BErgeijkENERGY evaluatie 2024 en uitvoeringsprogramma2025-2026
Tekst van het document
Communicatie en advies voor de inwoners over verduurzamen van de woning
1.7
Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing
Korte omschrijving en doel project Betrokken partijen
Adviseren, informeren en stimuleren inwoners met betrekking tot energie besparen en duurzame energie opwekken o.a. in samenwerking met KempenEnergie en andere organisaties. KempenDuurzaam en andere organisaties
Resultaten 2024
In 2024 zijn de volgende activiteiten met KempenDuurzaam uitgevoerd:
Uitvoering 2026
Het aanbieden van een energiescan “Gezond en energie zuinig wonen in Bergeijk”. Dit is een eenvoudige energiescan (de binnenklimaatscan) die bewoners inzicht geven in de mogelijkheden om hun energieverbruik te beperken en tevens gezond en comfortabel te wonen. “Gezond en energiezuinig wonen” scans zijn vooral bedoeld voor inwoners met energiearmoede. - Een scholing voor de dorpsondersteuners die zich gaan inzetten voor inwoners met energiearmoede. In Bergeijk gaat het om individuele oplossingen om de woning te verduurzamen (bijvoorbeeld isoleren, zonnepanelen en een warmtepomp). Hier zullen we gericht -
2025-
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
31
ondersteuning voor blijven aanbieden. Dit doen we in overleg met KempenDuurzaam of met andere organisaties die een goed passend aanbod hebben.
Opbrengsten
Vanuit de SPUK-LAI middelen kunnen we hiervoor middelen reserveren. Deze zijn bedoeld om in te zetten voor het isoleren van woningen en het adviseren hierover. Bewustwording, advies en kennis inwoners
1.8
Subsidie duurzame energie 2024-2025; duurzame maatregelen isolatie
Korte omschrijving en doel project
Woningeigenaren kunnen in Bergeijk subsidie krijgen voor het nemen van duurzame maatregelen. Deze subsidie komt bovenop de subsidie die zij kunnen krijgen van het Rijk (ISDE). De subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren is een financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning te isoleren. Het doel is 150 aanvragen bij woningen p/j met gemiddelde besparingen op gas door vloer-, dak-, muurisolatie, HR++ of triple glas en isolerende buitendeuren. Vanaf 2017 t/m 2023 moest deze subsidie voor uitvoering van de maatregel aangevraagd worden. Vanaf 1 januari 2024 kunnen woningeigenaren deze subsidie aanvragen na uit voering van de isolerende maatregel.
Resultaten 20172024
De subsidieregeling loopt vanaf 2017. In de bovenstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde isolerende maatregelen zichtbaar t/m 1-9-2024. De stijgende lijn in de uitvoer van isolerende maatregelen die t/m 2022 zichtbaar was, zet niet door. Na het stabiliseren van de energieprijzen lijkt het erop dat de urgentie om te isoleren niet meer de hoogste prioriteit heeft. Met name muur- en dakisolatie laat een duidelijk afname zien. De daling hiervan kan misschien ook verklaard worden door het feit dat sinds augustus 2023 meer aandacht is voor natuurvriendelijk isoleren. Voor inwoners betekent dit dat de prijzen sterk gestegen zijn. Bij het vermoeden van het voor komen van beschermde diersoorten moet er een ecologisch onderzoek worden gedaan en maatregelen worden getroffen om deze diersoorten te beschermen. Dit houdt in meer kosten en een langere doorlooptijd. In 2023 zijn 168 aanvragen voor isolerende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee is door de inwoners voor € 942.314 €99.191 wacht op uitvoering geïnvesteerd. Er wordt € 77.366 aan subsidie verstrekt. 17 Woningeigenaren wachten nog op uitvoering.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
32
In de onderstaande tabel is zichtbaar hoe de stand met betrekking tot aanvragen in 2024 t/m augustus verloopt. Vanaf 1 januari 2024 vragen inwoners achteraf subsidie aan. Op 1 september 2024 zijn er 58 ontvankelijke aanvragen voor subsidie op isolerende maatregelen gehonoreerd. Het uit te keren bedrag aan subsidie daarvan: €24.872. Dit is minder dan verwacht. €100.000 . De verwachting is toch om €75.000 uit te komen. We verwachten in het najaar 2024 nog een toename in het aantal aanvragen door het van start gaan van de Groene zone Isoleren en de communicatie die hiermee gepaard gaat.
Uitvoering 20252026
De subsidie wordt doorgezet in 2025 en 2026. Voor 2026 zal er een nieuwe verordening moeten worden vastgesteld. Deze zal in het najaar van 2025 worden aangeboden aan de raad.
Opbrengsten
De genomen maatregelen van 2023 leveren in 1 jaar leveren rond de 200.000 kg per jaar aan besparing CO2 op.
1.9
Communicatieaanpak bestaande bouw “klaar-voor-aardgasvrij” in 2030
Korte omschrijving en doel project
De hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk is het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” of aardgasvrij-gereed) maken van de bestaande bouw tot 2030. Dat betekent dat woningen en gebouwen nog wel gebruik maken van aardgas maar dat deze met duurzame maatregelen gereed worden gemaakt om in de toekomst (met een relatief kleine stap) van het aardgas af te gaan. De stap naar loskoppelen van aardgas wordt hiermee kleiner gemaakt maar de eigenaar heeft wel al profijt van de aanpassingen. In 2022 is er communicatie-/uitvoeringsplan, genaamd MEE DOEN, “klaar-voor-aardgasvrij” opgesteld. Dit communicatieplan bevatte acties om duurzame maatregelen in 2023 en 2024 kracht bij te zetten, om de inwoners van Bergeijk in beweging te krijgen door draagvlak en betrokkenheid te creëren en gedragsverandering te stimuleren. m binnen de gemeente Bergeijk te zorgen dat in 2025 zo’n 70% van de woning- en gebouweigenaren een idee heeft van de stappen die zij moeten zetten om aardgasvrijready te worden, is gewerkt aan de volgende communicatiedoelen: -
Kennis vergroten Aanzetten tot actie Samen doen
Uitgangspunt in de communicatie is: De communicatie moet begrijpelijk, laagdrempelig en toegankelijk zijn, acties waar inwoners zelf deel aan kunnen nemen, samen met partners als KempenEnergie, enthousiaste inwoners en andere beleidsvelden, de gemeente geeft het goede voorbeeld en sluit aan bij het DNA van Bergeijk. De aanpak is gericht op een uitwerking van de doelen en uitgangspunten. Projecten in BErgeijkENERGY sluiten aan bij deze aanpak.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
33
Resultaten 2024
In het kader van het communicatieplan MEE D EN! “klaar-voor-aardgasvrij” lag in 2024 de nadruk op het vergroten van kennis, het aanzetten tot actie, en het gezamenlijk realiseren van duurzame doelen. Bestaande en nieuwe initiatieven, zoals de Subsidie Duurzame Maatregelen, activiteiten van KempenEnergie, DGZI, en energiedorpsondersteuners, speelden hierin een centrale rol. De Subsidie Duurzame Maatregelen bleek effectief in het stimuleren van investeringen in duurzaamheid. KempenEnergie ondersteunde bewoners met advies en begeleiding, wat leidde tot meer concrete acties. De inzet van energie-dorpsondersteuners zorgde voor meer betrokkenheid en participatie in de gemeenschappen.
Uitvoering 2025-2026
Met middelen van het rijk (CDOKE) worden ingezet voor de uitbreiding van de formatie binnen de communicatieafdeling voor het intensiveren van de communicatieactiviteiten rondom de aardgasvrij-ready campagne in 2025. In 2026 gaan we de Transitie visie warmte herijken om te komen tot een Warmteprogramma t/m 2035 (zie project 1.5). Vooruitlopend daarop zullen we in 2025 de aanpak MEE D EN! “klaar-voor-aardgasvrij” en de doelstelling in de TVW voor 2025 evalueren. Op basis hiervan wordt de aanpak bijgesteld om de doelstelling voor 2030 te behalen. Doelstellingen uit de TVW: In 2025 heeft 70% van de woning- en gebouweigenaren in Bergeijk een idee van de stappen die zij moeten zetten om klaar-voor-aardgasvrij (aardgasvrij-ready) te worden. In 2030 is dit 90%.
