Document · PDF

Onderzoeksverslag dhr. Frijters stage GGD Brabant-Zuidoost.pdf

Commissie Samenleving 7 september 2021, gemeente Geldrop-MierloBij agendapunt: Mantelzorg in Geldrop-Mierlo, stand van zaken én waar leggen we de focus32.144 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Contact met de directie en het management Over het algemeen hebben medewerkers geen contact met de directie (AB, DPG en DB). Heel soms kan het voorkomen dat medewerkers een presentatie geven aan de directie. In principe is er wel regelmatig contact tussen medewerkers en teammanagers (het management). Er kunnen zowel groepsgesprekken als één op één gesprekken worden gehouden met de teammanagers. De groepsgesprekken met teammanagers ontstaan vaak doordat de teammanagers aansluiten bij overleggen en gaan dan over de punten die in het overleg worden besproken. De één op één gesprekken gaan onder andere over het takenpakket van de medewerker en dingen die niet lekker lopen. De sector gezondheidsbevordering (GB) is zelfsturend en zoeken vaak pas contact met teammanagers als er iets mis is. Hierdoor worden de teammanagers door de medewerkers van de sector GB meer als coachend dan directief ervaren (Persoonlijke communicatie, 24 Februari 2021).

Strategie Missie De GGDBZO heeft als taak om de gezondheid van mensen te verbeteren of te behouden. De GGDBZO voert hiervoor preventie acties uit. Hierin heeft de GGDBZO een ondersteunende rol op zich 47

genomen voor inwoners en Gemeenten. Alle Gemeenten moeten namelijk wettelijk gezien de gezondheid van inwoners beschermen en bevorderen (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Deze taak voert de GGDBZO voor de Gemeente uit (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Ook is de GGDBZO onmiddellijk aanwezig (snelle interventie) wanneer, onder andere, rampen en infectieziekten zich (plotseling) voordoen om maatregelen te nemen en verspreiding te voorkomen (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). De missie van de GGDBZO die hierop aansluit is als volgt: “De GGD Brabant-Zuidoost streeft - onder regie van de Gemeenten – door middel van preventie naar gezondheidswinst van alle inwoners, om zo een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van hun leven en zelfredzaamheid te vergroten. Wij zijn een proactieve, innovatieve en resultaatgerichte organisatie. Onze dienstverlening betreft gezondheid, preventie en snelle interventie, is professioneel en betrouwbaar en komt tot stand vanuit de wens van de klant en in dialoog met onze opdrachtgevers en samenwerkingspartners” (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). De GGDBZO is er voor iedereen, zowel voor jong en oud. De activiteiten van de GGDBZO zijn heel verschillend van elkaar. Zo zijn de volgende activiteiten een paar voorbeelden: -

Adviseren over gezondheid om gezondheidsproblemen te voorkomen Inentingen verzorgen Voorlichting geven op bijvoorbeeld verenigingen of scholen Adviseren van Gemeenten over hun gezondheidsbeleid Campagnes om aandacht te besteden aan gezondheidsaspecten zoals alcohol en overgewicht Behandelen van gezondheidsproblemen zoals seksueel overdraagbare aandoeningen (Soa’s) en tuberculose (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.)

Visie “De GGD Brabant-Zuidoost wil een wendbare organisatie worden, die werkt vanuit klantwaarden en het maatschappelijke belang. We zijn er altijd voor iedereen, beschermen en bewaken de gezondheid en willen de verbinder van preventie zijn. We zijn paraat bij grote en kleine crises en verzorgen 24/7 de ambulancezorg in onze regio. Hierbij gaan we uit van een brede definitie van gezondheid: gezondheid wordt niet meer gezien als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. In deze visie is gezondheid niet langer meer strikt het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan.” (Jeurissen, 2019). Doelstelling De GGDBZO is constant in ontwikkeling en wil dé gezondheidsspecialist zijn in hun regio. Het belangrijkste doel dat hierbij past is: het vergaren van kennis en deze omzetten in bruikbare oplossingen (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Voor dit doel is een flexibele organisatie nodig en daarvoor is flexibel personeel van belang. Medewerkers moeten hiervoor proactief zijn, resultaat willen zien en daarbij samenwerking binnen en buiten de GGDBZO niet uit de weg gaan (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.).

Beeldvorming van burgers over de GGD Sinds een half jaar is de GGD veel in het nieuws door de coronatesten en coronavaccinaties. Hierdoor wordt het imago van de GGD gevormd en bijgesteld door corona. Hiervoor werd de GGD veelal 48

verward met de GGZ. Ook wisten burgers vaak niet waar de GGD voor stond en wat ze allemaal konden bieden tenzij zij al eerder in contact waren geweest met de GGD (Persoonlijke communicatie, 24 Februari 2021). Wpg Het is (wettelijk gezien) aan alle GGD’en om uitvoering te geven aan de Wet publieke gezondheid (Wpg). De Wpg is het wettelijk kader voor de publieke gezondheidszorg. De definitie van de publieke gezondheidszorg binnen de Wpg is “gezondheid beschermende en gezondheid bevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder begrepen het voorkomen en het vroegtijdig opsporen van ziekten”. Kenmerkend voor de Wpg is dat elke activiteit is gericht op preventie, inclusief gezondheidsbevordering. Ook geeft de wet een kader voor samenwerking tussen Gemeenten en rijk op het terrein van publieke gezondheidszorg (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.). De preventie terreinen die vallen onder de Wpg zijn algemene taken publieke gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg, ouderengezondheidszorg en infectieziektebestrijding. Binnen deze terreinen moet de GGD zorgen voor verschillende activiteiten (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.).

Binnen het terrein algemene taken publieke gezondheidszorg is het aan de GGD om bij te dragen aan de opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s met inbegrip van gezondheidsbevordering (bijvoorbeeld alcoholmisbruik voorkomen bij jongeren). Daarnaast is het ook hun taak om prenatale voorlichting te geven aan ouders (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.). Binnen het terrein jeugdgezondheidszorg is het aan de GGD om actief te zorgen voor vaccinaties en het op systematische wijze volgen en signaleren van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren. Ook moeten zij specifieke stoornissen vroegtijdig opsporen en hier preventie voor bieden (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.) Binnen het terrein jeugdgezondheidszorg is het aan de GGD om op systematische wijze gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren te volgen en signaleren. Ook hebben zij de taak om specifieke stoornissen vroegtijdig op te sporen en hier preventie voor te bieden. Hierbij kan gedacht worden aan beweegactiviteiten en sociale activiteiten (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.).

Binnen het terrein infectieziektebestrijding is het aan de GGD om algemene preventie maatregelen te nemen op het gebied van infectieziektebestrijding (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.).

Structuur Overkoepelende brancheorganisatie GGD GHOR Nederland is de overkoepelende brancheorganisatie van de 25 Gemeentelijke en Gemeenschappelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) en Geneeskundige Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GHOR). GGDBZO is dus één van deze 25 GGD’en. De GGD GHOR Nederland is dé belangenbehartiger voor de veiligheid en publieke gezondheid. Daarnaast zijn zij ook de verbindende schakel met ministeries, kennisinstituten en overige belangrijke partners (GGD GHOR Nederland, z.d.). 49

Organisatiestructuur GGDBZO Op dit moment wordt de organisatiestructuur van de GGDBZO steeds platter. Bovenaan de structuur staan op dit moment twee DPG’s. Daaronder stond een laag sectormanagers, maar die laag is pas geleden komen te vervallen. Op dit moment is de laag onder de twee DPG’s de laag met teammanagers. Deze teammanagers zijn verdeeld onder de laag onder de teammanagers, de 6 afdelingen: algemeen gezondheidszorg, gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg, ambulancezorg, bedrijfsondersteuning en strategie en ontwikkeling. Directie/MT valt niet binnen deze afdelingen (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Voor een visuele weergave van het organogram van de GGDBZO, zie Figuur 8.

Figuur 8. Sectoren binnen het organogram. Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Sectoren” van GGD BrabantZuidoost, z.d., (https://emea01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fmijnggd.ggdbzo.nl%2Fsectoren%2FPaginas%2FSe ctoren.aspx&data=04%7C01%7C%7C22d0a5d53edc4f8766d008d8e2ec8e84%7C84df9e7fe9f640afb435aaaaaaaaaaaa%7C1 %7C0%7C637508852925788935%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1ha WwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C1000&sdata=D34hwDyLANW9seJMqs%2BkPchLOMMU3TwNvMkfFhdmPgE%3D&reserved=0). Copyright 2021, GGD Brabant-Zuidoost.

