Businesscase RadarAdvies - 30 juni 2020.pdf
Tekst van het document
Ambulant aanbieder
Act. Preventief just. Kader
Jeugdh. Ambulant/ Behandeling
Jeugdhulp Crisis
Kindergeneeskunde
Landelijk ingekochte zorg
Maatwerkarrangementen Jeugd
Verblijf (incl behandeling)
Vervoersdiensten
Totaal
CMD PlusTeam Overig Totaal
Gesloten plaatsing
Tabel 4.3.2.1 Geldrop-Mierlo Jeugdhulp 2019: Aantallen trajecten per verwijzer naar product Verwijzer
4 4
2 2 4
2 2
59 153 638 850
6 8 14
249 249
4 8 12
124 199 99 422
11 87 16 114
12 35 10 57
206 492 1.030 1.728
20 20
95 65 31 191
15 16 16 47
20 3 2 25
Totaal
4 4
Vervoerdiensten
Verblijf (incl. behandeling)
Kindergeneeskunde 1 1 3 5
Maatwerkarrangementen Jeugd
63 62 446 571
Landelijk ingekochte zorg
1 1
Jeugdhulp crisis
1 1
jeugdhulp ambulant/ Behandeling
1 1
wijk- of buurtteam
ambulant aanbieder
CMD PlusTeam Overig Totaal
Overig residentieel
Verwijzer
Tabel 4.3.2.2 Waalre Jeugdhulp 2019: Aantallen trajecten per verwijzer naar product
195 148 523 866
Kosten: De zwaardere jeugdhulptrajecten zijn gemiddeld duurder dan lichtere vormen van jeugdhulp. Doordat het PlusTeam werkt met complexe, multiprobleem casuïstiek, zetten zij ook bovengemiddeld zware trajecten waardoor de kosten van de door hen ingezette jeugdhulp een relatief groot deel van de totale kosten uitmaken.14
14
Niet op alle trajecten zijn in 2019 kosten geregistreerd, dit verklaard dat onder sommige type zorg wel een traject geregistreerd staat maar geen kosten.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 30/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
In Geldrop-Mierlo heeft het PlusTeam in 2019 voor circa € 3,4 miljoen van totaal circa € 7,6 miljoen verwezen, gelijk aan 45%. Het product Verblijf inclusief behandeling is daarbij met circa € 1,6 miljoen het product met de hoogste kosten. In Waalre heeft het PlusTeam in 2019 voor circa € 0,4 miljoen van totaal ca € 1,9 miljoen verwezen, gelijk aan 22%. Dit is een aanzienlijk lager percentage dan in Geldrop-Mierlo (45%). Dit hangt grotendeels samen met het aantal trajecten door het PlusTeam ingezet. Het product Maatwerkarrangementen jeugd is daarbij met € 165.520 het product met de hoogste kosten, op de voet gevolg door Jeugdhulp ambulant/Behandeling met € 156.810.
ambulant aanbieder
Act. Preventief just. Kader
Jeugdh. Ambulant/ Behandeling
Jeugdhulp Crisis
Kindergeneeskund e
Landelijk ingekochte zorg
Maatwerkarrange menten Jeugd
Verblijf (incl behandeling)
Vervoersdiensten
Totaal
CMD PlusTeam Overig Totaal
Gesloten plaatsing
Verwijzer
Tabel 4.3.2.3 Geldrop-Mierlo Jeugdhulp 2019: Kosten per verwijzer naar product
-
35.212 17.291 52.503
-
363.602 626.110 2.283.792 3.273.504
20.227 32.363 52.590
85.023 85.023
320.268 290.364 610.631
477.132 819.125 290.620 1.586.876
88.723 1.563.427 185.670 1.837.820
16.920 28.578 10.183 55.681
946.377 3.412.946 3.195.306 7.554.629
Kindergeneeskunde
Landelijk ingekochte zorg
Maatwerkarrangementen Jeugd
Verblijf (incl. behandeling)
Vervoerdiensten
Totaal
-
Jeugdhulp crisis
-
jeugdhulp ambulant/ Behandeling
97.399 97.399
wijk- of buurtteam
Overig residentieel
CMD PlusTeam Overig Totaal
Ambulant aanbieder
Verwijzer
Tabel 3.8.2.4 Waalre Jeugdhulp 2019: Kosten per verwijzer naar product
167.972 156.810 747.862 1.072.643
4.045 4.045 12.136 20.227
2.109 2.109
51.176 51.176
174.853 165.520 54.683 395.057
99.437 110.855 127.945 338.237
9.718 1.572 2.294 13.584
456.026 438.802 1.095.605 1.990.432
Wmo Trajecten: Het PlusTeam zet relatief weinig Wmo-maatwerkvoorzieningen in. In 2019 zijn in totaal in Geldrop-Mierlo 162 trajecten en in Waalre 54 trajecten vanuit het PlusTeam ingezet, dit betreft 15% en 7% van het totale aantal Wmo-trajecten. Een verklaring is dat de Wmo producten bevat die betrekking hebben op een doelgroep waarbij niet per se sprake is van multiproblematiek. Dit betreft producten als Hulp bij het huishouden en Vervoersdiensten die doorgaans door het CMD worden geïndiceerd. Het PlusTeam verwijst in beide gemeenten het vaakst naar het product ‘Overige maatwerk arrangementen’.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 31/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
CMD PlusTeam Overig Totaal
2 2
121 20 11 152
418 22 8 448
3 1 4
280 117 32 429
totaal
Vervoersdiensten
Overige maatwerk arrangementen
Kortdurend verblijf
Hulp bij het Huishouden
Begeleiding
Dagbesteding
Tabel 3.8.2.5 Geldrop-Mierlo Wmo 2019: Aantal trajecten per verwijzer naar product Verwijzer
68 2 5 75
892 162 56 1.110
26 1 2 29
39 7 26 72
433 5 19 457
1 1 2
144 38 11 193
totaal
Vervoersdiensten
Overige maatwerk arrangementen
Kortdurend verblijf
Hulp bij het huishouden
Begeleiding
Verwijzer CMD PlusTeam Overig Totaal
Dagbesteding
Tabel 3.8.2.6 Waalre Wmo 2019: Aantal trajecten per verwijzer naar product
30 2 34 66
673 54 92 819
Kosten: In Geldrop-Mierlo heeft het PlusTeam in 2019 voor € 859.656 van totaal circa € 6 miljoen verwezen, gelijk aan 14%. Het product ‘Overige maatwerk arrangementen’ neemt daarbij met € 743.630 (87%) het leeuwendeel van de kosten voor haar rekening ten opzicht van de totale kosten van producten door het PlusTeam ingezet. In Waalre heeft het PlusTeam voor ca € 193.690 van totaal ca € 1.6 miljoen verwezen, gelijk aan 12%. Evenals in Geldrop-Mierlo komen de meeste kosten voor rekening van het product Maatwerkarrangementen jeugd met € 165.432, dat is 85% van de totale kosten van de door het PlusTeam ingezette Wmo-maatwerkvoorzieningen.
