Bijlage Boekwerk Begroting 2022-2025.docx

Uitwerkingsplan BErgeijk – ACTIVE 2018 – 2022 Algemene Subsidieverordening (2018) Welzijnssubsidiebeleid 2019 – 2022 Subsidiejaarprogramma Accommodatiebeleid (2003) Beleidsplan Openbare Ruimte en Accommodaties (2019-2023) Erfgoedverordening gemeente Bergeijk (2016) Beleidsnota archeologische monumenten (2011) Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019 – 2022 Kadernota cultuurhistorie (2009) Kadernota kunst en cultuur (2010-2013) Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2019 (2014) Beleidskader bewegen, ontmoeten en spelen 2020-2030

Mutaties meerjarenraming 2022-2025 ten opzichte van programmabegroting 2021 Bestaand Beleid BB22 Areaaluitbreiding groen binnen de bebouwde kom (€ 90.000 N 2022-2025) De laatste jaren zijn enkele uit-/inbreidingslocaties opgeleverd. Het onderhoud daarvan komt na een groeiseizoen over naar de exploitatie van groenbeheer binnen de bebouwde kom. Dit betreffen de projecten Tiliaans, Waterlaat V en VI, Triloo, Burgemeester Houbenplein en de Inbreiding Riethoven. Tevens zijn de afgelopen jaren de onderhoudskosten groen binnen de kom toegenomen door de herinrichting van de Terlostraat en de omgeving rondom de school op ’t Loo (De Waterloop), de beplantingswerken in de omgeving van de weg Heijerstraat-Loveren, Riethovensedijk. Het bovenstaande leidt tot een structurele toename van de lasten vanaf 2022 met circa € 90.000. BB23 indexering BORA (€ 62.000 N in 2022 , dekking stelpost prijsstijgingen) In BORA III zijn de exploitatiebudgetten onderhoud van de diverse disciplines vastgesteld voor 5 jaar. Daarbij is aangegeven dat het bedrag over de 5 geldende jaren gelijk blijft. De praktijk wijst uit dat de contracten, overeenkomsten, opdrachten en/of uurtarieven jaarlijks worden geïndexeerd. Als gevolg hiervan worden de exploitatiebudgetten van Accommodaties, Groen binnen de kom en buiten de kom, Wegen & Bruggen.

Openbare Verlichting, Spelen en Wegmeubiliair bijgesteld voor een totaalbedrag van € 61.000 en wordt gedekt middels de stelpost prijsstijgingen.

61

BB40 Aanpassing deel contract groenonderhoud naar marktconforme prijzen (€ 70.000 N) Het aantal medewerkers bij Kempenplus dat in het groen werkzaam is loopt mede door de invoering van de Participatiewet elk jaar verder terug. Door de terugloop in deze doelgroep is Kempenplus niet meer in staat om het groenonderhoud in alle gemeenten volledig uit te voeren. Kempenplus heeft recent aangegeven dat om die reden de lopende contracten vanaf 2022 niet meer volledig te kunnen uitvoeren. In samenspraak met Kempenplus is onderzocht welke werkzaamheden door een nieuwe marktpartij uitgevoerd moeten gaan worden. Voor de gemeente Bergeijk betekent dit concreet dat het groenonderhoud voor de kernen Riethoven en Westerhoven, met ingang van 2022, door een andere partij uitgevoerd moet gaan worden. Voor dit nieuwe contract zullen we rekening moeten houden met andere, meer marktconforme, prijzen. In de eerdere overeenkomst met Kempenplus is overeengekomen dat de prijzen alleen verhoogd werden met de gezinsconsumptie index CPI. Zodoende is nu een verschil ontstaan van €70.000. BB38 Sportakkoord (€10.000 N, dekking € 10.000 subsidie) In 2020 hebben de gemeenten Bladel, Bergeijk, Eersel en Reusel de-Mierden het Kempisch sport- en beweegakkoord gesloten. Voor het waarmaken van de ambities is vanuit het ministerie VWS uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld.

Voor de uitvoering van deze ambities ontvangen we in 2022 een bijdrage van het Rijk van € 10.000 Verbonden partijen (zie paragraaf verbonden partijen) Niet van toepassing. Wat gaat het kosten? Taakveld 5. Sport, cultuur en recreatie Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2020

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 na wijziging 4.273 4.296 4.131 4.156 4.196 4.231 464 359 334 320 321 320 -3.808 -3.938 -3.797 -3.836 -3.875 -3.911 275 0 500 0 0 0 30 24 529 35 40 40 -4.054 -3.914 -3.767 -3.801 -3.835 -3.871

62

Grafiek Lasten

Sportbeleid en activering

158

Sportaccommodaties

1.047

Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea

509 10

Cultureel erfgoed

211

Media

295

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

1.901

Grafiek Baten

Sportbeleid en activering

10

Sportaccommodaties

148

Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

32

Musea

3

Cultureel erfgoed Media

20 0

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

122

63

64

Portefeuillehouders Wethouder M. van Dalen Wethouder S. Luijten

Taakveld 6 SOCIAAL DOMEIN

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren 65

Wat gaat het kosten?

3.7 Taakveld 6 “Sociaal domein” Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?  De gemeente Bergeijk stimuleert een positief opvoed- en opgroeiklimaat waarin jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen tot verantwoordelijke en zelfstandige inwoners die actief deelnemen in de samenleving en zowel sociaal als economisch zelfredzaam zijn. Opvoeden en opgroeien doe je in de samenleving. De ouders zijn de belangrijkste opvoeders, maar ook het brede netwerk rondom een gezin bepaalt mede het verloop van de opvoeding. Als de steun vanuit de leefomgeving niet voldoende is, kunnen ouders en jeugdigen een beroep doen op professionele hulpverlening. Jeugdprofessionals hebben de plicht om actie te ondernemen als de veiligheid, gezondheid en ontwikkeling van de jeugdige in gevaar komt. De gemeente treft passende, wettelijke en bestuurlijke, maatregelen als de veiligheid van de jeugdige in het geding is.  De gemeente Bergeijk vindt dat alle inwoners in staat moeten zijn om mee te doen in en aan de maatschappij. Het gaat hierbij om het versterken van de eigen kracht van mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag en het bieden van hulp bij het oplossen van problemen, zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk. Initiatieven voor zorg in eigen dorp, burgerinitiatieven of bijvoorbeeld een dorpsondersteuner, kunnen rekenen op ondersteuning.

Samen Aan Tafel en continuering van de dagbesteding Hoefzicht zijn hiervan mooie voorbeelden. Dagbesteding voor bijvoorbeeld mensen met een beperking en ouderen moet zoveel mogelijk binnen de eigen gemeenschap plaatsvinden. Deze uitgangspunten voor de komende jaren worden benoemd in het Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 20192022, evenals de activiteiten die we de komende jaren gaan uitvoeren om inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen. Bergeijk streeft ernaar dat haar inwoners niet alleen hulp ontvangen, maar ook hulp geven. Een inwoner die hulp ontvangt bij het doen van het huishouden of bij het zoeken naar werk, kan tegelijkertijd als vrijwilliger op bezoek gaan bij een buurtgenoot die eenzaam is. Zo wordt het echt: Bergeijk zorgt voor elkaar!  De gemeente faciliteert en ondersteunt vrijwilligers en mantelzorgers Gemeente Bergeijk is een hechte gemeente waar, binnen de dorpskernen, veel inwoners zich al actief inzetten voor een ander, hun buurt of voor de gemeenschap. De gemeente waardeert de inzet van deze groep mantelzorgers en vrijwilligers enorm en wil hen daarom zo goed mogelijk faciliteren en waar nodig ondersteunen. De eigen kracht van inwoners en de sociale infrastructuur binnen de kernen vormen de komende jaren het uitgangspunt voor ondersteuning.