Functies gezondheidsbevordering Aangezien de GGDBZO een complexe organisatie (met veel thema’s, onderwerpen en sectoren) is en het project van de projectnemer het best past binnen de afdeling (sector) gezondheidsbevordering, zal er specifiek op de functies van deze afdeling worden gefocust. Binnen de afdeling gezondheidsbevordering zijn de volgende functies: gezondheidsmakelaar, consulent gezondheidsbevordering, onderzoeker en mantelzorgmedewerker (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). 50

Gezondheidsmakelaars Gezondheidsmakelaars hebben een adviserende en projectmatige rol binnen de verschillende Gemeenten. In samenwerkingen met consulenten gezondheidsbevordering is het aan hun om ervoor te zorgen dat er een dienst in een bepaalde context wordt neergezet (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Consulenten gezondheidsbevordering Consulenten gezondheidsbevordering houden zich in de samenwerking met gezondheidsmakelaars meer bezig met de uitvoering van deze diensten. Doordat zij aanwezig zijn bij de dienst, zijn zij meer betrokken met de deelnemers (inwoners) dan de gezondheidsmakelaars. van de dienst erbij aanwezig zijn. Deze functie is er ook op ingesteld om uiteindelijk dor te groeien naar de functie gezondheidsmakelaar. Consulenten gezondheidsbevordering zijn vooral praktisch ingesteld terwijl gezondheidsmakelaars vooral projectmatig zijn ingesteld (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Onderzoekers Onderzoekers monitoren inwoners met behulp van vragenlijsten naar verschillende gezondheidsonderwerpen zoals tevredenheid over woonomgeving, hoeveelheid voorzieningen, gewicht en beweging. In deze onderzoeken worden ook achtergrondkenmerken zoals geslacht en leeftijd opgehaald. Op basis van deze onderzoeken maken de onderzoekers analyses waar zij Gemeente rapportages van maken.

Ook stemmen zij de uitkomsten en opzet af met andere GGD’en om achteraf vergelijkingen te kunnen maken met elkaar (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Op dit moment ligt de aandacht op gezondheidsonderwerpen zoals “Praktische en psychosociale zorgbehoefte”, “Vaccinatiebereidheid is fors toegenomen” en “Brabanders helpen elkaar, zeker in coronatijd!” (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Mantelzorgmedewerkers De mantelzorgmedewerkers (bestaande uit onder andere mantelzorgconsulenten en een coördinator) zijn medewerkers van de GGDBZO, maar staan deels buiten deze organisatie. Zij werken binnen de organisatie Steunpunt Mantelzorg Verlicht (Persoonlijke communicatie, 26 Februari 2021). Steunpunt Mantelzorg Verlicht werkt in dienst van de GGDBZO (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Steunpunt Mantelzorg Verlicht richt zich op het ondersteunen van mantelzorgers woonachtig in Eindhoven, maar ook aan mantelzorgers die woonachtig zijn buiten Eindhoven en zorg bieden aan een inwoner van Eindhoven. Zij helpen de mantelzorgers onder andere door praktische en emotionele ondersteuning te bieden, om overbelasting te voorkomen (Steunpunt Mantelzorg Verlicht, z.d.). Steunpunt Mantelzorg Verlicht heeft een contract taak met de Gemeente gericht op mantelzorg en wordt gesubsidieerd door de WMO.

Steunpunt Mantelzorg Verlicht werkt samen met verschillende organisaties zoals Welzijn ouderen, wijkzorg en de GGZ. Mantelzorgmedewerkers werken samen met de andere functies van de GGDBZO, hierin delen zij informatie onderling, bespreken zij vragen en gebruiken zij elkaars ervaring (Persoonlijke communicatie, 26 Februari 2021). Steunpunt Mantel zorg Verlicht biedt individuele ondersteuning aan mantelzorgers, zorgvragers en professionals (bijvoorbeeld zorgtrajectbegeleiders). Daarnaast begeleiden zij mensen doormiddel van een aantal gesprekken. Ook bieden zij collectieve ondersteuning (groepsondersteuning) onder 51

andere doormiddel van lotgenoten contacten, ondersteuning van zorggroepen, ondersteuning bij de samenhang van mantelzorg en werk. Daarnaast is Steunpunt Mantelzorg Verlicht een expertisepunt, zij leren hulpverleners mantelzorgers te herkennen en verschaffen zij mensen van informatie (Persoonlijke communicatie, 26 Februari 2021). Samenwerkingen Voor de GGDBZO staat samenwerking hoog in het vaandel, daarom werkt de GGDBZO, naast Steunpunt Mantelzorg Verlicht, samen met diverse partners zoals Gemeenten, scholen, artsen, tattoo- en piercingshops, zorgaanbieders en kinderopvang. Samenwerken met partners en luisteren naar klanten zijn voor hun de basisprincipes voor dienstverlening (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Om (nieuwe) activiteiten te kunnen bieden aan verschillende doelgroepen probeert de GGDBZO dit vaak in samenwerking met nieuwe of bekende partners, die direct in contact staan met de doelgroep, te bewerkstelligen (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Naast deze partners werkt de GGDBZO ook samen met vrijwilligers. De vrijwilligers maken het mogelijk (als extra ondersteuning) om een breed aanbod van activiteiten te kunnen bieden op het gebied van volksgezondheid (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.).

Significante waarden De GGDBZO biedt al hun medewerkers een stimulerend werkklimaat met veel kansen. Ze willen graag de juiste medewerker op de juiste plek op het juiste moment (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Binnen de GGDBZO wordt gesproken over “Het Nieuwe Werken”. Dit betekent dat ze gaan voor de volgende gezamenlijke werkstijl ambities: -

Klantgerichtheid Tijd en plaats onafhankelijk werken Ontmoeten, samenwerken en kennisdelen Vertrouwen geven en krijgen, minder regels Eigen verantwoordelijkheid nemen en krijgen Planmatig en resultaatgericht zijn (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.)

Gedeelde waarden en normen binnen de organisatie Medewerkers blijven vaak lang hangen bij de GGDBZO. Medewerkers stellen zich dienstbaar op en willen er echt zijn voor de klant. Medewerkers zijn onderling behulpzaam en respectvol. Ook is het typisch voor de GGDBZO om bij te springen indien nodig en er samen voor te gaan (Persoonlijke communicatie, 24 Februari 2021). Cultuur Bij de GGD is er meer sprake van een procesgerichte- dan een resultaatgerichte cultuur. De GGD is heeft veel processen en is hierbij risicomijdend. De GGD probeert onder andere te vermijden dat data wordt gelekt, de anonimiteit van respondenten niet wordt gewaarborgd en vaccinaties niet goed gaan. Alles moet veilig zijn, onder andere voor de gezondheid van burgers (Persoonlijke communicatie, 24 Februari 2021).

Staf 52

In het afgelopen jaar is het aantal medewerkers van de GGDBZO met 750 medewerkers gestegen. Circa 500 van deze medewerkers zijn aangenomen door de druk van het coronavirus op de GGDBZO. De overige medewerkers zijn bij de GGDBZO gekomen ten gevolgen van jeugdgezondheidszorg, die zich aansloot bij de GGDBZO (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Tot 1 januari 2021 had de GGDBZO alleen de jeugdgezondheidszorg voor de leeftijdscategorie 4 tot 18 jaar. Vanaf 1 januari 2021 is de jeugdgezondheidszorg voor de leeftijdscategorie 0 tot 4 daaraan toegevoegd. Voordat dit was toegevoegd aan de GGDBZO vielen deze consultatiebureaus eerst onder ZuidZorg en Zorgboog (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Verantwoordelijkheid De medewerkers van de GGDBZO dragen een grote verantwoordelijkheid tijdens het uitvoeren van hun functie. Dit uit zich in het zelf faciliteren om tijd- en plaats onafhankelijk (samen) te werken. Ook moet iedere medewerker optreden als ambassadeur van de GGDBZO. Daarnaast wordt er van de medewerkers verwacht dat zij werken met de vooraf gestelde kaders en resultaatafspraken. Deze werkstijl valt onder “Het Nieuwe Werken” (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Flexibiliteit Zoals al eerder is vermeld moeten medewerkers van de GGDBZO flexibel zijn.

