Jaarrekening-2020- definitief
Tekst van het document
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Tegen de precarioheffing lopen drie fiscale en twee civiele procedures met onze netbeheerders. Voor 2020 kunnen ook procedures opgesteld worden. Hier lopen we (afhankelijk van de uitslag) een financieel risico.
66
Programma 9
Overzicht overhead De kosten van overhead worden niet meer onder de afzonderlijke programma’s verantwoord, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld: overhead, om meer inzicht te geven in en zeggenschap over de totale overheadkosten van onze organisatie. De berekening van de overhead in de jaarrekening is overeenkomstig de in de begroting gehanteerde methodiek. Het BBV geeft de volgende definitie die gemeenten moeten hanteren: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Volgens deze definitie geven we eenduidig inzicht volgens onderstaande uitgangspunten: • Directe kosten zoveel mogelijk direct toerekenen aan de betreffende taakvelden. • Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren derhalve tot de overhead. Wanneer deze ondersteunende taken worden uitbesteed, behoren de uitbestedingskosten bedrijfsvoering tot de overhead (bijvoorbeeld uitbesteding salarisadministratie). • Sturende taken door hiërarchisch leidinggevenden behoren tot de overhead. De bijbehorende loonkosten behoren ondeelbaar tot de overhead. • De positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead. De overhead valt in 2020 € 567.000 lager uit dan begroot.
De afwijkingen ten opzichte van de begroting worden onderstaand op hoofdlijnen toegelicht. De uitgebreide toelichting op de afwijkingen >€ 10.000 is in de jaarrekening opgenomen. Afwijkingen baten: Lagere storting in de voorziening wachtgeld voormalige werknemers
22.000
V
Bijdrage van het rijk in uitvoeringskosten TOZO
27.000
V
Mutaties diverse posten < € 10.000
3.000
N
Saldo afwijkingen baten
46.000
V
1.207.000
V
Inhuur derden t.b.v. vacatures en vervanging bij ziekte
939.000
N
Uitvoeringskosten TOZO (uitkeringsregelingen a.g.v. Covid-19
71.000
N
Overwerk binnen en buitendienst
34.000
V
Afwijkingen lasten:
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Salarissen organisatie breed (vacatures gedurende het jaar)
Inkoopbureau (verdeeld over investeringen)
39.000
V
Vergoeding zwangerschappen
79.000
V
Inzet vrije algemene reserve voor incidentele uitgaven
40.000
V
Afschrijvingen overhead ICT
55.000
V
Mutaties diverse posten < € 10.000
78.000
V
Saldo afwijkingen lasten
521.000
V
Bovengenoemd saldo van lagere lasten is het saldo overeenkomstig de BBV voorschriften inzake Overhead. Voor een zuivere beoordeling moeten lasten die vallen onder overhead maar worden gedekt uit bijvoorbeeld de Vrije Algemene Reserve of lasten die overblijven omdat de uitgaven eerst het volgende dienstjaar worden gedaan, eveneens worden meegenomen in de analyse. Binnen overhead is hiervan voor 3 posten sprake. Afwijkingen lasten gecorrigeerd: Dekking uit VAR t.b.v. Formatie DIV uit kadernota 2020 (programma 1)
40.000
N
Dekking uit reserve I&A van afschrijvingen 1 jarige investeringen (programma 8)
55.000
N
Restant Inhuur derden t.b.v. Beleidsplan 3D’s, mee te nemen naar 2021
27.000
N
Totaal
122.000
N
Gecorrigeerd saldo Overhead
399.000
V
67
Programma 9
Gedurende het begrotingsjaar 2020 is meermaals aangegeven dat terughoudend en behoedzaam zou worden omgegaan met de beschikbare budgetten. Dit mede vanwege de enorme bezuinigingsopgave waarvoor wij ons gesteld zagen en de vele onzekerheden als gevolg van de Covid 19 pandemie. Enerzijds is de inzet zoveel mogelijk beperkt en anderzijds blijkt ook dat het nog steeds niet eenvoudig is om, in de huidige overspannen arbeidsmarkt, de juiste mensen te vinden. We kunnen concluderen dat de personeelsbudgetten zich binnen de beschikbare budgetten hebben ontwikkeld. Een gedetailleerde toelichting, per hoofdgroep, is opgenomen in het jaarrekeninggedeelte van deze jaarstukken. Jaarrekening 2019
Begroting 2020
Begroting 2020 na wijziging
Jaarrekening 2020
Verschil rekening/ begroting 2020
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Lasten
6.114
6.953
6.888
6.367
521
Baten
71
121
415
461
-46
Saldo
6.043
6.833
6.472
5.905
567
Lasten
0
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
0
0
0
0
0
Lasten
6.114
6.953
6.888
6.367
521
Baten
71
121
415
461
-46
Saldo
6.043
6.833
6.472
5.905
567
Resultaat bestemming
Gerealiseerd resultaat
*bedragen x1.000
Risico’s naar aanleiding van jaarrekening
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Naar aanleiding van de jaarrekening zijn geen nieuwe risico’s geconstateerd.