1.664 768 2.432
2.196.611 743.630 244.784 3.185.025
totaal
Vervoersdiensten
1.771.136 27.120 27.171 1.825.427
Overige maatwerk arrangementen
659.053 87.266 128.821 875.140
Kortdurend verblijf
Hulp bij het Huishouden
15.545 15.545
Dagbesteding
CMD PlusTeam Overig Totaal
Begeleiding
Verwijzer
Tabel 3.8.2.7 Geldrop-Mierlo Wmo 2019: Kosten per product naar verwijzer
59.908 872 6.544 67.324
4.703.918 859.656 407.320 5.970.894
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 32/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
CMD PlusTeam Overig Totaal
4.4
17.309 1.958 19.267
137.408 20.984 123.591 281.983
575.925 4.980 20.548 601.452
192 192 384
464.315 165.432 15.892 645.638
totaal
Vervoersdiensten
Overige maatwerk arrangementen
Kortdurend verblijf
Hulp bij het huishouden
Dagbesteding
Begeleiding
Verwijzer
Tabel 3.8.2.8 Waalre Wmo 2019: Kosten per product naar verwijzer
14.321 145 14.829 29.295
1.209.469 193.690 174.860 1.578.020
Deelconclusies Formatie stabiel en binnen begroting In 2019 was de formatie van het PlusTeam 23,71 fte. Dit betreft 22,04 fte uitvoerend medewerkers, 1 fte management en 0,67 fte managementondersteuning. Voor 2019 was in totaal 24,04 fte begroot. Over de afgelopen jaren is de formatie redelijk constant en altijd binnen de formatieve begroting. In vergelijking met een aantal andere multiprobleem teams is de formatie – teruggerekend naar het aantal inwoners per gemeente – voor Geldrop-Mierlo aan de hoge kant en voor Waalre nagenoeg gelijk. Bij de vergelijking moet worden aangetekend dat de zwaarte van de casuïstiek per multi-probleem team kan verschillen en daarmee de benodigde formatieve omvang. Ideeën voor verlaging werkdruk De ervaren werkdruk is hoog. We concluderen dat er ideeën leven over hoe werkdruk kan worden verminderd. Dit betreft met name alternatieve inzet op (een deel van) levenslange begeleiding. Mogelijk dat hiermee meer ruimte ontstaat om andere casussen sneller op te pakken. Casuïstiek: zwaartepunt op gezinsdossiers In 2019 zijn 656 dossiers in behandeling geweest. Voor de gemeente Geldrop-Mierlo betrof het 519 dossiers (79%) en voor de gemeente Waalre 136 dossiers (21%). Het PlusTeam ondersteunt voornamelijk gezinnen. In 2019 waren er 464 (71%) gezinsdossiers in behandeling ten opzichte van 192 (29%) persoonsdossiers.
De gemiddelde caseload ligt op ruim 29 cases in behandeling per fte per jaar. Gemiddeld besteedt het PlusTeam ruim 42 uur per jaar aan een casus. De gemiddelde looptijd per dossier is 1 jaar en 8 maanden. Hiervan heeft 19% een looptijd langer dan drie jaar, hetgeen is aan te merken als langlopend.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 33/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
PlusTeam is kostenefficiënt In 2019 betroffen de totale kosten voor het PlusTeam € 1.872.000. Dit komt overeen met gemiddelde, integrale kostprijs per uitvoerend fte van € 83.646. Indien we uitgaan van de reële, geschreven direct productieve uren dan bedraagt de uurprijs € 67,26. We concluderen dat het PlusTeam kostenefficiënt is, in vergelijking met andere multiprobleem teams. Daar waar de formatie groter (Geldrop-Mierlo) of nagenoeg gelijk (Waalre) is per inwoner zijn de kosten lager. Meer inzet van jeugdhulp dan Wmo vanuit PlusTeam We concluderen dat het PlusTeam meer Jeugdhulp dan Wmo maatwerkvoorzieningen inzet. Dit sluit aan op de constatering dat het PlusTeam voornamelijk gezinnen ondersteunt. Het aandeel verwijzingen dat via het PlusTeam lopen in de gemeente Geldrop-Mierlo voor zowel de jeugdhulp als de Wmo hoger ligt dan in Waalre. In 2019 betrof dit voor de jeugdhulp voor Geldrop-Mierlo 28% versus 17% in Waalre. Voor de Wmo GeldropMierlo 15% versus 7% in Waalre.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 34/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
5
Maatschappelijke kosten en baten van het PlusTeam In dit hoofdstuk behandelen we de meerwaarde van het PlusTeam voor de cliënten in Geldrop-Mierlo en Waalre. We kijken naast de persoonlijke en maatschappelijke baten ook naar de financiële inzet versus de kosten die naar inschatting worden voorkomen, en wat de verhouding is tussen deze twee. Dit doen we aan de hand van tien casussen.
5.1
Werkwijze In afstemming met de ambtelijke werkgroep zijn we tot een selectie gekomen van tien casussen. Op voorhand hebben wij aangegeven waar de casussen wat ons betreft aan zouden moeten voldoen: ▪ ▪ ▪ ▪
De situatie van het gezin/de cliënt is concreet te maken; Er is een nadrukkelijke rol van de PT’er/het DUO: begeleiden, zelf interventie plegen of doorverwijzen/terugverwijzen naar het CMD; Er is sprake van wezenlijke problematiek: psychosociaal of maatschappelijk of een combinatie hiervan; We maken onderscheid in casussen op 5 categorieën, het liefst valt een casus in één van deze categorieën: o zorgmijders (proactief op cliënt/potentiële vraag afgaan) o lichte casuïstiek (niet-complex/waar samenwerking met cliënt goed is/afgebakend doel-inzet-resultaat en afgesloten) o middelzware casuïstiek (meervoudig complexe problematiek, (combi psychosociaal/maatschappelijk) leefdomeinen o zware casuïstiek (waar meerdere zorgaanbieders lopen) o levensloopbegeleiding (het zgn. granieten bestand)
Op basis van deze criteria hebben de medewerkers van het PlusTeam 10 casussen aangeleverd middels een format dat wij hebben opgesteld. Aan de hand van de ingevulde formats, hebben we nog enkele verduidelijkingsvragen kunnen stellen om de casussen bruikbaar te maken voor het doorrekenen. Essentieel was de schatting van het aantal uren15 dat een PlusTeam medewerker heeft besteed aan de casus, wat de looptijd was en welke extra hulp zij hebben ingezet tijdens de looptijd en met welke reden. Na deze sessie hebben we elke casus verder uitgewerkt, waarbij we de persoonlijke en maatschappelijke baten in beeld hebben gebracht. Daarna hebben we de voorkomen kosten voorzien van doorrekeningen. We hebben hierbij gebruik gemaakt van de maatschappelijke prijslijst die is ontwikkeld door de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Ecorys, Rebbel, Jochum van Deuten Advies & Onderzoek en het Verwey-Jonker Instituut. We hebben voor de uitwerking van de
15
Mede op basis van de urenregistratie in 2017 t/m mei 2020.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 35/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
businesscases contact gezocht met de ontwikkelaars van de maatschappelijke prijslijst om te verifiëren wat de meest recente versie is. Uit het gesprek is naar voren gekomen dat de meest recente versie uit 2017 komt. Momenteel is het samenwerkingsverband zich aan het beraden of zij een nieuwe versie gaan ontwikkelen. Wat daarin een belemmering vormt, is dat prijzen steeds meer afwijkingen kennen; gemeenten betalen lang niet altijd hetzelfde voor een vergelijkbare dienst. Toch hebben de ontwikkelaars van de prijslijst aangegeven dat de prijzen een zo goed mogelijke inschatting geven op basis van de gevonden informatie. Vaak zijn het (conservatieve) gemiddelden van diverse bronnen. Werkelijke prijzen zijn afhankelijk van tijd, plaats, aanbieder en precieze definitie. De genoemde prijzen zijn dan ook altijd indicatief. Omdat de prijslijst uit 2017 komt, hebben we deze geïndexeerd. Als indexatie hebben we het accres gemeentefonds gebruikt. Er zijn namelijk geen goed toepasbare indexatiecijfers beschikbaar. Dit is respectievelijk 4,83% 6,10% 4,65% over de periode 2017-2020. De prijslijst die wij hebben gebruikt staat in bijlage 1. 5.1.1 Voorbehoud Wat betreft de accuraatheid van de doorrekening is het goed om te beseffen dat dit geen wetenschappelijke exercitie betreft. Dat begint al met het feit dat we 10 casussen hebben doorgerekend.
Daarom is dit geen representatief beeld van de output die het PlusTeam genereert. De uitkomst is daarom niet te extrapoleren naar alle casussen die door het PlusTeam worden uitgevoerd. Wel geeft het een goede indruk wat de inzet van het PlusTeam betreft, en welke kosten mogelijk zijn voorkomen. We gebruiken hier nadrukkelijk het woordje mogelijk omdat we niet precies weten, noch kunnen voorspellen, hoe het leven van een jongere of gezin zich zonder de inzet zou hebben ontwikkeld. In het bespreken van de casussen met het PlusTeam hebben we vanuit hun perspectief en kennis gevraagd wat aannemelijk zou zijn. In de doorrekening hebben we vooral gewerkt met gemiddelden, dus bijvoorbeeld; het landelijk gemiddelde voor een kind in de GGZ is 493 dagen. We weten namelijk niet hoe lang een opname had geduurd als het PlusTeam niet had geïntervenieerd. Het is ook van belang om te melden dat de inzet van het PlusTeam in uren echt een inschatting betreft. Dit heeft met de registratie te maken en de looptijd van de casussen. Daarnaast is het zo dat sommige kosten van de inzet van derden niet geheel in beeld zijn, omdat hulptrajecten eerder zijn afgebroken. Tot slot is het goed om te vermelden dat hulp die door CMD is ingezet, of hulp die al lopend was toen het gezin bij het PlusTeam werd aangemeld, niet wordt meegenomen in de doorrekening.