Hiervoor moeten medewerkers proactief zijn, resultaat willen zien en daarbij samenwerking binnen en buiten de GGDBZO niet uit de weg gaan (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Achtergrondinformatie medewerkers Op dit moment is een groter deel van de medewerkers 55-plus. Het opleidingsniveau van de medewerkers is voornamelijk HBO of universitair (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Motivatie medewerkers voor het werken bij de GGDBZO Doordat er parttime gewerkt kan worden is het voor medewerkers flexibel en goed te combineren met hun thuissituatie. Ook zijn de structurele uren (werken van 9 tot 5) aantrekkelijk voor medewerkers. Er zijn bijvoorbeeld jeugdgezondheidszorgmedewerkers die ook in dienst kunnen gaan bij ziekenhuizen, maar daar kunnen ze mogelijk nachtdiensten verwachten en dat is voor een aantal medewerkers minder aantrekkelijk. Daarnaast biedt de GGBZO een goede arbeidsvoorwaarde (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Overleg- en gespreksmomenten Binnen de GGDBZO zijn een aantal overlegmomenten en gespreksmomenten die plaatsvinden. Deze overlegmomenten zijn het preventieoverleg, sectoroverleg, koffiemoment, afstemmingsoverleg onderzoek en lokaal gezondheidsbeleid (LGB) overleg (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Preventieoverleg Het preventieoverleg is bedoeld om initiatieven zoals stoptober te bespreken en met elkaar af te stemmen.

In dit overleg komen o.a. onderzoekers aan het woord om de nieuwste resultaten van onderzoeken te delen (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Sectoroverleg Het sectoroverleg is bedoeld om nieuwe ontwikkelingen die zich voordoen en de invloed hiervan te bespreken zodat hier op kan worden geanticipeerd (op strategisch niveau). Naast de ontwikkelingen

wordt er ook besproken wat er nog meer speelt binnen de samenleving (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Koffiemoment Het koffiemoment is ontstaan doordat het merendeel van de medewerkers thuis werkt en er een behoefte is van de medewerkers aan meer sociaal contact onderling. Binnen dit gespreksmoment worden willekeurige onderwerpen besproken die niet werk gerelateerd hoeven te zijn. Het aantal deelnemers verschilt per keer (Persoonlijke communicatie, 8 Februari 2021). Afstemmingsoverleg onderzoek Het afstemmingsoverleg is bedoeld voor de onderzoekers om nieuwe onderzoeken op te zetten, resultaten van onderzoeken te bespreken en onderzoeken af te stemmen en vergelijken in samenwerking met andere GGD’en (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). LGB overleg Het LGB overleg is bedoeld voor de beleidsmedewerkers om te verbinden met de verschillende Gemeenten. In dit overleg komen onderwerpen naar voren zoals: wat speelt er in Gemeenten, hoe gaan andere Gemeenten om met dit vraagstuk en wat werkt er wel met betrekking tot een bepaald thema. Het doel van dit overleg is om elkaars informatie te ontvangen en te gebruiken (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021)

Systemen openbaar De GGDBZO heeft een website waarop mensen onder andere informatie kunnen vinden over onderwerpen zoals eten, bewegen, valpreventie, vaccinaties, mantelzorg en opvoeden. Daarnaast kunnen mensen hier ook informatie vinden over de GGDBZO, contact opnemen en specifieke artikelen en informatie zoeken (GGD Brabant-Zuidoost, z.d.). Ook maakt de GGDBZO gebruik van sociale media platforms zoals LinkedIn en Instagram (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). intern Naast een openbare website is er ook een interne website voor verschillende sectoren. Op deze website worden nieuwsbrieven gedeeld over onder andere scholen, kinderopvangorganisaties of Gemeente ambtenaren (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). De medewerkers van de GGDBZO mailen onderling en voeren gesprekken via ms-Teams en indien mogelijk op een fysieke locatie. Ook maken medewerkers gebruik van de intranetpagina van de GGDBZO. Op deze intranetpagina staan belangrijke dingen zoals mededelingen, salarisstroken en urenregistratie (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Belangrijke bestanden worden op meerdere plekken bewaart wat soms onoverzichtelijk is. Belangrijke bestanden worden bewaart op harde schijven, share-point, een programma genaamd “dms”, ms-Teams en de individuele mail van de medewerker (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021).

Sleutelvaardigheden Er is geen vergelijkbare organisatie die zo overkoepelend bezig is met de gezondheid en gezondheidspreventie van inwoners. Er is geen ander bedrijf die deze taak op zich neemt en breed is 54

georganiseerd (richting sport, verslaving, beweging, enz.). Daarnaast is de GGDBZO neutraal en niet uit op winst. Ook bestaat de GGDBZO al heel lang en heeft hierdoor een lange geschiedenis (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021). Ook wordt eer veel onderling samengewerkt tussen de verschillende GGD’en. Onderzoekers en forensisch artsen van meerdere GGD’en werken samen omdat er maar weinig forensisch artsen zijn (Persoonlijke communicatie, 17 Februari 2021).

Bijlage E

Externe analyse (DESTEP analyse) Onderstaande externe analyse is gericht op de omgevingsfactoren die van invloed zijn op de doelgroep en de GGDBZO.

Demografisch De Nederlandse bevolking is op dit moment geleidelijk aan het vergrijzen. Vergrijzing betekent dat het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt (Volksgezondheidenzorg.info, z.d.). Zoals te zien is in Figuur 9 is het aandeel 40 tot 65 jaar het grootst binnen de Nederlandse bevolking met circa 5.858.292 in 2020. Vanuit deze groep zullen de aankomende jaren steeds meer mensen geleidelijk gaan behoren tot de groep 65-plussers. Ook is in Figuur 9 te zien dat het aantal 65 tot 80 jarige mensen tussen 2010 en 2020 is toegenomen met circa 680.133. Daarnaast is ook te zien in Figuur 9 dat het aantal 80-plussers tussen 2010 en 2020 is toegenomen met circa 174.094 (cbs, 2020).

Figuur 9. Leeftijdsaantallen van de afgelopen 10 jaar. Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Bevolking; kerncijfers” van cbs, 2020, (https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37296ned/line?ts=1612960636363). Copyright 2021, cbs.

Er wordt verwacht dat het aantal 65-plussers in 2040 4,6 miljoen is (cbs, 2010). Dit is een verdubbeling ten opzichte van het aantal 65-plussers in 2010. Een belangrijk gevolg van de vergrijzing is dat de komende jaren het aantal (oudere) mensen met dementie zal blijven stijgen. Naar schatting leven er op dit moment 280.000 mensen met dementie in Nederland. Er wordt verwacht dat dit aantal mensen in 2040 ongeveer zal worden verdubbelt naar 550.000 mensen met dementie (Alzheimer Nederland, z.d.). Op dit moment zijn er in Nederland 350.000 mantelzorger die specifiek mantelzorg bieden aan mensen met dementie (samendementievriendelijk, z.d.). Aangezien het aantal mensen met dementie de komende 20 jaar zal verdubbelen kan dit hoogstwaarschijnlijk alleen maar betekenen dat dit ook het geval is voor de mantelzorgers die specifiek mantelzorg bieden aan mensen met dementie.

Het aandeel mantelzorgers in Geldrop-Mierlo is ten opzichte van 2009 flink gestegen. Overbelasting is een serieus probleem dat zich vormt onder mantelzorger. In 2016 gaf ongeveer 23 procent van de volwassenen en 26 procent van de oudere mensen in Geldrop-Mierlo mantelzorg. In allebei de leeftijdsgroepen heeft er ongeveer een verdubbeling plaatsgevonden in het percentage mantelzorgers sinds 2009. Vooral zorgelijk is het grote aandeel mantelzorgers dat overbelasting ervaart. Gemiddeld is 15 procent van de volwassen- en 11 procent van de oudere mantelzorger in Geldrop-Mierlo (tamelijk) zwaar belast door het geven van mantelzorg (GGD Brabant-Zuidoost, 2017). Uit een panelonderzoek in 2019 van de GGDBZO onder 191 inwoners van Geldrop-Mierlo (waarvan de gemiddelde leeftijd 55 jaar was) gaf 12 procent aan mantelzorg te geven aan iemand met dementie. Van deze 12 procent was 43 procent enigszins belast en een andere 43 procent (tamelijk tot zeer) zwaar belast (GGD Brabant-Zuidoost, 2019). Uit een onderzoek naar kwaliteit van leven blijkt dat Nederlanders gemiddeld een 6,5 scoren op de persoonlijke kwaliteit van leven op een puntschaal van 1 tot 10. Dit is vergelijkbaar met de inwoners van Geldrop-Mierlo waar de score minimaal hoger ligt met 6,7 (Patiëntenfederatie Nederland, z.d.)

