Boekwerk programmabegroting 2025 - 2028

Het gaat dan onder meer om een afnemende SW-populatie, de focus op het begeleiden van inwoners naar zo regulier mogelijk werk en om het werken met loonkostensubsidies. Ook spelen er actuele landelijke ontwikkelingen in het kader van de herziening van de Participatiewet en de ambitie om de fysieke infrastructuur voor sociaal werk betaalbaar in stand te houden. In 2023 is onder begeleiding van BMC het traject ‘Toekomstverkenning’ gestart. Aan de hand van deze strategische toekomstverkenning worden de taakopdracht, strategische visie, structuur en de financiën van KempenPlus opnieuw gedefinieerd. Het doel van deze toekomstverkenning is om een toekomstbestendige organisatie neer te zetten, die op effectieve en efficiënte wijze uitvoering kan geven aan de taken die deze organisatie toebedeeld zijn. In 2024 is de voorverkenning uitgevoerd, en een plan van aanpak opgesteld voor de uitvoering van het vervolgonderzoek. Het vervolgonderzoek vindt plaats op basis van twee (2) scopes: 1) het huidige takenpakket KempenPlus ongewijzigd laten en het optimaliseren van de organisatie KempenPlus. In scope 2 wordt het huidige takenpakket van KempenPlus aangevuld met Schuldhulpverlening, hetgeen nu belegd is bij de 49

GRSK. In 2025 wordt uitvoering gegeven aan de uitkomsten van het proces Toekomstverkenning. Basisbaan Een basisbaan beoogt duurzaam en betaald werk voor inwoners uit de bijstand, waarvan is gebleken dat de reguliere arbeidsmarkt over een langere periode hen geen kansen biedt. In 2024 wordt georiënteerd of de basisbaan passend is. Er wordt een plan van aanpak geschreven voor de uitvoering van een onderzoek naar de basisbaan. In 2025 wordt uitvoering gegeven aan dit onderzoek naar de basisbaan. Uw raad zal geïnformeerd worden en betrokken worden bij het proces.

Gemeentelijk beleid -

Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in de Kempen (2020-2024) Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024. Kadernota minimabeleid (2018-2022) Verordening Kwijtschelding Gemeentelijke Belastingen Bergeijk 2023 Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019-2022 (2019) Visiedocument gemeenschapshuizen (2022) Beleidsregels Schuldhulpverlening 2021 Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2018 (2014)

Thema armoede en geldzorgen: Versteviging samenwerkingen Door de energiecrisis en hoge inflatie staat armoede meer dan ooit in de schijnwerpers. Ook in 2025 wordt daarom ingezet op het verstevigen van de samenwerking tussen de verschillende partijen die zich inzetten voor dit thema en inwoners met geldzorgen ondersteunen, waarbij het accent ligt op meer preventief werken en vroegsignalering. Daarnaast wordt er ingezet op het verstevigen van de bekendheid en toegankelijkheid van het stelsel zoals toeslagen en tegemoetkomingen. Dit blijft ook belangrijk in de nieuwe kadernota van 2025-2028.

-

Beleidsregels Maatschappelijke ondersteuning 2024 (2024) PS Verordening Jeugdhulp gemeente Bergeijk (2022) Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2024 (2024) PS Verordening Participatiewet deel Inkomen (2014) Re-integratieverordening Participatiewet IOAW IOAZ (2023) Visienota Participatiewet van de vier Kempengemeenten 2015-2018 (2015) Bestuursopdracht Uitvoering Participatiewet in de Kempen (2016)

Mutaties meerjarenraming 2025-2028 ten opzichte van programmabegroting 2024 Bestaand beleid BB11 Tarieven landelijke Gecertificeerde Instellingen (verder: ‘GI’s’) (€ 50.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijs € 50.000 V) In de regio Zuidoost Brabant bestaat er samenwerking tussen 21 gemeenten (21voordeJeugd) als het gaat om de contractering van JBJR (deze samenwerking is vastgelegd in de DVO21). In de afgelopen periode zijn afspraken gemaakt over de uitwerking van de handreiking voor onze regio, in samenwerking met de vier (4) andere regio’s en de bijbehorende GI’s. Op basis van deze handreiking zijn de tarieven voor de GI's bijgesteld om de jeugdzorg naar de toekomst toe te borgen. BB12 Ophoging uren dorpsondersteuners (€ 78.000 N) Vanuit het Integraal Zorgakkoord (verder: ‘IZA’) heeft de gemeente de opdracht de samenwerking tussen het sociaal domein, de eerstelijnszorg en de zorg te verbeteren. Met het ophogen van de uren inzet dorpsondersteuning ontstaat er meer ruimte om voor te sorteren op de te leggen verbinding en het verbeteren van samenwerking tussen het sociaal domein, eerstelijnszorg en zorg. De

dorpsondersteuners verrichten in onze gemeente binnen deze samenwerking een belangrijke rol en we willen deze daarom steviger positioneren. Het aantal uur van de dorpsondersteuners is incidenteel verhoogd in 2024. We verwachten dat het aantal uur van de dorpsondersteuners in de periode 2025-2028 structureel verhoogd dient te worden. Via een aparte informatieavond wordt de raad geïnformeerd over de evaluatie. BB13 Regionale opvang statushouders (€ 15.000 N aflopend naar € 11.000 N) Als gevolg van de continue vluchtelingeninstroom is in 2023 met de 21 regiogemeenten afgesproken tot 1 augustus 2026 150 statushouders tijdelijk te huisvesten in de Buitenjan te Veldhoven, in afwachting van beschikbare woningen in de desbetreffende woongemeente. Door het wegvallen van een landelijke subsidie bij de regiegemeente Veldhoven wordt aan de deelnemende gemeenten gevraagd om dit op te vangen. Hierdoor dient er voor de jaarschijven 2025 € 15.106 en 2026 € 11.145 te worden bijgeraamd. 50

BB20 Bijstelling MD ( € 250.000 N aflopend naar € 246.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijs € 125.000 V aflopend naar € 123.000 V) Woningaanpassingen Doordat inwoners steeds meer en langer zelfstandig blijven wonen, zien wij een groei in het aantal woningaanpassingen/trapliften. Collectieve vervoersvoorziening PS/MvD De bijraming voor Taxbus is nodig om meerdere redenen. De volumes zijn nog steeds lager dan geraamd, waardoor het tarief per kilometer hoger is. Daarnaast heeft er in 2023 een indexering op de tarieven plaatsgevonden. Tot slot, door de invoering van ANWB Automaatje wordt er minder gebruik gemaakt van Taxbus, maar dit effect is kleiner dan verwacht door verschillende redenen. Zo zien we onder andere dat ANWB Automaatje in een andere vervoersbehoefte voorziet dan Taxbus.