Opbrengsten
Kennis vergroten, aanzetten tot actie en samen doen
1.10
Energiearmoede
Korte omschrijving en doel project
In 2022 en 2023 heeft de gemeente Bergeijk middelen ontvangen om huishoudens te ondersteunen met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten door hoge energiekosten in combinatie met de lagere energiekwaliteit van de woningen. Uit de cijfers en tools die we ter beschikking hebben gekregen blijkt dat begin 2022 4,2% van de huishoudens in Bergeijk te maken heeft met energiearmoede. Het doel is deze doelgroep ontzorgt wordt in hun isolatieaanpak met gericht advies, financiële steun ontvangt voor maatregelingen en vanuit een sociaal maatschappelijk perspectief gekeken wordt naar deze doelgroep om de juiste begeleiding te bieden.
Resultaten 2024
Gezond en energiezuinig wonen scans In totaal zijn er 30 “Gezond en energiezuinig wonen” scans bij KempenDuurzaam ingekocht om ingezet te worden binnen de gemeente. Het eerste project waarvoor deze scans worden aangeboden, vindt plaats in samenwerking met de dorpsondersteuners. De scans bieden bewoners inzicht in mogelijkheden om hun energieverbruik te beperken en tegelijkertijd gezond en comfortabel te wonen. Gecombineerd met deze scans wordt een energiemeter geplaatst in de woning waardoor bewoners inzicht krijgen in hun energie verbruik. Daarnaast worden de resultaten van de scans geanalyseerd om gerichte adviezen te geven en verdere ondersteuning te bieden. Pilot inzet dorpsondersteuners Met dorpsondersteuners uit de dorpskernen 't Hof en Luyksgestel is een pilot gestart om mensen vanuit een sociaal maatschappelijk perspectief te benaderen en vervolgens te begeleiden in efficiënter energieverbruik en aanmelden voor energiebesparende maatregelingen met het doel hun energiekosten te verlagen. De pilot vindt plaats in Bergeijk ’t Hof en Luyksgestel omdat de meeste inwoners met energiearmoede in deze kernen wonen en er op een korte termijn capaciteit bij de dorpsondersteuners van deze kernen beschikbaar was. Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
34
De Groene Zone Isoleren Inwoners met energiearmoede ontvangen een korting op een isolatiemaatregel van €2500. Ondersteuning doelgroep bij klantreis De Groene Zone Isoleren Er is een aanpak opgezet om inwoners met woningen met slechte energielabels (label D, E, F, G) en een WOZ-waarde onder de €429.300 te ondersteunen gedurende de gehele 'klantreis'. Voor met name de doelgroep met lage inkomens is extra ondersteuning geboden op verschillende momenten in het proces, om te voorkomen dat zij afhaken. Het doel is dat er daadwerkelijk één of meerdere isolerende maatregelen worden uitgevoerd. Uitvoering 2025-2026
Na de pilot in Bergeijk ’t Hof en Luyksgestel zal er ge valueerd worden. van besluiten we hoe we deze aanpak in 2025 en 2026 doorzetten.
p basis hier-
De intentie is om de aanpak van energiearmoede met de dorpsondersteuners en KempenDuurzaam door te zetten. We willen dan ook de dorpsondersteuners van de andere kernen van Bergeijk betrekken. In 2025 hebben we daarvoor nog de beschikking over de middelen vanuit het rijk voor de aanpak van energiearmoede. De Groene Zone Isoleren en De Groene Zone Zonnepanelen zijn projecten die zich met name richten op de moeilijk bereikbare doelgroepen. In extra ondersteuning voor de doelgroep in deze projecten wordt voorzien door middel van financiële middelen (korting op het aanbod) en op ondersteuning van de doelgroep bij klantreis bij deze projecten (zie project DGZI 1.11 en Energiearmoede 1.13) Opbrengsten
Energiebesparing bij huishoudens met energiearmoede
1.11
De Groene Zone Isoleren (DGZ-I)
Korte omschrijving en doel project
De Groene Zone Isoleren omvat een integraal advies, het aanbrengen van isolatiemaatregelen en eventueel een lening. Het project is uitsluitend bedoeld voor particuliere woningeigenaren (geen VvE's of particuliere verhuurders). Bij de integrale scan levert een adviseur een duurzaamheidsadvies voor de hele woning, inclusief verduurzamingsmaatregelen die niet binnen dit project vallen, zoals een warmtepomp. Dit energieadvies moet handelingsperspectief bieden aan de deelnemer. Veel particuliere woningeigenaren geven aan dat zij willen investeren in het isoleren van hun huis. Maar zij stuiten op een aantal drempels waarvan het uitzoekwerk, de administratieve handelingen, de financiën en het zelf organiseren van het onderhoud de belangrijkste zijn. Deze bezwaren worden in het project weggenomen: de woningeigenaar wordt volledig ontzorgd. De gemeente ontzorgt de bewoner door op te treden als contractpartner. Het doel is om in de periode 2023-2027 een deelname van 277 woningen te bereiken. In de 2e periode 2027-2030 willen we wederom 277 woningen bereiken. Zo doelen we op 554 deelnemende woningen in 2030.
Resultaten 2024
In 2024 is er een aanbestedingstraject doorlopen. Op basis van deze aanbesteding is er met een organisatie een overeenkomst afgesloten. De officiële start van het project is in oktober 2024. Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie Vanaf 1 maart 2023 is het mogelijk om als gemeente een aanvraag te doen voor een Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie. Hiermee kan een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen opgezet worden. Dit doen we in de vorm van het Groene Zone Isoleren project. Doel is om eigenaren van slecht geïsoleerde woningen die moeite hebben hun woning te verduurzamen te ondersteunen. Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
35
in 2024 zijn op deze Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie middelen aangevraagd en toegezegd. We willen met deze middelen de woningeigenaren die aan de Groene Zone Isoleren deelnemen en binnen de doelgroep vallen een korting geven van maximaal €1.250,- op de te nemen maatregelen. Wanneer woningeigenaren binnen deze doelgroep een energietoeslag hebben komen ze in aanmerking voor een korting tot €2.500. Deze korting is onafhankelijk van de subsidie die zij kunnen krijgen vanuit RVO en de gemeente Bergeijk. Het benodigde budget voor deze korting is aangevraagd in 2023 en 2024 op de SPUK Lokale aanpak isolatie. De doelgroep beperkt zich tot een woning met een label D,E,F,of G (of twee slecht geïsoleerde bouwdelen) en een WOZ-waarde onder de €429.300 hebben. De ontvangen middelen kunnen worden ingezet tot uiterlijk tot 31 december 2026. Uitvoering 20252026
In 2025-2026 loopt het project de Groene Zone Isoleren. Tegelijkertijd lopen een aantal zaken die tijdens de afgelopen opstartfase van dit project naar boven kwamen waarmee we rekening moeten houden oppakken, te weten: Soorten Management Plan (SMP, zie project 1.12) en extra ondersteuning van de doelgroep met energiearmoede bij klantreis De Groene zone isoleren (zie project 1.10). Uitvoeren van dit project houdt ook in dat we nog meer aandacht gaan geven in onze communicatie aan isoleren.
Opbrengsten
277 woningen isoleren met 1 of 2 maatregelen zal naar verwachting 400.000 kg CO2 besparing opleveren.
1.12
Soorten Management Plan (SMP)
Korte omschrijving en doel project
Volgens de wet is het verboden om verblijfplaatsen van beschermde vogels of vleermuizen te beschadigen en te vernielen, of deze soorten te doden. Het zomaar isoleren van spouwmuren of daken zonder rekening te houden met deze dieren mag dus niet. Dit betekent dat iedere woningeigenaar wanneer er muur-en/of dakisolatie wordt aangebracht zich zal moeten houden aan de voorschriften vanuit de Omgevingswet , voorheen de Wet Natuurbescherming. Dit houdt in dat er bij een vermoeden van voorkomen van deze beschermde diersoorten, een tijdrovend en kostbaar ecologisch onderzoek moet plaatsvinden. Om inwoners hierin tegemoet te komen en de verduurzaming van woningen op stoom te houden stellen we een gemeentebreed Soorten Management Plan (SMP) op. Een Soorten Management Plan (SMP) zorgt dat de stand van de beschermde soorten op peil blijft en de populatie van de beschermde diersoorten geborgd wordt. Voordeel voor particuliere woningeigenaren is, dat zij hierdoor geen individueel ecologisch onderzoek hoeven uit te voeren. Zij kunnen onder voorwaarden gebruikmaken van de ontheffing die de gemeente krijgt van de provincie bij een goedgekeurd SMP. Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld voor de versnelling van natuur-inclusief isoleren een SPUK-regeling opgesteld waarmee provincies gemeenten kunnen ondersteunen om een SMP op te stellen.