Economisch Het inkomen van de Nederlandse 45-plusser is de afgelopen jaren gestegen. Zoals te zien is in Figuur 11 is het gemiddelde inkomen van mensen binnen de leeftijdscategorie 45 tot 65 jaar tussen 2014 en 2018 gestegen met circa 2.500 euro. Ook is te zien in Figuur 10 dat het gemiddelde inkomen van mensen binnen de leeftijdscategorie 65 jaar of ouder tussen 2014 en 2018 gestegen met circa 1.100 euro (cbs, 2020).

Figuur 10. Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen op basis van leeftijd Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Welvaart van personen; kerncijfers” van cbs, 2020, (https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83740NED/table). Copyright 2021, cbs.

Zoals te zien is in Figuur 11 is het gestandaardiseerd inkomen tussen 2014 en 2018 voor mensen woonachtig in Geldrop-Mierlo gestegen met 2300 euro. In vergelijking met de gemiddelde Nederlander, waarvan het gestandaardiseerd inkomen tussen 2014 en 2018 steeg met 2200 euro, blijkt dat de mensen woonachtig in Geldrop-Mierlo 100 euro meer stegen. Ook is in Figuur 11 te zien dat het gestandaardiseerd inkomen van mensen woonachtig in Geldrop-Mierlo elk jaar tussen 2014 57

en 2018 hoger lag dan het gestandaardiseerd inkomen van de gemiddelde Nederlander (gemiddeld 520 euro hoger) (cbs, 2021).

Figuur 11. Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen van Nederlanders en mensen woonachtig in Geldrop-Mierlo Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Regionale kerncijfers Nederland” van cbs, 2021, (https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?ts=1617192251302). Copyright 2021, cbs.

In de basisraming van 15 september 2020 doen zich de volgende (voorspelde) economische ontwikkelingen voor in Nederland: -

De economie die in 2019 is gestegen met 1,7 procent zal in 2020 krimpen met 5 procent en in 2021 stijgen met 3,5 procent (zie Figuur 12). De werkloosheid die in 2019 3,4 procent was zal in 2020 4,3 procent zijn en in 2021 5,9 procent (zie Figuur 12). De koopkracht die tussen 2019 en 2020 zal stijgen van 1,0 procent naar 2,2 procent zal in 2021 dalen naar 0,8 procent (zie Figuur 12). De begroting van de overheid was in 2019 1,7 procent bruto binnenlands product (bbp). In 2020 is er een begrotingstekort van -7,6 procent bbp. In 2021 is er een begrotingstekort van -5,1 procent bbp. Zie een schematische weergave van de begrotingen in Figuur 12. De schuldquote die in 2019 48,7 procent bbp was zal in 2020 toenemen naar 59,9 procent bbp en in 2021 afvlakken naar 62,0 procent bbp (zie Figuur 12). (Centraal Planbureau, 2020)

Figuur 12. Basisraming 15 september 2020. Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Macro Economische Verkenning (MEV) 2021” van Centraal Planbureau, 2020, (https://www.cpb.nl/macroeconomische-verkenning-mev-2021). Copyright 2021, Centraal Planbureau.

Sociaal-Cultureel In (het eerste kwartaal van) 2020 hebben 1147 mensen meegedaan aan een steekproef om een weerspiegeling te geven van de Nederlandse bevolking. Het onderwerp dat Nederlanders als grootste maatschappelijke probleem zien is het samenleven en normen en waarden (Dekker & den Ridder, z.d.). Waarden zijn iemands persoonlijke idealen en overtuigingen (bijvoorbeeld beleefdheid). Normen zijn (vaak ongeschreven) gedragsregels die voortvloeien uit waarden (bijvoorbeeld het open houden van de deur voor iemand anders) (testcentrumgroei, z.d.). Het onderwerp dat na samenleven en normen en waarden volgt is immigratie en integratie, daarna volgt inkomen en economie en daarna volgt milieu, natuur en klimaat (zie Figuur 13). Wat opvalt is dat Nederlanders aangeven dat samenleven en normen en waarden ook het sterkste punt is voor de maatschappij. Daarna volgen de onderwerpen inkomen en economie, gezondheids- en ouderenzorg en vrijheden (zie Figuur 13) (Dekker & den Ridder, z.d.)

Figuur 13. Maatschappelijke problemen en sterke punten. Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Burgerperspectieven 2020 1” van P. Dekker & J. den Ridder, z.d., (https://www.scp.nl/binaries/scp/documenten/publicaties/2020/03/31/cob-2020/Burgerperspectieven_2020_1.pdf). Copyright 2021, P. Dekker & J. den Ridder.

Technologisch Techniek acceptatie oudere mensen Oudere mensen hebben over het algemeen een positieve houding ten opzichte van techniek, toch maken oudere mensen minder vaak gebruik van techniek dan jongeren. Voor het accepteren van techniek door oudere mensen is het van belang dat (3bplus, 2015): -

zij geloven dat hun leven hierdoor wordt verbeterd en er aan hun behoefte wordt voldaan

de techniek voor hun het dagelijks leven gemakkelijker maakt, veiligheid en bescherming biedt

de menig van naasten over de techniek positief is

de techniek voldoende gebruiksgemak biedt naar hun beleving

er hulp beschikbaar is en zij beschikken over voldoende kennis

het voor hun plezier oplevert (3bplus, 2015).

Technologische ontwikkelingen voor mantelzorgers Er doen zich constant technologische ontwikkelingen voor, ook in de zorg. Veel technologie wordt ontwikkeld om de gezondheid en (de processen in) de gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren. Hierbij kan gedacht worden aan domotica, apps, sensoren, camera’s, alarmeringssystemen, thuisdiagnostiek en thuiszorgtechnologieën. Deze technologie kan voor de mantelzorg ontlastend en hulp biedend zijn bij het combineren van hun taken (de Bruin, van Kerkhof, Hulshof, van der Maaden, & Proper, 2018).

Ecologisch Volgens het Köppen-systeem heeft Nederland een gematigd zeeklimaat (type Cfb) met relatief milde winters en zomers en neerslag het hele jaar door. De Nederlandse zomers worden op dit moment wel steeds warmer door klimaatverandering. Dit is te merken aan het aantal weerrecords dat in de afgelopen jaren is verbroken (tijdens de warmste maanden). Vooral de records met betrekking tot maximumtemperaturen worden sneller dan vroeger verbroken (klimaatinfo, z.d.).

Veel Nederlanders zijn zich ervan bewust dat de volgende problemen zich voordoen: luchtvervuiling, watervervuiling, bodemvervuiling en de toename van energieverbruik. In 2017 gaven negen op de tien volwassen Nederlanders aan het milieu (heel) belangrijk te vinden. Binnen de leeftijdscategorieën 55 tot 65 en 65 tot 75 jaar was het aantal procent personen dat het milieu (heel) belangrijk vindt, het grootst (zie Figuur 14). Ook gaven negen op de tien volwassen Nederlanders aan enigszins of heel bewust bezig te zijn met het eigen energiegebruik (cbs, 2018)

Figuur 14. Hoe belangrijk is het milieu. Overgenomen (of: Aangepast overgenomen) uit “Milieu en duurzame energie” van S. de Witt & H. Schmeets, 2018, (https://www.cbs.nl//media/_pdf/2018/43/2018st25-duurzame-energie.pdf). Copyright 2021, S. de Witt & H. Schmeets.

Politiek-Juridisch Wmo Gemeenten geven via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ondersteuning thuis om ervoor te zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Als verantwoordelijke ondersteunen de Gemeenten met (Rijksoverheid, z.d.): -

ontlasting van mantelzorgers begeleiding en dagbesteding een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis opvang voor daklozen en mensen die te maken hebben gehad met huiselijk geweld (Rijksoverheid, z.d.)

Wanneer iemand zich aanmeld wordt er onderzoek gedaan naar de persoonlijke situatie om de ondersteuning zo persoonlijk mogelijk te maken. Daarnaast kunnen Gemeenten een persoonsgebonden budget (pgb) bieden. Hiermee kan de cliënt de ondersteuning zelf kiezen en inhuren. Gemeenten mogen voor de Wmo ondersteuning die zij bieden een bijdrage vragen aan de cliënten. Dit bedrag bedraagt gemiddeld 19 euro per maand (Rijksoverheid, z.d.). Wpg De Wet publieke gezondheid (Wpg) is het wettelijk kader voor de publieke gezondheidszorg. De definitie van de publieke gezondheidszorg binnen de Wpg is “gezondheid beschermende en gezondheid bevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder begrepen het voorkomen en het vroegtijdig opsporen van ziekten”. Kenmerkend voor de Wpg is dat elke activiteit is gericht op preventie, inclusief gezondheidsbevordering. Ook geeft de wet een kader voor samenwerking tussen Gemeenten en rijk op het terrein van publieke gezondheidszorg (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.). De preventie terreinen die vallen onder de Wpg zijn algemene taken publieke gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg, ouderengezondheidszorg en infectieziektebestrijding.