Het betreft hier dus echt alleen de inzet van het PlusTeam. De uren van het PlusTeam zijn het totale aantal uren die ingezet zijn in het gezin. In veel gevallen hebben meerdere PlusTeam medewerkers een rol gehad in het gezin
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 36/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
5.2
Bevindingen doorrekening Aard van de problemen Als we kijken naar de aard van de problemen in deze tien casussen, dan zien we dat het vaak gaat om zware en complexe problemen. In drie casussen gaat het om enkelvoudige problemen die het kind betreffen, met een GGZ vraag, maar de rest van de casussen zijn meervoudig. Dus bijvoorbeeld schulden, woonproblemen, verslaving, psychische problemen, gebrek aan opvoedvaardigheden et cetera. Het gaat in bijna alle gevallen om problemen die het gehele gezinssysteem raken. In één van de casussen zorgen de schulden van de ouders bijvoorbeeld voor problemen bij hun kind en zijn schoolprestaties. Looptijd Wat verder ook opvalt, is dat de gemiddelde looptijd van deze casussen circa 40 maanden betreft, dat is 3,3 jaar en daarmee langlopend (vaak al startend vanaf 2015). Een deel van de casussen zal ook nog verder doorlopen, misschien wel levenslang. Dit wijkt sterk af van de eerder in hoofdstuk 3 benoemde looptijd van 2 jaar (gezinsvariant). We gaan ervan uit dat dit komt door de selectie van relatief zware casussen. Daarnaast wordt het gemiddelde gedrukt door de beschermd wonen casussen, die vaak het karakter hebben van een (her)indicatie en een korte looptijd kennen.
Inzet PlusTeam Als we kijken naar de inzet van de plusteammedewerkers, zien we dat zij vooral bezig zijn met het voeren van regie, het oppakken van praktische regelzaken, het aansturen van hulpverlening, het inventariseren van de problemen en het maken van nieuwe plannen. Een andere belangrijke component van de inzet bestaat uit ‘er gewoon zijn als het nodig is’; luisteren en bliksemafleider zijn, maar ook wijzen op de eigen verantwoordelijkheid en het stutten en steunen van het gezinssysteem om toe te werken naar zelfstandigheid. De gemiddelde inzet in uren door het PlusTeam bedraagt in deze doorrekening 182 uur per casus, c.q. ruim 55 uur per jaar (gedeeld door de gemiddelde looptijd van 3,3 jaar). Gemiddeld kost deze inzet daarmee € 12.227 voor de gehele looptijd van de casus. De ureninzet per jaar wijkt licht af van de eerder in hoofdstuk 3 genoemde inzet van gemiddeld 42,43 uur per casus per jaar. We gaan er ook hier vanuit dat dit komt door de selectie van relatief zware casussen. Inzet derden In 70% van de casussen van deze doorrekening heeft het PlusTeam ook andere hulp ingezet. Als voornaamste reden wordt aangegeven dat het gaat om missende expertise. Soms gaat het om missende expertise vanwege diagnostiek, opname, of huishoudelijk hulp. In elk geval is dit binnen de teams niet aanwezig en gaat het veelal om langdurige inzet.
De gemiddelde kosten die samenhangen met de inzet van derden per casus bedraagt € 29.530 voor de gehele looptijd van de casus. Dit is ruim het
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 37/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
dubbele van de kosten die het PlusTeam maakt. Een enkele keer wordt genoemd dat hulp van derden wordt ingezet vanwege capaciteitsgebrek. Persoonlijke en maatschappelijke baten Als we kijken naar de persoonlijke en maatschappelijk baten dan zien we dat de inzet van het PlusTeam veel betekent voor de gezinnen. Soms gaat het om het herstellen van relaties en communicatie tussen gezinsleden, het organiseren van passende hulp, of het oplossen van zaken die te maken hebben met eerste levensbehoeften, zoals een woning of het oplossen van schulden of andere financiële problemen. Dit voorkomt bijvoorbeeld uithuiszetting en beroep op de maatschappelijke opvang. Ook zien we dat de inzet van het PlusTeam in veel gevallen bijdraagt aan het vergroten van de veiligheid en het voorkomen van crisissituaties. Kinderen kunnen hierdoor thuis blijven wonen en worden niet uit huis geplaatst. Daarnaast zien we dat de inzet van het PlusTeam bijdraagt aan het verminderen van schoolverzuim of schooluitval en het afglijden in de criminaliteit. Van de 10 casussen die wij hebben geanalyseerd zijn er 9 met maatschappelijke opbrengst (alle 10 voorkomen kosten). Op basis van onze doorrekening zien we dat er door het PlusTeam, per casus gemiddeld € 132.912 aan kosten wordt voorkomen.
Als we hier de kosten van de inzet van de PlusTeam medewerker(s) en de inzet van derden vanaf trekken (gemiddeld € 41.758), dan komen we uit op een bedrag van gemiddeld € 91.052 per casus. Dit noemen we maatschappelijke opbrengst of rendement. De verhouding tussen de kosten (€ 41.758) en de baten (€ 132.912) is daarmee 1 staat tot 3,2. Hieronder is een casus als voorbeeld toegevoegd. De rest van de casussen staan in bijlage 2. Casus 5: Vader en zoon met woonprobleem (2006) Probleemschets cliënt: In deze casus gaat het over een Pools gezin, waarvan de moeder is teruggekeerd naar Polen. Vader en zoon wonen in groepsverband en delen een kleine kamer. Vanwege schoolverzuim, mogelijk criminele activiteiten van zoon en andere zorgelijke signalen heeft Veilig Thuis onderzoek gedaan en kwam tot de conclusie dat vader geen grip meer had op zijn zoon. De Jeugdbescherming was reeds betrokken via een OTS toen het PlusTeam de casus overnam. De jongen had veel last van het feit dat zijn moeder afwezig was en in de loop van de tijd draaide de vader-zoon rol om mede door taalachterstand en cultuurverschil van vader. Looptijd casus: start datum niet bekend maar traject duurde bijna 2 jaar.
Interventie/rol plusteammedewerker: De plusteammedewerker heeft in eerste instantie in kaart gebracht welke hulpvraag het gezin had en wat nodig was om schoolverzuim te voorkomen en zoon te helpen met zijn psychische conditie. Daarnaast is ingezet op het verkrijgen van een zelfstandige woning wat uiteindelijk ook gelukt is. Verder is het door middel van familiegesprekken en individuele coaching van beiden gelukt het contact tussen vader en zoon te herstellen.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 38/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Kosten inzet PlusTeam (A): De totale ureninzet in deze casus is gekomen op 150 uur. 150*€ 67,26= € 10.089 Kosten inzet derden (B): Nvt: In deze casus is eigen expertise toegepast vanuit psychiatrie en interculturele hulpverlening (de plusteammedewerker heeft een Poolse achtergrond). Daarmee was inzet van andere partijen niet noodzakelijk. Persoonlijke en maatschappelijke baten: De inzet van de plusteammedewerker heeft geresulteerd in een zelfstandige woning en een herstelde relatie tussen vader en zoon. Als resultaat hiervan is de jongen weer volledig naar school gegaan en was de vader zich meer bewust van zijn rol als opvoeder en heeft zijn verantwoordelijkheid daarin genomen. Je zou kunnen stellen dat het PlusTeam heeft geholpen om de zelfstandigheid te vergoten. Inmiddels is OTS afgerond en de zoon volgt een middelbare opleiding in Eindhoven. Vader is gestart als zpp’er in de bouw. Zonder de inzet van het PlusTeam, is het heel aannemelijk dat de OTS zou zijn verlengd, mogelijk de jongen uit huis zou zijn geplaatst en in een pleeggezin terecht was gekomen. Het zou ook goed denkbaar zijn dat de zoon verder zou zijn afgegleden in de criminaliteit en helemaal niet meer naar school zou zijn gegaan.