Gemeenten kunnen aanspraak maken op deze middelen wanneer zij een ecologisch bureau heeft gevonden die het ecologisch onderzoek voor de gemeente gaat uitvoeren om te komen tot een SMP. Voor de periode tussen nu en het hebben van een goedgekeurd SMP moeten we rekenen op zeker 3 jaar. Voor de tussenliggende periode heeft het Rijk een regeling natuurvriendelijk isoleren (NVI) opgesteld die geldt vanaf mei 2024 t/m met 2027 In deze 3 jaar kan een gemeente onder deze aanpak isolatieplannen uitvoeren bij particuliere koopwoningen tot een maximum van 6 % van de woningen.
Resultaten 2024
Samen met de andere gemeenten van de MRE en de provincie Brabant onderzoeken we de mogelijkheden zijn om te komen tot een SMP en pre-SMP. Bergeijk en 4 andere gemeenten zijn in april 2024 gestart met een aanbesteding SMP. Helaas bleek in juli dat er geen enkel bureau heeft ingeschreven om een SMP voor de gemeenten uit te voeren. Dit houdt in dat we in het najaar 2024 samen met Bizob op zoek gaan naar bureaus die toch nog mogelijkheden zien om voor Bergeijk een SMP op te stellen . Als dit lukt Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
36
zal het onder andere voorwaarden zijn. Het grootste probleem is het tekort aan ecologen die een ecologisch onderzoek kunnen uitvoeren. Na het verschijnen van de regeling natuurvriendelijk isoleren van het Rijk (17 mei 2024) zijn aan de slag gegaan met de compensatieopgave die daarvoor moet worden uitgevoerd. Dit betekent dat we 10 kraamverblijven voor vleermuizen moeten realiseren. Uitvoering 20252026
Het realiseren van de compensatieopgave kraamverblijven vleermuizen volgens de regeling Natuurvriendelijk Isoleren (NVI). Opstellen van een SMP. Zodra we een bureau hebben gevonden voor het opstellen van een SMP, kunnen we een aanvraag bij de provincie doen voor een pre-SMP.
Opbrengsten
Wanneer voldaan is aan de compensatieopgave volgens de regeling NVI kunnen gedurende 3 jaar 6% van de koopwoningen geïsoleerd worden per CBS-kern. Alleen gecertificeerde isolatiebedrijven mogen onder de regeling NVI natuurvriendelijk isoleren zonder ecologisch onderzoek of vergunning. Wanneer we een aanvraag kunnen doen voor een pre-SMP mag er naar alle waarschijnlijkheid 10% per CBS-kern natuurvriendelijk worden geïsoleerd. Gebiedsgericht SMP met een geldigheid van 10 jaar
1.13
De Groene Zone Zonnepanelen
Korte omschrijving en doel project
DGZ-Zonnepanelen is een vervolgproject op DGZ 1.0. De Groene Zone Zonnepanelen biedt een PV-installatie tegen passende financiële voorwaarden en ontzorging voor: -
Particuliere woningeigenaren met beperkte financiële mogelijkheden; Particuliere woningverhuurders die het zelf organiseren ingewikkeld vinden en graag ontzorgd willen worden; Woningeigenaren binnen een Vereniging van Eigenaren (VvE), die graag inzetten op verduurzaming van hun woning maar dat in VvE-verband juridisch, financieel en operationeel moeten organiseren en daarvoor goed begeleid willen worden.
Voor Bergeijk geldt dat zij niet eerder heeft deelgenomen aan de Groene Zone Zonnepanelen 1.0. De Groene zone zonnepanelen past bij de ambitie uit de Transitievisie warmte (2021). Hierin is het streven vastgelegd dat 70% van de elektriciteitsbehoefte van de gebouwde omgeving wordt voorzien in zonne-energie van daken in 2030. Resultaten 2024
Voorbereiden en opstarten van het Groene Zone Zonnepanelenproject
Uitvoering 20252026
In 2025 zal de aanbesteding van de Groene Zone Zonnepanelen worden uitgevoerd. Het doel is om in 2026 een aanbod aan de inwoners te kunnen doen.
Opbrengsten
n.t.b. bij 51 installaties/ verbruik van 2800 kWh per jaar: 52.000 CO2 besparing per jaar
b. Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening) 1.14
Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen, energie besparen
Korte omschrijving en doel project
Vanaf 2018 tot en met 2025 wordt jaarlijks een gedeelte van het areaal openbare verlichting verled. Daarvoor is een budget van € 200.000 - per jaar vrijgemaakt.
Betrokken partijen
Nobralux, aannemer
Resultaten 2024
Het energieverbruik lag in 2013 op ongeveer 880.000 kWh per jaar, op basis van het toenmalige areaal. Door de omvorming verwachten wij dit terug te kunnen dringen naar 300.000 tot 350.000 kWh per jaar. Het areaal openbare verlichting bestaat momenteel uit 5946 armaturen. Tot en met uitvoeringsjaar 2023 zijn 4631 armaturen verled (=78%). Dit is het totaal van zowel de Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
37
uitgevoerde vervangingsplannen, nieuwe plaatsingen en vervangingen binnen onder meer de Focusprojecten. In 2024 worden ca 800 lampen en armaturen vervangen. Daarmee komt het totaal na uitvoeringsjaar 2024 op ca 5430 LED-armaturen (=ca. 91%) Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van slim energiemanagement. Dit betekent slim schakelen en afwijken van het standaard nachtschakelen zoals door de netbeheerder wordt aangeboden en/of het reduceren van het lichtniveau door dimtechnieken. Ook dit is inmiddels op ruim 80% van de armaturen van toepassing. Gelijktijdig met de vervanging van armaturen wordt ook de schakeling aangepast. Uitvoering 20252026
In 2025 zal voor de laatste keer een gedeelte van het areaal van de openbare verlichting grootschalig worden vervangen. Ook worden met reconstructies en Focusprojecten waar nodig de armaturen vervangen naar LED-armaturen. In 2025 zal dit onder meer het geval zijn in het project Traverse Luyksgestel, Burg. Magneestraat Bergeijk en herinrichting Weebosch. Na 2025 blijven we in uitbreidingsprojecten uiteraard LEDverlichting toepassen en bekijken we ook bij de Focus projecten of een verbetering van de openbare verlichting mogelijk is.
Opbrengsten
Op basis van het areaal openbare verlichting op peildatum 15-8-2023 is het verbruik over 2023 berekend op 528.489 kWh. Op basis van het areaal openbare verlichting op peildatum 29-7-2024 is het verbruik over 2024 berekend op 518.167 kWh. Het jaarverbruik dat in 2023 is berekend was: 528.489 kWh. Ten opzichte van het berekende jaarverbruik vorig jaar is 2% bespaard (10.322 kWh). Ten opzichte van 2013 is 41,3% bespaard, dat is ca. 13.200 kg CO2.
1.15
Gemeentelijke gebouwen energiebesparing
Korte omschrijving en doel project
Omvormen van de gemeentelijke gebouwen tot energieneutrale gebouwen voor wat betreft het onderdeel energiebesparing.