Binnen deze terreinen moet de GGD zorgen voor verschillende activiteiten (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, z.d.). Mantelzorgers (en mensen met dementie) kunnen gebruik maken van de activiteiten die de GGD op deze verschillende terreinen biedt. De preventie- en gezondheidsbevorderingsgerichte activiteiten kunnen voor hun van toegevoegde waarde zijn voor bijvoorbeeld kennis, hulp of contact. Coronamaatregelen Voor iedere Nederlander (doelgroep inbegrepen) gelden op dit moment de volgende basisregels om coronabesmettingen te voorkomen (Rijksoverheid, z.d.): -

werk thuis tenzij het echt niet anders kan vermijd drukte houd 1,5 meter afstand (Rijksoverheid, z.d.)

Naast deze basismaatregelen zijn er nog meer maatregelen die van kracht zijn en continue worden bijgesteld. Deze maatregelen kunnen biologische- ,psychologische- en sociale gevolgen hebben voor de Nederlandse bevolking. 61

Langer thuis wonen De rijksoverheid wil oudere mensen helpen om zelfstandig oud te worden in hun vertrouwde omgeving. Dit willen zij doen met het programma Langer Thuis. De drie soorten maatregelen die hierbij centraal staan, zijn (Rijksoverheid, z.d.): -

zorg thuis en betere ondersteuning hulp aan vrijwilligers en mantelzorgers meer geschikte woningen voor oudere mensen (Rijksoverheid, z.d.)

Voor de maatregel “zorg thuis en betere ondersteuning” wil de overheid dat zorg en ondersteuning zijn afgestemd op individuele behoeften van oudere mensen. Om te voldoen aan deze maatregel worden onder andere de zorgnetwerken versterkt, technologische toepassingen aangebracht en slimme technologie ingezet (Rijksoverheid, z.d.). Voor de maatregel “hulp aan vrijwilligers en mantelzorgers” wil de overheid laten weten aan vrijwilligers en mantelzorgers er niet alleen voor staan. Om te voldoen aan deze maatregel worden onder andere respijtzorg (snel vervangende zorg) georganiseerd en logeerzorg (oudere mensen die thuis zorg krijgen van een mantelzorger kunnen tijdelijk in een zorginstelling logeren waar de zorg tijdelijk van de mantelzorger wordt overgenomen) geboden (Rijksoverheid, z.d.). Voor de maatregel “meer geschikte woningen voor oudere mensen” worden aanpassingen gemaakt aan woningen of wordt er verhuist. Om te voldoen aan deze maatregel worden onder andere de bouw van meer geschikte woningen gestimuleerd en krijgen Gemeenten hulp om vraag en aanbod van woningen voor oudere mensen in kaart te brengen (Rijksoverheid, z.d.).

Bijlage F

Enquête Beste Meneer/Mevrouw, Mijn naam is Joost Frijters, ik ben student aan de opleiding Toegepaste Gerontologie (TG) en loop op dit moment stage bij de GGD Zuidoost-Brabant. Tijdens mijn stage werk ik aan een project waarin de (over)belasting van mantelzorgers centraal staat. Het doel van dit project is om een interventie te ontwikkelen om de belasting voor mantelzorgers te verminderen. Om een goed beeld te krijgen van mantelzorgers kan ik uw hulp goed gebruiken. Als u graag een bijdrage wilt leveren aan dit project en mij wilt helpen, kunt u voor mij de volgende vragenlijst invullen: Wat is uw Leeftijd?: ______________ Biedt u zorg aan één of meerdere thuiswonende mensen met dementie?: _____ Bent u woonachtig in de Gemeente Geldrop-Mierlo?: _____ Biedt u minimaal 8 uur per week mantelzorg?:_____ Biedt u al langer dan 3 maanden (aaneengesloten) mantelzorg?:____

Naast mantelzorgers die deze vragenlijst invullen, ben ik ook op zoek naar mantelzorgers die graag met mij in gesprek gaan (in interview-vorm) over hun kwaliteit van leven op verschillende onderwerpen (fysiek-, materieel-, emotioneel-, sociaal welbevinden en ontwikkeling en activiteiten) (Pot, 1995). Als u hieraan deelneemt staat daar een bloemenbon tegenover ter waarde van €12,50. Dit gesprek kan (in overleg) online plaatsvinden of op een nader te bepalen fysieke locatie (natuurlijk worden de corona-maatregelen gehanteerd in een toekomstig gesprek). Het gesprek zal naar verwachting 1,5 uur duren. Mocht u hierin geïnteresseerd zijn en de tijd hiervoor willen nemen, kunt u uw contactgegevens achterlaten. Uw contactgegevens: 63

e-mail: ________________________________ mobiel/telefoon nr.: _____________________ Bedankt voor het invullen van de vragenlijst en mogelijk tot snel bij een gesprek. U kunt de vragenlijst retourneren in bijgaande retourenveloppe.

Groet, Joost Frijters

Bijlage G

vragen en gespreksonderwerpen Over het algemeen zijn alle vragen en onderwerpen gericht op u en de mantelzorg die u biedt. Er zal vaak worden ingegaan op hoe u zich bij de verschillende onderwerpen voelt en wat u hiervan vindt.

Topiclijst -

Mantelzorg Fysiek welzijn Materiele welzijn Sociale welzijn Emotionele welzijn Ontwikkeling en activiteiten

Vragen voor de topiclijst Fysieke welzijn Mobiliteit -

Hoe mobiel bent u? (vervoer naar mantelzorgontvanger) Wat vindt u hiervan?

Persoonlijke veiligheid -

Hoe veilig voelt u zich bij het verrichten van zorgtaken (bv. aankleden of begeleiden)?

Fitness -

In hoeverre bent u in staat om uw dagelijkse activiteiten uit te voeren? Wat voor rol heeft mantelzorgen hierin? Hoe tevreden bent u hierover?

Health -

Hoe is uw fysiek gezondheid? (bv. moeite met lopen of fysieke beperkingen) Hoe is dit van invloed bij het geven van mantelzorg? Wat heeft het verlenen van mantelzorg voor invloed gehad op uw fysieke conditie? Hoe tevreden bent u over uw fysieke gezondheid? Wat voor effect heeft het geven van mantelzorg hier op?

Materiele welzijn Hoe tevreden bent u over: -

Uw inkomen? De buurt waar u in woont? Uw bezittingen? Het vervoer waar u gebruik van maakt? Uw eten en drinken? Uw privéleven?

Wat voor effect heeft het geven van mantelzorg op deze onderwerpen (gehad)?

Sociale welzijn Relaties -

Hoe tevreden bent u met de relaties die u heeft met uw gezin, vrienden, familie en de gene waaraan u mantelzorg biedt? Wat is hierin veranderd sinds u mantelzorg verleent?

Sociale betrokkenheid -

Hoe sociaal betrokken voelt u zich? Wat voor effect heeft het geven van mantelzorg hierop?

Activiteiten -

Hoe tevreden bent u over de activiteiten waaraan u deelneemt? Op welke wijze heeft het geven van mantelzorg hier effect op?

Steun -

Waar kunt u terecht voor steun? Wat voor effect heeft het geven van mantelzorg hier op?

Emotionele welzijn Status -

Wat vindt u van uw status? als mantelzorger?

Respect -

Wat vindt u van de respect dat anderen voor u hebben (als mantelzorger)?

Stemming -

Hoe is uw stemming in het algemeen? Wat is uw humeur/ stemming in het algemeen terwijl u mantelzorg verleent? Wat vindt u hiervan? In welke stemmingen bevindt u zich nog meer terwijl u mantelzorg verleent? Wat vindt u hiervan?

Tevreden -

Hoe tevreden bent u over uw rol als mantelzorger?

Vertrouwen -

Hoeveel vertrouwen heeft u in u zelf als mantelzorger? Wat vindt u van de bijdrage van professionals, vrijwilligers, familie, vrienden bij uw rol als mantelzorger? Hoeveel vertrouwen heeft u in hen?

Voldoening -

Hoeveel voldoening haalt u uit het geven van mantelzorg? Wat vindt u hiervan?

