komende halfjaar door het Rijk bepaald. De taakstelling voor 2026 is daarom nog niet bekend, maar voor 2025 bedraagt de taakstelling voor Bergeijk in totaal 35 personen + 42 personen achterstand vanuit 2025. Er wordt ingezet op inlopen van deze achterstand. We verwachten dat de taakstelling in 2026 vergelijkbaar zal zijn. Hiervoor zijn naar verwachting ca. 15-20 woningen nodig. Met een huidige mutatiegraad van 5-6% op een sociale huurvoorraad van ruim 1000 woningen, betekent dit dat er jaarlijks ca. 50-60 woningen beschikbaar komen. Hiervan zal dan ongeveer een kwart aan statushouders beschikbaar dienen te worden gesteld. Deze forse opgave benadrukt nog eens het belang van realisatie van voldoende sociale huurwoningen. Op rijksniveau is de Spreidingswet (formeel: wetsvoorstel Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvang) in 2024 vastgesteld. Deze zou onder het nieuwe kabinet alweer ingetrokken gaan worden maar vooralsnog is deze wet van kracht. Deze 2 Zie verder ook onder de taakvelden 3 en 7.

61

wet regelt de spreiding van asielzoekers over de gemeenten, waarbij het Rijk gemeenten kan dwingen opvang voor asielzoekers te realiseren. Gezien het al nijpende tekort aan woningen, en de moeite voldoende reguliere woningen te bouwen, zorgen deze ontwikkelingen ervoor dat de realisatie nog meer onder druk staat. Het wordt hierdoor een grote uitdaging om de doelen te realiseren. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied Zoals hierboven reeds aangegeven, is woningbouw een belangrijke opgave voor de komende jaren. Deels zal deze opgave binnen de bebouwde kom worden gerealiseerd. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat behoud van groene ruimten binnen de kom van belang is. Zoals hierboven aangegeven is het niet mogelijk om de woningbouwopgave alleen met inbreiding te realiseren. De verkenning uitbreidingslocaties met bijbehorende beleidskeuzes geeft richting aan de mogelijkheden voor uitbreiding. In het buitengebied speelt een groot aantal vraagstukken die zich vaak opstapelen: Klimaatverandering, stikstof, waterkwaliteit en -kwantiteit, transitie van de landbouw en vrijkomende agrarische gebouwen, versterking van natuur, bos en biodiversiteit en de energietransitie. Dit brengt kansen met zich mee om vraagstukken slim te combineren en in samenhang op te pakken.

De Provincie werkt met een gebiedsgerichte aanpak (verder: ‘GGA’) om samen met waterschappen, terreinbeheerders, gemeenten, inwoners, (agrarische) bedrijven en andere betrokkenen meerdere vraagstukken tegelijkertijd aan te pakken. Bergeijk ligt in twee GGA-gebieden: de Grenscorridor in het oosten en Kempenland West in het westen. De gemeente neemt deel aan beide GGA’s. 2 Werken met de Omgevingswet Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Met deze wet is nagenoeg alle weten regelgeving met betrekking tot de fysieke leefomgeving samengebracht in één wet. Hierdoor is een nieuw wettelijk instrumentarium ontstaan om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Dit heeft geleid tot verschillenden implementatieopdrachten voor gemeente Bergeijk. Zo is een grote opgave, het opstellen van één integraal ambtsgebied dekkend omgevingsplan. Dit betekent dat alle geldende bestemmingsplannen en gemeentelijke verordeningen samengebracht moeten worden in één omgevingsplan. Een werkgroep is in samenwerking met een adviesbureau met dit traject gestart en zal zich hier de komende jaren structureel mee bezig blijven houden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet gelden daarnaast nieuwe standaarden voor de digitale toegankelijkheid van regels. Vanaf 2026 geldt dat

we deze verplicht moeten gebruiken. Als gevolg hiervan is voor bepaalde aanvragen opnieuw een piek ontstaan. De nieuwe systematiek en de software die gebruikt wordt moeten we leren kennen. Verder geldt dat ook de omgevingsvisie aan deze digitale standaarden moet voldoen. Dat betekent dat we deze gaan actualiseren waar nodig en op de nieuwe voorgeschreven wijze vaststellen.

Naast de implementatiewerkzaamheden blijven we nieuwe ruimtelijke initiatieven faciliteren en projecten mogelijk maken. Hiervoor zijn reeds verschillende werkprocessen aangepast en ingericht in onze systemen. Ondanks dat bevinden we ons nog steeds in een leerproces, wat bijsturing en verdere optimalisatie vereist.