Voor vader is het heel goed denkbaar dat hij afhankelijk zou zijn gebleven van een uitkering en verder zou ontsporen met zijn alcohol- afhankelijkheid, en mogelijk uit huis zou zijn gezet. Voorkomen kosten (C): In deze casus gaan we er van uit dat de OTS minimaal een keer was verlengd en dat vader nog minimaal 2 jaar van een uitkering had geleefd. Verder is er vanwege de Poolse achtergrond van de plusteammedewerker ook circa 150 uur aan tolkkosten bespaard. 1. OTS € 10.359 2. Uithuisplaatsing kind: € 46.559 3. Pleegzorgplaatsing inclusief begeleiding en pleegzorgvergoeding € 13.500 per jaar 4. Schoolverzuim en voortijdig schooluitval zonder startkwalificatie worden doorgegeven van generatie op generatie. De maatschappelijke kosten die hier mee samenvallen zijn moeilijk vast te stellen, maar er kan gedacht worden aan: lagere belastingopbrengsten vanwege lage lonen, groter beroep op sociale voorzieningen zoals werkeloosheidsuitkeringen, bijstandsuitkeringen, gebruik van medische voorzieningen. Grotere kans op dader of slachtofferschap van criminaliteit en geweld 5. Uithuiszetting € 6.984 per keer 6. Tolkkosten € 70 incl. btw* 150= € 10.500 7. Bijstand € 1.048 per maand*24= € 25.152 Totaal voorkomen kosten: € 113.054 Maatschappelijke opbrengst (D) (D=C-A-B): € 113.054 - € 10.089 = € 102.965,-
5.3
Deelconclusie Maatschappelijke kosten en baten PlusTeam vallen positief uit We concluderen, op basis van de 10 door ons doorgerekende casussen, dat de werkwijze van het PlusTeam, zoals geformuleerd in de initiële opdracht, van
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 39/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
meerwaarde is voor de cliënten. We zien dit met name terug bij het voeren van regie en vinger aan de pols houden bij complexe langlopende zaken. Ook concluderen we dat de persoonlijke en maatschappelijke kosten en baten positief uitvallen, gemiddeld € 91.052 per casus. Het is daarmee aannemelijk dat de inzet van het PlusTeam maatschappelijk rendement oplevert.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 40/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
6
Benchmark
6.1
Inleiding De benchmark richt zich op de wijze waarop de gemeentelijke ondersteuning en toegang tot maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo is ingericht, waarbij wordt ingegaan op de formatie en kosten. De initiële opzet van de benchmark was om Geldrop-Mierlo en Waalre te vergelijken met een aantal gemeenten die – vergelijkbaar met het PlusTeam – beschikken over een multiprobleem team én met gemeenten zonder een dergelijk team maar met louter een CMD. Doordat het verkrijgen van gegevens vanuit bepaalde gemeenten via het ambtelijk netwerk lastig bleek en niet is gerealiseerd, is de benchmark beperkt tot een vergelijk met gemeenten zonder multiprobleem team. Hiermee kan inzicht worden geboden in de effecten wanneer de ondersteuning niet via het PlusTeam maar louter via de CMD’s zou verlopen. De gemeenten Nuenen en Son en Breugel zijn uiteindelijk betrokken in de benchmark.
6.1.1 Keuze voor gemeenten De keuze voor de benchmark gemeenten is op basis van verschillende criteria tot stand gekomen. Allereerst zijn voor de vergelijkbaarheid gemeenten uit de eigen regio geselecteerd. Zo is op het gebied van de jeugdhulp bekend dat de verschillen in ontwikkeling van het volume tussen gemeenten in verschillende regio’s groter zijn dan tussen gemeenten binnen dezelfde regio. De verklaring hiervoor is dat verschillen waarschijnlijk samenhangen met aspecten als de historische ontwikkeling van de jeugdhulp in een bepaald gebied, de ontwikkeling van het zorglandschap in bepaalde gebieden en doordat samenwerkende gemeenten vergelijkbare keuzes hebben gemaakt op het gebied van beleid, inrichting, of sturing16. Ten tweede is getracht gemeenten met een verglijkbaar inwoneraantal te betrekken. Doordat niet iedere beoogde gemeente de gegevens heeft aangeleverd betreft de uiteindelijke benchmark met de gemeente Nuenen en Son en Breugel gemeenten die qua inwoneraantal vooral vergelijkbaar zijn met Waalre. Tabel 6.1.1.1 Overzicht gemeenten naar inwoneraantal en organisatievorm gemeentelijke toegang en ondersteuning Gemeenten Inwoneraantal CMD PlusTeam 2019 Geldrop-Mierlo 39.595 Ja Ja Waalre 17.247 Ja Ja Nuenen 23.186 Ja, met partners Nee Son en Breugel 16.904 Ja, met partners Nee
16
Benchmarkanalyse uitgaven jeugdhulp in 26 gemeenten, Significant, 2019
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 41/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
6.1.2 Vergelijkbaarheid Met het oog op de vergelijkbaarheid zijn gegevens opgevraagd met betrekking tot het kalenderjaar 2019. Uit de benchmark kunnen slechts globaal conclusies worden getrokken. Ten eerste behelst de benchmark slechts een beperkt aantal gemeenten. Ten tweede zijn vanwege de verscheidenheid aan opzet, taken en inrichtingskeuzen van de gemeentelijk ondersteuning en toegang tot maatwerkvoorzieningen - geen standaardnormen voorhanden en is een benchmark lastig. De gemeenten en hun geheel aan diensten en ondersteuning zijn niet op alle onderdelen één op één te vergelijken. Om uitspraken te kunnen doen over het rendement van het PlusTeam in vergelijking met andere gemeenten, al dan niet met of zonder multiprobleem team, dient nader onderzoek te worden gedaan. 6.2
Organisatie, taakvelden en kerntaken De gemeenten hebben alle vier een laagdrempelige gemeentelijke voorziening voor alle vragen van burgers en professionals rondom maatschappelijke participatie, te weten een CMD. De organisatievorm van het CMD verschilt per gemeente. Bij de gemeenten GeldropMierlo en Waalre is het CMD een gemeentelijke organisatieonderdeel waarin louter gemeentelijke medewerkers actief zijn. Dit in tegenstelling tot de gemeenten Nuenen en Son en Breugel, beide zonder een PlusTeam, die hun CMD als netwerkorganisaties hebben vormgegeven. In hun CMD’s zijn naast gemeentelijke medewerkers partners uit zorg en welzijn actief onder andere middels het leveren van professionals. De taakvelden van de voorliggende gemeentelijke centra zijn in hoge mate vergelijkbaar. Voor alle gemeenten betreft het globaal: • Jeugdhulp • Wmo • Schuldhulpverlening • Leerplicht • Leerlingenvervoer • Inkomensondersteuning • Statushouders Het taakveld ‘Werk & inkomen’ maakt bij Nuenen en Son Breugel onderdeel uit van het CMD. Bij Geldrop-Mierlo en Waalre is dit extern belegd. De kerntaken van het CMD van zijn eveneens vergelijkbaar: • Informatie en advies • Vraagverheldering en oplossen • Verlenen van ondersteuning • Ondersteunen bij inzetten netwerk
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 42/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
• • •
Coördinatie van mogelijke ondersteuning en zorg Inzet en controle op geïndiceerde hulpverlening Signaleren knelpunten sociaal domein
Het belangrijkste verschil tussen Geldrop-Mierlo en Waalre enerzijds en Nuenen en Son en Breugel anderzijds, is de mate waarin het CDM zelf ondersteuning verleent en ondersteunt bij het inzetten van het netwerk. Voor Geldrop-Mierlo en Waalre geldt in aanleg dat het verlenen van ondersteuning door het CMD afgebakend is tot enkelvoudige problematiek17. Bij complexe en/of meervoudige problematiek wordt doorgezet naar het PlusTeam. Bij de CMD’s van Nuenen en Son en Breugel wordt – ook door de professionals vanuit de partners – ondersteuning geboden, waartoe mogelijk ook complexe en/of meervoudige problematiek kan behoren. Of deze ondersteuning in de praktijk ook betrekking heeft op dezelfde doelgroep en problematiek als door het PlusTeam wordt ondersteund is niet onderzocht. 6.3
Formatie Om de formatie te vergelijken is per gemeente het totaal van de gemeentelijke ondersteuning en toegang in beeld gebracht, dat wil zeggen voor zowel de CMD’s als het PlusTeam. Hiertoe is via het ambtelijk netwerk de informatie vanuit de referentiegemeenten verkregen. De formatie is inclusief management en ondersteuning. Waar bekend is de formatie die niet in alle gemeenten binnen de CMD’s valt - zoals leerplicht, jongerenwerk en werk & inkomen - buiten beschouwing gelaten. De formatie is voor de vergelijkbaarheid toegerekend naar het aantal fte per duizend inwoners. De formatie van het PlusTeam is naar rato van verdeelsleutel bekostiging (Geldrop-Mierlo: 75%, Waalre 25%) toegekend aan de twee gemeenten. De totale formatieve omvang van de gemeentelijke toegang en ondersteuning ligt in de gemeente Geldrop-Mierlo en Waalre hoger dan in de referentiegemeenten. Voor Waalre geldt dat dit verschil nagenoeg geheel wordt verklaard door de formatie van het PlusTeam. Voor Geldrop-Mierlo geldt dat het verschil is toe te kennen aan zowel het PlusTeam als een grote formatieve omvang van het CMD.