Betrokken partijen
Gemeente
Resultaten 2024
Voor de gemeentelijke gebouwen zijn met name bij de basisvoorzieningen (TUOB) al flinke stappen gezet in energiereductie en duurzame energieproductie. Om de ambities voort te zetten is in 2023 een plan opgesteld om een volgende stap te zetten in het verduurzamen van de basisvoorzieningen en op termijn zoveel als mogelijk aardgasvrij te maken. De belangrijkste lopende initiatieven/projecten op dit moment zijn: -
-
uitvoering 20252026
Verduurzamen basissportvoorzieningen: project momenteel in uitvoering met goedgekeurd krediet; (zie project 1.16) Verduurzamen binnensportvoorzieningen: evaluatie volgens de BOB-methode staat gepland, met een beeldvormende avond voor de gemeenteraad in november 2024; Plan volgt later. (zie project 1.16) Verduurzamen maatschappelijk vastgoed: In 2024 zijn de gebouwen van o.a. Get Praut , De Drie Eiken, De Hunnebergen en VV Riethoven aangepakt. Op termijn zal een afzonderlijk voorstel worden voorleggen aan de gemeenteraad voor de overige gebouwen
Wat betreft het verduurzamen van de gemeenschapshuizen, zal er in 2025 een apart voorstel worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Voor het verduurzamen van het overige maatschappelijk vastgoed in eigendom maakt de gemeente gebruik van het “ ntzorgingsprogramma Maatschappelijk astgoed” van de provincie Noord-Brabant. Dit programma biedt verduurzamingsadviezen voor elk gebouw, gericht op het
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
38
verkleinen van de CO2-footprint. Op basis van deze adviezen is er een globaal meerjarig uitvoeringsplan opgesteld, te beginnen in 2025. Tegelijkertijd kunnen de nog openstaande zaken voortkomend uit “verduurzamen gemeentelijke gebouwen” nog uitgevoerd worden zoals het aanbrengen van zonnepanelen op gemeenschapshuis Terlo en buurthuis ‘t Sant. Opbrengsten
Besparing op gas- en elektriciteitsverbruik en een lagere energierekening.
1.16
Verduurzamen basissportvoorzieningen
Korte omschrijving en doel project
Om de transitie van fossiele warmtebronnen, zoals de traditionele cv-ketel, naar aardgasvrije alternatieven zoals warmtepompen mogelijk te maken investeren we in verduurzaming van de sportaccommodaties volgens een maatwerkplan per accommodatie. Het doel is om elke accommodatie zoveel mogelijk te verduurzamen met de kennis van nu. Deze investering draagt ook bij aan lagere verbruikskosten.
Betrokken partijen
Gemeente, sportverenigingen
Uitvoering 2024
Voor de verdere verduurzamingsstappen bij de gemeentelijke basissportvoorzieningen met een eigen accommodatie is voor elke accommodatie een maatwerkplan opgesteld. In 2024 is de uitvoering van dit plan na akkoord van de raad, gestart.
2025-2026
Naast de verdere verduurzaming van de basissportvoorzieningen zal er voor de binnensport een evaluatie binnensport volgens de BOB-methode plaatsvinden. Hiervoor staat een beeldvormende avond met gemeenteraad gepland eind 2024
Opbrengsten
Besparing op gas- en elektriciteitsverbruik en een lagere energierekening.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
39
2. Duurzaam Werken 2.1
Energie hub bedrijventerrein de Waterlaat
Korte omschrijving en doel project
We stimuleren dat bedrijven in de gemeente Bergeijk een bijdrage leveren aan de energietransitie. Vanwege de netcongestie voor zowel teruglevering als afname van elektriciteit is het vestigings- en economisch klimaat in Bergeijk onder druk komen te staan. De vier Kempengemeenten werken samen met het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) om een oplossing te vinden voor de congestie. Het KOP is projectleider aangesteld om dit initiatief op te pakken. Het initiatief wordt op het bedrijventerrein de Waterlaat uitgewerkt in de vorm van een energie hub. Een energie hub is een lokaal energienetwerk waar een slimme verbinding tussen de productie, de opslag en het verbruik van energie tussen deelnemers (meestal bedrijven) wordt gemaakt. Op het Kempisch Bedrijven Park (KBP) in gemeente Bladel loopt een vergelijkbaar project om oplossingen voor de congestieproblematiek te zoeken.
Betrokken partijen
Kempisch Ondernemers Platform (KOP), Energy Freedom, Alius Energy, Scholt Energy, Enexis, Rabobank, KempenEnergie, ondernemers op de Waterlaat, Kempengemeenten en Kempisch Bedrijven Park.
Resultaten 2024
In 2022 zijn een Stuurgroep en een Werkgroep opgericht, deze lopen nog steeds in 2024. De Stuurgroep bestaat uit bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordiging uit Bergeijk en Bladel, Scholt Energy, Alius Energy, KempenEnergie, Rabobank en de projectleider vanuit het KOP. In de Stuurgroep wordt de status van het project gedeeld, en blijven we op de hoogte van de status van het project op het KBP. De Werkgroep bestaat uit twaalf ondernemers op de Waterlaat, daarmee is ongeveer 80% van het elektriciteitsverbruik op de Waterlaat vertegenwoordigd. Zij zijn onderdeel van de energie hub. In de Werkgroep worden de mogelijkheden voor het omgaan met de congestieproblematiek besproken en delen ondernemers hun kennis en oplossingen. Als gemeente hebben we een faciliterende rol. EnergyFreedom is als technische partner aangesloten bij het project. EnergyFreedom levert de hard- en software waarmee het energieverbruik, -opwek en -opslag van de deelnemende bedrijven inzichtelijk gemaakt wordt. De deelnemende ondernemers hebben toegang tot een online platform waar de gegevens weergegeven worden. Dit platform wordt uiteindelijk ook gebruikt om capaciteit te kunnen verhandelen binnen de energie hub. Eén van de deelnemende ondernemers heeft inmiddels een batterij geplaatst bij het bedrijf. In eerste instantie kan daarmee het eigen energieverbruik worden gebalanceerd met duurzaam opgewekte energie.
Later wordt deze batterij onderdeel van de energie hub en kan de batterij worden gebruikt als capaciteitsbuffer voor alle deelnemende ondernemers. De samenwerking met Enexis is een belangrijk onderdeel voor het vormen van een energie hub. We zijn met Enexis in gesprek om de energie hub ook technisch mogelijk te maken en met de deelnemende bedrijven één groepsaansluiting van Enexis af te sluiten. Voor dit project en het realiseren van een energie hub is subsidie aangevraagd. Het project heeft een aanjaagbijdrage van €50.000 uit het Stimuleringsfonds van de MRE ontvangen. Daarnaast is er ook een OPZuid-subsidie aangevraagd. De goedkeuring daarvan is bijna zeker. De gemeente ondersteunt dit project met €10.000 per jaar van 2023 t/m 2025. Daarna is het een zelfvoorzienend systeem van de ondernemers zelf.
Uitvoering 20252026
De volgende stappen in het project zijn om contractuele afspraken te maken met Enexis en een groepsaansluiting af te sluiten voor de energie hub. Daartoe moet de energie hub als entiteit eerst juridisch worden vormgegeven. Hierbij worden ook de voorwaarden voor het toetreden/terugtrekken van deelnemers opgenomen. Ook moeten er nog afspraken worden gemaakt en vastgelegd over het verhandelen van elektriciteit tussen bedrijven. Ondertussen zullen ondernemers worden aangespoord om de mogelijkheden voor opwek van duurzame energie bij hun bedrijven te benutten.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
40
De ambitie is om de energie hub als product ook te kunnen implementeren bij andere bedrijventerreinen in de regio. Dat initiatief ligt bij het KOP. Opbrengsten
n.v.t.
2.2
Stimulering verduurzaming bedrijventerreinen
Korte omschrijving en doel project
Er zijn meer dan 100 bedrijventerreinen in de MRE-regio. Een groot deel van de bedrijventerreinen heeft een lage organisatiegraad en verduurzaamt matig. Tegelijkertijd is de energietransitie in volle gang, bij veel bedrijventerreinen zorgt dat voor onrust of onzekerheid, door bijvoorbeeld netcongestie, aardgasvrij zijn en energietarieven. Daarbij ligt de focus van veel kleinere bedrijven op zaken als financiën, personeel en bedrijfsvoering Steeds meer bedrijven worden aangespoord meer aandacht te besteden aan energiebesparing en CO2-reductie door verduurzaming van gebouwen en processen. Bedrijven kunnen voordeel halen uit samenwerking rond duurzame thema’s door kennis te delen en samen duurzame projecten of begeleidende diensten in te vullen. De provincie heeft SPUK gelden beschikbaar voor de verduurzaming van bedrijventerreinen in de MRE-regio. Met het geld kan de regio aanjagers aanstellen om de bedrijventerreinen te helpen met het samenwerken aan verduurzaming en de organisatiegraad te vergroten. In 2024 worden de aanjagers geworven en het project gaat van start in oktober 2024. Bergeijk is dan ook aan de beurt.