Mutaties meerjarenraming 2026-2029 ten opzichte van programmabegroting 2025Bestaand beleid

opgenomen. Deze middelen worden nu afgeraamd om aan te sluiten bij het oorspronkelijk aangevraagde budget. Hoewel het budget loopt tot en met 2027, vinden de werkzaamheden hierna ook doorgang.

BB07 Bijstellen budget voorbereiding Niet in Exploitatie genomen Gronden (€ 350.000 N) De raad heeft bij de vaststelling van de Nota grondbeleid gekozen voor een meer actieve grondpolitiek. Dit betekent dat er ook meer kosten gemaakt moeten worden in de voorbereiding van nieuwe plannen. Voor 2026 gaat het om € 350.000 euro. BB14 Aframen budget omgevingsplannen (€ 50.000 V vanaf 2028) In de Programmabegroting 2024 - 2027 zijn extra middelen aangevraagd voor de implementatie voor de omgevingswet. In een overgangsperiode tot uiterlijk eind 2029 krijgen de gemeenten de tijd één of meerdere omgevingsplannen te maken ter vervanging van de huidige bestemmingsplannen die voldoen aan de nieuwe wet. Dit budget was incidenteel aangevraagd tot en met 2027, maar is vorig jaar per abuis in de begroting ook voor 2028

Nieuw beleid NB01 Bijstelling budget ruimtelijke ontwikkeling (€ 100.000 N) Op 1 januari 2027 moeten gemeenten beschikken over een omgevingsvisie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. De visie moet worden

62

BB53 Overdracht woonwagens (€ 30.000 N) In 2025 zijn afspraken gemaakt met betrekking tot de overdracht van de woonwagens aan de woningstichting. Daardoor vervallen de opgenomen begrotingsposten voor het jaar 2026 e.v. Dit zorgt voor een negatieve bijstelling binnen de gemeentelijke begroting. BB57 Budget NIEGG (€ 100.000 N) In lijn met de bijstelling van de perspectievennota worden de kosten voor NIEGG niet meer gedekt uit de algemene reserve risico’s grondexploitatie, maar uit het begrotingssaldo. De eerder begrote onttrekking aan de reserve is daarom teruggedraaid en dit heeft een nadelig effect voor de begroting.

opgesteld en gepubliceerd met de Standaard officiële publicaties (STOP) en de bijbehorende Toepassingsprofielen voor omgevingsdocumenten (TPOD). De huidige omgevingsvisie is nog niet in deze standaard opgesteld en moet daarom worden aangepast. Daarnaast vindt een actualisatie plaats en zal onder andere de verkenning uitbreidingslocaties in de visie worden opgenomen.

Verbonden partijen -

Metropool Regio Eindhoven (MRE) (werkprogramma transitie landelijk gebied) Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB)

Wat mag het kosten? Taakveld 8: VHROSV

Realisatie

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

2024 8.216 6.747 -1.469 1.046 1.960 -555

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2025 7.604 4.573 -3.031 -402 1.085 -1.544

2026 5.973 4.252 -1.721 0 20 -1.701

2027 4.777 3.503 -1.274 0 20 -1.254

2028 5.223 3.999 -1.224 0 20 -1.204

2029 4.043 2.827 -1.216 0 20 -1.196

Beleidsindicatoren Naam Indicator Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

63

Eenheid Duizend euro Aantal per 1.000 woningen %

Bron CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2024 408 473 2024 8,6 10,8 2025 82,0% 77,9%

In Euro’s

COELO

2025

996

757

In Euro’s

COELO

2025

1.091

904

64

Paragraaf Lokale heffingen Wettelijk kader Op grond van het besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten moeten in de

paragraaf Lokale heffingen in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld:

Onderdeel De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, inclusief onderbouwing berekening maximaal kostendekkende tarieven Een aanduiding van de lokale lastendruk Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid

Wat willen wij bereiken? De gemeente wil het voorzieningenniveau op peil houden en de ambities die zijn opgenomen uitvoeren. Voor de rechten (rioolheffing en reinigingsrecht) wordt uitgegaan van 100% kostendekking. Voor de rioolheffing worden daarvoor de uitgangspunten, zoals vastgesteld in het Verbreed gemeentelijk rioleringsplan (verder: ‘VGRP’), gehanteerd. Een kostendekkendheid van 100% in de legesverordening is in principe toegestaan. Binnen Titel 1 Algemene dienstverlening, waarin bijvoorbeeld paspoorten en rijbewijzen zijn opgenomen, zijn de belangrijkste leges door het Rijk gemaximeerd.