BB21 Bijstelling programmakosten KempenPlus ( € 145.800 N aflopend naar € 141.800 N) Participatiewet BUIG De hogere lasten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste is er een verwachte toename van het aantal uitkeringsgerechtigden, bijvoorbeeld door een verwachte toename van statushouders. Daarnaast speelt een verwachte toename in het gebruik van LKS (Loonkostensubsidie) en/of een beschutte werk indicatie een rol. Deze maatregelen zijn bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. Hoewel ze positieve effecten hebben, brengen ze ook extra kosten met zich mee. Bijzondere bijstand Per 1 januari 2024 wordt de bijzondere bijstand uitgevoerd door KempenPlus. De nieuwe

Hulp bij het huishouden Per 1 maart 2024 zijn de nieuwe tarieven vastgesteld voor gecontracteerde aanbieders, hetgeen neerkomt op een verhoging van 10%. Daarnaast is er rekening gehouden met een beperkte groei. Wmo begeleiding Per 1 april 2022 is er een nieuwe wijze van financiering ingegaan (P*Q), wat inhoudt dat er per uur gedeclareerd wordt (in plaats van resultaatgerichte bekostiging). Vanwege deze andere wijze van financiering voor WMO Begeleiding zijn de lasten lager dan de gestelde begroting. Jeugdzorg Door toename van het aantal cliënten en een toename van een aantal langdurige trajecten is het noodzakelijk om een fors bedrag structureel bij te ramen. Aangezien we de begroting jeugdhulp specifiek op deelproducten moeten verantwoorden vinden er op onderdelen grote verschuivingen plaats

beleidsregels Bijzondere Bijstand zijn door alle vijf colleges vastgesteld en per 1 maart 2024 ingegaan. De belangrijkste wijzigingen betreffen het herschrijven en leesbaar maken van de regeling, de hoogte van de bijdrage inrichtingskosten en de vergoeding van reiskosten voor deelname aan verplichte inburgeringsactiviteiten. De financiële consequenties van de nieuwe beleidsregels zijn naar verwachting beperkt. TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers)-leningen De afwikkeling van TOZO-leningen loopt over een periode van 6 jaren. Dus een lening die verstrekt is in 2022 is in 2028 afgelost. Afwikkeling TOZO betreft terugbetalingen van verstrekte leningen en terugvordering van ten onrechte verstrekte TOZOuitkeringen.

51

BB25 Structurele impuls gemeenschapshuizen (€ 87.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 0 oplopend naar € 87.000 V) Onze gemeenschapshuizen vormen een spilfunctie binnen onze kernen. Gemeenschapshuizen bieden een plaats aan het lokale verenigingsleven en vormen een belangrijke plek waar mensen samenkomen, elkaar ontmoeten en waar (inloop) activiteiten plaatsvinden. Onze gemeenschapshuizen zijn allemaal sterk afhankelijk van de beheerdersfunctie. De besturen van de gemeenschapshuizen hebben bij ons gezamenlijk hun zorgen geuit over de begroting 2025 en verder. Alle gemeenschapshuizen hebben de afgelopen periode te maken gekregen met gestegen personeelskosten door diverse CAO verhogingen. Uit een analyse blijkt dat de begrotingen van onze gemeenschapshuizen hierdoor in disbalans zijn. Dit heeft te maken met het feit dat gemeenschapshuizen aan de inkomstenzijde weinig extra’s kunnen realiseren vanwege het feit dat de inkomsten bestaan uit omzet van horeca en verhuur ruimten. De inkomstenkant is de laatste jaren stabiel gebleven. De uitgavenkant is – buiten de invloedsfeer van de besturen om – vanwege de CAO stijging fors gestegen. We stellen voor om de subsidie van onze 6 gemeenschapshuizen structureel te verhogen met € 87.000, dit betreft een verhoging van € 14.500 per gemeenschapshuis. Hierdoor bereiken we dat de gemeenschapshuizen niet negatief gaan begroten.

Daarnaast stellen we voor om de aangepaste subsidie vanaf 2026 jaarlijks te indexeren. BB26 Bijdrage inventaris en bijdrage huisvestingslasten Kattendans (€ 29.300 N) In het visiedocument gemeenschapshuizen zijn afspraken gemaakt hoe we omgaan met onze gemeenschapshuizen. Vastgesteld is dat onze gemeenschapshuizen een jaarlijkse bijdrage ontvangen voor inventaris en een jaarlijkse bijdrage ontvangen als compensatie voor de huisvestingslasten. Het gemeenschapsdeel van de Kattendans is tot op dit moment niet meegenomen in deze beleidslijn. We stellen voor om dit te uniformeren en het gemeenschapshuis de Kattendans ook een jaarlijkse bijdrage te verstrekken voor inventaris en huisvestingslasten voor het deel van het gemeenschapshuis. Op deze manier wordt het gemeenschapshuis gelijk behandeld met de overige Bergeijkse gemeenschapshuizen. Onderzocht is welk deel van de accommodatie van de

Kattendans toegerekend kan worden aan de functie gemeenschapshuis en welk deel toegerekend kan worden aan de functie theater. Uit onderzoek blijkt dat de gemeenschapshuisfunctie 41% van de accommodatie inneemt en dat de theaterfunctie 59% van de accommodatie inneemt. Voor het berekenen van de jaarlijkse bijdrage inventaris hanteren we de vastgestelde taxatiewaarde van de inventaris van het deel gemeenschapshuis. De taxatiewaarde van de inventaris van het gemeenschapshuis is vastgesteld op € 213.600. De vastgestelde afschrijftermijn bij onze gemeenschapshuizen is 15 jaar. Voorgesteld wordt om vanaf 2024 een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen van € 14.200 als bijdrage voor de inventaris voor het deel gemeenschapshuis Kattendans. Dit bedrag dient jaarlijks in een fonds gestort te worden en alleen aangewend te worden bij toekomstige vervangingen inventaris. Voor het berekenen van de jaarlijkse bijdrage huisvestingslasten ontvangt de Kattendans een bedrag wat gebaseerd is op de verbruikskosten energie. Als peiljaar hebben we de verbruikskosten van tijdvak 2023 genomen. We stellen voor om vanaf 2024 een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen van € 15.100 als compensatie voor de verbruik kosten energie voor het deel gemeenschapshuis Kattendans. Dit betreft een vergoeding van het deel gemeenschapshuis, zijnde 41% van de totale accommodatie.

BB35 Bijstelling subsidieparagraaf ( € 23.100 N) Op basis van de nieuwe aanvragen voor subsidies worden de geraamde subsidies bijgesteld. Omdat de stelpost loon- en prijscompensatie volledig benut is voor het jaar 2025, wordt dit gedekt uit het saldo. BB41 Onderzoek naar voorzieningenplan Riethoven ( € 55.000 N) Bij de raadsbehandeling van de perspectievennota is een motie aangenomen over de uitwerking van een voorzieningenplan inclusief huisvesting basisschool St. Willibrordus. De beschikbare ambtelijke capaciteit die zich bezig houdt met deze vraagstukken, is op dit moment volledig ingezet op lopende dossiers. Doorschuiven van deze dossiers is geen optie, waardoor wordt voorgesteld het onderzoek uit te laten voeren door een 52

externe partij. Hiervoor wordt een budget opgenomen van € 55.000. BB42 Verbetering toegang sociaal domein ( PM ) In het raadsvoorstel ‘Beoordelingskader Verbetering Sociaal Domein’ van 18 april 2024 heeft u

kaders gesteld aan het onderzoek naar en proces van verbetering toegang. Middels een apart raadsvoorstel wordt u als raad in staat gesteld een keuze te maken over het vervolg.

Nieuw beleid Niet van toepassing.

Ontwikkelingen en trends Beschermd Wonen Gemeente Bergeijk vanuit de WMO verantwoordelijk voor begeleiding en ondersteuning voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Hieronder valt ook Beschermd Wonen. Momenteel is Eindhoven als centrumgemeente (financieel) verantwoordelijk voor het organiseren van beschermd wonen voor de gehele regio. Het Rijk is voornemens dit te decentraliseren, waarbij inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk onderdeel uitmaken van de samenleving. Echter is deze transitie al meerdere malen uitgesteld en wordt de besluitvorming van het Rijk hieromtrent afgewacht.

Inkomensafhankelijke bijdrage wmo Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmovoorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Op dit moment betaalt elke client het abonnementstarief (€20,60 per maand, ongeacht het inkomen). Met de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage wordt de hoogte van de eigen bijdrage bij alle maatwerkvoorzieningen afhankelijk van het inkomen. Deze wijziging gaat vooralsnog in per 1 januari 2026. Hoe dit er precies uit gaat zien wordt momenteel door het Rijk uitgewerkt.