68
Paragraaf A - Lokale heffingen In deze paragraaf geven we een specificatie van de lokale heffingen, uitgesplitst naar: 1. het beleid en hoofdlijnen ten aanzien van lokale heffingen; 2. een aanduiding van de lokale lastendruk; 3. de (geraamde) inkomsten; 4. kengetallen.
1.1 Beleid en hoofdlijnen
De heffingen die tot woonlasten leiden zijn: a. onroerende zaakbelastingen - voor eigenaren van woningen; - voor gebruikers en eigenaren van niet-woningen; b. afvalstoffenheffing; c. rioolheffing; De overige heffingen betreffen: d. hondenbelasting; e. begraafrechten; f. leges omgevingsvergunning; g. secretarieleges; h. precariobelasting; i. havengelden/woonschepenrechten; j. marktgelden; k. (water)toeristenbelasting.
1.2 Wijzigingen Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Sinds enkele jaren zijn gemeenten verplicht om in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten op te nemen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. Concreet is dit het geval bij de afvalstoffenheffing, de rioolheffing, de begraafrechten, de leges, de havengelden, de marktgelden en de woonschepenrechten. Overigens verstrekten wij daarvoor al een aantal jaren inzicht bij het vaststellen van de belastingverordeningen. Overhead mag niet meer worden verantwoord op de taakvelden, maar mag wel worden meegenomen in de tarieven en de onderbouwing daarvan. Overhead wordt toegerekend op basis van de directe uren die door de diverse medewerkers aan de taakvelden worden besteed. De totale overhead staat opgenomen in “Overzicht overhead” in het jaarverslag.
1.1.1 Onroerende zaakbelastingen (OZB)
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
De onroerende zaakbelastingen worden geheven op onroerende zaken. De tarieven van de OZB hangen af van de waardeontwikkeling van die zaken en van de gewenste opbrengst. In 2019 heeft er een hertaxatie van de onroerende zaken plaatsgevonden. De zogenaamde WOZ waarde is bepaald naar de waarde peildatum 1 januari 2019. Deze waarde is gebruikt voor de heffing van de OZB in 2020. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen tarieven voor woningen en tarieven voor niet-woningen. Er is sprake van een woning als een onroerende zaak in hoofdzaak (= voor tenminste 70%) dient tot woning. Uitgangspunt is daarbij de waarde van de hele onroerende zaak. Voor 2020 zijn de OZB-opbrengsten zijn met 1,5% inflatiecorrectie verhoogd conform besluitvorming voorgaande jaren. Daarnaast is er voor het jaar 2020 sprake van een extra verhoging van 1% van de opbrengst in verband met dekking van de investering van het Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs. Voor niet woningen is dezelfde verhoging toegepast en daarnaast is sprake van het verhogen van het tarief naar het landelijk gemiddelde. Het gaat hierbij om een extra stijging van in totaal 10% in 2 jaar. Voor 2020 7,5%.