Er wordt immers altijd eerst gekeken naar wat men zelf kan of wat de omgeving kan doen, voordat basisondersteuning of aanvullende en intensieve ondersteuning wordt ingezet. We zetten hierbij de komende jaren in op facilitering en ondersteuning van vrijwilligers, het proactief aanbieden van informatie en advies, een bredere uitrol van mantelzorgwaardering en -ondersteuning en een dementievriendelijke gemeente Bergeijk.  Mensen die ondersteuning nodig hebben worden daarbij geholpen. Daartoe versterken we de eigen kracht van mensen en hun omgeving, waarbij sprake is van een goede balans tussen vrijwillige en professionele ondersteuning. Ondersteuning vanuit de gemeente draagt eraan bij dat inwoners die het (tijdelijk) niet zelf redden en daardoor (tijdelijk) minder zelfredzaam zijn, hun redzaamheid kunnen vergroten, stabiliseren of zo lang mogelijk kunnen behouden. Ondersteuning is aanvullend op wat mensen zelf en hun omgeving kunnen en voorkomt zo veel als mogelijk afhankelijkheid van structurele, intensieve, professionele inzet. Als blijkt dat de eigen mogelijkheden en mogelijkheden van de omgeving ontoereikend zijn, wordt er gekeken naar welke mogelijkheden ondersteuning kan bieden. Inwoners kunnen dan samen met hun omgeving en de geboden ondersteuning een adequate oplossing vinden voor hun vraag.

66

We zetten hierbij de komende jaren in op meer samenwerking met maatschappelijke organisaties en Zorgloket Bergeijk, het uitbreiden van de informatie- en adviesfunctie van het Zorgloket, ruimte voor nieuwe initiatieven en positionering van dorpsondersteuners. Meedoen in de samenleving betekent ook een zinvolle dagbesteding hebben, bij voorkeur betaald werk. De mensen die ondersteuning nodig hebben om betaald werk te vinden, of een andere zinvolle dagbesteding, krijgen deze van medewerkers van KempenPlus, waarbij het Aquinohuis een belangrijke functie vervult.  De gemeente Bergeijk biedt aanvullende en intensieve ondersteuning aan inwoners die dit nodig hebben, waarbij de hulp aan gezinnen en/of zorgvragers met meerdere problemen wordt gecoördineerd en geregisseerd. Gemeenten dragen een steeds grotere verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van haar inwoners, welke grotendeels in de basisondersteuning wordt vormgegeven. Het kan echter zijn dat de basisondersteuning niet toereikend is en aanvullende en intensieve ondersteuning nodig is. Daarnaast is er steeds vaker sprake van problematiek op meerdere gebieden (multiproblem). Inwoners krijgen hierbij te maken met meerdere vormen van zorg en ondersteuning, zoals medische zorg van huisartsen en wijkverpleegkundigen of behandeling vanuit de GGZ.

Ook kan het zijn dat mensen aangewezen zijn op verblijf in een instelling (tijdelijk of langdurig), hierbij dient een soepele overgang plaats te vinden van de ene naar de andere vorm van ondersteuning. We zetten de komende jaren in op de doorontwikkeling van maatwerkvoorzieningen, intensivering van de samenwerking tussen Jeugdhulp, Participatiewet en Wmo, de doorontwikkeling van het multiproblem team Bergeijk, het ontwikkelen van een Kempische sluitende aanpak verwarde personen en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Gezinnen en zorgvragers met meerdere problemen krijgen één gezinscoach die vanuit de afdeling Maatschappelijke Dienstverlening alle hulp samen met het gezin coördineert en regisseert.  Grip Sociaal Domein De uitgaven aan Wmo en Jeugdzorg stijgen landelijk gezien de afgelopen jaren enorm. Dat is geen nieuws. Maar waar ligt dat aan? Wat kunnen gemeenten doen om noodzakelijke, effectieve en betaalbare zorg te blijven garanderen? Deze vragen houden ons bezig. We gaan de antwoorden op deze vragen verzamelen en uitwerken. Dit doen we door te kijken naar wetgeving (wat moeten we), financiering vanuit het gemeentefonds (wat kunnen we), hoe hebben wij het georganiseerd (kwaliteit en toegankelijkheid) en wat kunnen we leren van wat andere gemeenten al succesvol doen.

Voor 2022 gaan we hiervoor een projectleider inhuren de kosten voor 2022 worden gedekt middels de bestemmingsreserve egalisatie sociaal domein. Gemeentelijk beleid              

Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in de Kempen (2020-2024) Kadernota Armoedebestrijding “Koersen op de toekomst” 2021-2024. Kadernota minimabeleid (2018-2022) Kwijtscheldingsbeleid 2019-2022 (2018) Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019-2022 (2019) Beleidsregels Schuldhulpverlening 2021 Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2018 (2014) Verordening Jeugd (2014) Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2019 (2019) Verordening Participatiewet deel Inkomen (2014) Verordening Participatiewet deel Re-integratie (2015) Visienota Participatiewet van de vier Kempengemeenten 2015-2018 (2015) Bestuursopdracht Uitvoering Participatiewet in de Kempen (2016) Verordening Jeugdhulp (2019)

67

Mutaties meerjarenraming 2022-2025 ten opzichte van programmabegroting 2021 Bestaand beleid BB15 Dorpsondersteuner (€ 61.000 N 2022) Uw raad heeft bij de raadsvergadering van 30 september 2021 ingestemd met het continueren van de inzet van dorpsondersteuning in Westerhoven, de Weebosch en ’t Loo. De structurele lasten voor het continueren van de inzet van deze dorpsondersteuners bedraagt vanaf 2021 € 61.000. BB16 Programmakosten Wmo (€ 279.000 N) Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) 2022 Wmo voorzieningen -51 Wmo hulp bij het huishouden -168 Wmo Begeleiding -153 Wmo abonnementstarief -11 Dekking stelpost prijsstijging 104 Totaal -279

2023 -51 -168 -153 -11 104 -279

2024 -51 -168 -153 -11 104 -279

2025 -51 -168 -153 -11 104 -279

Voorzieningen (€ 51.000 N) Onder de Wmo-voorzieningen vallen de vervoervoorzieningen (bijvoorbeeld scootmobielen), collectief vraagafhankelijk vervoer (Taxbus), rolstoelvoorzieningen, hulpmiddelen en woonvoorzieningen. De verhoging wordt veroorzaakt door een stijging van de kosten voor vervoersvoorzieningen (verhoogd aantal aanvragen en indexering), collectief vervoer (kosten van brandstof en verzekeringen) en rolstoelen (indexering). De kosten voor woonvoorzieningen worden verlaagd. De afgelopen jaren is gebleken dat het lastig is om deze post goed te begroten. De werd eerst berekend op basis van de gemiddelde kosten per inwoner, dit wordt nu losgelaten en de begroting is nu op maat geraamd. Gevolg hiervan is dat deze post wel aan verandering onderhevig kan zijn. Afzonderlijke woningaanpassingen kunnen de begroting sterk beïnvloeden, daarom moet er rekening mee gehouden worden dat deze post in een later stadium weer aangepast moet worden. Dit gebeurd dan op basis van de uitgaven van dat moment. Een specifiek risico schuilt in de hoge kosten die één afzonderlijke woningaanpassing kan vragen. De verwachting is dat door langer thuis blijven wonen, verminderde doorstroom naar intramurale woonvoorzieningen en de aanzuigende werking van het abonnementstarief, het aantal aanvragen naar deze dure voorziening zal toenemen.

Daarom is afgesproken dat aanpassingen boven de € 20.000 met het college besproken worden waarbij ook andere mogelijkheden verkend worden. Besprekingen tussen het Rijk en de VNG zijn nog volop gaande hoe en in welke mate deze kosten worden gecompenseerd vanuit het Rijk dan wel hoe de gemeentes deze kosten zelf kunnen beïnvloeden. Hulp bij huishouden) (€ 168.000 N) Door een verhoogde instroom en de indexering van de tarieven is een toename in de kosten voorzien. De verhoogde instroom wordt voornamelijk veroorzaakt door de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Daarnaast is het percentage ouderen in de gemeente Bergeijk hoger dan gemiddeld in de Kempen, ook dit zorgt voor een verhoogde instroom. Besprekingen tussen het Rijk en de VNG zijn nog volop gaande hoe en in welke mate deze kosten worden gecompenseerd vanuit het Rijk dan wel hoe de gemeentes deze kosten zelf kunnen beïnvloeden.