17
Tijdens de focusgroep met het PlusTeam is opgemerkt dat het CMD Waalre verhoudingsgewijs minder dan het CMD van Geldrop-Mierlo doorzet naar het PlusTeam, waarbij de indruk bestaat dat het CMD Waalre ook zwaardere, complexe casuïstiek deels zelf ondersteunt.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 43/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Formatie gemeentelijke toegang en ondersteuning per 1.000 inwoners 1,60 1,40 1,20 1,00 0,80 0,60 0,40 0,20 Geldrop-Mierlo
Waalre CMD
6.4
Referentie gemeenten
PlusTeam
Kosten De kosten van de gemeentelijke toegang en ondersteuning gebaseerd op de formatieve bezetting laten zien dat Geldrop-Mierlo meer en Waalre slechts licht meer kosten maakt dan de referentiegemeenten. Het verschil in kosten met de referentiegemeenten valt voor zowel Geldrop-Mierlo als Waalre kleiner uit dan men op basis van het verschil in omvang van de formatie zou verwachten.
Kosten gemeentelijke toegang en ondersteuning per 1.000 inwoners 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 Geldrop-Mierlo
Waalre CMD
Referentie gemeenten
PlusTeam
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 44/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
6.5
Maatwerkvoorzieningen Het PlusTeam vormt evenals de CMD’s een belangrijke schakel in de transformatie: gemeenten beogen hiermee de kosten van de maatwerkvoorzieningen terug te dringen. Vanuit dit bredere perspectief is het relevant de kosten voor jeugdhulp en Wmo in beeld te brengen. De kosten zijn berekend op basis van de aangeleverde overzichten gebaseerd op de in gemeentelijke administratie opgenomen gerealiseerde kosten18. Overigens dient in het achterhoofd te worden gehouden dat het PlusTeam voor de Jeugdhulp en Wmo slechts een beperkt deel van de verwijzingen voor haar rekening neemt. In 2019 betrof dit voor Jeugdhulp voor Geldrop-Mierlo 28% en Waalre 17% van het totaal aantal verwijzingen. Voor de Wmo ligt dit percentage voor GeldropMierlo op 15% en voor Waalre op 7%19.
6.5.1 Jeugdhulp Opvallend is het grote verschil in kosten Jeugdhulp tussen Geldrop-Mierlo en Waalre. Per duizend inwoners bedragen de kosten in Geldrop Mierlo € 190.798 ten opzichte van € 115.407 in Waalre20. Afgezet tegen gemiddelde kosten van de referentiegemeenten a € 138.494 besteedt Geldrop-Mierlo € 52.304 meer en Waalre € 23.087 minder. Een mogelijke verklaring is dat bij kleine gemeenten speelt dat de gemiddelde kosten sterk worden bepaald door het aantal cliënten met de meest dure vormen van jeugdhulp, zoals JeugdzorgPlus of andere intensieve vormen van verblijfszorg. Kleine schommelingen in het aantal cliënten met deze dure vormen van jeugdhulp hebben relatief grote impact op de gemiddelde uitgaven per cliënt. Een andere mogelijke verklaring ligt in de verschillen in de populatieopbouw van Geldrop-Mierlo en Waalre. Door het grote verschil in gemiddelde kosten Jeugdhulp is er geen verband te leggen tussen de kosten van de voorliggende inzet door het CMD en/of PlusTeam. Overigens wordt op basis van recent onderzoek eenzelfde constatering gedaan21. Ook in dat onderzoek is geen verband ontdekt tussen de uitgaven voor lokale teams/toegang en de ontwikkeling van de jeugdhulpuitgaven in de periode 2016-2018. Men heeft niet kunnen vaststellen dat met investeren in lokale toegang een ombuiging van de uitgaven wordt gerealiseerd.
Overigens geldt voor het PlusTeam dat zij maar een beperkt deel van het totaal aan verwijzingen naar Jeugdhulp voor haar rekening neemt.
18
Het betreft jeugdhulp ZIN, jeugdhulp op basis van PGB is buiten deze benchmark gehouden. Zie paragraaf 4.3 20 Als voorbeeld geldt dat in 2019 ten opzichte van 2018 in Waalre jeugdhulp met verblijf is teruggegaan van 19 naar 12 cliënten. Dit heeft een verschil van kosten opgeleverd van ruim € 400.000 t.o.v. 2018. Dit biedt een mogelijke (gedeeltelijke) verklaring voor het verschil met referentie gemeenten. 21 Benchmarkanalyse uitgaven jeugdhulp in 26 gemeenten, Significant, 2019 19
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 45/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Kosten Jeugdhulp per 1.000 inwoners 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 Geldrop-Mierlo
Waalre
Referentie gemeenten
6.5.2 Wmo Ook de kosten voor Wmo maatwerkvoorzieningen laten een aanzienlijke verschil zien tussen Geldrop-Mierlo en Waalre. Per duizend inwoners bedragen de kosten in Geldrop-Mierlo € 150.799 ten opzichte van Waalre a € 91.495. Afgezet tegen gemiddelde kosten in de referentiegemeenten a € 143.365 besteedt Geldrop-Mierlo slechts € 7.434 meer en Waalre € 51.870 minder. Evenals bij de Jeugdhulp gelden de verschillen in populatie een mogelijke verklaring. En sterker dan bij Jeugdhulp geldt voor de Wmo dat het PlusTeam slechts voor een beperkt aantal verwijzingen verantwoordelijk is.
Kosten Wmo per 1.000 inwoners 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 Geldrop-Mierlo
Waalre
Referentie gemeenten
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 46/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
6.6
Integraal kostenbeeld Indien we het integrale kostenbeeld bekijken dan wordt duidelijk dat de kosten per duizend inwoners voor Geldrop-Mierlo beduidend hoger liggen dan in de referentiegemeenten, terwijl dit voor Waalre juist lager uitvalt. De verschillen worden hoofdzakelijk verklaard door het verschil in kosten van de maatwerkvoorzieningen Jeugdhulp en Wmo.