Verbonden partijen -

Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus

Wat gaat het kosten? Taakveld 6: Sociaal Domein

Realisatie

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2023 2024 2025 2026 2027 2028 20.304 20.924 21.132 21.091 21.067 21.028 3.131 3.018 2.794 2.973 2.973 2.973 -17.173 -17.906 -18.339 -18.118 -18.095 -18.055 0 -265 0 0 0 0 9 -242 22 22 22 22 -17.164 -17.884 -18.316 -18.096 -18.073 -18.033

Beleidsindicatoren Naam Indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % netto arbeidsparticipatie % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners

Bron

Peiljaar < 25.000

Bergeijk

LISA

2023

708,1

729,7

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS CBS CBS CBS CBS

2022 2022 2023 2022 2023 2023 2023 2023

1,0% 3,0% 73,7% 1,0% 173,7 146,7 12,5% n.b. n.b.

1,0% 3,0% 74,4% 1,0% 95,1 134,4 10,7% 0,5% n.b.

GMSD

2023

653

630

53

Portefeuillehouders

Taakveld 7 Volksgezondheid en milieu

Wethouder M. van Dalen Wethouder M. Kuijken Wethouder S. Luijten

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren 54

Wat gaat het kosten?

Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. Gezondheidsbeleid Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt uw raad iedere vier jaar een Nota Gemeentelijk Gezondheidsbeleid vast. In 2021 is het Lokaal Gezondheidsbeleid 2021-2025 door uw raad vastgesteld. Hierin wordt het, voor gemeenten verplichte, preventieve gezondheidsbeleid uitgewerkt voor de gemeente Bergeijk. Het Lokaal Gezondheidsbeleid vormt de kapstok waaraan verschillende activiteiten op het gebied van preventie worden opgehangen. Deze richten zich op diverse doelgroepen, waarbij verschillende (lokale) samenwerkingspartners betrokken zijn. De belangrijkste lopende projecten op het gebied van preventie & gezondheid zijn: Integraal Zorg Akkoord (IZA)- Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Vanaf 2024 wordt het Kempisch Preventieakkoord geïntegreerd in het plan van aanpak voor de Brede SPUK-regeling. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord te kunnen uitvoeren.

In 2025 gaan de diverse ketenaanpakken vorm krijgen: - Valpreventie; - Kind naar gezond gewicht; - Welzijn op recept; - Kansrijke start; - Overgewicht en obesitas (GLI). #Kempenbranie #Kempenbranie is een project dat zich op weerbaarheid en kwetsbaarheid van onze jongeren richt. Bergeijk blijft hierin investeren om zo samen met onze partners, zoals o.a. de VO scholen, de GGD en Novadic Kentron het normaliseren van drugsgebruik tegen te gaan. Zo draagt het programma Join Us als onderdeel van Kempenbranie bijvoorbeeld bij aan het welbevinden van jongeren van 12-25 jaar door eenzaamheid aan te pakken. Regioproject ‘Skip die trip’ Het regioproject ‘SKIP’ beoogt op basis van feitelijke cijfers drugsgebruik onder jongvolwassenen te de-normaliseren. Na een periode van organiseren, monitoren en analyseren is het project

inmiddels op het punt gekomen dat er daadwerkelijk interventies zijn gelanceerd, zoals de leidraad Drugs & Evenementen en een communicatiecampagne festivalpubliek. Hiernaast lopen de projecten Eén tegen eenzaamheid, Kansrijke start, Centering Pregnancy, Nu Niet Zwanger en Goedkoop gezonde voeding in 2025 door. Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving Bodem Met de komst van de Omgevingswet vindt er een bevoegdheidsverschuiving plaats van provincie naar gemeenten. Veel bodemtaken blijven of zijn al basistaken. Dit betekent dat de ODZOB de gemeente hierover moet adviseren. De besluitvorming hierover ligt bij de gemeente. Tot nu toe zijn er voor de nieuwe bevoegdheden geen toezeggingen met betrekking tot financiële compensatie vanuit de provincie of het Rijk. Omdat het per 1 januari 2024 mogelijk werd om leges te gaan heffen voor besluiten op milieubelastende activiteiten hebben wij dit in onze legesverordening opgenomen Regionaal Meetnet – Luchtkwaliteit & Geluid Samen met een groot aantal gemeenten uit ZuidOost Brabant heeft Bergeijk zich aangesloten bij het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit. Met het Regionaal Meetnet wordt in onze regio in eerste instantie gestart met het meten van de luchtkwaliteit. Het Regionaal Meetnet heeft als doel opgedane kennis uiteindelijk in te zetten voor het opstellen van beleid voor een gezondere samenleving.

Voor het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit meten circa 50 kasten ‘real-time’ onder andere stikstofdioxide en fijnstof. De focus ligt hierbij op het stedelijk gebied, het gebied rond de luchthaven en ook het buitengebied van de regio. Er is één meetkast in Bergeijk aan de Dorpsstraat in Riethoven geplaatst. Via de website van het RIVM1 wordt alle data gepubliceerd. Door middel van nieuwsbrieven wordt de gemeente door de Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant vier maal per jaar geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen op het gebied van luchtkwaliteit en geluidniveaus in de leefomgeving van Zuidoost-Brabant. Transitie duurzame veehouderij De provincie Noord-Brabant werkt al jaren aan het versnellen van verduurzaming en innovatie in de veehouderij. Emissiearme stallen moeten leiden tot minder stikstofuitstoot. Uit uitspraken van de Raad van State en onderzoeksrapporten volgt dat onzeker is of emissiearme stallen doen wat zij beloven. Er is veel onduidelijkheid omtrent dit

1 https://samenmeten.rivm.nl

55

onderwerp, hetgeen invloed heeft op de vergunningverlening aan agrarische bedrijven. Landelijke regeling landelijk gebied Landelijke regelingen landelijk gebied. Om de stikstofuitstoot vanuit de veehouderij te verlagen zijn er de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv), de Landelijke beeindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties kleinere sectoren. Voor agrariërs die willen bijdragen aan het verminderen van stikstofneerslag op overbelaste Natura 2000-gebieden zijn er de Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen (Sbv) en de Landelijke verplaatsingsregeling veehouderijen met piekbelasting (Lvvp). Bij de diverse regelingen heeft de gemeente onder andere een rol bij het intrekken of wijzigen van vergunningen en het ruimtelijk vastleggen van het wijzigen van activiteiten. Geluidsanering woningen gemeente Bergeijk; Doel van het geluidsaneringsproject is geluidwerende gevelmaatregelen te treffen om overlast van verkeersgeluiden in woningen tegen te gaan. De ODZOB voert dit project voor de gemeente uit. De advieskosten van de ODZOB worden uit ontvangen subsidie betaald. Vanwege de grootte van het project is het opgeknipt in drie (3) deelprojecten. Voor het eerste deelproject is het saneringsprogramma gereed.

Uit dit programma komt naar voren dat woningen in aanmerking komen voor een onderzoek naar eventuele geluidwerende gevelmaatregelen. Eigenaren van woningen die in aanmerking komen voor deze geluidwerende gevelmaatregelen zijn uitgenodigd om deel te nemen aan dit project. De aanmelders die meedoen op vrijwillige basis, zijn in de zomer 2023 door de ODZOB voor een woninginventarisatie bezocht. De kosten voor het aanbrengen van geluidwerende gevelmaatregelen zijn volledig gesubsidieerd, tenzij er sprake is van achterstallig onderhoud aan de woning. Dit deelproject is naar verwachting in 2025 afgerond. Deelproject 2 zal opgestart worden als deelproject 1 gereed is. Geluidsoverlast vliegtuigen Eindhoven Airport – Klankbordgroep Riethoven/Walik Een aantal bezorgde inwoners heeft zich in het verleden gemeld betreffende de geluidsoverlast van vertrekkend- en aankomend vliegverkeer vanuit Eindhoven Airport voor inwoners van, met name, Riethoven en Walik. Bergeijk blijft in 2025 de zoektocht naar oplossingen voortzetten en blijft daarbij in nauw contact met alle betrokkenen door middel van het Luchthaven Eindhoven Overleg (verder: ‘LEO’) en met de specialistische bedrijven die onderzoek doen de geluidsoverlast (NLR/Eindhoven Airport). Vanuit het hierboven genoemde Regionaal Meetnet is er de intentie om