69
Paragraaf A- Lokale heffingen 2018
Onroerende zaakbelasting
2019
2020
Tarieven Woningen - eigenarendeel
%
0,1191
%
0,1216
%
0,1163
Niet-woningen - eigenarendeel
%
0,2231
%
0,2394
%
0,2550
- gebruikersdeel
%
0,1775
%
0,1905
%
0,2029
Ontwikkelingen Amercentrale Voor 2020 is nog geen overeenstemming bereikt over de WOZ waarde van de Amercentrale. Hier zullen nadere gesprekken over volgen. Vooralsnog is de opbrengst verwerkt conform de oorspronkelijk opgelegde aanslag. De financiële consequenties van bovenstaande zijn in de onderstaande tabellen verwerkt. Begroting
Werkelijk
Saldo
Onroerende zaak Woning eigendom
2.680.500
2.689.000
8.500 V
Onroerende zaak Niet-woning eigendom
1.989.000
1.961.000
28.000 N
Onroerende zaak Niet-woning gebruik
1.462.500
1.372.000
90.500 N
Totaal netto
6.132.000
6.022.000
110.000 N
Opbrengst ozb
Begroting
Jaarrekening
2.305.000
2.308.500
Niet-woning eigendom
780.000
777.000
Niet-woning gebruik
780.000
755.000
Woz-waarden 2020 (x € 1.000) Woning eigendom
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Woning In de begroting 2020 en bij het vaststellen van de tarieven is uitgegaan van de op dat moment bekende WOZ-waarden van € 2.305.000.000. In de begroting is een opbrengst opgenomen van € 2.680.500 met een tarief van 0,1163%. Bij de jaarrekening 2020 wordt als totale WOZ waarde, de waarde aangehouden zoals deze ook in de algemene uitkering wordt aangehouden. Deze WOZ waarde viel € 3,5 miljoen hoger uit. Daarmee is ook verklaard dat de OZB opbrengst hoger uit is gevallen. De verschillen in de WOZ waarde en de OZB opbrengst zijn beperkt van omvang en sluiten aan bij de begrote cijfers. Niet-woning In de begroting 2020 en bij het vaststellen van de tarieven is uitgegaan van de op dat moment bekende WOZ-waarden van € 780.000.000. In de begroting is een opbrengst opgenomen van € 1.989.000 met een tarief van 0,2550% voor eigenaren van niet-woningen en een netto opbrengst van € 1.462.500 met een tarief van 0,2029% voor gebruikers. Nu is er, gebaseerd op de WOZ waarde zoals deze ook in de algemene uitkering wordt aangehouden, sprake van een totale waarde van € 777.000.000. De opbrengst voor eigenaren bedraagt € 1.961.000 en bij de gebruikers is er sprake van een netto opbrengst van € 1.372.000. Dit geeft voor 2020 een lagere opbrengst onroerende zaakbelasting voor eigenaren van € 28.000 en voor gebruikers van € 90.500.
De exacte oorzaak van de lagere opbrengst is momenteel onderwerp van nader onderzoek. Mogelijk is de oorzaak van de lagere opbrengst van de gebruikers niet-woningen Corona-gerelateerd. Duidelijk is dat de opbrengst bij met name gebruikers van niet-woningen lager is dan begroot. Mogelijk meer leegstand of faillissementen dan begroot.
1.1.2 Afvalstoffenheffing
Met de afvalstoffenheffing worden de huisvuil inzamelingskosten gedekt. De heffing mag, wettelijk gezien, alleen worden ingezet voor de dekking van de kosten van afvalinzameling en afvalverwerking. Er mag géén winst op worden gemaakt (‘gesloten financiering’). In onderstaande tabel geven we een overzicht van de tarieven van de afvalstoffenheffing over de afgelopen jaren.