Algemeen De paragraaf Lokale heffingen heeft betrekking op de in de gemeente geheven belastingen en heffingen (retributies, rechten en leges). Er wordt ingegaan op de belastingsoort, het beleid, de tarieven, de berekening omtrent kostendekkende tarieven, de geraamde inkomsten en ontwikkelingen. De paragraaf wordt afgesloten met een

art. 10, letter d BBV art. 10, letter e BBV

overzicht van de lokale belastingdruk. De vermelde tarieven zijn voorlopige tarieven. De definitieve tariefvoorstellen worden, rekening houdend met de laatste ontwikkelingen, in de raadsvergadering van 11 december 2025 ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Overhead Binnen de lokale heffingen mogen de overheadkosten worden toegerekend aan het product waarop deze betrekking heeft voor het bepalen van het tarief. Hierbij worden de totale overheadkosten gedeeld door de loonsom. Het hieruit ontstane percentage wordt vermenigvuldigd met de salarislasten die worden doorverdeeld aan het betreffende taakveld. Voor het jaar 2026 bedraag het percentage overhead op basis van deze berekening 83,03%

Opbrengsten In onderstaande tabel wordt een overzicht van de opbrengsten aan lokale heffingen weergegeven. Hierna volgt de toelichting per belasting- en heffingssoort.

Bedragen ( x € 1.000) Onroerende zaakbelastingen Toeristenbelastingen Forensenbelastingen Totale algemene dekkingsmiddelen Reinigingsrechten Rioolheffing Rioolaansluitrechten Leges titel 1. algemene dienstverlening Leges titel 2. fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen Leges titel 3. Europese dienstrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Reclamebelasting Bedrijven investeringszone Overige bestemmingsheffingen Totaal bestemmingsheffingen Totale opbrengst lokale heffingen

65

Op grond van art. 10, letter a BBV art. 10, letter b BBV art. 10, letter c BBV

Begroot Begroot Begroot Begroot 2026 2027 2028 2029 4.643 4.834 5.004 5.191 1.340 1.340 1.340 1.340 6 6 6 6 5.989 6.180 6.350 6.537 2.277 2.277 2.277 2.277 2.246 2.332 2.421 2.524 23 23 23 23 1.052 1.105 1.055 1.005 937 937 937 937 3 3 3 3 14 14 14 14 30 30 30 30 20 20 20 20 15 15 15 15 6.617 6.756 6.795 6.848 12.606 12.936 13.145 13.385

Algemene dekkingsmiddelen Onroerende zaakbelastingen De onroerende zaakbelastingen worden geheven bij eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De heffingsgrondslag is de vastgestelde economische waarde naar de peildatum 1 januari 2025 conform de Wet waardering onroerende zaken. Toeristenbelasting (Kurtax) De Kurtax is een gemeentelijke belasting en wordt geheven van eigenaren van recreatieve accommodaties waar overnacht kan worden. De heffingsgrondslag bedraagt een vast percentage van de omzetten (Kurtax) en bedraagt 3,11%. Forensenbelasting Onder de naam forensenbelasting wordt een directe belasting geheven van de natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hun hoofdverblijf te hebben, meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin over een gemeubileerde woning beschikken.

Bestemmingsheffingen Algemeen Bij de bestemmingsheffingen met de grootste omvang zijn overzichten opgesteld waardoor de kostendekkendheid van de betreffende heffing duidelijk wordt. In de overzichten zijn eerst de directe lasten en baten opgenomen. In de Financiële verordening 2025 is de systematiek van toerekening van de overheadkosten vastgesteld. Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs

van rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, en van goederen, werken, diensten die worden geleverd aan overheidsbedrijven en derden, wordt uitgegaan van een aandeel in de totale overheadkosten. De som die hiervoor geldt is: doorbelaste loonkosten gedeeld door de totale loonkosten vermenigvuldigd met de totale overheadkosten. Afvalstoffenheffing De gemeente heeft de wettelijke inzamelplicht voor het ophalen en verwerken van het huishoudelijk afval (als gevolg van artikel 10.11 van de Wet milieubeheer). De functie van de afvalstoffenheffing is het dekken van de kosten die de gemeente maakt voor het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen. De afvalstoffenheffing is geregeld in de Wet milieubeheer. Het feit dat de gemeente verplicht is om binnen het gehele gebied huisvuil in te zamelen is reden voor de heffing. Het belastbaar feit is het feitelijk gebruik van een perceel waarvoor op basis van de Wet milieubeheer een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt. Afvalstoffenheffing moet worden betaald als een perceel feitelijk wordt gebruikt én de gemeente hier op basis van de wet verplicht is huishoudelijk afval in te zamelen. De gemeente Bergeijk hanteert de Diftar methode. Dat betekent dat er een bedrag per lediging wordt betaald naast een vast tarief per perceel.