Betrokken partijen
MRE, ODZOB
Uitvoering 20252026
Het project loopt in Bergeijk naar verwachting van oktober 2024 tot oktober 2025. Omdat de start nog moet plaatsvinden, is het nog niet duidelijk welke activiteiten er gaan plaatsvinden in het project.
Opbrengsten
n.t.b.
2.3
Controles Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven
Korte omschrijving en doel project
Bedrijven met een verbruik vanaf 50.000kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas per jaar hebben op grond van het Activiteitenbesluit milieubeheer de verplichting om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Daarnaast hebben zij sinds 1 juli 2019 de plicht tot het melden van deze energiebesparende maatregelen (informatieplicht).
Betrokken partijen Resultaten 2024
De Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) heeft een ondersteuningsregeling ontvangen vanuit het Rijk om de werkzaamheden rond de controle van deze plichten uit te voeren voor gemeentes. Het Rijk heeft deze middelen t/m 2026 beschikbaar gesteld. De ODZOB spoort bedrijven die nog geen rapportage hebben ingeleverd aan om dat nog te doen, en doen controles of de energiebesparing wordt uitgevoerd. ODZOB In totaal hebben 133 bedrijven een rapportage ingediend volgens de informatieplicht. 71 bedrijven hebben aangegeven dat zij niet onder de informatieplicht vallen, omdat het energieverbruik lager is gelegen dan de gestelde grenswaarden. Uitgaande van een inschatting die is gemaakt door het Ministerie van EZK bij de start van het project (216 informatieplichtige bedrijven), betekent dit dat 94% zich heeft gemeld (wel/geen informatieplicht). De uitvoering van de versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht (VUE) is nu afgerond. De Vue heeft een flinke impuls gegeven aan het besparen van energie bij bedrijven en instellingen. Om deze besparingen voort te zetten voor het behalen van de klimaatdoelen, maakt de ODZOB nu gebruik van de middelen van de Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
41
Uitvoering 20252026
Specifieke uitkering toezicht en handhaving energie (SPUK THE) voor regulier toezicht op energiebesparing. Tot en met 2026 wordt ingezet op de controle en handhaving op de energiebesparingsplicht. Bij bedrijven wordt gecontroleerd op basis van de al ingediende rapporten. Daarbij wordt gekeken naar de maatregelen en de mate van uitvoering van deze maatregelen zoals opgegeven door de bedrijven zelf. Het gaat in ieder geval om inventariserende controles, bedrijfsbezoeken, fysieke hercontroles, en het opstellen 1e en 2e waarschuwingsbrieven.
Opbrengsten
Er zijn 36 controles bij bedrijven geweest. Uit analyse blijkt dat elke controle resulteert in een gemiddelde reductie van ongeveer 25 ton CO 2. In totaal betekent dit dus een resultaat van ongeveer 900 ton CO2-reductie.
2.4
Energielabel C verplichting Kantoorpanden
Korte omschrijving en doel project
Vanaf 1 januari 2023 moeten kantoorpanden minimaal een Energielabel C hebben, anders mag het kantoorgebouw niet meer worden gebruikt als kantoor. Deze verplichting geldt wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >50% van de totale oppervlakte van een gebouw is en/of wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >100m2 is. De ODZOB heeft de controle hierop uitgevoerd.
Betrokken partijen
ODZOB, EZK
Resultaten 2024
In 2022 heeft de ODZOB de eigenaren van kantoorpanden (in totaal 19) die nog geen energielabel hebben of een energielabel slechter dan C hierover geïnformeerd. In 2023 heeft de ODZOB een hercontrole gedaan. De kantoorpanden die niet aan de label C verplichting voldoen, zijn nogmaals geïnformeerd. In 2024 heeft de ODZOB fysieke controles uitgevoerd. In totaal hebben 9 kantoorpanden een energielabel C of hoger. Voor de overige 10 kantoorpanden bleek de wetgeving niet van toepassing.
Uitvoering 20252026
Dit project is nu afgerond.
Opbrengsten
n.v.t.
2.5
Rapportageplicht werkgebonden personenmobiliteit
Korte omschrijving en doel project
Vanaf 1 juli 2024 zijn grotere werkgevers (100 of meer werknemers) verplicht om hun werkgebonden personenmobiliteit te registreren en hierover vanaf 2025 te rapporteren. Gemeenten zijn bevoegd gezag voor toezicht en handhaving. De ODZOB voert deze werkzaamheden als basistaak voor de gemeente Bergeijk uit. Werkgebonden personenmobiliteit omvat de zakelijke reizen en woon-werkverkeer door werknemers. Het betreft het aantal gereisde kilometers per vervoermiddel, rekening houdend met het type brandstof. De bedoeling van het besluit is dat organisaties zelf actie ondernemen om de CO2-uitstoot te verminderen. De rapportage is hierbij een hulpmiddel. Als de CO2-uitstoot landelijk niet daalt, krijgen werkgevers op termijn een reductieverplichting opgelegd. ODZOB
Betrokken partijen Uitvoering 20252016
Uiterlijk 30 juni 2025 moeten werkgevers de rapportage over de periode 1 juli 2024 tot en met 31 december 2024 indienen. De ODZOB controleert of de rapportages tijdig en volledig zijn ingediend. Het RVO heeft een lijst aangeleverd met werkgevers die onder het besluit vallen. In de gemeente Bergeijk gaat dat om 3 werkgevers, waaronder de gemeente.
Opbrengsten
n.v.t.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
42
3. Duurzame Mobiliteit 3.1
Laadpalen
Korte omschrijving en doel project
In 2019 is beleid opgesteld om elektrisch rijden en laden van elektrisch vervoer te stimuleren. In 2020 is gestart met de uitrol van laadvoorzieningen in de openbare ruimte. In 2024 wordt het beleid geactualiseerd. Er wordt een toename van elektrische auto’s verwacht. We verwachten dat de stijging vooral plaatsvindt bij huishoudens die een parkeergelegenheid op eigen terrein hebben. Voor inwoners die geen parkeermogelijkheid hebben op eigen terrein is het vanaf 2020 mogelijk om een aanvraag in te dienen voor een openbare laadpaal. Om te voorzien aan de groeiende vraag naar openbare laadpalen in de toekomst zijn we gestart met het plaatsen van openbare laadpalen voor inwoners en bezoekers.