hier in de toekomst ook de module ‘Geluid’ aan toe te voegen, hetgeen zou kunnen helpen met de metingen. Door de samenwerking in de stuurgroep blijft Bergeijk in contact met inwoners en blijft informatie gedeeld. Grondstoffen - De Kempengemeenten willen meer grondstoffen uit hun afval gaan halen. Hiervoor hebben de gemeenteraden van de vijf Kempengemeenten in 2019 de Kadernota Grondstoffen vastgesteld. Hierin staan de doelstellingen en de koers van de samenwerkende Kempengemeenten wanneer het gaat om afval, of liever gezegd, om grondstoffen. - Bergeijk blijft de koers varen van de gestelde kaders in deze nota. Het percentage aangeboden restafval wordt nog verder teruggebracht en getracht wordt nog meer bruikbare grondstoffen uit het afval te halen. - Bergeijk faciliteert haar inwoners het afval zo goed mogelijk te scheiden. Veel afvalstromen kunnen gescheiden worden aangeboden. Aan huis wordt restafval, GFT-, PMD en papier opgehaald. In de kernen staan kleding-, glas- en luiercontainers. In veel winkels kan men batterijen en kleine elektronische apparaten kwijt. Bij de kringloopwinkel in Bergeijk zijn afgedankte spullen welkom die een tweede leven verdienen. - Naast alle faciliteiten op het gebied van afvalinzameling kunnen inwoners ook vier dagen per week hun afval inleveren bij de milieustraat.

- Iedere 4 weken staat het mobiel scheidingsstation in de kernen Luyksgestel, Westerhoven, Riethoven en Bergeijk. En om de 8 weken in de kernen Weebosch en ’t Loo. Hierdoor is het voor inwoners mogelijk om kleine hoeveelheden herbruikbaar of te recyclen materiaal inleveren in de buurt. - Afvaldumpingen zijn een doorn in het oog. Bergeijk zet zich daarom in om dit te voorkomen en hierop te handhaven. Zwerfafval Inwoners helpen graag mee hun leefomgeving schoon te houden. In 2023 is de Single-Use Plastic (SUP-richtlijn) in werking getreden: Producenten zijn verantwoordelijk voor het vergoeden van kosten voor opruimen, transport en verwerking van plastic producten in het zwerfafval. Voor de kosten die gemeenten maken krijgt ze een SUPvergoeding, welke achteraf wordt uitgekeerd. Met deze vergoeding ondersteunen wij de zwerfafvalpakkers.

56

Programmaplan duurzaamheid en klimaat (inclusief uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY Bergeijk streeft ernaar om in 2030 energieneutraal te zijn. De gemeente zet zich in voor het realiseren van haar deel in het RES-bod voor 2030: Grootschalige opwekking en het reduceren van de CO2-uitstoot door besparing en verduurzaming van energieverbruik. In het Programmaplan BErgeijkENERGY is deze ambitie vertaald in concrete projecten op het gebied van energiebesparing en opwekking duurzame energie. Hierbij is draagvlak en participatie van bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties belangrijk. Iedere twee jaar wordt het uitvoeringsprogramma aangepast op basis van de ervaringen van afgelopen jaren en ontwikkelingen die er ontegenzeggelijk gaan plaatsvinden op het gebied van de energietransitie. Bergeijk staat daarbij open voor de inzet van nieuwe technologieën. In het najaar van 2024 wordt het ‘Uitvoeringsprogramma 2025-2026’ aan uw raad voorgelegd. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

Gemeentelijk beleid -

Milieuvisie Bergeijk 2020-2029 (2019) Programmaplan BEergeijkENERGY (2018) Kadernota Grondstoffen (2019) Verbreed GRP Bergeijk 2025-2029 Strategienota: van afval naar grondstof in 2020 (2013)

Vereniging Kempen KempenEnergie is een vereniging die zich in de vijf Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel de Mierden) inzet voor de energietransitie. Voor de gemeente Bergeijk zijn zij de partner met kennis in onze communicatie richting inwoners. Via allerlei kanalen bieden ze waardevolle informatie aan, aan onze inwoners over het verduurzamen van de woning. We kennen de Vereniging KempenEnergie een jaarlijkse subsidie toe voor hun inzet in onze gemeente. De subsidie zal in 2025 €6.000 bedragen. Klimaatadaptatie In 2021 heeft Bergeijk klimaatbestendig handelen verankerd in beleid en uitvoering door het vaststellen van de klimaatadaptatiestrategie met de uitvoeringsagenda. Het doel is een klimaatbestendige inrichting van Bergeijk in 2050. De komende jaren zal Bergeijk integraal en samen er aan werken om de klimaatadaptatie breed te verankeren in het gemeentelijke beleid. Communicatie en het meenemen van de Bergeijkse inwoners speelt daarbij een grote rol. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

-

Uitvoeringsprogramma Van afval naar grondstof in 2020 (2015) Lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 (2021) Bodemkwaliteitskaart 2022-2027 Nota bodembeheer 2022-2032 Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda gemeente Bergeijk (2021)

Mutaties meerjarenraming 2025-2028 ten opzichte van programmabegroting 2024 Bestaand beleid BB19 Focus Herinrichting Bernhardstraat (€ 165.000 lagere netto investering door subsidie, € 2.750 lagere afschrijvingslasten vanaf 2027) Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen gebruikmaken van de Impulsregeling Klimaatadaptatie van het Rijk. De rijksbijdrage is aangevraagd en toegekend via het Klimaatportaal Zuidoost-Brabant. Met de inzet van de Impulsgelden kunnen we naast het aanleggen van een infiltratieriool bij de herinrichting Bernhardstraat e.o. tevens versneld een hemelwaterberging creëren tussen stedelijk gebied en beekdal. Het helofytenfilter aan de Borkelsedijk die nu dienstdoet als overstort van het vuilwaterriool bij hevige regenval zal worden omgevormd tot natuurlijke bovengrondse wateropslag. De benodigde maatregelen en

werkzaamheden dienen verder uitgewerkt te worden waarbij de uitvoeringskosten dan in beeld komen. Mochten de middelen van het Rijk niet afdoende zijn, zullen we ook een beroep gaan doen op de stimuleringsbijdrage gemeentelijke uitvoeringsagenda’s Klimaatadaptatie van Waterschap de Dommel. Hierover informeren we u als raad zodra we daar inzicht in hebben. BB36 Bijstelling afvalstoffenheffing ( € 236.100 V) Bij de berekening voor de afvalstoffenheffing voor 2025 zijn alle uitgaven geactualiseerd. Hierbij is ook een andere toerekening van kosten gehanteerd ten opzichte van voorgaande jaren. Dit resulteert in een hogere extracomptabele kostentoerekening ten opzichte van voorgaande jaren. Deze hogere toerekening leidt tot een voordeel 57

voor het begrotingssaldo. Maar leidt ook tot hogere tarieven bij de afvalstoffenheffing.

stijging van het tarief. Omdat deze interne kosten (personeel) op een andere wijze al zijn gedekt, komt het voordeel van het VGRP ten gunste van het begrotingssaldo. Daarnaast wijkt 2025 af door een voordeel op de rentecomponent, wat leidt tot een aanpassing in de storting aan de voorziening. Voor de exploitatie is dit een nadelig effect. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is een nadere toelichting gegeven.