68

Begeleiding (€ 153.000 N) De verhoging wordt veroorzaakt door een verhoogde instroom waardoor een toename van de kosten wordt verwacht van € 178.000 voor zorg in natura. De verhoogde instroom wordt veroorzaakt door de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Bij de pgb’s een daling van de kosten € 25.000 en een afname van het gebruik. In april 2022 starten we met een nieuw contract en een andere manier van financieren. In het huidige contract krijgen de aanbieders een stuksprijs (bedrag voor de geïndiceerde begeleiding), in het nieuwe contract wordt de begeleiding per uur of dagdeel geïndiceerd. Het is niet te voorspellen welke financiële consequenties dit heeft. Besprekingen tussen het Rijk en de VNG zijn nog volop gaande hoe en in welke mate deze kosten worden gecompenseerd vanuit het Rijk dan wel hoe de gemeentes deze kosten zelf kunnen beïnvloeden. Abonnementstarief (€ 11.000 N) Het uitgangspunt voor de begroting voor de inkomsten uit het abonnementstarief wordt per het jaar 2021 gewijzigd. Eerder werd begroot op basis van de geïnde (betaalde) eigen bijdrage. Vanaf 2021 wordt begroot op basis van de oplegde (nog te betalen) eigen bijdrage. Als gevolg hiervan wordt een toename in de kosten voorzien van circa € 11.000.

Besprekingen tussen het Rijk en de VNG zijn nog volop gaande hoe en in welke mate deze kosten worden gecompenseerd vanuit het Rijk dan wel hoe de gemeentes deze kosten zelf kunnen beïnvloeden. BB17 Programmakosten jeugd (€ 170.000 N) Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) 2022 Jeugd Zin en PGB zonder verblijf -5 Jeugd Zin en PGB met verblijf -120 Jeugd Veiligheid, reclassering en opvang -45 Totaal -170

2023 -5 -120 -45 -170

2024 -5 -120 -45 -170

2025 -5 -120 -45 -170

Er wordt nog scherper gekeken naar de doelstellingen van de maatwerkvoorziening ten aanzien van Zin met en zonder verblijf en het behalen van de opgestelde resultaten. In sommige gevallen is onze invloed hierop gering. Daarnaast biedt de nieuwe contractering met ingang van 2022 en wet wijziging woonplaatsbeginsel een extra uitdaging om te sturen op de kosten. Het is noodzakelijk dat de zorg rondom kinderen in jeugdbescherming goed geborgd blijft. Op dit moment staat de jeugdzorgregio Brabant onder verscherpt toezicht van de Inspectiedienst tot eind december 2021. De jeugd-autoriteit heeft geadviseerd om de tarieven voor jeugdbescherming met terugwerkende kracht vanaf 2021 structureel te verhogen naar een gemiddeld tarief. BB18 Schuldhulpverlening (€ 2.000 V) Door de uitvoering van Schuldhulpverleningstaken bij MD te verbreden zijn programmakosten verder teruggelopen. Deze terugloop wordt structureel verwacht. Daarentegen krijgen steeds meer inwoners en ondernemers te maken met financiële problemen. Per 1 januari 2021 is de Kadernota Armoedebestrijding in werking getreden. Belangrijke pijlers uit deze kadernota zijn preventie en vroegsignalering. Om inwoners vroegtijdig te kunnen bereiken is het van belang dat het voorliggend veld goed georganiseerd is.

Op die manier kunnen inwoners en ondernemers die te maken krijgen met financiële problemen al hulp krijgen voordat de financiële situatie dusdanig problematisch is dat ondersteuning vanuit de gemeentelijke schuldhulpverlening nodig is. De Nederlandse Schuldhulproute (NSR) speelt hierop in. De NSR werkt met een methode waarbij inwoners en ondernemers met betalingsachterstanden via diverse kanalen worden bereikt, en worden verwezen naar voorliggende voorzieningen. Denk hierbij aan laagdrempelige ondersteuning bij het afsluiten van betalingsregelingen, buddy’s, thuisadministratie of sociaal raadsliedenwerk. Als een voorliggende voorziening niet passend of toereikend is, dan wordt doorverwezen naar de gemeentelijke schuldhulpverlening. 69

BB19 Programmakosten participatiewet (€ 111.000 N 2022, € 40.000 V 2025) Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) Participatiewet Inkomensdeel Loonkostensubsidie Loonkostensubsidie Beschut Werk BBZ IOAW Totaal

2022 -125 -45 45 13 -3 4 -111

2023 -50 -45 45 13 -3 4 -36

2024 25 -45 45 13 -3 4 40

2025 25 -45 45 13 -3 4 40

Participatiewet ( € 125.000 N 2022, € 25.000 V 2025) Als gevolg van de corona-crisis wordt een stijging verwacht in het aantal bijstandsgerechtigden met daarbij een verwachte piek in 2022. Deze stijging resulteert in een bijstelling van de begroting voor 2022 ad € 125.000 en na de piek een afname die oploopt in 2025 tot een neerwaartse bijstelling van € 25.000. Voor de ontwikkeling van het bijstandsvolume is een aantal factoren relevant. Naast de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt die kunnen leiden tot een beroep op de Participatiewet, is er sprake van instroom in de Participatiewet van statushouders die gehuisvest worden in Bergeijk. De ervaring leert dat een groot deel van de statushouders een beroep moet doen op de Participatiewet. Loonkostensubsidie (LKS) ( € 45.000 N Lasten en € 45.000 V baten) De verwachting is dat de LKS-banen vanaf 2022 toenemen en er meer ingezet kan gaan worden op LKS-banen, waardoor de begroting vanaf 2022 naar boven wordt bijgesteld met € 45.000. De LKS lasten worden gecompenseerd vanuit het Rijk, hiervoor vindt deze verhoging budgetneutraal plaats. Beschut werk (€ 3.000 V 2022-2025) KempenPlus heeft de ambitie om, onder meer door samenwerking met zorginstellingen en vso/pro scholen, het aantal aanvragen voor een indicatie beschut werk te verhogen.

Het UWV beoordeelt de indicaties en de indicatiecriteria zijn zeer streng, maar KempenPlus zet zich blijvend in om de taakstelling te realiseren, zo ook voor Bergeijk. BBZ (€ 3.000 N 2022-2025) Als gevolg van het beëindigen van bedrijven mede als gevolg van corona, verwacht Kempenplus een toename in de financiële ondersteuning voor deze ondernemers. IOAW (€ 4.000 V 2022-2025) Voor 2021 verwacht Kempenplus een lagere instroom oudere werklozen en vandaar stellen wij de begroting bij met € 4.000. BB20 BUIG inkomsten (€ 135.000 V, 2022) Het rijk heeft een update verzorgt voor de gemeente voor het macrobudget voor de BUIG. Als gevolg hiervan nemen de structurele inkomsten toe met circa € 135.000. Bij de septembercirculaire 2021 wordt het Macrobudget definitief vastgesteld. BB37 Nieuwe wet inburgering Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Een separaat raadsvoorstel wordt in uw raad van september behandeld. Vooruitlopend op dit raadsbesluit zijn de financiële consequenties van dit raadsvoorstel reeds verwerkt in deze begroting. Als de middelen voor inburgeringsvoorzieningen significant afwijkt, wordt uw raad in een eerst volgende P&C proces nader geïnformeerd. Zie ook taakveld 0.