Integrale kosten per 1.000 inwoners 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 Geldrop-Mierlo CMD
6.7
Waalre PlusTeam
Jeugdhulp
Referentie gemeenten Wmo
Deelconclusies Meer formatie en kosten met PlusTeam De keuze voor een inrichting met een PlusTeam brengt extra formatie en kosten met zich mee. We constateren dat de omvang van de gezamenlijke formatie van het CMD en PlusTeam in zowel Geldrop-Mierlo als Waalre groter is dan bij de referentiegemeenten met alleen een CMD. Het hebben van PlusTeam lijkt daarbij niet van invloed te zijn op de formatieve omvang van het CMD aangezien deze bij de referentiegemeenten een vergelijkbare formatieve omvang kennen. De kosten van de gemeentelijke toegang en ondersteuning gebaseerd op de formatieve bezetting laten zien dat Geldrop-Mierlo meer en Waalre slechts licht meer kosten maakt dan de referentiegemeenten. Het verschil in kosten met de referentiegemeenten valt voor zowel Geldrop-Mierlo als met name voor Waalre kleiner uit dan men op basis van het verschil in omvang van de formatie zou verwachten. Tegenover de extra inzet en kosten van een PlusTeam dienen de baten – die blijken uit de maatschappelijke kosten baten analyse – in ogenschouw genomen te worden.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 47/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Kosten maatwerkvoorzieningen lopen sterk uiteen De kosten van de maatwerkvoorzieningen lopen sterk uiteen voor Geldrop-Mierlo en Waalre. Deze kosten liggen voor Waalre onder en voor Geldrop-Mierlo boven die van de referentiegemeenten. Er is daarmee geen verband aan te tonen tussen de kosten van een PlusTeam en de kosten binnen maatwerkvoorzieningen, immers de inzet van het PlusTeam zou in Waalre tot reductie en bij Geldrop-Mierlo tot een stijging van de leiden. Er valt daarmee niet te concluderen dat de inzet van een PlusTeam de kosten van maatwerkvoorzieningen reduceert of doet toenemen. Overigens geldt hierbij per definitie de kanttekening dat het PlusTeam maar een beperkt deel van het totaal aan verwijzingen naar Jeugdhulp en Wmo voor haar rekening neemt. Geen eenduidig beeld o.b.v. integrale kosten In het integrale kostenbeeld worden de kosten van het CMD, PlusTeam (indien van toepassing) en de maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo tegen elkaar afgezet. We concluderen dat het integrale kostenbeeld in vergelijking met referentiegemeenten voor Geldrop-Mierlo hoger en voor Waalre lager uitvalt. Het verschil in totale kosten tussen Geldrop-Mierlo en Waalre is aanzienlijk. Hieraan liggen hoofdzakelijk de kosten voor de maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo ten grondslag.
Het betreft een tegenstrijdig beeld waardoor er over een eventueel effect van het PlusTeam op het integrale kostenbeeld geen uitspraken zijn te doen.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 48/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
7
Scenarioschets Op basis van de evaluatie en maatschappelijke kosten baten analyse concluderen wij dat het PlusTeam ondanks een hoge werkdruk conform de opdracht en naar behoren functioneert. Feit is wel dat de formatie en kosten van een PlusTeam additioneel zijn aan het CMD. Desondanks kunnen we stellen dat het PlusTeam meerwaarde heeft voor de client en maatschappelijk rendement oplevert. Daarom zien wij geen aanleiding om het PlusTeam te ontmantelen of geheel anders in te richten. De knelpunten in de uitvoering – met name tussen het PlusTeam en het CMD van Waalre – zijn in aanleg als overbrugbaar aan te duiden, en hangen in ieder geval niet per se samen met de organisatiestructuur. Mocht de visie tussen Geldrop-Mierlo en Waalre met betrekking tot nut, noodzaak en bekostiging van het PlusTeam uiteenlopen en indien daar geen consensus over gevonden kan worden, kan men overwegen de GR te ontmantelen. Feitelijk ligt dan elk scenario - aangaande de wijze waarop de ondersteuning aan multi-probleem gezinnen en individuen wordt georganiseerd - open. Gezien de evaluatie zijn er ons inziens twee relevante scenario’s denkbaar die we onderstaand verder uitwerken. De uitwerking kent zowel een inhoudelijk als een financiële component.
7.1
•
Scenario 1: Beheersen werkdruk huidige GR PlusTeam Indien de huidige opdracht en organisatievorm blijvend door beide gemeenten onderschreven worden, zal het scenario gericht zijn op het beheersbaar houden van de werkdruk van het huidige PlusTeam door: o De waakvlamfunctie elders te beleggen o (Her)indicaties Beschermd Wonen elders beleggen
•
Scenario 2: Opheffen GR PlusTeam en per gemeente afzonderlijk organiseren van ondersteuning multiprobleem gezinnen en individuen Indien de visie op de opdracht en/of organisatievorm tussen beide gemeenten teveel uiteenloopt, kan het opheffen van de GR een optie zijn, met als insteek een apart PlusTeam per gemeente, al dan niet gecombineerd met het CMD.
Scenario 1: Beheersen werkdruk huidige GR PlusTeam Indien de GR PlusTeam wordt gecontinueerd is het van belang de werkdruk beheersbaar te houden. De werkdruk van het PlusTeam kan op basis van de inzichten uit de evaluatie ons inziens op twee manieren worden verlaagd en beheersbaar worden gehouden binnen de huidige kaders, formatie en kosten. Dit betreft het elders beleggen van: • •
Waakvlam dossiers (Her)indicaties beschermd wonen
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 49/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
7.1.1 Doorrekening waakvlamdossiers Een deel van de langlopende casussen betreft zogenaamde waakvlamdossiers. Hierbij houdt het PlusTeam op basis van een lage frequentie contact met een gezin of individu, waarbij in beeld wordt gehouden of de situatie stabiel blijft. Voor de doelgroep binnen deze waakvlamdossiers is het nodig dat een professional 1 à 2 keer per maand langs komt om “vinger aan de pols” te houden. Het betreft een doelgroep die vaak wordt gekenmerkt door psychiatrische of LVB problematiek en die niet zelf aan de bel trekt, maar waarbij middels maandelijkse bezoeken voorkomen kan worden dat er plotseling een sterkt terugval optreedt. De langlopende casuïstiek van het PlusTeam betreft niet louter waakvlamdossiers. Deze bestaat ook uit gezinnen en individuen waarbij continue contact nodig is omdat zij een sterk fluctuerende ondersteuningsvraag hebben. Dit betreffen doorgaans multiprobleem gezinnen waarvoor af en aan ondersteuning noodzakelijk is. Hierbij is het ook in een relatief rustige periode van belang in contact te staan met het gezin om ze te ondersteunen en direct op te kunnen schalen wanneer problemen (weer) groeien of escalatie dreigt. Deze casuïstiek is PlusTeam eigen en dient door hen ondersteund te blijven worden.
Gezamenlijk met het PlusTeam is een inschatting gemaakt hoeveel dossiers van de langlopende casuïstiek op jaarbasis de waakvlamfunctie betreffen22. Het betreft naar schatting ca. 40 waakvlamdossier die zijn over te dragen aan een derde (CMD of zorgaanbieder(s)). Het geschatte gemiddeld aantal direct productieve uren per waakvlamdossier ligt op 30 uur per jaar. Vanuit het PlusTeam is aangegeven dat zij - vanuit kostenbewustzijn - tot op heden de waakvlamdossiers niet hebben overgedragen. Voor de weinig intensieve ondersteuning van deze doelgroep is namelijk geen maatwerkproduct beschikbaar waarbij een beperkt aantal uren kan worden ingezet door een zorgaanbieder. Het best passende beschikbare alternatief is de inzet vanuit het product Wmo begeleiding, waarvan de kosten aanzienlijk hoger liggen.23 Uitgaande van 40 lopende waakvlamdossiers met een gemiddeld inzet van 30 direct productieve uren per jaar besteedt het PlusTeam 0,86 fte aan de waakvlamdossiers op basis van de richtlijn van 1.399 productieve uren per jaar (tabel 7.1.1.1). Indien de berekening wordt gestoeld om de daadwerkelijk gerealiseerde productieve uren – hetgeen de uitvoeringspraktijk het best benadert24 - zet het PlusTeam jaarlijks 0,96 fte in op waakvlamdossiers.