Betrokken partijen
Vattenfall InCharge, Provincie Noord-Brabant
Resultaten 2024
Afgelopen jaren zijn er in de gemeente Bergeijk al diverse parkeerplekken gerealiseerd volgens het principe ‘paal volgt auto’. Hierbij worden laadpalen geplaatst op verzoek van particulieren die niet de mogelijkheid hebben om op eigen terrein te laden. De komende jaren blijven we hierin faciliteren. Daarnaast blijven we inzetten op het realiseren van algemene openbare laadvoorzieningen in de openbare ruimte. Inmiddels zijn in alle kernen laadvoorzieningen geplaatst. Daarnaast zijn inmiddels ook laadvoorzieningen bij sportparken in voorbereiding en worden mogelijkheden bekeken om snellaadvoorzieningen te realiseren bij onder andere de Jumbo in Bergeijk en de nieuwe locatie van de Albert Heijn (realisatie 2024). Bij het plaatsen van een laadpaal worden er twee parkeerplekken ingericht en bij veelgebruik wordt er een extra laadpaal voorzien. In 2024 zijn er 3 laadlocaties bijgekomen, namelijk aan de Pieter Willemstraat, de Dr. Barentsenstraat en de Hoefakkers. Daarnaast verwachten we in 2024 ook de realisatie van een laadpaal aan de Meidoornstraat Het verkeersbesluit daarvoor is al onherroepelijk. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het gebruik van de laadpalen.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
43
In 2024 worden de beleidsregels voor elektrische laadinfrastructuur geüpdatet. Deze worden naar verwachting in december aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast loopt er in 2024 een pilot met betrekking tot een verlengde particuliere aansluiting. Dat betekent dat huiseigenaren een particuliere laadpaal kunnen aansluiten, terwijl de woning geen parkeervoorziening op eigen terrein heeft. Hier wordt dan een kabelgoottegel geplaatst, zodat de laadkabel over de stoep naar de straat kan lopen, zonder hinder te veroorzaken. De bevindingen van deze kabelgoottegel worden in de actualisatie van de beleidsregels meegenomen. Vattenfall Incharge heeft in 2024 de nieuwe aanbesteding van de provincies Noord-Brabant en Limburg betreffende de uitrol en realisatie van elektrische laadvoorzieningen gewonnen. Dit betekent dat zij de komende 4 jaar weer de openbare laadpalen in onze gemeente mogen plaatsen. In 2024 worden de plankaarten voor elektrische laadinfrastructuur samen met Vattenfall geactualiseerd. Dit gebeurt op basis van landelijke prognoses. Doel is om dit duidelijk naar onze inwoners te communiceren en middels participatie mogelijk 2 keer per jaar locaties te valideren. De afgelopen periode hebben we met name het ‘paal volgt auto’ beleid gevolgd. Dat houden we nog steeds vast hoewel we daarnaast ook pro actief vooruit gaan denken.
Dit nemen we mee in de actualisatie van de beleidsregels. Uitvoering 2025-2026
Op basis van het geactualiseerde beleid in 2024 zullen we in 2025 en 2026 steeds meer laadvoorzieningen realiseren zodat we aan de ambities van de beleidsregels blijven voldoen.
Opbrengsten
Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzine auto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee de besparing nog verder toeneemt.
3.2
Fietsambitie
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
44
Korte omschrijving en doel project
In de gemeentelijke visie Mobiliteit wordt met de fietsambitie hoog ingezet op de fiets. We zetten in op goede en comfortabele fietsroutes. Het doel is om de fiets een alternatief te laten zijn voor het autogebruik. De laatste jaren zijn grote stappen gemaakt in het uitvoeren van de fietsambitie, ook de komende jaren zullen we in blijven zetten op het realiseren van de fietsambitie waarbij de fietsverbinding van Bergeijk naar het stedelijk gebied als onderdeel van het regionale project F67 – De Kempenroute hoog op de agenda blijft staan.
Betrokken partijen
Iv Infra b.v., Beeckk Ruimtemakers
Resultaten 2024
De fietsambitie gaat over de infrastructurele kant waarmee fietsgebruik gestimuleerd wordt. De afgelopen jaren zijn de volgende resultaten geboekt: -
-
Fietsverbinding Bergeijk – stedelijk gebied: o Eerste deel Broekhovenseweg uitgevoerd. o Laatste deel Broekhovenseweg (Zevenfonteinen - Volmolen) realisatie 2024. o Ploegpad gereed. Fietspad Luyksgestel – Weebosch: Gerealiseerd. Fietsverbinding Eersel – Bergeijk: Gerealiseerd.
In 2023 is de bestuursovereenkomst F67 – De Kempenroute ondertekend. Hiermee is een belangrijke stap gezet in de realisatie van de snelfietsroute. In 2024 is de fietsstraat Walik civieltechnisch uitgewerkt, en is het werk aanbesteed zodat we begin 2025 kunnen starten met de uitvoering. Daarnaast is in 2024 de “ ietscultuur Bergeijk” aan de gemeenteraad voorgelegd waarbij de raad belangrijke keuzes heeft gemaakt ten aanzien van de structurele inzet van de fiets als belangrijkste vervoersmiddel voor de korte en middellange afstand. Uitvoering 20252026
De volgende projecten staan op de planning: -
Fietsstraat Walik: in voorbereiding, realisatie 2025. Opstart vrijliggend fietspad Eikestraat en Broekhovenseweg (kom Walik tot aan Veldhovensedijk): start uitvoering eind 2024 begin 2025. Fietspad Walik – Steensel: in voorbereiding, start uitvoering eind 2024 begin 2025. Naar verwachting wordt in 2025-2026 de F67 op Bergeijks grondgebied verder afgerond.
In 2025 wordt de “ ietscultuur Bergeijk” nader uitgewerkt en wordt de reikwijdte en omvang van het project met de gemeenteraad bepaald. Opbrengsten
Minder gebruik van de auto zorgt voor een afname van de CO2-uitstoot.
3.3
Ff’kes meerijden / werkgeversaanpak
Korte omschrijving en doel project
Het doel is het bereikbaar houden van (economische) toplocaties door het ontwikkelen van vernieuwende, duurzame vervoersconcepten. Daarbij wordt ingezet op verschillende vormen van duurzaam vervoer in de reisgedragsverandering van werknemers. Dit doen we met pilots zoals f’kes meerijden en de werkgeversaanpak.
Betrokken partijen
Brainport Bereikbaar
Uitvoering 2024
In 2023 en 2024 zijn pilots van het project ‘ f’kes meerijden’ gestart. Er is een f’kes meerijden hub in de kern Luyksgestel en Weebosch geplaatst, daarnaast ook in drie andere Kempendorpen. Indicatie gebruik liftzuilen Direct na de opening van de liftzuilen was er een piek in het gebruik te zien. Daarna nam het gebruik af. In de winter waren er geen lifters vanwege problemen met de stroom. Inmiddels functioneren alle liftzuilen weer en zien we het aantal drukmomenten Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
45
weer stijgen. In de Weebosch werd sinds de opening van de liftzuilen (eind september 2023) 139 keer gedrukt voor een lift, zonder gevolgd te worden door een annulering (bijv. om een andere richting te kiezen of de liftvraag te stoppen). In Luyksgestel was dat 61 keer. Afgelopen maand mei werd in Weebosch 41 keer gedrukt, zonder annulering. In Luyksgestel was dat 8 keer. Het is niet bekend of deze drukmomenten ook daadwerkelijk hebben geleid tot een lift. In de Kempen is in april-mei 2024 een enquête uitgezet over ’kes meerijden. In totaal vulden 180 respondenten deze in, waarvan 12 uit de gemeente Bergeijk. De enquête leverde 12 mensen op die graag willen meedenken en testen om het concept tot een succes te maken. Van de 12 Bergeijkse respondenten hadden er 11 al eens van het testproject gehoord, voor 1 iemand was het nieuw. De resultaten laten zien dat de Bergeijkse inwoners over het algemeen sceptisch staan tegenover het initiatief. Een aantal daarvan vinden liften onveilig. Ook werd o.a. aangegeven dat er meer bekendheid aan gegeven moet worden, dat ze weinig gebruik op straat zien, dat het liften gekoppeld moet worden aan een app en dat beter ingezet kan worden op meer ov.
De werkgeversaanpak is een project waarbij vanuit Brainport Bereikbaar, door middel van een mobiliteitsmakelaar, bedrijven in de Kempen worden benaderd om actief mee te denken aan andere manieren om van en naar het werk te reizen en bijvoorbeeld mogelijkheden voor thuiswerken. Er wordt voor bedrijven inzichtelijk gemaakt welke voordelen fietsregelingen kunnen hebben en bedrijven worden hierbij begeleid. Daarnaast wordt inzichtelijk gemaakt wat fietsregelingen aan CO2 reductie oplevert en hoe het voor minder verzuimdagen zorgt. De werkgeversaanpak wordt verder uitgerold. Steeds meer werkgevers worden hierbij betrokken en een aantal Bergeijkse bedrijven zijn al aangehaakt. We werken toe naar een Kempenbrede uitrol van de werkgeversaanpak. Uitvoering 20252026
Uit de eerste resultaten blijkt dat het project f’kes meerijden niet echt wil landen onder de gemeenschap. Op dit moment is het nog niet duidelijk wat het vervolg van het project gaat zijn.