70

Ontwikkelingen en trends BUIG-ontwikkelingen Vanaf 2022 maakt het Loonkostensubsidie (LKS) -budget niet langer onderdeel uit van het BUIGbudget, maar zal de financiering van de LKS jaarlijks geschieden op basis van realisatie van het jaar daarvoor. De technische uitwerking is nog niet bekend. Jeugdhulp regionale samenwerking inkoop en nieuwe contracten jeugdhulp miv 1 januari 2022 In het jaar 2021 worden besluiten genomen die betrekking hebben op de wijze waarop de regionale samenwerking t.a.v. de inkoop van jeugdhulp wordt vormgegeven. Dit betreft een overeenkomst met 21 gemeenten op de verplichte onderdelen jeugdzorg plus, jeugdbescherming, jeugdreclassering en Spoedeisende Zorg en een overeenkomst met de tien gemeenten Samen voor Jeugd voor de overige jeugdhulpproducten. De nieuwe overeenkomsten kunnen leiden tot kostenverhoging. Daarnaast worden met ingang van 1 januari 2022 nieuwe contracten afgesloten met jeugdhulpaanbieders waarvoor reeds een aanbestedingstraject is opgestart. Afhankelijk van de nieuwe prijsafspraken en het zorggebruik kunnen de kosten voor jeugdhulp toenemen. Het uitgangspunt bij het vormgeven van de aanbesteding is dat prijsstijgingen beperkt blijven tot jaarlijkse indexatie en dat er een innovatiefonds komt gefinancierd vanuit de transformatiedoelstellingen: doelmatiger zorg en minder overheadkosten.

Verbonden partijen (zie paragraaf verbonden partijen)  Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus  Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (Maatschap. dienstverlening).

71

Wat gaat het kosten? Taakveld 6. Sociaal Domein

Rekening 2020

Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 na wijziging 19.187 18.308 17.868 17.550 17.417 17.369 4.157 2.931 2.476 2.477 2.477 2.477 -15.030 -15.377 -15.391 -15.073 -14.939 -14.892 505 486 0 0 0 0 827 697 161 0 0 0 -14.708 -15.166 -15.231 -15.073 -14.939 -14.892

Grafiek Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams

2.967 57

Inkomensregelingen

3.847

Begeleide participatie Arbeidsparticipatie

2.618 31

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

351

Maatwerkdienstverlening 18+

3.975

Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+

3.613 64

Geëscaleerde zorg 18-

345

Grafiek Baten Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams

68 0

Inkomensregelingen

2.283

Begeleide participatie

0

Arbeidsparticipatie

0

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

0

Maatwerkdienstverlening 18+

125

Maatwerkdienstverlening 18-

0

Geëscaleerde zorg 18+

0

Geëscaleerde zorg 18-

0

72

Portefeuillehouders Wethouder M. van Dalen Wethouder M. Kuijken

Taakveld 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren 73

Wat gaat het kosten?

Wethouder S. Luijten

3.8 Taakveld 7 “Volksgezondheid en milieu” Wat willen we bereiken en wat gaan we doen? De gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. Gezondheidsbeleid Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt de gemeenteraad iedere vier jaar een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast waaraan het college van burgemeester en wethouders uitvoering geeft aan de in de artikelen 2, 5 en 6 van de Wpg genoemde taken en uitvoering geeft aan de in artikel 16 genoemde verplichting. Gezondheid gaat iedereen aan, mensen vinden (een goede) gezondheid erg belangrijk. Tegelijkertijd wordt gezondheid gezien als meer dan ‘niet ziek zijn’. “Gezondheid gaat ook over veerkracht, over meedoen in de maatschappij, over betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving waarin je leeft. Daarnaast is de rol van preventie in de afgelopen jaren hoger op de agenda gezet. Dit is ook terug te zien in de landelijke ambities op het gebied van gezondheidsbeleid, welke vertaald zijn naar Bergeijkse ambities in het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 gericht op de volgende onderwerpen: 1. 2. 3. 4.

Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving Gezondheidsachterstanden verkleinen Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen Vitaal ouder worden

Kempisch Preventieakkoord In navolging van het Nationaal Preventieakkoord hebben de Kempengemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel – De Mierden gewerkt aan een Kempisch Preventieakkoord. Zij willen als samenwerkende gemeenten de regierol pakken en samen met lokale partijen een beweging op gang brengen om de gezondheid van de Kempische inwoners te vergroten. In de Kempen wordt er al veel gedaan op het gebied van gezondheid en preventie door middel van diverse al lopende projecten. Het Kempisch Preventieakkoord is de kapstok die deze projecten aan elkaar kan verbinden en daarnaast kan versterken met behulp van de beoogde financiële middelen. Daarnaast is het beoogde doel ook om met lokale partijen een beweging op gang brengen om de gezondheid van de Kempische inwoners te vergroten. Naast lokale afspraken welke voortvloeien uit het Kempisch Preventieakkoord, worden al lopende projecten door middel van het Kempisch Preventieakkoord verbonden en versterkt. Het gaat hierbij om de projecten als #Kempenbranie, Een tegen Eenzaamheid en Kansrijke Start. Om afspraken en projecten in gang te zetten, wordt gebruikt gemaakt van het uitvoeringsbudget dat hiervoor in de periode 2021-2023 beschikbaar wordt gesteld vanuit het Rijk. Zodra deze middelen beschikbaar worden gesteld, worden deze middelen aan uw raad verantwoord middels de bekende P&C processen.

Daarnaast worden ook eigen budgetten en de maatschappelijke steunpakketten vanuit het Rijk gericht op welzijn en leefstijl in coronatijd gebruikt om de in het akkoord beschreven ambities en activiteiten te realiseren.

74

#Kempenbranie IJslandse jongeren waren 20 jaar geleden nog de grootverbruikers van Europa van sigaretten, drank en drugs. Door een andere manier van preventie, gebruiken zij nu het minst van alle Europese jongeren. Vanwege de goede resultaten van de IJslandse aanpak, hebben 6 Nederlandse gemeenten (de Kempen doen als één ‘gemeente’ mee) samen met het Trimbosinstituut en het Nederlands Jeugdinstituut hoe zij de IJslandse aanpak kunnen gebruiken. In oktober 2018 hebben 600 jongeren van 15 en 16 jaar (leerlingen Pius X en Rythovius) die in de Kempengemeenten wonen vragenlijsten ingevuld. Hierna is ingezet op de speerpunten ouderbetrokkenheid, actieve vrijetijdsbesteding en op het verbeteren van het welbevinden van de jongeren. In 2020 heeft opnieuw een meting plaatsgevonden waaraan meer dan 600 jongeren hebben deelgenomen. Deze resultaten zijn besproken met de scholen, de ouders en gemeenten. Hiermee is de cirkel rond van meten – resultaten bespreken – speerpunten aanpassen en opnieuw meten. De pilot eindigt in 2021. De pilot en de aanpak wordt geëvalueerd en daarnaast wordt bekeken, samen met de andere Kempengemeenten, het Trimbosinstituut en de GGD hoe het project in 2022 verder voorgezet kan worden.

Kempenbranie is gestart als pilot, tegelijkertijd geeft het woord ‘pilot’ een verkeerd beeld: de aanpak richt zich namelijk op de lange termijn waarbij snelle resultaten lastig te benoemen zijn. Alle informatie met betrekking tot Kempenbranie is terug te vinden op Kempenbranie.nl. Een tegen Eenzaamheid De gemeente Bergeijk heeft zich in 2020 aangemeld bij het programma Een tegen eenzaamheid van het ministerie van VWS. In januari 2021 heeft een startbijeenkomst plaatsgevonden met als thema Eenzaamheid in De Kempen verminderen en het liefst voorkomen. Uit de bijeenkomst kwamen de volgende thema’s naar voren:  Sociale vaardigheden  Taboe doorbreken  Signalering en vervolgstappen Deze thema’s krijgen een belangrijke plek in de aanpak tegen eenzaamheid in de drie gemeenten. Kansrijke Start Kansrijke Start is het actieprogramma van het ministerie van VWS om voor alle kinderen een goede start te realiseren. De eerste 1000 dagen zijn daarin cruciaal. Een baby die tijdens de eerste 1000 dagen van het leven blootstaat aan stress, rook, slechte voeding, mishandeling of andere risicofactoren begint met een achterstand. Deze factoren zorgen ervoor dat kinderen zich op fysiek, mentaal en sociaal gebied minder goed kunnen ontwikkelen. De Kempengemeenten hebben geld gekregen om het programma kansrijke start uit te gaan voeren.

Wijkactief van de Open Universiteit De Open Universiteit voert een onderzoek uit naar “gezond ouder worden”. Zij kijken hoe gemeenten, (buurt)organisaties en ouderen kunnen samenwerken om een bijdrage te leveren aan het “gezond ouder worden, gewoon in eigen buurt”. Hiervoor heeft een grootschalig buurtonderzoek plaatsgevonden waarbij zij input hebben opgehaald. Deze input moet gaan leiden tot een activerend programma op wijkniveau.