Eigenwaarde -

Wat vindt u van het beeld wat u van uzelf heeft (zelfbeeld)? 66

Ontwikkeling en activiteiten Privé/Professioneel -

Wat vindt u van de wisselwerking van uw privéleven en professioneel leven? Hoe plaatst u het zijn van mantelzorger hierin? Hoe tevreden bent u hierover?

Werk -

Wat voor effect heeft uw rol als mantelzorg op uw werk? Wat vindt u hiervan?

Vrije tijd/Hobby’s -

Waar besteedt u uw vrije tijd aan (hobby’s)? Hoeveel tijd heeft u daarvoor? Wat vindt u van de hoeveelheid tijd die u hieraan besteedt? Wat voor effect heeft het geven van mantelzorg hier op?

Competent -

In welke competenties (vaardigheden, kennis en/of houding) wilt u zich nog ontwikkelen? Wat voor rol speelt uw rol als mantelzorger hierin?

Keuze/Controle -

Heeft u het gevoel dat u genoeg keuze heeft in uw rol als mantelzorger? Heeft u het gevoel dat u zelf over deze keuzes kunt beslissen? Heeft u het gevoel dat u de controle heeft in uw rol als mantelzorger?

Bijlage H

manieren voor verspreiding enquête en interview zie Tabel 10 voor de manieren voor verspreiding van de enquête. Tabel 10. manieren voor verspreiding van de enquête

Wie/Wat is/kan worden benaderd voor verspreiding van de enquête/interview. Klantadviseur Zorg/ mantelzorgmedewerker Gemeente Geldrop-Mierlo

Medewerker van Senior Service en vrijwilliger Dementie Vriendelijk Geldrop-Mierlo

Coördinator van Steunpunt Mantelzorg Verlicht

Geheugenbibliotheek

Casemanager dementie

Senioren Belangen Geldrop-Mierlo

Ex-mantelzorgers Het netwerk van de projectnemer

Helpt hij/zij bij het krijgen van respondenten voor de enquête/interview? Nee, nieuwsbrief mantelzorg was pas geleden verstuurd en de volgende is pas over drie maanden. Aparte mail naar mantelzorgers konden ze niet doen. Namen van mantelzorgers konden ook niet worden gegeven i.v.m. AVG. Nee, Binnen de organisatie Senior Service waar zij werkt ging er al een enquête over belasting van de mantelzorger rond. Het leek haar niet slim om daarnaast nog een zelfde soort enquête te verspreiden. Nee, Steunpunt Mantelzorg Verlicht heeft alleen de contacten voor Eindhoven en Valkenswaard. Ze gaf aan dat, voor de verspreiding van de enquête in de Gemeente Geldrop-Mierlo, de projectnemer het beste terecht kan bij de LEV-groep (Steunpunt Mantelzorg Geldrop-Mierlo zit bij de LEV-groep en het sociale team). Ja, er is een mail verstuurd met daarin het verzoek aan mantelzorgers om de enquête in te vullen en mee te doen aan een interview. Benaderd, wil graag een bijdrage leveren. Heeft al een paar mantelzorger benaderd die helaas niet willen deelnemen. Nee, ze gaven aan geen samenwerking te hebben met mantelzorgers en de projectnemer niet verder te kunnen helpen. Benaderd, neemt deel Benaderd, neemt deel

Bijlage I

Stakeholdersanalyse De stappen van de stakeholdersanalyse zijn weergegeven in tabel 11,12,13 en Figuur 15. Namen van stakeholders zijn niet zichtbaar in verband met privacy. Stap 1: Identificeer stakeholders Tabel 11. Identificeer stakeholders

Nr. 1

Voornaam Karin

Achternaam Spijkers

Ellen

Kerssemakers

Anneke

Meerdink

Céline

Lecluse

Organisatie GGD Brabant Zuidoost LEV-groep GeldropMierlo

Functie Gezondheidsmakelaar (stagebegeleider) Sociaal cultureel werker

Alzheimer Nederland (Afdeling Zuidoost Brabant) Fontys Hogescholen/ oudmedewerker van een GGD

Medewerker (Secretaris-af) (dat is ze dus niet meer)

Steunpunt Mantelzorg Verlicht (Eindhoven)

O.a. mantelzorgconsulenten

Docent Exploring Health Behaviour

n.v.t.

De doelgroep

n.v.t.

Ex-doelgroep (mogelijke vervanger doelgroep)

Wanda

Seijkens

Savant Zorg

Casemanager dementie

Valerie

van DiessenSmets

Nikita

Taal

Klantadviseur Zorg/ mantelzorgmedewerker (Afdeling Samenleving) Regiomanager

Anja

Vereijken

Gemeente GeldropMierlo ZorgMies MierloGeldropNuenen Mantelaar

n.v.t.

Persoon met dementie (zorgontvanger van mantelzorger)

n.v.t.

17 18

n.v.t. n.v.t.

GGD Brabant Zuidoost GGD Brabant Vrijwilligers Zuidoost GGD Brabant Bestuur Zuidoost Overheid n.v.t. MantelzorgNL n.v.t.

Karin

Kanters

n.v.t.

Wilbers

Ingemar

Lubbers

Ingrid

Tournoij

Dementie Vrijwilliger, Voorzitter Vriendelijk den Akkert GeldropMierlo Dementie Vrijwilliger, Vriendelijk medewerker Senior GeldropService Mierlo Senior Service Sint-Anna Geriater ziekenhuis Meerdere Praktijkondersteuner

Esther

Hollander

Liesbeth

Hendriks

Carin

Linders

Familie/vrienden van de mantelzorger Medewerkers

Mantelzorgmakelaar

Gemeente GeldropMierlo GGD BrabantZuidoost en Steunpunt Mantelzorg Verlicht GGD BrabantZuidoost en Steunpunt Mantelzorg Verlicht

Preventiemedewerker (Afdeling Samenleving) (hoofd) mantelzorgmedewerker (Coördinator Steunpunt Mantelzorg Verlicht) mantelzorgmedewerker

Stap 2: Categoriseer stakeholders Tabel 12. Categoriseer stakeholders

Stakeholders

Interne stakeholder Bij het project betrokken vanuit de eigen organisatie

Externe stakeholder Bij het project betrokken als externe partij

Primair Heeft direct invloed op de projectaanpak of resultaat - Karin Spijkers, stagebegeleider (GGD Brabant Zuidoost) (Gezondheidsmakelaar)

Interface stakeholder Niet bij het project betrokken partij, die wel een legitiem belang heeft

Ellen Kerssemakers (LEV-groep Geldrop-Mierlo) (Sociaal cultureel werker) De doelgroep Ex-doelgroep (mogelijke vervanger doelgroep) (Steunpunt Mantelzorg Verlicht Eindhoven) Wanda Seijkens (Savant Zorg) (Casemanager dementie)

Persoon met dementie (zorgontvanger van mantelzorger)

Secundair Heeft indirect invloed op de projectaanpak of het resultaat - Medewerkers (GGD Brabant Zuidoost) - Vrijwilligers (GGD Brabant Zuidoost) - Bestuur (GGD Brabant Zuidoost) - Liesbeth Hendriks (GGD Brabant Zuidoost) ((hoofd) mantelzorgmedewerker (Coördinator Steunpunt Mantelzorg Verlicht)) - Carin Linders (GGD Brabant Zuidoost en Steunpunt Mantelzorg Verlicht) (mantelzorgmedewerker) - Anneke Meerdink (Alzheimer Nederland) (Medewerker) - Céline Lecluse (Fontys Hogescholen/oud-medewerker van een GGD) (Docent Exploring Health Behaviour) - Valerie van Diessen-Smets (Gemeente Geldrop-Mierlo) (Klantadviseur Zorg/ mantelzorgmedewerker) - Esther Hollander (Gemeente Geldrop-Mierlo) (Preventiemedewerker) - Nikita Taal (Zorgmies MierloGeldrop-Nuenen) (Regiomanager) - Anja Vereijken (Mantelaar) - Karin Kanters (Mantelzorgmakelaar) - Ingrid Tournoij (Sint-Anna ziekenhuis) (Geriater) - (meerdere) (Praktijkondersteuner) - Familie/vrienden van de mantelzorger (sociale omgeving mantelzorger) - (Overheid) - (MantelzorgNL) - Ad Wilbers (Dementie Vriendelijk Geldrop-Mierlo) (Vrijwilliger) (Voorzitter den Akkert) - Ingemar Lubbers (Dementie Vriendelijk Geldrop-Mierlo)

(Vrijwilliger) (Senior Service) (Medewerker)