BB40 VGRP 2025 – 2029 ( € 57.100 N oplopend naar € 337.800 V) In september heeft de raad het vernieuwde VGRP aangenomen. De hiermee samenhangende begrotingswijziging is verwerkt in de programmabegroting 2025 – 2028. De doorbelasting van interne kosten (personeel) zorgt meerjarig voor een Nieuw beleid NB10 Project Storm (€ 10.300 N, dekking uit Brede SPUK € 10.300 V) In 2024 starten we in de regio in samenwerking met het voortgezet onderwijs, de GGD en GGzE met het programma STORM. Het doel is de

mentale gezondheid van jongeren te verbeteren en depressie en suïcide voorkomen. Na twee jaar wordt het programma geëvalueerd. De kosten van het programma bedragen voor de jaren 2024 en 2025 voor de gemeente Bergeijk € 10.300. Deze kosten worden gedekt uit de Brede SPUK.

Wat gaat het kosten? Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Realisatie

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2023 2024 2025 2026 2027 2028 5.663 6.556 5.961 5.715 5.705 5.737 3.897 4.875 5.065 4.990 5.161 5.204 -1.766 -1.681 -896 -726 -544 -534 465 -358 0 0 0 0 422 578 0 0 0 0 -1.809 -745 -896 -726 -544 -534

Beleidsindicatoren Naam Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Kg/inwoner %

Bron CBS RWS

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2022 108 44 2022 n.b. 33,4%

58

59

Portefeuillehouders

Taakveld 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Wethouder M. Kuijken Wethouder S. Luijten

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren 60

Wat gaat het kosten?

Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen starters, senioren en zorgbehoevenden en arbeidsmigranten, onder andere door realisatie van voldoende woningen In de Provinciale prognose woningbehoefte en bevolkingsontwikkeling (2020) wordt de ontwikkeling van de bevolking tot 2040 in beeld gebracht Als gemeente staat Bergeijk samen met de regio aan de vooravond om invulling te geven aan een duurzame schaalsprong. De werkgelegenheid groeit, waardoor een stijgende behoefte ontstaat aan nog meer woningen en voorzieningen, en tevens neemt ook de druk op het mobiliteitsnetwerk toe. In de gemeentelijke Omgevingsvisie wordt daarom uitgegaan van een woonbehoefte van 1000 woningen voor de komende 10 jaar. Dat zijn er 400 meer dan de 600 die in de provinciale prognose zijn opgenomen. De schaalsprong vraagt om samenwerking in de regio. Op het niveau van de 21 regiogemeenten zijn in 2023 de ontwikkelprincipes vastgesteld. Eén belangrijk principe is dat in de gehele regio “Op systeemniveau een netwerk van knopen en hubs (met gelaagdheid in plaatswaarde en/of mobiliteitswaarde) onderzocht wordt”. Dit betekent onder andere dat woningen en bedrijven geconcentreerd worden op bestaande of nieuwe locaties die goed bereikbaar zijn.

Dit principe zal in de loop van 2024 verder worden uitgewerkt. Hierbij is ook de samenwerking met de vier Kempengemeenten van belang. In 2023 hebben de vier gemeenten een bestuursopdracht geformuleerd als vervolg op de subregionale ontwikkelstrategie. De ontwikkelstrategie is een ruimtelijke strategie op het gebied van wonen, werken en mobiliteit en legt primair de focus op de periode tot 2030. Het is een bundeling van bestaand beleid. Inmiddels is samen met de Kempengemeenten de conclusie getrokken dat dit vanwege de schaalsprong niet voldoende is. Met de nieuwe ontwikkelstrategie wordt een verkenning gemaakt van de gevolgen van de schaalsprong voor de regio. Deze bestuursopdracht moet uiteindelijk leiden tot een strategische koers voor de Kempen om de schaal-sprong goed te laten landen, inclusief een streefbeeld voor 2040. Hierbij wordt niet alleen naar de fysieke aspecten gekeken (hoe wordt gezorgd voor voldoende woningen en ruimte voor bedrijven?), maar ook naar de sociaal-maatschappelijke gevolgen van dergelijke ontwikkelingen (brede welvaart). In 2024 zijn eerdere denkrichtingen uitgewerkt naar scenario's hoe subregio De Kempen zich kan ontwikkelen om een groei van wonen, werken en mobiliteit te faciliteren met behoud van leefbaarheid en de

kwaliteiten van dit gebied. Eind 2024 bepalen de gemeenteraden het voorkeursscenario voor de ontwikkeling van de Kempen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar Taakveld 0. Hoewel er voor de komende jaren nog harde restcapaciteit (bouwtitels voor te bouwen woningen in vastgestelde bestemmingsplannen) beschikbaar is om aan de lokale woningbehoefte te voldoen, is het gelet op de vaak lange voorbereidingstijd wel zaak tijdig nieuwe mogelijkheden voor woningbouw in beeld te brengen en te starten met de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties. Hierna worden enkele concrete voorbeelden genoemd: Woningbouwinitiatieven Het plan Hooge Berkt 2e fase is in aanbouw genomen. Het plan bevat in totaal 220 woningen, waarbij ook woningen voor de doelgroepen starters en senioren worden gebouwd, hetgeen met de ontwikkelaar in de overeenkomt is vastgelegd. Het bestemmingsplan Kleine Kept (40 woningen) is vastgesteld. In 2024 zal gestart worden met het bouwrijp maken van het gebied en de verwachting is dat (een deel van) de woningen in 2025 in aanbouw zal zijn. Op ’t Loo zijn in het plan Terlo kavels verkocht voor de bouw van veertien (14) vrijstaande woningen en negen (9) microwoningen. Verwacht wordt dat deze woningen in 2025 worden gerealiseerd en opgeleverd. Onderdeel van Terlo is ook het gebied Loo’se tuinen. De 1e fase van dat plan is afgerond.

Voor Loo’se tuinen 2e fase (13 woningen) is het bestemmingsplan vastgesteld. In een uitspraak in beroep is dit bestemmingsplan geschorst. In 2025 zal naar verwachting duidelijkheid ontstaan over een reparatie van dit bestemmingsplan, waarna de realisatie van de hierin opgenomen woningen kan worden gepland. Het plan Looburgh (ca 34 woningen) aan de Weebosserweg heeft in 2024 het omgevingsplanproces doorlopen. Ervan uitgaande dat een besluit over vaststelling ook 2024 kan worden genomen, is het afhankelijk van het moment van in werking treding of het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan wanneer met de bouw een aanvang kan worden genomen. In Luyksgestel is voor de inbreidinglocatie aan de Meerendreef met circa twintig (20) woningen het omgevingsplan vastgesteld en onherroepelijk. Daarnaast loopt een onderzoek naar een eventuele verplaatsing van het fietscrossterrein, zodat op deze locatie woningen gebouwd kunnen worden. 61

In Westerhoven is voor de ontwikkeling van Westerhoven Noord met een plancapaciteit van maximaal 70 woningen vertaald het omgevingsplan vastgesteld. In 2025 is, afhankelijk van het verloop van de beroepsprocedure, te verwachten dat gestart kan worden met het bouwrijp maken van het plangebied. In Riethoven is het omgevingsplan voor het plan Achter de Sleutel (44 woningen) onherroepelijk geworden. De voorbereidingen voor het bouwrijp maken van het plangebied zijn in 2024 door de ontwikkelende partij definitief gemaakt. Daarnaast ligt er nog een particulier initiatief voor elf (11) appartementen aan het Dorpsplein, waarvoor in 2024 het omgevingsplan is vastgesteld. Uitvoering is mede afhankelijk van het verloop van een eventuele beroepsprocedure. Op de Weebosch zullen in het plan Kapelledries fase 3 60 extra woningen worden gerealiseerd. Het omgevingsplan is samen met de grondexploitatie voor deze ontwikkeling in 2024 vastgesteld. Afhankelijk van het moment dat dit omgevingsplan in werking treedt, kan gestart worden met het