75

Regioproject: Drugs wat doet dat met jou? Het gaat hierbij om een regionaal project gericht op de denormalisering van drugs. Begin 2021 is er op verschillende manieren en plekken kennis verzameld, er hebben gesprekken met de doelgroep en hun ouders plaatsgevonden. Hierin is input opgehaald met betrekking tot hoe drugs gezien wordt door jongeren en hun ouders, hoe normaal wordt het gevonden? Vervolgens is eind mei het startsein gegeven voor de hoofdcampagne “Skip die trip”. In September 2021 wordt er vanuit het regionaal project een onderzoek uitgevoerd onder jongeren en jongvolwassenen (hierbij ook de groep 18-27 jarigen). Met als doel: meer informatie ophalen over het ‘waarom’ van drugsgebruik, over de norm en hoe deze wordt beïnvloed. Dit onderzoek wordt op gemeenteniveau gedaan waardoor inzichtelijk wordt wat er speelt per gemeente zodat er ook op lokaal niveau ingezet kan worden. Tegelijkertijd is het een regionaal project wat dus betekent dat de krachten gebundeld worden en er eenduidige afspraken zijn binnen de regio.  Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving Milieubeheer • Milieuvisie 2020-2029 De Milieuvisie beschrijft in grote lijnen de ambities die de gemeente Bergeijk heeft met betrekking tot de milieuthema’s die invloed hebben op de leefomgeving.

Het is een compacte en flexibele visie als handvat voor de toekomst van een gezond, schoon en veilig Bergeijk. De milieuvisie dient als kapstok. De beleidsuitwerking vindt plaats in de het onderliggende beleid, bijvoorbeeld het Programmaplan BErgeijkENERGY, Kadernota Grondstoffen, Bodemkwaliteitskaart of gebiedsvisie geurhinder en veehouderij. Jaarlijks deden we in mei verslag aan de raad over de thema’s uit de Milieuvisie. Echter beslissingen over het gevoerde beleid worden nooit genomen op basis van het milieujaarverslag maar tijdens andere momenten bijvoorbeeld bij de behandeling van een raadsvoorstel over het betreffende onderwerp. We gaan daarom vanaf 2022 de inhoud van het milieujaarverslag aanbieden op momenten dat er ook een beslissing gemaakt kan worden om het beleid te veranderen of bij te sturen. Bijvoorbeeld bij het aanbieden van het jaarprogramma BErgeijk ENERGY, of bij het vaststellen van de afvalstoffenheffing of bij milieuonderwerpen op het moment dat het moet. Dit houdt in dat we vanaf 2022 geen jaarlijks milieujaarverslag meer opstellen. Verslaglegging zal vanaf 2022 betrokken worden in de P&c cyclus, daar dit extra werk bespaart. Programmaplan duurzaamheid en klimaat (incl. uitvoeringsprogramma) BErgeijkENERGY Bergeijk streeft ernaar samen met de andere Kempengemeenten om energieneutraal te worden.

In het Programmaplan BErgeijkENERGY is deze ambitie vertaald in concrete projecten op het gebied van energiebesparing en opwekking duurzame energie. Het programmaplan geeft zicht op de plannen voor de jaren 2019-2022. Jaarlijks passen we het uitvoeringsprogramma aan op basis van de ervaringen van afgelopen jaar en ontwikkelingen die er ontegenzeggelijk gaan plaatsvinden op het gebied van de energietransitie. In het najaar van 2021 wordt het ‘Uitvoeringsprogramma 2022’ aan de raad voorgelegd. Het Programmaplan BErgeijkENERGY is opgedeeld in de volgende 5 thema’s: Thema 1: Duurzaam gebouwde omgeving Thema 2: Duurzaam Werken Thema 3: Duurzame Mobiliteit Thema 4: Duurzame gemeente Thema 5: Hernieuwbare energie Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

76

Kadernota grondstoffen De Kempengemeenten willen meer grondstoffen uit hun afval gaan halen. Hiervoor hebben de gemeenteraden van de vijf Kempengemeenten in 2019 de Kadernota Grondstoffen vastgesteld. Hierin staan de doelstellingen en de koers van de samenwerkende Kempengemeenten als het gaat om afval, of liever gezegd: om grondstoffen. Om het grondstoffen inzamelsysteem verder te optimaliseren gaan we op de milieustraat wat wijzigingen aanbrengen waardoor er beter kan worden gescheiden. Daarnaast onderzoeken we na de pilot met het mobiel scheidingsstation of het gewenste effect hiervan is bereikt. Hiermee sturen we steeds meer op “grondstoffen” en niet (meer) op afval. Dat betekent steeds “slimmer” inzamelen, zodat grondstoffen behouden blijven voor recyclen/upcyclen. De centrale vraag is hoe de inzameling van grondstoffen zo georganiseerd kan worden dat deze effectief is voor zowel de burger als de inzamelaar, dat deze kostenefficiënt is en dat deze het gewenste milieurendement oplevert. Klimaatdialoog In 2021 heeft Bergeijk klimaatbestendig handelen verankerd in beleid en uitvoering door het vaststellen van de klimaatadaptatiestrategie met de uitvoeringsagenda. Het doel is een klimaatbestendige inrichting van Bergeijk in 2050. De komende jaren zullen we integraal en samen eraan werken de klimaatadaptatie breed te verankeren in het gemeentelijke beleid.

Communicatie en het meenemen van onze inwoners speelt daarbij een grote rol. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid. Regionaal Meetnet - Luchtkwaliteit Met het Regionaal Meetnet wordt in Zuidoost Brabant de luchtkwaliteit van de leefomgeving gemeten. Het doel van het meetnet is om een inzicht te krijgen in de concentratie én bronnen van luchtvervuiling in de regio Zuidoost Brabant. In onze gemeente is een meetpunt gerealiseerd in Riethoven. Via https://samenmeten.rivm.nl worden alle data gepubliceerd. Meetpunt Riethoven - Geluid Een aantal bezorgde inwoners van Riethoven/Walik hebben zich in het verleden gemeld betreffende de geluidsoverlast van vertrekkend- of aankomend vliegverkeer vanuit Eindhoven Airport voor inwoners van, met name, Riethoven en Walik. We blijven echter de zoektocht naar een mogelijke oplossing voortzetten in 2022 en blijven in nauw contact met de specialistische bedrijven die hier onderzoek naar doen. Vanuit het hierboven genoemde regionaal meetnet wordt onderzocht of daar ook de module ‘Geluid’ aan toegevoegd kan worden. Bodemtaken Met de komst van de Omgevingswet komen bodemtaken die nu bij de Provincie liggen naar de gemeente toe. De verwachting is dat de financiële middelen met deze bevoegdheidsverschuiving mee komen naar de gemeenten.

Omdat de Omgevingswet een jaar is uitgesteld is de overdracht van bodemtaken van de Provincie naar gemeente ook met een jaar uitgesteld. Het is nog niet duidelijk over welk bedrag het gaat en of dit een structureel bedrag wordt of een incidenteel bedrag. De verwachting is dat medio 2021 daar meer duidelijkheid over komt. Ook is niet duidelijk wat voor consequenties dit voor de workload van de gemeente organisatie. Welke taken er bij de gemeente komen te liggen, wat we hiermee moeten doen in de uitvoering, met welke diepgang moeten we bepaalde zaken toetsen etc. Daarin moeten nog keuzes worden gemaakt. Bovenstaande ontwikkeling zal de komende tijd verder verduidelijkt gaan worden.