Stap 3: Prioriteer stakeholders Tabel 13. Prioriteer stakeholders Stakeholde rs

Belang voor stakeholder Laag Stakeholder s-aanpak Zeer hoog

Matig

Hoog

Beïnvloeder: Tevreden houden -

Bestuur (GGD Brabant Zuidoost)

Hoog

Invloed/macht van stakeholder

Ex-doelgroep (mogelijke vervanger doelgroep)

(Steunpunt Mantelzorg Verlicht Eindhoven) Ingemar Lubbers (Dementie Vriendelijk GeldropMierlo) (Vrijwilliger) (Senior Service) (Medewerker )

Sleutelfiguur: Vertroetelen -

Stakeholder s-aanpak Matig

Toeschouwer: Monitoren -

Ingrid Tournoij (Sint-Anna ziekenhuis) (Geriater)

(meerdere) (Praktijkondersteuner )

Zeer hoog

Ellen Kerssemakers (LEV-groep GeldropMierlo) (Sociaal cultureel werker)

Karin Spijkers, stagebegeleider (GGD Brabant Zuidoost) (Gezondheidsmakelaar) De doelgroep

Liesbeth Wanda Seijkens (Savant Hendriks Zorg) (Casemanager (GGD Brabant dementie Zuidoost) ((hoofd) mantelzorgm edewerker (Coördinator Steunpunt Mantelzorg Verlicht)) Carin Linders (GGD Brabant Zuidoost en Steunpunt Mantelzorg Verlicht) (mantelzorgm edewerker) Valerie van DiessenSmets (Gemeente GeldropMierlo) (Klantadviseu r Zorg/ mantelzorgm edewerker) Geïnteresseerde: Informeren Medewerkers (GGD Brabant Zuidoost) Nikita Taal (Zorgmies

Persoon met dementie (zorgontvanger van mantelzorger)

Laag

Céline Lecluse (Fontys Hogescholen/ou d-medewerker van een GGD) (Docent Exploring Health Behaviour)

Anneke Meerdink (Alzheimer Nederland) (Medewerker ) Vrijwilligers (GGD Brabant Zuidoost) Ad Wilbers (Dementie Vriendelijk GeldropMierlo) (Vrijwilliger) (Overheid)

Stap 4: Bepaal stakeholdersaanpak Staat in stap 3 beschreven

MierloGeldropNuenen) (Regiomanag er) Anja Vereijken (Mantelaar) Karin Kanters (Mantelzorgmakelaar) Esther Hollander (Gemeente GeldropMierlo) (Preventieme dewerker) Familie/vrien den van de mantelzorger

(MantelzorgNL)

Stap 5: Bepaal relaties tussen de stakeholders Hebben (regelmatig) contact Kennen elkaar (netwerk)

Figuur 15. Relaties tussen de stakeholders

Bijlage J

Ingevulde Enquêtes Respondent 1

6 keer: Ja!, 1 keer: Ja, 1 keer: Min of Meer, 1 keer: Nee, 0 keer: Nee! Respondent 2

0 keer: Ja!, 4 keer: Ja, 3 keer: Min of Meer, 2 keer: Nee, 0 keer: Nee! Respondent 3

0 keer: Ja!, 0 keer: Ja, 1 keer: Min of Meer, 3 keer: Nee, 5 keer: Nee! Respondent 4

3 keer: Ja!, 3 keer: Ja, 2 keer: Min of Meer, 1 keer: Nee, 0 keer: Nee! Respondent 5

0 keer: Ja!, 3 keer: Ja, 4 keer: Min of Meer, 0 keer: Nee, 2 keer: Nee!

Bijlage K

Uitwerkingen Interviews Respondent 1 Mevrouw is nu 62 jaar en is woonachtig in Mierlo. Ze behoorde tot de doelgroep tussen 2015 en 2019 (leeftijd 57 tot 61). Ze neemt in dit gesprek de rol aan van de doelgroep die zij had van 2015 tot en met 2019. Ze biedt mantelzorg aan haar moeder die dementie heeft (in de vorm van alzheimer) en zelfstandig woont in Mierlo. Vanaf 2012 is ze al mantelzorger. In de periode 2015 tot en met 2019 biedt zij gemiddeld 32 uur per week mantelzorg. Ze biedt mantelzorg aan haar moeder omdat haar moeder aan het dementeren is en steeds meer hulpbehoevend werd in het dagelijkse leven (innemen/ halen medicijnen, boodschappen doen, controleren of ze wel eet, spullen zoeken die haar moeder kwijtraakte, haar moeder ophalen i.v.m. het feit dat ze zich slecht en eenzaam voelde, naar de huisarts gaan, enz.) Omdat haar moeder jarenlang voor haar en haar gezin had gezorgd en zij de oudste en enige dochter was en ook in Mierlo woonde heeft zij de mantelzorg op zich genomen. Dit ondanks het feit dat ze ook zelf een gezin heeft en een fulltime baan. Zij voelde dat zij het aan haar moeder verplicht is om voor haar te zorgen. Het voelt niet alleen als verplichting maar ook als zorg die zij graag ook aan haar moeder wil geven omdat ze dat in alle opzichten heeft verdiend.

Fysiek welzijn Ze is goed mobiel, ze kan zich goed verplaatsen met de auto, te voet en met de fiets. Meestal gaat ze met de auto naar de mantelzorgontvanger toe. Ze vindt het handig om met de auto te gaan omdat ze door de drukte van de dag dit de makkelijkste en snelste manier vindt. Ze voelt zich veilig bij het verrichten bij de zorgtaken voor haar moeder en daar waar ze twijfel heeft probeert ze een professional of familie/vrienden hierover te raadplegen. Op het moment dat er zich zaken voordoen waarbij ze zich helemaal niet veilig voelt benadert ze professionals met de vraag om meer druk te zetten voor hulp in deze situaties. In de loop van de jaren is dit steeds meer toegenomen. Door de fulltime en zorg voor haar gezin en mantelzorgtaak geeft ze aan niet in staat te zijn om haar taken naar behoren dagelijks uit te voeren. De mantelzorg komt er als een extra taak bij en maakt de tijdsbesteding meer dan vol, waardoor er geen ruimte is voor persoonlijke activiteiten. Ze geeft aan dat het heel omvattend is waardoor ze weinig rust en ruimte vindt waarin ze ook nog iets ter ontspanning voor zichzelf kan doen. Ze geeft aan dat meer ontspanning voor haar betekent dat ze zich fitter gaat voelen. Haar fysieke gezondheid is redelijk tot goed.

Er zijn momenten waarin ze zich fysiek minder voelt en dat komt dan door het feit dat er teveel van haar gevraagd wordt waardoor ze moe wordt en alles teveel wordt. Dit heeft ook gevolgen voor fysieke klachten en mentale klachten De fysieke gezondheid zorgt ervoor dat ze niet alles meer goed gedaan krijgt van wat er eigenlijk moet gebeuren. Het geven van mantelzorg heeft veel gevergd van haar fysieke conditie. Ze voelt dat haar uithoudingvermogen geleidelijk aan minder wordt. Haar fysieke gezondheid kan beter naar haar gevoel, hierin speelt de ervaren belasting een grote rol. Het is een extra taak die het dus inderdaad nog moeilijker maakt. 77

Materiele welzijn Ze is tevreden over haar inkomen, mag natuurlijk altijd meer zijn. Ze is heel tevreden over de buurt waarin ze woont. Over al haar bezittingen is ze tevreden. Haar auto is eigenlijk al aan vervanging toe, maar ze heeft besloten dit nog even uit te stellen. Ze geeft aan niet materialistisch ingesteld te zijn. Gezien haar situatie heeft ze weinig tijd voor het bereiden van eten en het is daarom dagelijks een punt van aandacht om minder ongezond te eten en drinken en meer gezond eten en drinken op tafel te zetten. Door mantelzorgtaken komt ze minder toe aan haar eigen privéleven, maar gezien de situatie is ze hier wel tevreden over. Ze hoopt wel dat ze in de toekomst minder belast zal worden door bijvoorbeeld overname van taken waardoor ze meer tijd heeft voor haar privéleven. Het effect van mantelzorg heeft weinig invloed gehad op haar materiele welzijn. Het enige waar het geven van mantelzorg vooral invloed op heeft gehad is de invulling van de uren op een dag. Hierdoor wordt het moeilijker om gezonde keuze te maken met betrekking tot eten en drinken. Ook kon ze hierdoor geen rust en ruimte vinden voor ontspanning om haar mantelzorgtaak goed en langdurig uit te blijven voeren. Sociaal welzijn Ze geeft aan heel tevreden te zijn met de relaties die ze heeft met gezin, vrienden, familie en degene waaraan ze mantelzorg biedt.