70
Paragraaf A- Lokale heffingen 2018
2019
2020
- eenpersoonshuishouden
178,92
170,52
172,92
- tweepersoonshuishouden
231,24
220,56
223,92
- driepersoonshuishouden
253,44
241,80
245,16
- meerpersoonshuishouden
326,64
312,00
316,00
- extra container
156,00
156,00
156,00
Tarieven per jaar Afvalstoffenheffing
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing 2020 Kosten
Bedrag
Directe kosten taakveld
€
2.943.000
Overhead
€
126.000
Totale kosten
€
3.069.000
€
2.180.000
Opbrengsten
Bedrag
Heffingen Overige opbrengsten
€
623.000
Mutatie voorziening afvalstoffen
€
266.000
€
3.069.000
Totaal kosten
€
3.069.000
Totaal baten
€
3.069.000
Totaal Opbrengsten Totaaloverzicht
Bedrag
Kostendekkendheidspercentage
100%
1.1.3 Rioolheffing
De rioolheffing is ter dekking van de kosten voor maatregelen, die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering en overige maatregelen voor hemelwater en grondwater. De gemeente kan de kosten verhalen die worden gemaakt voor het nakomen van de zorgplichten uit de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken. Dit betekent dat de gemeente het individuele profijt van de heffing niet hoeft aan te tonen. In 2017 is het nieuwe VGRP+ vastgesteld. De tarieven, die in 2020 in rekening zijn gebracht bij onze inwoners, zijn gebaseerd op de uitgangspunten van dit plan. In onderstaande tabel geven we een overzicht van de tarieven van de rioolheffing over de afgelopen jaren. 2018
2019
2020
- eenpersoonshuishouden
44,64
41,28
41,76
- tweepersoonshuishouden
60,00
55,44
56,16
- driepersoonshuishouden
69,12
63,96
64,80
- meerpersoonshuishouden
95,04
87,96
89,04
0 - 349 m3
95,04
87,96
89,04
350 m3 - 499 m3
242,64
224,64
228,00
500 m3 - 999 m3
429,12
397,20
402,96
Tarieven per jaar
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Rioolheffing gebruiker (woning)
Rioolheffing gebruiker (niet-woning)
1.000 m3 - 1.999 m3
736,08
681,48
691,68
2.000 m3 - 4.999 m3
1.432,32
1.326,12
1.345,92
5.000 m3 - 9.999 m3
2.453,28
2.271,60
2.305,44
10.000 m3 - 49.999 m3
7.367,04
6.821,04
6.923,28
50.000 m3 en meer
12.267,84
11.358,84
11.529,12
Rioolheffing eigenaar
186,96
173,04
175,44
71
Paragraaf A- Lokale heffingen Kostendekkendheid rioolheffing 2020 Kosten
Bedrag
Directe kosten taakveld
€
1.891.000
Overhead
€
263.000
Mutatie voorziening
€
400.000
€
2.554.000
Totale kosten Opbrengsten
Bedrag
Heffingen
€
2.547.000
Overige opbrengsten
€
7.000
€
2.554.000
Totaal Opbrengsten Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€
2.554.000
Totaal baten
€
2.554.000
Kostendekkendheidspercentage
100%
1.1.4 Overige rechten, heffingen en belastingen De overige rechten, heffingen en belastingen betreffen: • hondenbelasting • begraafrechten • leges omgevingsvergunning • leges gebruiksvergunning • secretarieleges (paspoorten, rijbewijzen etc.) • precariobelasting • havengelden/woonschepenrechten • marktgelden • (water)toeristenbelasting
1.1.5 Hondenbelasting
Iedereen die één of meer hond(en) in de gemeente Geertruidenberg houdt, is belastingplichtig voor de hondenbelasting. Gelet op de budgettaire ontwikkelingen is besloten voor 2020 de tarieven van 2019 met 1,5% te verhogen. De opbrengst is begroot op € 89.000 en in werkelijkheid kwam deze uit op € 88.600.