Opbrengsten
Minder gebruik van de auto zorgt voor een afname van de CO2-uitstoot.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
46
4. Duurzame gemeente 4.1
Verduurzamen dienstreizen door middel van elektrische auto’s
Korte omschrijving en doel project
Vanuit het voorbeeldgedrag van de gemeente is het wenselijk om het werk-werk verkeer op een duurzame manier uit te voeren. Dit kan door enerzijds meer op afstand te vergaderen maar ook door het gebruik van duurzame vervoersmiddelen. In andere Kempengemeenten is het al gemeengoed dat ambtenaren gebruik maken van elektrische vervoersmiddelen. Dit kunnen we ook in Bergeijk budgettair neutraal doorvoeren doordat de kosten gedekt worden door een vrijval van budget dienstreizen.
Betrokken partijen
Gemeente
Resultaten 2024
De aanschaf van elektrische auto’s is niet uitgevoerd in 2024.
Uitvoering 20252026
In 2025 wordt het vervolg bepaald hoe te komen tot het aanschaffen van elektrische auto’s
Opbrengsten
Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzineauto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee deze berekening nog gunstiger uitkomt.
4.2
Regionale Energie Strategie (RES)
Korte omschrijving en doel project
Als onderdeel van het Klimaatakkoord vraagt het Rijk iedere RES-regio om Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen en te versturen om te kunnen doorrekenen. De RES van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) is een samenwerking van 21 gemeenten, waterschappen de Dommel en Aa en Maas, provincie Noord-Brabant en Enexis Netbeheer. De gemeenten werken met elkaar samen via de subregio's de Peel, de Kempen, de A2-gemeenten en het Stedelijk Gebied Eindhoven. Eind 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld voor de Metropoolregio Eindhoven (MRE). De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. Sinds september 2022 is Bergeijk Bestuurlijk Voorzitter van de RES MRE.
Betrokken partijen
Stuurgroep, Programmateam, Provincie Noord-Brabant, Adviesgroep (o.a. BMF/ZLTO/TU/e), Waterschappen de Dommel en Aa en Maas; Enexis, Metropoolregio Eindhoven (21 gemeenten).
Resultaten 2024
Vanuit het Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) zijn verschillende programmalijnen, coalities, projecten en ontwikkelteams ontstaan. Dit zijn concrete samenwerkingen waar gemeentes bij kunnen aanhaken om invulling te geven aan thema’s als besparing warmte energiesysteem etc. In 2024 is er een herijkte S&UP opgesteld. Inmiddels is Bergeijk ambtelijk bij gaan dragen aan het ontwikkelteam Energiesysteem, de Groene Zone Zonnepanelen en de coalitie Natuurvriendelijk Isoleren. Door middel van rapportage wordt gemonitord hoe het staat met de gestelde doelen en de uitvoering van de projecten in de regio.
Uitvoering 20252026
Het Rijk heeft de opgave van om de RES’en tussentijds te herijken. Vanaf 2025 wordt begonnen aan de RES 2.0. In de tussentijd blijft de monitoring en uitvoering van projecten aan de gang.
Opbrengsten
Deelname aan projecten
4.3
Uitbreiding elektriciteitsnet
Korte omschrijving en doel project
De Kempengemeenten hebben, net als de rest van Noord-Brabant, te maken met netcongestie. Het elektriciteitsnet is te vol en er is niet genoeg capaciteit om alle gevraagde en teruggeleverde stroom te transporteren. De vraag naar elektriciteit vanuit de industrie, mobiliteit en de gebouwde omgeving is de afgelopen jaren flink gestegen door elektrificatie en het overstappen van fossiele energiebronnen. Tegelijkertijd moet in de energietransitie steeds meer elektriciteit gehaald worden uit duurzame energiebronnen zoals zonne- en windenergie. De energietransitie heeft effect op de opwek, het transport en het gebruik van energie. Er is in het huidige elektriciteitsnet niet Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
47
genoeg capaciteit om mee te gaan in de groei in opwek en verbruik van elektriciteit. Dit zorgt voor netcongestie op piekmomenten. Enexis werkt hard aan het uitbreiden en versterken van het elektriciteitsnet, maar dit kost veel tijd. Totdat er extra capaciteit beschikbaar is, kunnen gecontracteerde aansluitingen niet verzwaard worden en kunnen er geen nieuwe aansluitingen worden gerealiseerd. Bovendien is het terugleveren van grootschalig opgewekte duurzame energie aan het net niet meer mogelijk. Dit heeft naast gevolgen voor de energietransitie ook ernstige gevolgen voor het economisch klimaat en de innovatiekracht van onze regio. Naast de gesprekken met de netbeheerders (Enexis & TenneT) om korte en lange termijn oplossingen te vinden voor deze problematiek, kijken we ook naar andere innovatieve mogelijkheden voor het transport en/of opslag van elektriciteit (zie 2.1 Energie hub bedrijventerrein de Waterlaat). Bovendien dragen we bij aan verschillende samenwerkingen (UTEB) en ondersteunen we projecten van Enexis (Buurtaanpak) en TenneT (Netuitbreiding EHVZ – HPRT) waar dat kan. Betrokken partijen
Metropoolregio Eindhoven, Provincie Noord-Brabant, TenneT, Enexis, Brainport Development
Resultaten 2024
Netuitbreiding Hoogspanningsverbinding EHVZ – HPRT De MRE faciliteert in samenwerking met een aantal gemeenten, waaronder Bergeijk, de opwaardering van de verbinding tussen hoogspanningsstations Eindhoven-Zuid (EHVZ) en Hapert (HPRT) in samenwerking met TenneT. Deze opwaardering zorgt in de regio voor een uitbreiding van de netcapaciteit, wat essentieel is voor de aansluiting van het zonne- en windpark op het elektriciteitsnet. TenneT is verantwoordelijk voor dit project, inmiddels is er een projectgroep gestart. Het ambtelijk overleg tussen deelnemende gemeenten en de provincie Noord-Brabant heeft gezamenlijk besloten om voor dit project een Projectprocedure (5.2 Omgevingswet) te volgen. Daarmee wordt er één provinciale procedure gevolgd, in plaats van meerdere gemeentelijke procedures. Tussen de gemeenten en de provincie wordt ook een samenwerkingsovereenkomst opgesteld. Uitvoeringsprogramma Toekomstbestendig Elektriciteitsnetwerk Brainport (UTEB) Eind 2023 heeft de Stuurgroep Energietransitie ingestemd met de start van het Uitvoeringsprogramma Toekomstbestendig Elektriciteitsnetwerk Brainport (UTEB). In het programma werken de MRE-gemeenten in de regio samen met Brainport Development, de provincie Noord-Brabant en de netbeheerder aan het versnellen van netuitbreidingen op de midden- en laagspanning en het toepassen van slimme oplossingen voor netcongestie.
De gemeente Bergeijk neemt deel aan de werkgroep voor procesversnelling. Enexis moet in de komende 10 jaar 120 middenspannings-transportverdeelstations (MS-stations) plaatsen, 16 daarvan moeten in de komende twee jaar gerealiseerd worden. Dat is een enorme opgave. In Bergeijk moeten er in de komende 10 jaar 3 MS-stations worden geplaatst, en één in de komende twee jaar. Het doel van de werkgroep procesversnelling is om te leren van en te versnellen in de lopende projecten voor de komende twee jaar en een werkwijze te ontwikkelen waarmee alle 120 MS-stations volgens een snellere procedure gerealiseerd kunnen worden. Buurtaanpak Enexis Enexis geeft aan dat er voor de uitbreiding en verzwaring van het laagspanningselektriciteitsnet er ongeveer een verdubbeling van het aantal transformatorhuisjes in de woonwijken moet komen, en dat ongeveer één op de drie straten open zal moeten voor het verzwaren van kabels. Dit is een hele grote opgave voor Enexis. In Bergeijk moeten er 9 transformatorhuisjes bij worden geplaatst, en moet er meer dan 30 km kabel worden verzwaard. Dit vraagt ook veel capaciteit van onze medewerkers. Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
48
Daarom wordt er een samenwerkingsovereenkomst opgesteld waarmee afspraken worden gemaakt om op een snellere manier samen te werken. Uitvoering 20252026
Netuitbreiding Hoogspanningsverbinding EHVZ – HPRT De volgende stappen in het project zijn het bepalen van een voorkeurstracé, het onderzoeken van belemmeringen, het volgen van de projectprocedure en het plaatsen van de verbinding tussen de hoogspanningsstations. UTEB De realisatie van de MS-stations in de komende twee jaar moet leiden tot inzichten die worden gestandaardiseerd. De planning van projecten wordt hiermee gereguleerd en zoveel mogelijk belemmeringen worden weggenomen. Er wordt zoveel mogelijk geleerd van bestaande oplossingen. Er wordt ook een klankbordgroep gevormd, met een diverse representatie van ambtenaren duurzaamheid, ruimtelijke ontwikkeling en vergunningen, om een gedragen handreiking voor procesversnelling te ontwikkelen. Buurtaanpak We blijven in goed overleg met Enexis en maken afspraken om het laagspanningsnet op een gebiedsgerichte en proactieve werkwijze snel te versterken.