22
Een inschatting diende gemaakt te worden omdat er geen registratie plaatsvindt op de waakvlamfunctie. 23 Het product Wmo begeleiding kost minimaal € 516,37 per maand c.q. € 6196,44 per jaar. De inzet van het PlusTeam op basis van 30 uur per jaar a € 67,26 per uur bedraagt € 2.017,80. 24 Zie ook paragraaf 4.1.5
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 50/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Tabel 7.1.1.1 Waakvlamdossiers, geschatte bestede tijd en formatie per jaar aantal gemiddelde totaal aantal totaal fte totaal fte waakvlam aantal uren direct o.b.v. richtlijn o.b.v. dossiers per per waakvlam productieve tijdregistratie jaar dossier uren 40 30 1.200 0,86 0,96 Voor het elders beleggen van de waakvlamdossiers bestaan ons inziens twee realistische mogelijkheden, bij de CMD’s dan wel bij één of meerdere zorgaanbieders. Indien de waakvlamfunctie bij aanbieders wordt belegd is het advies hier vanuit kostenbewustzijn een passend product inclusief tarief voor in het leven te roepen. Indien de waakvlamdossiers bij de lokale CMD’s belegd worden is het zaak dat medewerkers van de CMD’s beschikken over voldoende tijd om deze dossiers te ondersteunen. Wij hebben geen reden om aan te nemen dat de benodigde tijd voor de waakvlamdossiers bij het CMD zal afwijken van die van het PlusTeam. Op basis van de kosten van een fte hbo opgeleide CMD medewerker (inclusief sociale lasten) a ca. €74.00025 komen de kosten van de waakvlamdossiers (0,96 fte) op ca. € 71.000. Op basis van de verhouding van het totaal aantal dossiers tussen Geldrop Mierlo en Waalre in 2019 komen de kosten daarmee voor Geldrop-Mierlo op ca. € 56.000 en voor Waalre op ca. € 15.000. Eenmalige kosten zijn ons inziens te verwaarlozen.
Eenmalige werkzaamheden betreffen het warm overdragen van de waakvlamdossiers van het PlusTeam naar een derde (CMD of aanbieder). Naast de overdracht van het dossier kan het in de praktijk gaan om de introductie van de nieuwe ondersteuner vanuit CMD bij de client. 7.1.2 Doorrekening (her)indicties Beschermd wonen Sinds 2015 verricht het PlusTeam de (her)indicties Beschermd wonen voor GeldropMierlo en Waalre. Dit betreft werkzaamheden die andersoortig zijn dan de kernwerkzaamheden van het PlusTeam, het bieden van ondersteuning aan individuen of gezinnen. Het merendeel van de werkzaamheden met betrekking tot Beschermd wonen betreft het stellen van (her)indicaties; individuen met een ernstig psychiatrisch aandoening (EPA doelgroep) dienen (opnieuw) geïndiceerd worden om voor een beschermd wonen plek in aanmerking te (blijven) komen. Deze werkzaamheid vraagt de nodige inhoudelijke en procedurele kennis, maar is op zich goed te beleggen bij de CMD’s. Mogelijk is dit qua werkzaamheden ook meer passend, aangezien het CMD – ook voor andere zorg dan Beschermd wonen – de daadwerkelijke indicaties afgeeft.
25
In vergelijking met de kosten van het PlusTeam dient vermeld te worden dat de kosten voor een medewerker CMD inclusief sociale lasten bij benadering maar niet één op één zijn te vergelijken met die van een PlusTeam medewerker, waarbij ook andere lasten, zoals rondom opleiding en training, in meewegen.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 51/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Sinds 2017 wordt de tijd besteed aan (her)indicaties Beschermd wonen door het PlusTeam geregistreerd, mede in verband met de declaratie van de gemaakte kosten bij de Centrumgemeente Beschermd wonen (Eindhoven). Het aantal (her)indicaties loopt per jaar uiteen evenals het totaal aantal uren dat daarmee is gemoeid (tabel 7.1.2.1). Vanwege deze fluctuaties is het meest betrouwbaar om van de gemiddelden over de afgelopen 3 jaar uit te gaan. Het betreft gemiddeld 42 (her)indicaties met een gemiddelde inzet van 7,15 uur per jaar. Tabel 7.1.2.1 Aantal (her)indicaties en bestede tijd per jaar (2017-2109) gemiddelde aantal BW totale tijdsbesteding tijdsinvestering in jaar indicaties per jaar in uren BW per jaar uren per BW indicatie 2017 34 188 5,53 2018 52 402 7,73 2019 40 311 7,78 gemiddeld 42 300 7,15 Uitgaande van gemiddeld 42 (her)indicaties per jaar van gemiddeld ruim 7 uur besteedt het PlusTeam fte 0,24 aan (her)indicaties Beschermd wonen (tabel 7.1.2.2)26. Tabel 7.1.2.2 (Her)indicaties, bestede tijd en formatie per jaar gemiddeld totaal aantal aantal gemiddelde bestede direct (her)indicatie aantal uren productieve totaal fte s per jaar per dossier uren o.b.v. richtlijn 42 7,15 300 0,21
totaal fte o.b.v. tijdregistratie 0,24
Het beleggen van de werkzaamheden rond Beschermd wonen bij het CMD vraagt ook hier om voldoende tijd voor de medewerkers van de CMD’s om de (her)indicaties te kunnen stellen. Evenals bij de waakvlamdossier hebben wij geen reden om aan te nemen dat de benodigde tijd voor het CMD zal afwijken van die van het PlusTeam. Op basis van de kosten van een hbo opgeleide CMD medewerker27 komen de kosten van de waakvlamdossiers (0,24 fte) op ca. € 17.700. Op basis van verhouding van het totaal aantal dossiers tussen Geldrop-Mierlo en Waalre in 2019 komen de kosten daarmee voor Geldrop-Mierlo op ca. € 14.000 en voor Waalre op ca. € 3.700. Eenmalige kosten kunnen liggen in het scholen van CMD medewerkers. Dit kan een beperkt aantal medewerkers betreffen. Gezien de geringe omvang van het aantal indicaties en benodigde tijd hoeft niet iedereen binnen het CMD de (her)indicaties te
26
Evenals bij de formatie berekening van de waakvlamdossiers wordt de uitvoeringspraktijk het best benaderd door te rekenen met het totaal aantal fte op basis van de tijdsregistratie. 27 Kosten betreffen ca € 74.000 voor een CMD medewerker op hbo niveau inclusief sociale lasten, zie ook paragraaf 7.1.1.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 52/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
kunnen stellen. Mogelijk dat de CMD medewerkers ‘om niet’ een training van het PlusTeam kunnen ontvangen. 7.1.3 Gezamenlijke formatieve reductie Waakvlam en (her)indicatie Beschermd Wonen Indien zowel de waakvlamdossiers als (her)indicaties Beschermd wonen bij derden worden belegd, geeft dit binnen het PlusTeam een formatieve ruimte van 1,21 fte (tabel 7.1.3.1). Op basis van de gemiddelde caseload per fte van 29 dossier per jaar28 kunnen met 1,21 fte ruim 35 (nieuwe) dossiers worden opgepakt of is er ruimte om casusinhoudelijk als PlusTeam meer zelf te doen. Het is goed om aan te merken dat dit scenario geen besparing betreft, de werkzaamheden worden louter elders belegd. Tabel 7.1.3.1 Waakvlamdossiers en (her)indicatie BW, geschatte bestede tijd en formatie per jaar totaal aantal gemiddel bestede totaal fte de aantal direct totaal fte o.b.v. aantal uren per produco.b.v. tijdregistr type dossier dossiers dossier tieve uren richtlijn atie Waakvlam 40 30,00 1.200 0,86 0,96 (Her)indicaties BW 42 7,15 300 0,21 0,24 Totaal 82 n.v.t. 1.500 1,07 1,21
7.1.4 Inhoudelijke voor - en nadelen van dit scenario Dit scenario zet duidelijk in op het creëren van formatieve ruimte voor het PlusTeam. Door deze ruimte kunnen zij meer dossiers oppakken en/of casusinhoudelijk meer zelf uitvoeren. Dat komt ten goede aan de inwoners van de gemeenten, die daarmee sneller en/of beter geholpen worden, maar het geeft geen garantie dat de werkdruk op langere termijn behapbaar blijft. De kans is namelijk aanwezig dat de vrijgekomen ruimte bij het PlusTeam direct wordt gevuld met nieuwe casussen. Een ander nadeel van dit scenario is dat het overdragen van cliënten aan de CMD’s of andere organisaties kan zorgen voor onrust onder cliënten. Vaste gezichten worden immers vervangen door nieuwe medewerkers, die doorgaans niet meteen goed op de hoogte zijn. Een goede overdrachtsperiode is dan ook essentieel, met de mogelijkheid om misschien waar nodig samen op te lopen. De samenwerking met de CMD’s of andere organisaties zal een extra aandachtpunt zijn voor het PlusTeam. Daarnaast dient – in den brede en specifiek met betrekking tot de waakvlamdossiers geïnvesteerd te worden in het realiseren van een gezamenlijk kader voor CMD’s en het PlusTeam over de verdeling van casuïstiek. Men zal per casus meer aan de voorkant
28
Zie paragraaf 4.1.4
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 53/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
met elkaar het gesprek moeten aangaan over wie de meeste toegevoegde waarde heeft voor gezin of individu; is dit het CMD, het PlusTeam of mogelijk een derde zoals een zorgaanbieder. Dit kan onder andere worden gefaciliteerd door een structureel en kritisch aanmeldgesprek in te voeren. 7.1.5 Organisatievorm GR blijft in stand Dit scenario doet verder niets af aan de GR en de rechtspersoon die het PlusTeam is. Ook de voor- en nadelen die in de in de adviesnota voor de oprichting van het PlusTeam29 en in de literatuur30 genoemd worden, bij wijk- of multiprobleem teams die zelfstandig/ extern zijn georganiseerd, blijven in theorie overeind. Voordelen: • • •
•
•
• • •
De gemeenten die deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling bepalen zelf de omvang van wat zij willen delegeren; De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden liggen in één hand bij het openbaar lichaam; Omdat het openbaar lichaam rechtspersoonlijkheid bezit kan het zelfstandig rechtshandelingen verrichten (contracten afsluiten en personeel in dienst nemen); Men kan slagvaardig handelen en men hoeft niet voor ieder besluit langs de deelnemende gemeenten te gaan en voorkomt op die manier tijdrovende procedures; Slagvaardigheid ontstaat wanneer ook middelen worden overgedragen en de organisatie niet afhankelijk is van het per besluit uitoefenen van het budgetrecht door iedere deelnemende gemeente; Er is sprake van uniformiteit van beleid; Men kan als één entiteit worden aangemerkt en als zodanig één budget voor het hele samenwerkingsverband ontvangen; Een zelfstandige organisatie kan een eigen identiteit en imago te ontwikkelen, los van de gemeente en de bestaande organisaties.