1.1.6 Begraafrechten
Begraafrechten zijn rechten die in rekening worden gebracht voor het begraven van stoffelijke overschotten, het bijzetten van urnen en het onderhoud van graven op de gemeentelijke begraafplaatsen. Dit gebeurt volgens de Verordening lijkbezorgingrechten Geertruidenberg. Voor 2020 zijn de tarieven met 1,5% verhoogd en daarbij afgerond op € 0,50. Kostendekkendheid begraafrechten 2020
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Kosten
Bedrag
Directe kosten taakveld
€
136.000
Overhead
€
14.000
Totale kosten
€
150.000
Opbrengsten
Bedrag
Rechten
€
59.000
€
59.000
Totaal kosten
€
150.000
Totaal baten
€
59.000
Totaal Opbrengsten Totaaloverzicht
Bedrag
Kostendekkendheidspercentage
39%
72
Paragraaf A- Lokale heffingen
1.1.7 Leges omgevingsvergunning en secretarieleges
Voor 2019 zijn de tarieven van de leges trendmatig gestegen. Er is een afwijkend percentage gehanteerd als het, uit het oogpunt van kostendekkendheid of op grond van wettelijke voorschriften, niet mogelijk is. De tarieven voor de leges hebben we vastgesteld in de Legesverordening en Tarieventabel in Titel 1, Titel 2 en Titel 3.
1.1.8 Kostendekkendheid
Het werkelijke saldo van de totale lasten minus baten voor 2020 geven wij in de volgende tabellen weer, eerst per Titel, daarna als recapitulatie.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Titel 1 Algemene dienstverlening
Taakveld
Overhead
hoofdstuk
1
Burgerlijke Stand
€ 16.512
€ 8.698
hoofdstuk
2
Reisdocumenten
€ 43.981
hoofdstuk
3
Rijbewijzen
€ 65.779
hoofdstuk
4
Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
hoofdstuk
5
hoofdstuk
6
hoofdstuk
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
€ 25.210
€ 24.576
97,49%
€ 16.688
€ 60.669
€ 54.257
89,43%
€ 35.226
€ 101.005
€ 97.144
96,18%
€ 4.174
€ 3.653
€ 7.827
€ 4.609
58,89%
Vervallen
€0
€0
€0
€0
0,00%
Bestuursstukken
€0
€0
€0
€0
0,00%
7
Vastgoedinformatie
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
8
Overige publiekszaken
€ 4.834
€ 824
€ 5.658
€ 4.921
86,97%
hoofdstuk
9
Gemeentearchief
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
10
Vervallen
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
11
Kansspelen
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
12
Leegstandwet
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
13
Kabels en leidingen
€ 23.521
€ 4.828
€ 28.349
€ 15.353
54,16%
hoofdstuk
14
Verkeer en vervoer
€ 5.271
€ 3.035
€ 8.306
€ 6.605
79,52%
hoofdstuk
15
Diversen
€ 1.220
€ 1.067
€ 2.287
€ 1.995
87,23%
Kostendekking Titel 1
€ 165.292
€ 74.019
€ 239.311
€ 209.460
87,53%
Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
Taakveld
Overhead
hoofdstuk
1
Begripsomschrijvingen
hoofdstuk
2
Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag
hoofdstuk
3
Omgevingsvergunning
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 8.247
€ 5.621
€ 13.868
€ 11.869
85,59%
€ 281.291
€ 191.706
€ 472.997
€ 465.153
98,34%
hoofdstuk
4
Vermindering
€0
€0
€0
€ -3.320
0,00%
hoofdstuk
5
Teruggaaf
€0
€0
€0
€ -2.894
0,00%
hoofdstuk
6
Intrekking omgevingsvergunning
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
7
Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
8
Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
9
Sloopmeldingen
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
10
In deze titel niet benoemde beschikking
€0
€0
€0
€0
0,00%
Kostendekking Titel 2
€ 289.538
€ 197.327
€ 486.865
€ 470.808
96,70%
Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn
Taakveld
Overhead
€ 8.058
€ 6.745
€ 14.803
€ 4.865
32,86%
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
hoofdstuk
1
Horeca
hoofdstuk
2
Algemene Plaatselijke Verordening (evenementen)
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
3
Brandbeveiligingsverordening
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
4
Winkeltijdenwet
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
5
In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 8.058
€ 6.745
€ 14.803
€ 4.865
32,86%
Kostendekking Titel 3
73
Paragraaf A- Lokale heffingen Recapitulatie Titel 1, 2 en 3
Taakveld
Overhead
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
Kostendekking Titel 1
€ 165.292
€ 74.019
€ 239.311
€ 209.460
87,53%
Kostendekking Titel 2
€ 289.538
€ 197.327
€ 486.865
€ 470.808
96,70%
Kostendekking Titel 3
€ 8.058
€ 6.745
€ 14.803
€ 4.865
32,86%
Kostendekking Titel 3
€ 462.888
€ 278.091
€ 740.979
€ 685.133
92,46%
1.1.9 Precariobelasting
Voor de precariobelasting is voor 2020 een bedrag geraamd van € 600.000 op kabels en leidingen van de nutsbedrijven. Voor overige precariorechten is geen opbrengst geraamd. De opbrengst van de kabels en leidingen van de nutsbedrijven is berekend op € 590.000 en komt daarmee enigszins lager uit dan begroot. In 2020 is een uitspraak op een beroepsschrift verwerkt in de opbrengsten en de verrekening met de Vrije Algemene Reserve. Daarnaast is er een lagere opbrengst dan begroot te constateren (€ 17.000) vanwege de Coronamaatregelen (onder andere vrijstelling precariorechten voor terrassen).