Opbrengsten
n.v.t.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
49
5. Hernieuwbare energie 5.1
Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk
Korte omschrijving en doel project
De Nederlandse overheid heeft als doel 55% minder CO2 uit te stoten in 2030 en 95% in 2050. Het Nederlandse klimaatakkoord vraagt gemeenten ook hun verantwoordelijkheid te nemen. Gemeente Bergeijk heeft het doel om in het jaar 2030 energieneutraal te zijn. Om dit te behalen is het, naast energiebesparing ook nodig om grootschalig duurzame energie op te wekken. Hiervoor is in 2020 het beleid en toetsingskader voor grootschalige zonne- en windenergie vastgesteld. In het samenwerkingsverband van de RES MRE is in de regio gezocht naar gunstige gebieden om grootschalige energieprojecten te realiseren. Bergeijk Zuid-West “De Pielis” is daarmee als voorkeursgebied aangewezen.
Betrokken partijen
Kempengemeenten, Provincie Noord-Brabant, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Enexis/TenneT, Ministerie van KGG.
Resultaten 2024
Het voorkeursgebied was tot 2021 geopend voor het indienen van projectvoorstellen. De twee ingediende projectvoorstellen van samenwerkende initiatiefnemers hebben drie beoordelingsrondes met een onafhankelijk deskundigenpanel doorlopen. In elke beoordelingsronde bleek dat de projectvoorstellen nog onvoldoende scoorden op één of meer onderwerpen uit het toetsingskader. Na de derde beoordelingsronde is daarom in december 2023 besloten om de openstelling te beëindigen. Er is ook besloten om het proces te evalueren. Hiervoor werd een onafhankelijk extern onderzoeksbureau ingeschakeld. De uitkomsten van de evaluatie zijn per raadsinformatiebrief gedeeld. Beide initiatiefnemers hebben de projectvoorstellen ook bij de provincie ingediend. Daarmee hebben zij de provincie verzocht om gebruik te maken van haar provinciale bevoegd gezag. De provincie heeft het college om advies gevraagd over de ingediende projectvoorstellen. Het college heeft de opdracht gekregen om het beleid voor grootschalige opwek van zonne- en windenergie in Bergeijk te herzien en tot die tijd geen medewerking te verlenen aan de ontwikkeling van zonne- en windenergie op land. Er wordt een uitvoeringsplan opgesteld voor herzien van het beleid.
Uitvoering 20252026
In 2025 wordt gestart met het herzien van het beleid en het onderzoeken van de haalbaarheid van het doel energieneutraliteit in 2030. De provincie zal een besluit moeten nemen over het al dan niet gebruiken van haar bevoegd gezag inzake dit project. Als de provincie besluit een projectprocedure te volgen, ligt de regie voor dit project bij de provincie. Het is nog onduidelijk hoe het vervolgproces er uit gaat zien.
Opbrengsten
Eén windturbine bespaart circa 3.800.000 CO2 kg/jr. Eén hectare zonneveld bespaart circa 253.000 CO2 kg/jr.
5.2
Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame opwekking / besparing gasgebruik
Korte omschrijving en doel project
Woningeigenaren kunnen in Bergeijk subsidie krijgen voor het nemen van duurzame maatregelen. Deze subsidie komt bovenop de subsidie die zij kunnen krijgen van het Rijk (ISDE). De subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren is een financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning klaar te maken voor aardgasvrij wonen. Het doel is 50 woningen p/j met besparingen op gas door gebruik warmtepomp, warmtepompboiler, zonneboiler en/of inductiekookplaat. Vanaf 2017 t/m 2023 moest deze subsidie voor uitvoering van de maatregel aangevraagd worden. Vanaf 1 januari 2024 kunnen woningeigenaren deze subsidie aanvragen na uit voering van de isolerende maatregel. Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
50
Resultaten 2024
De subsidieregeling loopt vanaf 2016. In de onderstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde “energieopwekkende” maatregelen zichtbaar.
Vanaf 2022 is er een duidelijke stijging te zien in het installeren van warmtepompen door woningeigenaren. Waarschijnlijk veroorzaakt door een hoge gasprijs. Het niveau van 2022 blijft in 2023 gehandhaafd. In 2023 zijn 170 aanvragen voor duurzame energieopwekkende en gas besparende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee wordt voor ca. € 1.821.816 geïnvesteerd. Er is €150.785 aan subsidie verstrekt. In de onderstaande tabel is zichtbaar hoe de stand met betrekking tot aanvragen in 2024 verloopt. Vanaf 1 januari 2024 vragen inwoners achteraf subsidie aan.
Op 1-9-2024 zijn er 87 ontvankelijke aanvragen voor “energieopwekkende” maatregelen gehonoreerd. Er is daarvoor een bedrag aan subsidie uitgekeerd van: €74.803. Het aantal aanvragen naar warmtepompen neemt af. Dit heeft mogelijk te maken met de stabiliserende energieprijzen. Ook de streep die door de verplichting om minimaal een hybride warmtepomp aan te schaffen bij vervanging van de CV ketel is gehaald, speelt mee in de keuze door inwoners. De verwachting is om rond de €150.000 aan subsidieverstrekking uit te komen.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
51
Uitvoering 20252026
De subsidie wordt doorgezet in 2025 en 2026. Voor 2026 zal er een nieuwe verordening moeten worden vastgesteld. Deze zal in het najaar van 2025 worden aangeboden aan de raad.
Opbrengsten
De genomen maatregelen in 1 jaar leveren tussen de 150.000 en 190.000 kg per jaar besparing CO2 op.
Uitvoeringsprogramma 2025 en 2026
52
6. Klimaatadaptatie 6.1
Uitvoering Klimaatadaptatiestrategie: Inwoners betrekken
Korte omschrijving en doel project
De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda is in de Raad van september 2021 vastgesteld. Eén van de activiteiten in de uitvoeringsagenda is het bewustzijn bij inwoners en partners vergroten met betrekking tot klimaatadaptatie, hiervoor is binnen BErgeijkENERGY budget gereserveerd. We willen dit doen met activiteiten met en voor inwoners met als doel het bevorderen van het bewustwordingsproces m.b.t. klimaatverandering en adaptatiemogelijkheden en met de inwoners hier direct iets aan doen.
Betrokken partijen
Ondernemers, Waterschap, inwoners, gemeente
Resultaten 2024
In 2022 zijn we gestart met het uitgeven van gratis regentonnen. In 2024 zijn de laatste 490 regentonnen in de kernen Luyksgestel en Bergeijk 't Hof uitgedeeld. Hiermee is het project afgerond en hebben we in totaal, verdeeld over alle kernen van Bergeijk, 830 inwoners blij gemaakt met een gratis ton. Winnaars van een regenton hebben allemaal de presentatie en uitleg de afkoppelcoach gevolgd. Zij gaf uitleg over het doel van deze actie, de regentonnen en het afkoppelen van de regenpijp. De inwoners die niet waren ingeloot ontvingen bericht en een bloemzaadkaartje per post, als bedankje voor de interesse in de regentonactie. In 2024 heeft Bergeijk zich aangesloten bij het project “Inwoners aan zet". Doel van dit project is het betrekken van inwoners bij klimaatadaptatie om het bewustzijn te vergroten en hen een handelingsperspectief te geven. Het project loopt t/m 1 juni 2026.