Berekening afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Kosten taakveld Inkomsten taakveld (excl. Heffingen) Netto kosten taakveld 7.3 Toe te rekenen kosten Kosten kwijtschelding Overhead BTW Totale kosten Opbrengst heffingen

66

Bedrag Dekking 1.957 -286 1.671 43 200 363 2.277 2.277

100%

Rioolheffing De rioolheffing in de gemeente betreft de rioolafvoerrechten. Deze heffing wordt geheven van de gebruikers van de panden op basis van het afgenomen drinkwater (met als uitgangspunt: geloosd afvalwater), volgens opgave van Brabant Water over het voorgaande jaar. Uitgangspunt is hierbij: De gebruiker betaalt.

Het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (verder: ‘VGRP’) 2025-2029 is op 26 september 2024 door uw raad vastgesteld. Het VGRP is een beleidsstuk met een visie hoe Bergeijk omgaat met de rioleringszorg in de komende periode. Dit plan vormt de basis voor de in de begroting te ramen lasten welke voortvloeien uit deze wettelijke taak.

Op grond van artikel 228a Gemeentewet wordt de rioolheffing geheven. De baten en lasten in de begroting zijn het uitgangspunt van kostendekkendheid.

Om de rioleringszorg conform wettelijke eisen en ambities van de gemeente uit te kunnen blijven voeren, is in het VGRP voorzien om de rioolheffing in 2026 te verhogen met 3,0%.

Berekening rioolheffing Bedragen x € 1.000 Kosten taakveld Storting/ontrekking egalisatievoorziening Inkomsten taakveld (excl. Heffingen) Netto kosten taakveld 7.2 Toe te rek enen k osten: Kosten kwijtschelding Overhead BTW Totale kosten Opbrengst heffingen

Bedrag Dekking 1.837 -101 -23 1.713 28 220 285 2.246 2.246

100%

Dit betekent op basis van de begroting de volgende rioolheffingstarieven: Klasse (waterverbruik) ≤ 100 m³ 101 – 350 m³ ≥ 350 m³: opslag per 350 m³

Rioolaansluitrechten De rioolaansluitrechten hebben betrekking op het aansluiten van woningen en andere gebouwen op het gemeentelijk rioolstelsel en het toerekenen van de kosten van een dergelijke aansluiting. De heffingsgrondslag is opgenomen in de gemeentelijke aansluitverordening, waarin de verhouding tussen de gemeente en de burgers betreffende het aansluiten op het rioolstelsel is geregeld. Voor het jaar 2026 wordt het tarief voor de rioolaansluitrechten van 2025 geïndexeerd met 3,0%. In de raadsvergadering van 11 december 2025 worden de aansluitrechten definitief vastgesteld met de behandeling van de verordening aansluitrechten riolering.

67

2025 € 186,72 € 279,99 € 373,35

2026 € 192,33 € 288,39 € 384,52

Leges Onder de naam ‘leges’ worden verschillende rechten geheven van door het gemeentebestuur verstrekte diensten. Leges vallen onder de bestemmingsheffing (meerdere programma’s). Bij de bepaling van de kostendekkendheid van de leges maken we een onderscheid in de 3 titels uit de legesverordening: - Algemene dienstverlening - Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen Berekening kostendekkendheid leges 2026 (Bedragen x € 1.000) Titel 1 Kosten 853 Overhead 389 Baten 1.052 Kostendekking leges 84,7%

Algemene dienstverlening Dit betreft vooral het verstrekken van rijbewijzen en reisdocumenten maar ook tal van in omvang kleinere producten die de gemeente verstrekt zoals uittreksels, afschriften. Ook vallen huwelijksvoltrekkingen vanuit de burgerlijke stand onder deze dienstverlening. Het verstrekken van reisdocumenten aan niet-ingezetenen vormt hierin een bijzondere plek. Sinds 2014 geeft de gemeente Bergeijk, samen met 11 andere gemeenten, met succes reisdocumenten af voor niet-ingezetenen. Vanaf 2024 is een toename van het aantal te verstrekken reisdocumenten aan niet-ingezetenen voorzien. Hier is rekening mee gehouden in de begroting. Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen De opbrengsten uit de omgevingsvergunningen schommelen per jaar. Op de omvang van de opbrengsten hebben we maar beperkt invloed. Hier zijn we afhankelijk van de economische situatie. Wordt er veel gebouwd dan nemen de opbrengsten toe, en omgekeerd. De opbrengst voor 2026 is onder andere gebaseerd op de te verwachten nieuwbouw ontwikkelingen (woningbouwinitiatieven) en de opbrengsten vanwege de uitbreidingen en verbouwingen van bestaande woningen en bedrijfspanden. Europese dienstenrichtlijn Hieronder vallen met name leges in verband met horeca activiteiten en evenementen. Vergunningen voor categorie B evenementen zijn met ingang van 2019 gratis.