1.1.10 Havengelden en woonschepenrechten
Voor het (tijdelijk) mogen gebruiken van de gemeentelijke (passanten)haven hebben we vergoedingen gevraagd/geïnd. Momenteel kan de beroepsbinnenvaart gebruikmaken van twee ligplaatsvoorzieningen; te weten in de kern Geertruidenberg (Timmersteekade) en in de kern Raamsdonksveer (Reenweg). Ook kan men op een aantal andere plekken in de Donge aanleggen. De tarieven voor de havengelden zijn opgenomen in de Verordening binnenhavengeld. Het havengeld berekenen we op basis van de grootte van het schip en de duur van het gebruik Kostendekkendheid havengelden en binnenhavengelden 2020 Kosten
Bedrag
Directe kosten taakveld
€
78.000
Overhead
€
11.000
Totale kosten
€
Opbrengsten
89.000 Bedrag
Pacht en recht van opstal Totaal Opbrengsten
€
45.000
€
45.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€
89.000
Totaal baten
€
45.000
Kostendekkendheidspercentage
50%
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
(Water)toeristenbelasting Met ingang van 2019 kent de gemeente Geertruidenberg een (water)toeristenbelasting. De aanslagen voor 2020 moeten nog worden opgelegd. Uitgegaan wordt echter van de geraamde aantallen en opbrengst.
1.1.11 Marktgelden
De gemeente heeft drie weekmarkten op drie verschillende locaties: het Heereplein in Raamsdonksveer, de Markt in Geertruidenberg en de Oude Melkhaven in Raamsdonk. Voor het innemen van een standplaats op de aangewezen plaatsen heffen we marktgeld volgens de Verordening Marktgelden. De hoogte van de marktgelden is afhankelijk van de oppervlakte van een standplaats. Deze marktgelden gebruiken we voor het huren van marktkramen en voor het onderhoud/schoonmaken van de locaties.