Locatie/bestemmingsplan Oude Bernardusschool, 't Loo Hooge Berkt fase 2, Bergeijk Tiliaans Noord, Luyksgestel Meerendreef, Luyksgestel Westerhoven Noord St. Servatius, Wersterhoven Terlo Noordelijk deel, 't Loo Achter de Sleutel, Riethoven Dorpsplein, Riethoven Kapelledries III, de Weebosch Kerkstraat, Kleine Kept Bergeijk

bouwrijp maken van het gebied en kunnen daarop volgend de eerste woningen worden gebouwd. Een eerste start van de bouw van een gedeelte van deze woningen is in 2025 te voorzien. Naast deze concrete ontwikkelingen is een onderzoek gestart naar mogelijke uitbreidinglocaties voor woningbouw als nadere uitwerking van de omgevingsvisie. Aan de hand van de resultaten daarvan zullen eventuele nieuwe ontwikkelingen worden opgestart. Voor uitbreidingslocaties is het echter noodzakelijk om de woonbehoefte goed te kunnen onderbouwen. Hiervoor zijn ook de resultaten van de (sub-)regionale ontwikkelstrategie (zie hierboven) van groot belang. Wij verwachten dat in de periode 2025-2028 op de diverse locaties in de verschillende kernen voor de doelgroepen de volgende aantallen woningen gerealiseerd gaan worden. De tabel geeft inzicht in concrete geplande / in voorbereiding zijnde woningbouwontwikkelingen t.b.v. woningen voor de doelgroepen in de gemeente Bergeijk. Planning en programma is onder voorbehoud van marktomstandigheden en gehanteerde planning van externe partijen.

Type woningen voor doelgroepen Starterswoningen Seniorenwoningen Sociale huurwoningen 7 40 20 61 4 6 8 12 12 8 20 20 12 9 17 8

9 7 5 12

9 4 14 14

Woningbouwplannen woningen doelgroepen 2025-2028

Naast het aantal woningen is eveneens belangrijk dat de juiste woningen worden gerealiseerd. Daarbij richt Bergeijk zich met name op starters, senioren en inwoners die zijn aangewezen op zorg- en sociale huurwoningen. De uitgangspunten hiervoor zijn reeds vastgelegd in de huidige woonvisie. De mogelijkheden om er voor te zorgen dat de (nieuwbouw)woningen bij de doelgroep terecht komen worden onderzocht. Eerder is in dat kader de zelfbewoningsplicht ingevoerd en worden collectief particulier opdrachtgeverschap (verder: ‘CPO’) projecten gestimuleerd. In bestemmingsplannen wordt de maximale omvang van starters-

en seniorenwoningen vastgelegd en voor de starterswoningen worden met ontwikkelaars daarnaast prijsafspraken gemaakt. Tevens wordt op rijksniveau gewerkt aan een wijziging van de Huisvestingswet. Deze nog in voorbereiding zijnde wet geeft onder andere mogelijkheden om in bepaalde situaties voorrang te geven aan eigen inwoners. Wat dit voor Bergeijk betekent, wordt samen met de Kempengemeenten uitgewerkt in de nieuwe Kempische Woonvisie, die eind 2024 ter vaststelling kan worden aangeboden. De in 2023 vastgestelde Kempische woonzorgvisie wordt dan ook onderdeel van de geactualiseerde Kempische woonvisie. Hiervoor wordt tegelijkertijd een uitvoeringsprogramma voorbereid. 62

Om de realisatie van sociale woningen te stimuleren is in 2021 het vereveningsfonds voor sociale woningbouw ingesteld. Hierbij is het uitgangspunt dat op alle nieuwe woningbouwlocaties 30% sociale huur dient te worden ontwikkeld. Indien een locatie daarvoor stedenbouwkundig niet geschikt is, kan een vrije sector-woning worden gerealiseerd, maar in dat geval moet de initiatiefnemer wel een bijdrage aan het vereveningsfonds betalen. Vanuit het vereveningsfonds kan vervolgens op andere locaties worden bijgedragen aan de bouw van sociale huurwoningen. Voor uitbreiding van de sociale huurvoorraad worden ook voor 2025 en verder afspraken gemaakt met de woningcorporaties. Daarnaast worden voortdurend met de corporaties potentiële locaties voor sociale huurwoningen beoordeeld op haalbaarheid. Nieuwbouw is een deel van de oplossing voor de woningbouwproblematiek. Maar het aantal bestaande woningen is vele malen groter dan het aantal nieuw te bouwen woningen. Het is dan ook van zeker zo een groot belang om de bestaande woningvoorraad beter te laten aansluiten bij de huidige woonbehoeften. Er is daarom beleid vastgesteld om de bestaande woningvoorraad beter te kunnen benutten, bijvoorbeeld door het splitsen van woningen of door tijdelijke bewoning van bijgebouwen. Deze mogelijkheden blijft Bergeijk onder de aandacht brengen.

De gemeente is ook verplicht te voorzien in de huisvesting van statushouders. De taakstelling wordt steeds voor het komende halfjaar door het Rijk bepaald. De taakstelling voor 2025 is daarom nog niet bekend, maar voor 2024 bedraagt de taakstelling voor Bergeijk in totaal 39 personen + 25 personen achterstand vanuit 2023. We verwachten dat de taakstelling in 2025 vergelijkbaar zal zijn. Hiervoor zijn naar verwachting ca. 20 woningen nodig. Met een huidige mutatiegraad van 5-6% op een sociale huurvoorraad van ruim 1000 woningen, betekent dit dat er jaarlijks ca. 50-60 woningen beschikbaar komen. Hiervan zal dan ongeveer één derde tot de helft aan statushouders beschikbaar te worden gesteld. Dit benadrukt nog eens het belang van realisatie van voldoende sociale huurwoningen. Op rijksniveau is de Spreidingswet (formeel: wetsvoorstel Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvang) in 2024 vastgesteld. Deze zou onder het nieuwe kabinet alweer ingetrokken gaan worden maar vooralsnog is deze wet van kracht. Deze wet regelt de spreiding van asielzoekers over de gemeenten, waarbij het Rijk gemeenten kan dwingen opvang voor asielzoekers te realiseren.

Gezien het al nijpende tekort aan woningen, en de moeite voldoende reguliere woningen te bouwen, zorgen deze ontwikkelingen ervoor dat de realisatie nog meer onder druk staat. Het wordt hierdoor een grote uitdaging om de doelen te realiseren. In 2019 zijn richtlijnen vastgesteld voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze richtlijnen geven voorwaarden waaraan initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten dienen te voldoen. Hierbij wordt nadrukkelijk ingezet op kwalitatief goede huisvesting, goede inpassing in de omgeving en spreiding. In 2023 is dit beleid aangevuld met een nadere toelichting waarin het doel van de richtlijnen beter is omschreven. Initiatieven zullen aan deze richtlijnen en de nadere toelichting worden getoetst. Voor het initiatief op de locatie hoek Loo-Stökskesweg is het omgevingsplan vastgesteld. Realisatie is mede afhankelijk van het verloop van een eventuele beroepsprocedure. Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied Zoals hierboven reeds aangegeven, is woningbouw een belangrijke opgave voor de komende jaren. Deels zal deze opgave binnen de bebouwde kom worden gerealiseerd. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat behoud van groene ruimten binnen de kom van belang is. Bij inbreidingsplannen wordt daarom rekening gehouden met behoud van groen, terwijl daarnaast naar de mogelijkheden op uitbreidingslocaties wordt gekeken.