77

Geluidsanering woningen gemeente Bergeijk De komende jaren wordt in samenspraak met de ODZOB gewerkt aan de geluidsanering van een aantal woningen waar sprake is van wegverkeerslawaai. In 2022 wordt hiervoor het geluidsaneringsprogramma vastgesteld door het college. Zodra het geluidsaneringsprogramma is vastgesteld gaan we als vervolgstap de woningen bezoeken waar sprake is van wegverkeerslawaai. Als de eigenaren mee willen doen, wordt aan de hand van het geluidsaneringsprogramma beoordeeld welke maatregelen uitgevoerd kunnen worden; de start van de uitvoering verwachten we in 2023. Gemeentelijk beleid         

Milieuvisie Bergeijk 2020-2029 (2019) Programmaplan BEergeijkENERGY (2018) Kempische klimaatvisie (2009) Kadernota Grondstoffen (2019) Verbreed GRP Bergeijk 2020-2024 Strategienota: van afval naar grondstof in 2020 (2013) Uitvoeringsprogramma Van afval naar grondstof in 2020 (2015) Lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 (2020) Bodemkwaliteitskaart 2022-20XX

Mutaties meerjarenraming 2022-2025 ten opzichte van programmabegroting 2021 Bestaand beleid BB03 Milieustraat (Investering € 170.000 dekking middels tarief afvalstoffenheffing) In april 2019 hebben de raden van de Kempengemeenten de Kadernota “Grondstoffen” vastgesteld. Hiermee zijn de kaders aangegeven waarbinnen wij gaan werken aan de transitie naar een Circulaire Kempengemeenschap. In een circulaire economie houden we producten en grondstoffen zo lang mogelijk in de keten, om verspilling van grondstoffen tegen te gaan door herbruikbaarheid van producten en materialen te maximaliseren en waard vernietiging te minimaliseren. Hiervoor dient de milieustraat gereviseerd te worden. De hieruit voortkomende kapitaallasten worden gedekt door deze lasten mee te nemen in het tarief van de afvalstoffenheffing. BB04 BeENERGY (PM.) Ieder gemeente staat voor de opdracht om een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Bergeijk heeft de aanpak hiervan in 2018 vastgelegd in een programmaplan duurzaamheid en klimaat “BErgeijkENERGY”. In deze programmatische aanpak zijn concrete projecten opgenomen. De projecten richten zich op Klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Dus zowel op het aanpassen aan de klimaatverandering als het terugdringen van de CO2 uitstoot om verdere klimaatverandering te stoppen.

Voor de uitvoering van het programmaplan BErgeijkENERGY heeft de gemeenteraad een bestemmingsreserve duurzaamheid en klimaat vastgesteld. Deze bestemmingsreserve dient jaarlijks aangevuld te worden om het programmaplan te realiseren. De middelen die benodigd zijn voor het programmaplan worden bij jaarlijks bij uw raad bij het indienen van het programmaplan aangevraagd. BB13 BErgeijkGREEN Aanmoedigingsprijs (€ 5.000 V in 2022 en 2024 V) In 2016 heeft de gemeente Bergeijk de BErgeijkGREEN Aanmoedigingsprijs ingesteld omdat men het belangrijk vindt om ook inwoners met goed duurzame ideeën te ondersteunen. Hiervoor is jaarlijks een bedrag van € 5.000 beschikbaar. Het aantal ingediende ideeën blijft vrijwel gelijk de laatste jaren. Maar daarvoor moet er veel publiciteit aan worden besteed. Ook merken we dat er vaak door dezelfde organisaties wordt aangevraagd. Om niet te vervallen in een structurele subsidie aan bepaalde organisaties en er ook echt een keuze gemaakt kan worden op basis van voldoende ideeën stellen we voor om de prijs eens in de 2 jaar uit te keren. We hopen dat we hierdoor meer originele en vernieuwende ideeën worden ingediend.

78

BB36 Afvalbegroting (€27.000 V) De geprognosticeerde lasten dalen licht in 2022 met circa 2,6% (zijnde circa € 5 per aansluiting) Het uitgangspunt is dat de kosten volledig door de afvalstoffenheffing gecompenseerd worden. Hierdoor ook een daling van de inkomsten. Het verschil tussen uitgaven en inkomsten vloeit voort uit de technische verwerking van de btw-component. Nieuw beleid Prenataal huisbezoek jeugdgezondheidszorg Gemeenten moeten vanaf 2022 aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie een prenataal huisbezoek aanbieden. Zo kan tijdens de zwangerschap tijdig hulp en ondersteuning geboden worden om een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind te bevorderen en het ontstaan van gezondheids- en ontwikkelingsrisico’s voor het kind te beperken. Dit wordt opgenomen in het basisaanbod preventie dat de GGD Brabant-Zuidoost voor de 21 gemeenten in de regio uitvoert. De taak zal opgenomen worden in de begroting van de GGD en verrekend middels de inwonerbijdrage vanaf 2022. Verbonden partijen (zie paragraaf verbonden partijen)  

GGD ODZOB

Wat gaat het kosten? Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2020

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 na wijziging 5.118 5.283 4.589 4.662 4.715 4.777 3.845 4.015 3.736 3.807 3.872 3.933 -1.273 -1.268 -853 -855 -843 -844 15 150 0 0 0 0 373 15 0 0 0 0 -914 -1.403 -853 -855 -843 -844

79

Grafiek Lasten

Volksgezondheid

887

Riolering

1.468

Afval

1.436

Milieubeheer

760

Begraafplaatsen

38

Grafiek Baten

Volksgezondheid

0

Riolering

1.923

Afval Milieubeheer Begraafplaatsen

1.800 0 14

80

Portefeuillehouders Wethouder M. van Dalen

Taakveld 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

81

Wethouder M. Kuijken

3.9 Taakveld 8 “Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing” Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?  Voorzien in de woonbehoefte van specifieke doelgroepen starters, senioren en zorgbehoevenden en arbeidsmigrantendoor realisatie van voldoende woningen. In de actuele provinciale prognose woningbehoefte en bevolkingsontwikkeling (2020) wordt de ontwikkeling van de bevolking tot 2040 in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat de bevolkingsgroei later afvlakt en er pas na 2030 een krimp ontstaat in de landelijke gebieden. Vanwege gezinsverdunning, de toenemende behoefte aan huisvesting van arbeidsmigranten en de stijgende levensverwachting blijft er een aanzienlijke behoefte aan nieuwe woningen bestaan. We moeten ook rekening houden met verdere vergrijzing. Daarom zetten we in op de bouw van levensloopbestendige woningen, d.w.z. woningen die zowel voor starters als senioren geschikt zijn, dan wel eenvoudig geschikt gemaakt kunnen worden. Hoewel er nog harde restcapaciteit (bouwtitels voor te bouwen woningen in vastgestelde bestemmingsplannen) beschikbaar is om aan de lokale woningbehoefte te voldoen, is het, gelet op de vaak lange voorbereidingstijd, wel zaak om tijdig nieuwe mogelijkheden voor woningbouw in beeld te brengen en te starten met de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties. Hieronder wordt daarvan een aantal concrete voorbeelden genoemd.

Om de realisatie van sociale woningbouw (goedkope huur en goedkope koop te stimuleren) is in 2021 het vereveningsfonds voor sociale woningbouw ingesteld. Hierbij is het uitgangspunt dat op alle nieuwe woningbouwlocaties 30% sociale huur dient te worden ontwikkeld. Indien een locatie daarvoor stedenbouwkundig niet geschikt is kan een vrije sector-woning worden gerealiseerd, maar dan moet de initiatiefnemer wel een bijdrage aan het vereveningsfonds betalen. Vanuit dit fonds kan een bijdrage worden geleverd aan uitbreiding en verbetering van de voorraad sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen (prijsgrens woningen max. € 175.000). Het vereveningsfonds is onderdeel van het in 2020 vastgestelde lokaal volkshuisvestingsprogramma. Dit programma zet met een zevental maatregelen in op stimulering voor het bouwen van nieuwe woningen en beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Immers, het aantal bestaande woningen is veel groter dan het aantal nieuw te bouwen woningen. Het is dan ook zeker van zo groot belang om de bestaande woningvoorraad beter te laten aansluiten bij de huidige woonbehoeften. Er is daarom in 2020 beleid vastgesteld om de bestaande woningvoorraad beter te kunnen benutten, bijvoorbeeld door het splitsen van woningen of tijdelijke bewoning van bijgebouwen.