74
Paragraaf A- Lokale heffingen Kostendekkendheid marktgelden 2020 Kosten
Bedrag
Directe kosten taakveld
€
30.000
Overhead
€
17.000
Totale kosten
€
47.000
Opbrengsten
Bedrag
Pacht en recht van opstal Totaal Opbrengsten
€
8.000
€
8.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€
47.000
Totaal baten
€
8.000
Kostendekkendheidspercentage
17%
1.1.12 Lokale lastendruk
Voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing worden gedifferentieerde tarieven gehanteerd. Het gaat te ver om voor iedere groep de gevolgen te schetsen. Bij de indicatie hieronder wordt als voorbeeld een gezin van 3 personen met een eigen woning (WOZ-waarden zie hieronder) genomen. 3-persoonshuishouden (eigenaar)
2018
2020
Waarde woning
€
224.000
€
225.000
€
239.000
OZB eigendom
€
266,78
€
273,60
€
277,96
Rioolheffing gebruik
€
69,12
€
63,96
€
64,80
Rioolheffing eigendom
€
186,96
€
173,04
€
175,44
Afvalstoffenheffing
€
253,44
€
241,80
€
245,16
€
776,30
€
752,40
€
763,36
Soort belasting of heffing
Begroting 2020 (in €)*
Onroerende zaakbelasting gebruiker niet-woning Onroerende zaakbelasting eigenaar niet-woning Onroerende zaakbelasting eigenaar woning
1.462.500 1.989.000 2.680.500
Verdeling (in %)
Opbrengst 2020 (in €)
Verdeling (in %)
1.372.000 1.961.000 2.689.000 6.132.000
50,15%
6.022.000
Reinigingsheffing
2.170.000
17,75%
2.180.000
17,85%
Rioolheffing
2.530.000
20,69%
2.547.000
20.85%
89.000
0,73%
89.000
0.73%
59.000
0,48%
468.000
3.83%
Hondenbelasting Begraafrechten alg. begraafplaats Raamsdonk
48.000
Bouwleges
366.000
Secretarieleges burgerlijke stand Secretarieleges bevolkingsregister Secretarieleges naturalisatie
31.000 166.000 15.000
49,31%
59.000 48.000
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
2019
0,39% 468.000
366.000
2,99% 25.000 170.000 26.000
212.000
1,73%
221.000
1.81%
(Water)toeristenbelasting
25.000
0,2%
14.000
0.11%
Precariobelasting
610.000
4,99%
573.000
4.69%
12.182.000
99,62%
12.173.000
99,67%
44.500
0,54%
40.000
0.33%
12.226.500
100%
12.213.000
100%
Subtotaal inkomsten- en vermogensoverdrachten, belastingen A.P.V., Havengelden, marktgelden, kapvergunningen e.d. Opgenomen onder overige inkomsten Totaal
75
Paragraaf A- Lokale heffingen
1.1.13 Kwijtschelding
Als een belastingplichtige niet, of over te weinig, financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, wordt, onder bepaalde voorwaarden, aan deze belastingplichtige kwijtschelding verleend. Het gehanteerde kwijtscheldingspercentage bedraagt maximaal 100%. Dit betekent dat alle belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat 100% van het minimuminkomen (volgens bijstandsnorm) of lager bedraagt, in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Kwijtschelding kan alleen worden verleend als het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelasting (gebruiker), afvalstoffenheffing en rioolhefing. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverordeningen uitgesloten voor kwijtschelding.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Voor het belastingjaar 2020 is sprake van kwijtscheldingen tot een totaalbedrag van € 85.465. De kwijtscheldingen zijn toe te rekenen aan Rioolheffingen voor een bedrag van € 17.822 (begroot € 15.000) en Afvalstoffenheffing voor € 67.642 (begroot € 80.000). Vanwege de Corona is de dwanginvordering van de belastingaanslagen over de jaargrens heen gegaan. Mogelijk worden er in 2021 nog bedragen kwijtgescholden die betrekking hebben op 2020.
76
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting van de gemeente Geertruidenberg is. Dit is van belang wanneer een financiële tegenvaller zich voordoet. Aandacht voor het weerstandsvermogen kan voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigingen. Deze paragraaf heeft zijn basis in artikel 11 van het BBV (Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten) en de daarop van toepassing zijnde toelichting. Conform dit artikel moet deze paragraaf ten minste bevatten; • het beleid betreffende weerstandscapaciteit en risico’s (onderdeel 2); • een inventarisatie van de risico’s (onderdeel 3); • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit (onderdeel 4); • een berekening van het weerstandsvermogen en een oordeel hierover • een kengetal voor de: 1) a) Netto schuldquote; b) Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit 6. een beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Vervolgens wordt een berekening gemaakt van het weerstandsvermogen en oordeel gevormd over het weerstandsvermogen (onderdeel 5). Ter completering volgt een nieuw verplicht onderdeel van deze paragraaf.