Om dat op verantwoorde wijze te doen, is een onderzoek naar uitbreidingslocaties gestart. In het buitengebied speelt een groot aantal vraagstukken die zich vaak opstapelen: Klimaatverandering, stikstof, waterkwaliteit en -kwantiteit, transitie van de landbouw en vrijkomende agrarische gebouwen, versterking van natuur, bos en biodiversiteit en de energietransitie. Dit brengt kansen met zich mee om vraagstukken slim te combineren en in samenhang op te pakken. De Provincie is gestart met een gebiedsgerichte aanpak (verder: ‘GGA’) om samen met waterschappen, terreinbeheerders, gemeenten, inwoners, (agrarische) bedrijven en andere betrokkenen meerdere vraagstukken tegelijkertijd aan te pakken. Bergeijk ligt in twee GGA-gebieden: de Grenscorridor in het oosten en Kempenland West in het westen. De gemeente neemt deel aan beide GGA’s. 2 Daarnaast wordt gewerkt aan een herziening bestemmingsplan buitengebied en diverse ontwikkellocaties.

2 Zie verder ook onder de taakvelden 3 en 7.

63

Gemeentelijk beleid -

Omgevingsvisie 2022 Nota grondbeleid 2018 Omgevingsbeleidsplan onderdeel bouwen 2015-2018 Meerjaren Handhavingprogramma 20172020 Welstandsnota Gemeente Bergeijk 20162019

-

Plan van aanpak aandachtslocaties (2016) Handreiking Veehouderij en Gezondheid 2.0 (2018) Richtlijnen huisvesting arbeidsmigranten Bergeijk 2019 + toelichting 2023 Kempische visie op wonen 2019-2023 Lokaal volkshuisvestingsprogramma Beleid Beter benuten bestaande woningvooraad 2020

Mutaties meerjarenraming 2025-2028 ten opzichte van programmabegroting 2024 Bestaand beleid BB18 Opstellen omgevingsplan (€ 150.000 N) Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Daarmee zijn de vigerende bestemmingsplannen van rechtswege het tijdelijk omgevingsplan geworden. Gemeenten hebben tot 1 januari 2032 de tijd om de bestemmingsplannen om te zetten in een definitief bestemmingsplan. Ook

de bruidsschatregels van het Rijk en gemeentelijke verordening met betrekking tot de fysieke leefomgeving moeten een plaats krijgen in het omgevingsplan. Deze wettelijke verplichte transitie is een omvangrijke en complexe taak waarvoor naast externe ondersteuning ook interne ondersteuning noodzakelijk is.

Nieuw beleid Niet van toepassing

Ontwikkelingen en trends Omgevingswet Door de nieuwe Omgevingswet worden bijna alle regelingen over de fysieke leefomgeving samengevoegd in één Omgevingswet. Naast de traditionele ruimtelijke elementen krijgen ook aspecten als gezondheid, duurzaamheid en energietransitie een rol. Deze wet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Een werkgroep heeft de invoering van de wet voor gemeente Bergeijk voorbereid. Dit is op onderdelen gebeurt in samenwerking met de Kempengemeenten en de regio. Door kennis te delen, dezelfde software aan te schaffen en zo veel mogelijk samen op te trekken bij communicatie en opleiding heeft Bergeijk zich zo goed mogelijk voorbereid op ingevoerde Omgevingswet. Ook is de Omgevingsvisie reeds vastgesteld, wordt er ervaring opgedaan met de omgevingsdialoog en wordt er al gewerkt met het programma

Powerbrowser. Er is besluitvorming geweest omtrent het adviesrecht van uw raad bij aanvragen die afwijkingen van het omgevingsplan. Hiermee is het delegeren van bevoegdheid en het vaststellen van deze omgevingsplannen vastgesteld. Daarnaast heeft de besluitvorming over de gevolgen voor de legesverordening plaatsgevonden en is ook de Adviescommissie ruimtelijke kwaliteit (de opvolger van de welstandsadviescommissie) ingesteld en tevens is de communicatie over de gevolgen van de nieuwe wet gepubliceerd op de website en in het gemeenteblad. Ondanks deze voorbereidingen moet rekening gehouden worden met vertraging in de planvorming als gevolg van de nieuwe wet. Naast het leren omgaan met de nieuwe wet zal ook pas in de loop der jaren door onder andere jurisprudentie meer duidelijkheid ontstaan over het gebruik en interpretatie van de wet. Daarbij komt dat er een flinke piek in aanvragen is geweest, om zo plannen nog onder de huidige wetgeving in procedure te brengen.

Verbonden partijen -

Metropool Regio Eindhoven (MRE) (werkprogramma transitie landelijk gebied) Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB)

64

Wat gaat het kosten? Taakveld 8: VHROSV

Realisatie

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2.842 7.147 5.881 2.810 2.804 2.800 3.008 6.261 4.573 1.517 1.517 1.517 166 -886 -1.308 -1.292 -1.287 -1.283 680 -221 0 0 0 0 1.295 88 113 38 38 38 781 -578 -1.195 -1.254 -1.249 -1.244

Beleidsindicatoren Naam Indicator Gemiddelde WOZ waarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Eenheid Duizend euro Aantal per 1.000 woningen %

Bron CBS Basisregistratie adressen en gebouwen CBS

In Euro’s

COELO

2024

947

720

In Euro’s

COELO

2024

1037

861

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2023 394 432 2023 7,5 14,2 2024 81,1% 76,2%

65

Paragrafen

66

Paragraaf Lokale heffingen Wettelijk kader Op grond van het besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten moeten

in de paragraaf Lokale heffingen in ieder geval de volgende onderdelen worden vermeld:

Onderdeel De geraamde inkomsten; Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, inclusief onderbouwing berekening maximaal kostendekkende tarieven Een aanduiding van de lokale lastendruk Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid

Wat willen wij bereiken? De gemeente wil het voorzieningenniveau op peil houden en de ambities die zijn opgenomen uitvoeren. Voor de rechten (rioolheffing en reinigingsrecht) wordt uitgegaan van 100% kostendekking. Voor de rioolheffing worden daarvoor de uitgangspunten, zoals vastgesteld in het Verbreed gemeentelijk rioleringsplan (verder: ‘VGRP’), gehanteerd.

Op grond van art. 10, letter a BBV art. 10, letter b BBV art. 10, letter c BBV art. 10, letter d BBV art. 10, letter e BBV

tarieven, de berekening omtrent kostendekkende tarieven, de geraamde inkomsten en ontwikkelingen. De paragraaf wordt afgesloten met een overzicht van de lokale belastingdruk. De vermelde tarieven zijn voorlopige tarieven. De definitieve tariefvoorstellen worden, rekening houdend met de laatste ontwikkelingen, in de raadsvergadering van 19 december 2024 ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

Ontwikkelingen Een kostendekkendheid van 100% in de legesverordening is in principe toegestaan. Binnen Titel 1 Algemene dienstverlening, waarin bijvoorbeeld paspoorten en rijbewijzen zijn opgenomen, zijn de belangrijkste leges door het Rijk gemaximeerd.

Algemeen De paragraaf Lokale heffingen heeft betrekking op de in de gemeente geheven belastingen en heffingen (retributies, rechten en leges). Er wordt ingegaan op de belastingsoort, het beleid, de

-

Per 1-1-2025 gaan we waarschijnlijk starten met een BIZ (Bedrijven investeringszone)

Opbrengsten In onderstaande tabel wordt een overzicht van de opbrengsten aan lokale heffingen weergegeven. Hierna volgt de toelichting per belasting- en heffingssoort.