Voor wat betreft de woningbouwopgave ligt de nadruk nog steeds op het realiseren van voldoende betaalbare koop- en huurwoningen, gelet op de gezinsverdunning vooral ook voor één- en tweepersoons huishoudens. De sociale huurwoningvoorraad staat onder druk. Dit komt o.a. doordat Vestia haar woningen wenst te verkopen en de huurprijzen verhoogt, waardoor deze veelal boven de sociale huurprijsgrenzen komen. De gemeente is nauw betrokken bij de overdracht van het Vestiabezit aan Woningbelang en De Zaligheden. Ons doel daarbij is zoveel mogelijk woningen te behouden voor de sociale huurvoorraad, maar ook om die woningen te verbeteren en te verduurzamen. In 2020 is een bestuurlijk akkoord gesloten met alle betrokken partijen. De overname is een lastige financiële en volkshuisvestelijke opgave. Het streven is dat de overname in 2021 plaatsvindt. Uw raad is middels de raadsvergadering van 30 september nader geïnformeerd, waarbij is voorgesteld€ 1.000.000 te storten in hiervoor bestemde bestemmingsreserve. Voor uitbreiding van de sociale huurvoorraad worden voor 2022 en verder afspraken gemaakt met de woningcorporaties. Daarnaast worden voortdurend met de corporaties potentiële locaties voor sociale huurwoningen beoordeeld op haalbaarheid.

Bij aantoonbare financiële noodzaak kan een lagere gemeentelijke grondprijs worden gehanteerd of een bijdrage worden verstrekt in de realisatie van nieuwe sociale huurwoningen volgens de systematiek van het vereveningsfonds. 82

We verwachten dat de taakstelling voor huisvesting van statushouders in 2022 ongeveer gelijk zal zijn aan die van 2021, namelijk ca. 25 te huisvesten statushouders. De huisvesting van statushouders en realisatie van voldoende nieuwe sociale huurwoningen is een belangrijk onderdeel van de jaarlijkse prestatie-afspraken met de in Bergeijk actieve woningcorporaties. In 2019 zijn richtlijnen vastgesteld voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze richtlijnen geven voorwaarden waar initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten aan dienen te voldoen. Hierbij wordt nadrukkelijk ingezet op kwalitatief goede huisvesting, goede inpassing in de omgeving en spreiding. Momenteel zijn enkele initiatieven (die kunnen voldoen aan de richtlijnen) bij initiatiefnemers in voorbereiding. Door onzekerheden vanwege de corona-pandemie zijn in 2020 en 2021 initiatieven minder snel ontwikkeld. De voortgang van de woningbouw wordt gemonitord met de woningbouwmatrix. Hierin zijn voor 2022 en de eerste jaren erna ca. 100 woningen per jaar opgenomen. De totaal beschikbare huidige harde restcapaciteit voor de komende 10 jaar periode binnen de gemeente bedraagt ca. 275 woningen. Daarnaast is er een aantal plannen in voorbereiding (zachte plancapaciteit). De huidige provinciale prognose gaat uit van een behoefte van 600 woningen voor onze gemeente voor de komende 10jaars periode.

Hierbij is de marktsituatie (economische groei en daaruit resulterende daadwerkelijke vraag) een sterk bepalende factor voor de daadwerkelijke realisatie. Bij nieuwe initiatieven en verzoeken voor de bouw van woningen zetten we nadrukkelijk in op bouwen voor de doelgroepen (starters, senioren/ zorg, sociale huur). Deze initiatieven proberen we te stimuleren en te faciliteren. Uw raad behandeld in de raad van september een raadsbesluit om € 500.000 te storten in de hiervoor toegewezen bestemmingsreserve. Woningbouwinitiatieven In 2021 is overeenstemming bereikt met ontwikkelaars over de ontwikkeling van de locatie Hooge Berkt II en zal ook de bestemmingsplanprocedure worden gestart. Naar verwachting kan het plan medio 2022 worden vastgesteld zodat na de zomer 2022 met de uitvoering kan worden gestart. Daarbij moeten we een voorbehoud maken voor eventuele juridische procedures. Deze locatie heeft een nauwe relatie met de Vestiaproblematiek omdat hier in de bouw van 50-60 sociale huurwoningen kan worden voorzien. Ook de uitgangspunten met betrekking tot de andere doelgroepen (starters en senioren) zijn in de overeenkomst vastgelegd. Het plan bevat in totaal ca 180 woningen.

83

Daarnaast verwachten we in 2021 overeenstemming te bereiken met een ontwikkelaar over de locatie Kerkstraat – Kleine Kept (ca 34 woningen) en daarvoor de bestemmingsplanprocedure te starten zodat deze in 2022 kan worden afgerond. De ontwikkeling Hof Noord is uitvloeisel van dit beleid en omvat de sloop van het oude postkantoor en 23 appartementen en de bouw van een supermarkt en 30 nieuwe appartementen in combinatie met herinrichting van het openbaar gebied. Door een beroepsprocedure bij de Raad van State zal de bouw vermoedelijk (en afhankelijk van de inhoud van de uitspraak) pas kunnen starten in 2022. Op ’t Loo hebben we in 2021 de verkaveling van het noordelijke deel van plan Terlo aangepast zodat hierin een aantal microwoningen kan worden gerealiseerd. Hiervoor is ook een beperkte aanpassing van het openbaar gebied nodig. Onderdeel van Terlo is ook het gebied Loo’se tuinen. Helaas heeft door een beroepschrift tegen de bouwvergunning voor 19 woningen de realisatie ernstige vertraging opgelopen. Voor de Loo’se tuinen 2e fase (13 woningen) is de verwachting dat eind 2021 het bestemmingsplan kan worden vastgesteld. Ook hier dient echter rekening te worden gehouden met vertraging door juridische procedures. Verder zal het bestemmingsplan St. Bernardus (14 woningen)in 2021 worden vastgesteld zodat in 2022 het plan in uitvoering kan worden genomen.

Dit plan bevat 6 sociale huurwoningen en de mogelijkheid voor 7 microwoningen (starterskoop).

Inrichtingsvoorstel Bernardus Voor de Weebosch is (14 woningen) het bestemmingsplan ‘Woningbouw Kapelledries fase 2’ (14 woningen) in procedure gebracht en door de gemeenteraad vastgesteld. We verwachten dat de trekkend projectontwikkelaar het plan in 2021 in uitvoering zal hebben en dat de projectmatig te bouwen woningen zullen worden gerealiseerd. Inmiddels zijn onderhandelingen gestart om te komen tot een verdere uitbreiding: Kapelledries fase 3. We verwachten dat in 2021 overeenstemming kan worden bereikt over een doorontwikkeling van nog eens circa 45 woningen. De bestemmingsplanprocedure zou nog in 2021 kunnen worden gestart en in 2022 kunnen worden afgerond.

84

Voor de locatie “Achter de Sleutel” in Riethoven (44 woningen) is de verwachting dat het bestemmingsplan in het najaar van 2021 wordt vastgesteld door de raad. Afhankelijk van eventuele beroepschriften zal de initiatiefnemer naar verwachting starten met de uitvoering. Uit informatie van initiatiefnemer blijkt dat er zeer grote belangstelling is voor deze woningen. Daarom is gestart met onderzoek naar mogelijke nieuwe woningbouwlocaties in Riethoven.