Lijkbezorgingsrechten Gemeente Bergeijk beheert één (1) actieve begraafplaats in Luyksgestel. De tarieven worden

68

-

Europese dienstenrichtlijn

De tarieven zijn volgens de uitgangspunten van deze begroting met 2,03 % verhoogd. Daarnaast zijn de geprognosticeerde hoeveelheden opnieuw op actualiteit beoordeeld. De berekening van de kostendekkendheid van de leges is in de volgende tabel opgenomen.

Titel 2 858 639 937 62,6%

Titel 3 9 7 3 18,8%

opgenomen in de tarieventabel behorende bij de Verordening Lijkbezorgingsrechten 2025. Het streven was gericht op een kostendekkende exploitatie. Dat lukt niet meer door de vermindering van inkomsten uit begravingen en grafrechten. Ook de onderhoudslasten nemen toe. Kostendekkend betekent een verdubbeling van de tarieven, maar dan neemt de belangstelling voor begraven en verlengen grafrechten nog verder af. Reclamebelasting Op verzoek van de initiatiefgroep Centrummanagement is met ingang van 2014 in Bergeijk reclamebelasting ingevoerd. Deze belasting wordt geheven bij ondernemers in een vastgesteld gebied. De hoogte van de belasting is afhankelijk van de WOZ-waarde van het pand. De inkomsten worden volledig doorbetaald aan de Stichting Centrummanagement. Bedrijven Investeringszones vastgoed centrum Bergeijk (verder: ‘BIZ’) Vanaf 1 januari 2025 zijn we gestart met een BIZ. Dit is een belasting voor eigenaren van onroerende zaken, die in hoofdzaak niet tot woning dienen, gelegen binnen de investeringszone (zelfde gebied als de reclamebelasting). De hoogte van de belasting is afhankelijk van de WOZ-waarde van het pand. De inkomsten worden volledig doorbetaald aan de Vereniging BIZ vastgoed centrum Bergeijk. Overige bestemmingsheffingen De overige bestemmingsheffingen bestaan uit de opbrengsten uit de overeenkomst voor de organisatie van de kermissen.

Kwijtscheldingsbeleid In de raadsvergadering van 1 juni 2023 is de Verordening Kwijtschelding Gemeentelijke Belastingen Bergeijk 2023 vastgesteld. De gemeente kent mogelijkheden voor het verlenen van kwijtschelding van de OZB, de afvalstoffenheffing en de

Belastingdruk Voor de berekening van de belastingdruk gaan we uit van een gemiddelde WOZ-waarde in Bergeijk. Voor de rioolheffing gaan we uit van een gemiddeld waterverbruik tussen de 100 en 350 m³. Bij de afvalstoffenheffing hanteren we een gemiddeld

Onroerende zaak belasting Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totale woonlasten Woonlasten landelijk gemiddelde*** Woonlasten tov landelijk gemiddelde

rioolheffing. Dit geldt voor burgers en voor privébelastingen van ondernemers indien er sprake is van recht op een Bbz-uitkering. Kwijtschelding wordt in de praktijk vooral verleend voor de afvalstoffen- en rioolheffing. Voor kwijtschelding van de OZB komt niemand of bijna niemand in aanmerking.

aanbod aan containers. De grijze container wordt gemiddeld ca. 5 keer per jaar aangeboden, de groene container 7 keer. De belastingcapaciteit gemeente Bergeijk zetten we af tegen de landelijke capaciteit. Begroting 2026 geeft een belastingcapaciteit van 86%.

Begroting 2025 Begroting 2026 Stijging vóór in % ** amendement * 351 358 2,0% 280 288 2,9% 238 257 8,0% 869 903 3,9% 1.010 1.052 4,2% 86% 86%

* voor het vergelijk is gebruik gemaakt van de gemiddelde afvalstoffenheffing vóór het aangenomen amendement in de raadsvergadering van november 2024 voor het eenmalig verlagen van de afvalstoffenheffing. ** door afronding kan een kleine afwijking aanwezig zijn in de procentuele stijging. *** de landelijke gemiddelde zijn gebaseerd op het COELO 2025. Voor 2026 is het gemiddelde van 2025 aangehouden.