Nadelen: • •
De besluiten van een openbaar lichaam zijn bindend voor de deelnemende gemeenten; Doordat de uitvoering van taken en de verantwoordelijkheid daarover bij het openbaar lichaam komen te liggen staat de gemeente meer op afstand;
29
Adviesnota inrichting PlusTeam definitieve versie, 2014 Organisatievormen en positionering van (wijk)teams; Overwegingen en ervaringen van gemeenten in beeld; IWW, februari 2017 30
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 54/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
•
•
•
•
•
•
7.2
De politieke invloed of democratische controle vindt getrapt plaats. Indien de raad vragen heeft over het functioneren van het openbaar lichaam zal deze die formeel aan het algemeen bestuur moeten stellen; De invloed van de gemeenteraad op het vaststellen van de begroting is beperkt. De Wgr schrijft voor dat de raden van de deelnemende gemeenten enkel en alleen hun gevoelen over de concept begroting van het openbaar lichaam kenbaar mogen maken. Formeel kan het algemeen bestuur dit gevoelen naast zich neerleggen bij het vaststellen van de begroting; Door de noodzakelijke afstemming en overleggen in het algemeen bestuur en dagelijks bestuur kan er ‘bestuurlijke drukte’ ontstaan hetgeen de snelheid van besluitvorming niet ten goede komt. Dualisering heeft in de openbare lichamen vooralsnog niet plaatsgevonden: afhankelijk van welke bestuursorganen deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling kunnen zowel college- als raadsleden, maar ook burgemeesters van de deelnemende gemeenten lid zijn van een algemeen en dagelijks bestuur; Indien niet voor een afzonderlijke gemeenschappelijke regeling wordt gekozen, maar voor uitbreiding van het takenpakket van de bestaande GR Dienst Dommelvallei dient een dienstverleningsovereenkomst met het openbaar lichaam aan te gaan waarbij een kostendoorberekening dient plaats te vinden.
Omdat Waalre geen onderdeel uit maakt van de gemeenschappelijke regeling heeft deze gemeente minder beleidsbepalende invloed omdat zij niet over stemrecht beschikt. Een aparte entiteit is minder flexibel dan een projectorganisatie. Zo kan de samenstelling niet zomaar worden gewijzigd als hier aanleiding toe is, bijvoorbeeld door wijzigingen in wet- en regelgeving of in de problemen die wijk- en multiprobleem teams tegen komen. In een aparte organisatie hebben medewerkers vaak minder carrièreperspectieven; er zijn nu eenmaal minder doorgroeimogelijkheden.
Scenario 2: opheffing GR PlusTeam Bij de opheffing van de GR PlusTeam zijn er verschillende uitwerkingen mogelijk. Evident is dat daarbij de gemeenten Geldrop-Mierlo en Waalre los van elkaar de huidige taken van het PlusTeam organiseren en beleggen. Hierbij lijkt het voor Geldrop-Mierlo mogelijk de taken van het PlusTeam binnen een apart team te blijven beleggen waar voor Waalre deze taken bij een derde (CMD of zorgaanbieder) zullen dienen te worden belegd. Dit heeft te maken met het kunnen borgen van de minimaal benodigde specialismen voor het ondersteunen van multiprobleem individuen en gezinnen tegen acceptabele kosten. De omvang van de problematiek en het aantal dossiers in Waalre lijkt in aanleg te klein om een zelfstandig team te legitimeren.
______________________________________________________________________________ 30-06-2020 | Maatschappelijke businesscase | PlusTeam 55/86
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Op basis van dit onderzoek is niet aan te geven in hoeverre het meer passend is om de taken van het PlusTeam voor Waalre bij het eigen CMD of bij een zorgaanbieder te beleggen, dit heeft namelijk ook te maken met uitgangspunten die niet louter met de kosten te maken hebben. In ieder geval is het beleggen van de regiefunctie dan wel van de ondersteuning van de eigen regie van individu of gezin – een belangrijke functie van het huidige PlusTeam - mogelijk meer passend bij het CMD dan bij een zorgaanbieder. Het CMD heeft als gemeentelijk organisatie een meer onafhankelijk positie ten opzichte van het zorgaanbieders veld en is voor het afgeven van een beschikking maatwerkvoorzieningen aangewezen. Binnen het huidige CMD van Waalre is reeds een aantal specialismen aanwezig, te weten op het gebied van autisme, huiselijk geweld, complexe echtscheidingen en verstandelijke beperking. Gespiegeld aan de specialismen aanwezig binnen het PlusTeam dient deskundigheid op het gebied van de GGZ aan het CMD Waalre te worden toegevoegd. Dit los van voldoende formatieve omvang om het aantal dossier te kunnen ondersteunen. Het is op voorhand niet is in te schatten in hoeverre het CMD Waalre of een zorgaanbieder meer of minder tijd per dossier nodig heeft dan het PlusTeam. Derhalve nemen we aan dat het CMD Waalre evenveel tijd per casus besteedt als het PlusTeam.
Hierdoor heeft de doorrekening betrekking op de kosten bij eenzelfde formatieve omvang, uitgaande van die van 2019 van het PlusTeam. Om de benodigde formatie per gemeente te bepalen is de formatie van het PlusTeam van 2019 toegerekend naar de individuele gemeenten. Hiervoor zijn twee manieren. De eerste is het aanhouden van de verdeelsleutel voor de kosten, te weten 75% bekostiging door Geldrop-Mierlo en 25% door Waalre (tabel 7.2.1). Een tweede manier - die meer recht doet aan de uitvoeringspraktijk - is het aanhouden van de casusverdeling van 2019, waarbij op een totaal van 656 casussen er 519 voor Geldrop (79%) en 86 voor Waalre (21%) zijn ondersteund (tabel 7.2.2). In dat laatste geval ligt de benodigde uitvoerende formatie voor het verrichten van de huidige werkzaamheden van de GR PlusTeam voor Waalre rond de 4,65 fte en voor GeldropMierlo op ca. 17,73 fte. Tabel 7.2.1 Verdeling formatie en kosten naar gemeenten o.b.v. financiële verdeelsleutel (GM: 75, W: 25%) Begrote Begrote formatie uitvoerende Gemeente p/j formatie p/j Kosten p/j Geldrop-Mierlo 18,04 16,79 1.404.000 Waalre 6,01 5,60 468.000 Totaal 24,05 22,38 1.872.000