Stedenbouwkundig plan Achter de Sleutel In Luyksgestel is in het plan Tiliaans Noord de verkaveling aangepast om ruimte te bieden voor 5 starterswoningen. Verder zijn er in dit plan gronden verkocht aan een ontwikkelaar ten behoeve van de bouw van een aantal seniorenwoningen en sociale huurwoningen. Omdat daarmee deze locatie volledig is uitgegeven, zijn we in 2021 gestart met onderzoek naar nieuwe locaties. Verschillende goede mogelijkheden zijn daarvoor in beeld. In Westerhoven zal in het najaar van 2021 het plan Ekkerweg 2 (12 woningen) worden vastgesteld zodat het plan in 2022 in uitvoering kan. Het plan Servatius is in aanbouw en kan waarschijnlijk in 2022 worden afgerond. Daarom is het noodzakelijk om in Westerhoven nieuwe locaties in beeld te brengen. Ook hiervoor zijn verschillende opties in beeld. Wij verwachten dat in de periode 2022-2025 op de diverse locaties voor de doelgroepen de volgende aantallen woningen gerealiseerd gaan worden. De tabel geeft inzicht in geplande / in voorbereiding zijnde woningbouwontwikkelingen t.b.v. woningen voor de doelgroepen in de gemeente Bergeijk. Planning en programma is onder voorbehoud van marktomstandigheden en gehanteerde planning van externe partijen. Locatie/bestemmingsplan

Oude Bernardusschool, ‘t Loo Hoog Berkt fase 2 Bergeijk Tiliaans Noord Luyksgestel Provincialeweg 2-4 Westerhoven Klaproosstraat, Bergeijk Kapelledries II Weebosch St. Servatius Westerhoven Oude postkantoor Bergeijk Terlo noordelijk deel Achter de Sleutel Riethoven Dorpsplein Riethoven Kerkstraat, Kleine Kept Bergeijk

Type woningen voor doelgroepen Starterswoningen

Seniorenwoningen

Sociale huurwoningen

7 40 4 5 12 9 8

20 6 2 35 20 6 9 7 12

6 50 6 5 6 4 30 (7 nieuw) 14 9 4 12

85

 Een goede ruimtelijke kwaliteit binnen de kernen en in het buitengebied. Met moderne, actuele, digitale ruimtelijke plannen heeft Bergeijk een uniforme, ruime regeling voor het bouwen en gebruiken van gronden die inspeelt op de hedendaagse wensen. Als er ontwikkelingen zijn die ruimtelijke regeling nodig hebben, zoals de huisvesting van arbeidsmigranten en een nieuwe bijgebouwenregeling voor alle kernen, dan worden de ruimtelijke plannen daarop weer zo spoedig mogelijk geactualiseerd. Het hebben van actuele plannen is ook van groot belang in verband met het inwerking treden van de Omgevingswet. Omgevingswet Het huidige omgevingsrecht bestaat uit heel veel losse wetten en nog meer uitvoeringsregelingen, het is alles bij elkaar erg complex en ondoorzichtig. Het is langzaam uitgegroeid tot een wirwar van regels en het systeem zelf is een remmende factor geworden. De Omgevingswet moet hier verbetering in brengen: het moet eenvoudiger, duidelijker, beter en sneller. De Omgevingswet is een: grootschalige, wetstechnische integratie en herschikking van het omgevingsrecht; doorontwikkeling van integraal werken, samenwerking, dienstverlening en digitalisering; cultuuromslag en veranderingsmoment in relatie tot de fysieke leefomgeving. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2022.

Hierdoor is er meer tijd om de voor deze wet benodigde software te ontwikkelen, te implementeren en daar mee te oefenen. 2021 zal dan ook in het teken staan van de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. In de Omgevingswet worden bestemmingsplannen van rechtswege omgevingsplannen. Tot 2029 heeft de gemeente dan de tijd om de plannen om te vormen tot één nieuw omgevingsplan. Plannen die vanaf juli 2022 worden gemaakt moeten wel meteen voldoen aan de eisen van de Omgevingswet. De Omgevingswet omvat niet meer alleen ruimtelijke aspecten, maar alle aspecten van de fysieke leefomgeving. Het gaat dan bijvoorbeeld om s gezondheid, duurzaamheid en energietransitie. De Omgevingswet gaat ook uit van meer ruimte voor participatie, maar ook meer verantwoordelijkheid daarvoor bij initiatiefnemers. Dit vraagt ook om een cultuuromslag in het meedenken bij ingrepen in de omgeving. Het invoeren van de omgevingsdialoog is daar een voorbeeld van.De nieuwe instrumenten van de wet helpen daarbij. De voorbereiding van de Omgevingswet doet Bergeijk samen met de andere Kempengemeenten. Ook op MRE-niveau vindt samenwerking plaats. Door kennis te delen, bestuurlijke besluiten voor onder andere aanschaf van nieuwe software voor te bereiden en zo veel mogelijk samen op te trekken bij communicatie en opleidingen bereiden we ons zo goed mogelijk voor.

Bergeijk heeft bij deze samenwerking een trekkersrol. Ter voorbereiding van de invoering van de wet is een lijst gemaakt met de minimale acties. In sommige gevallen zijn daarvoor ook besluiten van de raad nodig. Deze besluiten worden in de loop van 2021 en het voorjaar 2022 aan u voorgelegd. Eén van de belangrijkste daarvan betreft de Omgevingsvisie. In 2021 is gestart met een uitgebreid traject van participatie en communicatie. Het ontwerp van de omgevingsvisie zal in het najaar ter inzage worden gelegd. Vaststelling is voorzien in het voorjaar van 2022. Kwaliteit in het buitengebied Transitie landelijk gebied Het buitengebied is volop in beweging. Enerzijds via de aandacht voor veehouderij en volksgezondheid en het streven naar een duurzame veehouderij, anderzijds door de vele stoppende boeren. Om verloedering en ongewenste activiteiten te voorkomen in voormalige agrarische bedrijfsbebouwing (VAB) is beleid en advisering nodig om agrariërs te ondersteunen. Op verzoek kunnen agrariërs en hun adviseurs individueel advies krijgen over hun ideeën voor hun locatie. Niet alle veehouderijen hebben de mogelijkheid en wens om door te ontwikkelen of te transformeren naar een ander bedrijf.

86

In het plattelandsontwikkelingsprogramma 2020 is een veeg(bestemmings)plan opgenomen, voor agrariërs die willen slopen en een woonbestemming willen realiseren. In 2021 bleek dat het raadzaam is om in een herziening van het bestemmingsplan ook de voorwaarden voor een functiewijziging aan te passen aan de omstandigheden van deze tijd, waarin veel grotere aantallen agrariërs overwegen te stoppen dan toen het plan werd vastgesteld. Ook de meest recente aanpassingen in uit de provinciale regelgeving voor veehouderij worden in het bestemmingsplan verwerkt. In 2021 is het ontwerpbestemmingsplan ter visie gelegd, vaststelling wordt in 2022 verwacht. Naast het bovenstaande wordt ook op regionaal schaalniveau aandacht besteed aan de transitie in het landelijk gebied. Daarover wordt met de andere Kempengemeenten samengewerkt en is het ook een thema in de samenwerking in de MRE-regio. Flankerend beleid veehouderij Publicaties en regelgeving met betrekking tot veehouderij volgen elkaar in hoog tempo op. Met name het aspect gezondheid heeft daarbij grote aandacht. Als voorbeelden worden de aanpassingen in de provinciale Interim omgevingsverordening en de onderzoeksrapporten over Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO-onderzoeken) genoemd. Behalve via planologische regelgeving speelt de gemeente hier ook met ander beleid op in.

Zo is in sinds 2017 uitvoering gegeven aan het vastgestelde Plan van Aanpak Aandachtslocaties. Dit houdt onder andere in het extra controleren op lege (ongebruikte) vergunningen van veehouderijen en het toetsen van nieuwe vergunningaanvragen aan de GGD-Handreiking Veehouderij en Gezondheid (deze wijst uit of advisering door de GGD al dan niet aangevraagd wordt). Aanvullende onderzoeken op de VGO-rapporten lopen nog, zoals onderzoek naar het oorzakelijk verband tussen de aanwezigheid van geitenhouderijen en een verhoogd risico op longontsteking in de nabijheid daarvan. Het is mogelijk dat nieuwe inzichten in 2022 tot actiepunten zullen leiden die op dit moment nog niet te voorzien zijn. Duurzaamheidsfonds Vestia bezit in Bergeijk met 446 sociale huurwoningen ca. 40% van de totale sociale huurvoorraad. Vestia moet het woningbezit buiten haar kernwerkgebied afstoten en verkopen en heeft daartoe Woningstichting Woningbelang uit Valkenswaard samen met Woningstichting De Zaligheden uit Eersel bereid gevonden. Er ontstaat naar verwachting een aanzienlijk financieel gat bij deze overname met de doelstelling de sociale huurwoningen tegen goede voorwaarden te kunnen blijven exploiteren. Om dit te overbruggen moeten alle betrokken partijen en overheden een bijdrage leveren.