Echter zou het omgaan met hen meer mogen zijn maar aangezien de zorgtaken als mantelzorger lukt dit niet. Ze kan hen minder aandacht geven sinds ze mantelzorg geeft en wil meer tijd hiervoor hebben. Ze wil overal graag bij betrokken zijn en blijven. Op dit moment merkt ze dat ze dingen later hoort, ziet en ondervindt omdat ze een tijdje geen contact met ze heeft gehad. Dat vindt ze soms niet fijn omdat ze dan voor haar gevoel achter de feiten aanloopt omdat ze dingen later pas hoort. Ze wil daar graag meer tijd voor beschikbaar hebben. De taak van mantelzorg zorgt ervoor dat ze minder aan sociale betrokkenheid toekomt. Ze is redelijk tevreden met de activiteiten waaraan ze deelneemt. Ze neemt maar aan een minimaal aantal activiteiten deel. Ze vindt het jammer dat ze niet nog meer tijd hiervoor beschikbaar heeft. Het gaat voor haar ook om meer tijd voor activiteiten zodat ze ook meer activiteiten kan doen die nu niet mogelijk zijn omdat daar te weinig tijd voor is. Voor steun kan ze momenteel terecht bij savant, die recent de medicijnverzorging in de ochtend en avond van haar overneemt. Ook wordt er momenteel onderzocht in hoeverre haar moeder in de nabije toekomst (als er plaats is) geplaatst kan worden bij de dagbehandeling. Ze heeft wel meer behoefte aan steun vanuit haar familie en vrienden, maar wil dit niet opdringen en spontaan wordt er helaas niet genoeg steun geboden.

Ook is ze inmiddels al in gesprek met een casemanager en de huisarts die kijken waar de mogelijkheden liggen om haar verder te ontlasten. Ook haar werkgever heeft aangegeven dat ze bij een calamiteit ten aanzien van mantelzorg dit kan melden zodat hier rekening me kan worden gehouden. Emotionele welzijn Ze vindt dat ze het allemaal goed voor elkaar heeft maar soms voelt ze wel dat ze op het randje zit van een burn-out. Het kost veel tijd om mantelzorg te bieden aan haar moeder, maar het geeft haar ook voldoening om te zien dat haar moeder blij is met de aandacht en hulp die ze haar geeft. De positieve reactie van haar moeder drijft haar om mantelzorg te blijven verlenen. Soms gebeurt het dat haar moeder heel vaak op een dag belt met dezelfde vraag en dit geeft haar wel eens een kort lontje. 78

Ze vindt dat ze om haar heen veel mensen heeft (privé en werk) die veel respect voor haar hebben. Ook als mantelzorger krijgt ze veel respect van haar omgeving (privé en werk). Dit geeft haar kracht om toch haar taak als mantelzorg uit te blijven voeren zolang ze kan. Ze krijgt ook voldoende complimenten, maar helaas wordt dat niet omgezet in tijd en hulp. Ze geeft aan dat haar stemming in het algemeen positief, opgewekt en hulpvaardig is. Tijdens het verlenen van mantelzorg is ze ook opgewekt, positief en hulpvaardig, ze is hier blij mee. Ze geeft ook aan dat haar stemming soms ook moedeloos en gefrustreerd is. Er kunnen zich namelijk momenten voordoen waardoor ze een kort lontje krijgt (onder andere te veel dezelfde vragen en calamiteiten die zich voordoen). Ze mist op dat moment ondersteuning van een familielid die haar kan ondersteunen in het verlenen van mantelzorg (dit zou het een stuk prettiger maken). Ze mist op dat moment en even daarna iemand waarmee ze kan praten om de frustraties te bespreken. Ze vindt het niet fijn om moedeloos en gefrustreerd te zijn, dit kost haar namelijk alleen maar meer energie om dingen voor elkaar te krijgen. Ze is over het algemeen (zeer) tevreden met haar rol als mantelzorger. Ze heeft veel vertrouwen in haarzelf als mantelzorger omdat ze haar moeder door en door kent en weet wat ze voor haar kan doen en wat ze voor haar betekent.

Ze merkt ook dat ze door haar moeder wordt gewaardeerd. De waardering stemt haar positief en geeft haar de voldoening om door te gaan op de manier waarop ze mantelzorg verleent. Ze voelt de waardering doordat haar moeder blij kijkt en aangeeft dat ze blij is dat ze er weer is. Ze vindt dat de bijdrage van familie vrienden meer mag zijn. De ondersteuning vanuit professionals loopt voor haar niet altijd even soepel omdat het inplannen van gesprekken tijd kost en dat kan soms ook wel voor frustratie zorgen. Uiteindelijk komt het vaak wel goed, maar geduld hierbij is ook een schone zaak. Ze heeft genoeg vertrouwen in de professionals. Als ze ziet hoe haar moeder opfleurt van de mantelzorg die ze biedt geeft dit haar weer veel voldoening. Deze voldoening is voor haar voldoende om hiermee door te gaan. Ze heeft van zichzelf het beeld dat ze overactief is en haar grenzen goed moet bewaken zodat ze niet teveel doet en dat valt voor haar niet mee. Voor de rest heeft ze het beeld dat ze positief is ingesteld. Ze weet dat ze overactief is en niet teveel moet doen maar ze heeft dagelijks dingen die ze wel moet doen als mantelzorg, ze vindt dit niet fijn. Ontwikkeling en activiteiten Haar professionele leven heeft veel invloed op haar privéleven. Ze werkt 40 uur in de week en kan na die 40 uur soms het werk niet loslaten door haar betrokkenheid.

De combinatie tussen deze twee is veel, dit vindt zij niet fijn. Naast haar fulltime baan is de taak als mantelzorger net iets te veel op een dag. Ze ziet haar taak als mantelzorger deels als privé- en deels als professioneel leven. Tijdens haar werk wordt ze regelmatig gebeld door haar moeder omdat ze iets wil weten of iets kwijt is of gewoon omdat haar moeder graag wil praten. Dit is een keer niet erg, maar meerdere keren op een dag wordt voor haar storend. Ook moet ze bij calamiteiten haar werk neerleggen en meteen naar haar moeder toe om de calamiteit mee op te lossen. Dit vindt ze heel vervelend, maar ze vind het wel noodzakelijk dat dit goed wordt gedaan. Vrije tijd gaat op aan het doen van boodschappen, poetsen en sporadisch contact met familie of vrienden. Als ze ergens op uit gaat dan neemt ze ook vaak haar moeder mee (bezoek aan dierentuinen en vakanties). Ze heeft door de omstandigheden geen hobby’s, dit vindt ze jammer en 79

dus niet fijn. Ze zou graag meer tijd willen hebben voor haar hobby’s. Het geven van mantelzorg maakt het helemaal onmogelijk om hobby’s te hebben. Niet meer zo betrokken willen zijn bij alles en nee durven zeggen (grenzen aangeven), zowel op het werk als privé gebied (mantelzorg inbegrepen). Ze geeft aan overal op in te gaan terwijl ze dit soms beter niet kan doen. Ze heeft het gevoel dat ze niet genoeg keuze heeft in haar rol als mantelzorger omdat ze het gewoon moet doen. Ze zou willen dat er meer ondersteuning komt om haar moeder naar dagopvang of dagverpleging te brengen maar hier zijn lange wachtlijsten voor. Ze heeft het gevoel dat ze totale controle heeft als mantelzorger, alle zorg voor haar moeder komt op haar neer. Dit vindt ze te belastend. Respondent 2 Mevrouw is 51 jaar en woont in Mierlo. Ze biedt op dit moment mantelzorg aan haar ouders (vader en moeder). Haar moeder heeft dementie in de vorm van alzheimer en haar vader is al vanaf zijn 42e zwaar hart patiënt. Hiernaast hebben zij ook vaak andere klachten en ziektes achter elkaar waar ze mee te maken krijgen. Haar moeder en vader wonen in Mierlo samen thuis. Ze is al ongeveer 20 jaar mantelzorger van haar ouders. Het is heel erg verschillend hoeveel uur ze mantelzorg biedt, er zijn tijden dat het elke dag was en een keer per week. Gemiddeld gezien geeft ze ongeveer 9 uur per week mantelzorg aan haar ouders.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=GeldropMierlo&id=c36a76b9-8467-44f4-93d9-1c0e32305a3c