Begroot Begroot Begroot Begroot Bedragen ( x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 Onroerende zaakbelastingen 4.448 4.593 4.774 4.936 Toeristenbelastingen 1.340 1.340 1.340 1.340 Forensenbelastingen 6 6 6 6 Totale algemene dekkingsmiddelen 5.794 5.939 6.120 6.282 Reinigingsrechten 2.100 2.099 2.096 2.096 Rioolheffing 2.137 2.231 2.329 2.431 Rioolaansluitrechten 23 23 23 23 Leges titel 1. algemene dienstverlening 908 958 976 976 Leges titel 2. fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen 937 937 937 937 Leges titel 3. Europese dienstrichtlijn 3 3 3 3 Lijkbezorgingsrechten 14 14 14 14 Reclamebelasting centrummanagement 30 30 30 30 Reclamebelasting 1 1 1 1 Bedrijven investeringszone 20 20 20 20 Overige bestemmingsheffingen 15 15 15 15 Totaal bestemmingsheffingen 6.187 6.330 6.443 6.544 Totale opbrengst lokale heffingen 11.981 12.269 12.562 12.826 67

Algemene dekkingsmiddelen Onroerende zaakbelastingen De onroerende zaakbelastingen worden geheven bij eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De heffingsgrondslag is de vastgestelde economische waarde naar de peildatum 1 januari 2024 conform de Wet waardering onroerende zaken. Toeristenbelasting (Kurtax) De Kurtax is een gemeentelijke belasting en wordt geheven van eigenaren van recreatieve accommodaties waar overnacht kan worden. De heffingsgrondslag bedraagt een vast percentage van de omzetten (Kurtax) en bedraagt 3,11%. Forensenbelasting Onder de naam forensenbelasting wordt een directe belasting geheven van de natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hun hoofdverblijf te hebben, meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin over een gemeubileerde woning beschikken.

Bestemmingsheffingen Algemeen Bij de bestemmingsheffingen met de grootste omvang zijn overzichten opgesteld waardoor de kostendekkendheid van de betreffende heffing duidelijk wordt. In de overzichten zijn eerst de directe lasten en baten opgenomen. In de Financiële verordening 2025 is de systematiek

van toerekening van de overheadkosten vastgesteld. Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, en van goederen, werken, diensten die worden geleverd aan overheidsbedrijven en derden, wordt uitgegaan van een aandeel in de totale overheadkosten. De som die hiervoor geldt is: doorbelaste loonkosten gedeeld door de totale loonkosten vermenigvuldigd met de totale overheadkosten. Afvalstoffenheffing De gemeente heeft de wettelijke inzamelplicht voor het ophalen en verwerken van het huishoudelijk afval (als gevolg van artikel 10.11 van de Wet milieubeheer). De functie van de afvalstoffenheffing is het dekken van de kosten die de gemeente maakt voor het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen. De afvalstoffenheffing is geregeld in de Wet milieubeheer. Het feit dat de gemeente verplicht is om binnen het gehele gebied huisvuil in te zamelen is reden voor de heffing. Het belastbaar feit is het feitelijk gebruik van een perceel waarvoor op basis van de Wet milieubeheer een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt. Afvalstoffenheffing moet worden betaald als een perceel feitelijk wordt gebruikt én de gemeente hier op basis van de wet verplicht is huishoudelijk afval in te zamelen. De gemeente Bergeijk hanteert de Diftar methode.

Dat betekent dat er een bedrag per lediging wordt betaald naast een vast tarief per perceel.

Berekening afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Kosten taakveld Inkomsten taakveld (excl. Heffingen) Netto kosten taakveld 7.3 Toe te rekenen kosten Kosten kwijtschelding Overhead BTW Totale kosten Opbrengst heffingen

Bedrag Dekking 1.810 -278 1.532 40 198 330 2.100 2.100

100%

68

Rioolheffing De rioolheffing in de gemeente betreft de rioolafvoerrechten. Deze heffing wordt geheven van de gebruikers van de panden op basis van het afgenomen drinkwater (met als uitgangspunt: geloosd afvalwater), volgens opgave van Brabant Water over het voorgaande jaar. Uitgangspunt is hierbij: De gebruiker betaalt. Op grond van artikel 228a Gemeentewet wordt de rioolheffing geheven. De baten en lasten in de begroting zijn het uitgangspunt van kostendekkendheid.

Berekening rioolheffing Bedragen x € 1.000 Kosten taakveld Storting/ontrekking egalisatievoorziening Inkomsten taakveld (excl. Heffingen) Netto kosten taakveld 7.2 Toe te rekenen kosten Kosten kwijtschelding Overhead BTW Totale kosten Opbrengst heffingen

Het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (verder: ‘VGRP’) 2025-2029 is op 26 september 2024 door de raad vastgesteld. Het VGRP is een beleidsstuk met een visie hoe Bergeijk omgaat met de rioleringszorg in de komende periode. Dit plan vormt de basis voor de in de begroting te ramen lasten welke voortvloeien uit deze wettelijke taak. Om de rioleringszorg conform wettelijke eisen en ambities van de gemeente uit te kunnen blijven voeren, is in het VGRP voorzien om de rioolheffing in 2024 te verhogen met 3,5%.

Bedrag Dekking 1.631 16 -23 1.624 17 226 270 2.137 2.137

100%

Dit betekent op basis van de begroting de volgende rioolheffingstarieven: Klasse (waterverbruik) ≤ 100 m³ 101 – 350 m³ ≥ 350 m³: opslag per 350 m³ Rioolaansluitrechten De rioolaansluitrechten hebben betrekking op het aansluiten van woningen en andere gebouwen op het gemeentelijk rioolstelsel en het toerekenen van de kosten van een dergelijke aansluiting. De heffingsgrondslag is opgenomen in de gemeentelijke aansluitverordening, waarin de verhouding tussen de gemeente en de burgers betreffende het aansluiten op het rioolstelsel is geregeld. Voor het jaar 2025 wordt het tarief voor de rioolaansluitrechten van 2024 geïndexeerd met 3,5%. In de raadsvergadering van 19 december 2024 worden de aansluitrechten definitief vastgesteld met de behandeling van de verordening aansluitrechten riolering.

2024 180,39 270,54 360,72

2025 186,72 279,99 373,35

Leges Onder de naam ‘leges’ worden verschillende rechten geheven van door het gemeentebestuur verstrekte diensten. Leges vallen onder de bestemmingsheffing (meerdere programma’s). Bij de bepaling van de kostendekkendheid van de leges maken we een onderscheid in de 3 titels uit de legesverordening: - Algemene dienstverlening - Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen - Europese dienstenrichtlijn De tarieven zijn volgens de uitgangspunten van deze begroting met 3,67% verhoogd. Daarnaast zijn de geprognosticeerde hoeveelheden opnieuw op actualiteit beoordeeld. De berekening van de kostendekkendheid van de leges is in de volgende tabel opgenomen.

69

(bedrag x € 1.000) Berekening kostendekkendheid leges 2025 Kosten totaal Baten totaal Kostendekking leges Dekking titel 1 Dekking titel 2 Dekking titel 3

Bedrag Dekking 2.828 1.848

Algemene dienstverlening Dit betreft vooral het verstrekken van rijbewijzen en reisdocumenten maar ook tal van in omvang kleinere producten die de gemeente verstrekt zoals uittreksels, afschriften. Ook vallen huwelijksvoltrekkingen vanuit de burgerlijke stand onder deze dienstverlening. Het verstrekken van reisdocumenten aan niet-ingezetenen vormt hierin een bijzondere plek. Sinds 2014 geeft de gemeente Bergeijk, samen met 11 andere gemeenten, met succes reisdocumenten af voor niet-ingezetenen. Vanaf 2024 is een toename van het aantal te verstrekken reisdocumenten aan niet-ingezetenen voorzien. Hier is rekening mee gehouden in de begroting. Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen De opbrengsten uit de omgevingsvergunningen schommelen per jaar. Op de omvang van de opbrengsten hebben we maar beperkt invloed. Hier zijn we afhankelijk van de economische situatie. Wordt er veel gebouwd dan nemen de opbrengsten toe, en omgekeerd. De opbrengst voor 2025 is onder andere gebaseerd op circa 60 nieuwbouwwoningen, circa 100 vergunningen voor uitbreiding en verbouw van bedrijven en opbrengsten vanwege verbouwingen van woningen. Europese dienstenrichtlijn Hieronder vallen met name leges in verband met horeca activiteiten en evenementen. Vergunningen voor categorie B evenementen zijn met ingang van 2019 gratis.