In deze paragraaf worden de kengetallen opgenomen met een toelichting hierop (onderdeel 6). De Gemeente Geertruidenberg vindt een goed risicomanagement belangrijk en acht het wenselijk risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering en ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen beheersbaar te maken. Alleen wanneer we een zo volledig mogelijk inzicht in de potentiële risico’s en hun gevolgen hebben, kunnen we een uitspraak doen over het wel of niet aanvaarden van het risico en over voor het wel of niet nemen van eventuele aanvullende maatregelen. Hierdoor kunnen op verantwoorde wijze besluiten worden genomen en worden risico’s tot een gewenst niveau beperkt.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Corona Het corona-virus is een groot risico dat zich heeft voorgedaan en nog steeds voordoet. De maatregelen ter bestrijding van deze pandemie zullen wellicht grote (meerjarige) financiële gevolgen hebben voor de gemeente Geertruidenberg. Zoals betaling door debiteuren, faillissementen, toename aanvragen bijstandsuitkeringen, verminderde legesopbrengsten. Op dit moment is de inschatting hiervan nog lastig te maken. Door de organisatie is een impactanalyse opgesteld waarin diverse scenario’s per beleidsveld worden geïnventariseerd en de maatschappelijke, economische, financiële en juridische effecten in beeld worden gebracht.
1. Risicomanagementbeleid
In januari 2016 is het geactualiseerde risicomanagementbeleid vastgesteld. Hierin worden kaders gesteld ten aanzien van de reikwijdte en toepassing van risicomanagement. Risicomanagement is gemeentebreed doorgevoerd. Het risicoprofiel is uitgewerkt voor de reguliere bedrijfsprocessen én de projecten, zodat de hierbij behorende weerstandscapaciteit van Gemeente Geertruidenberg kan worden berekend. Verdere verfijning en doorontwikkeling van risicomanagement vindt doorlopend plaats.
2. Risico’s Een risico is de kans op een gebeurtenis met effect op het behalen van de door de organisatie gestelde doelstellingen. Door de huidige Corona maatregelen voorzien we het ontstaan van nieuwe risico’s en grotere kans op bestaande risico’s. Waarbij het belangrijkste risico is dat we gezien de huidige onzekerheid nog beperkt inschattingen kunnen maken van de uiteindelijke impact. Voor nu voorzien we als belangrijkste punten:
77
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onduidelijkheid over de sociaal maatschappelijke en economische effecten van deze crisis voor de langere termijn. - We zullen op onderdelen een nieuwe planning moeten maken of ambities moeten bijstellen omdat we in deze tijd van crisis prioriteiten moeten stellen en invulling moeten geven aan diverse richtlijnen en maatregelen vanuit het rijk. Dit vraagt op onderdelen tijdelijk extra capaciteit. - Tot slot is ook het risico op een zeer sterk stijgend ziekteverzuimpercentage aanwezig, omdat onze medewerkers risico lopen op besmetting. Hiervoor is een continuïteitsplan voor de organisatie opgesteld.
Risicoprofiel De onderstaande tabel geeft de resultaten weer van de risico-inventarisatie voor gemeente Geertruidenberg. Om de risico’s van onze gemeente systematisch in kaart te brengen en te beoordelen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is een dynamisch geheel: als er aanleiding toe is, worden risico’s toegevoegd, gewijzigd en/of verwijderd. Hierbij is gebruik gemaakt van NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem). Ten behoeve van de jaarrekening 2020 zijn de risico’s beoordeeld door de clusters. In totaal zijn 127 risico’s in beeld gebracht, hierbij is ten opzichte van de begroting 2020 is één risico toegevoegd en een aantal risico’s samengevoegd (begroting 2020: 152, jaarverslag 2019: 152). De tabel geeft een inschatting van de kans dat een risico zich voordoet, afgezet tegen het financiële gevolg: Classificering kans 1. < of 1 keer per 10 jaar 2. 1 keer per 5-10 jaar 3. 1 keer per 2-5 jaar 4. 1 keer per 1-2 jaar 5. 1 keer per jaar of vaker
Aantal risico’s (geldgevolg tegen kans uitgezet) x > € 200.000 € 100.000 < x < € 200.000
1 2
2
2
2
4
€ 40.000 < x < € 100.000
2
2
3
6
2
€ 10.000 < x < € 40.000
5
1
7
7
2
x < € 10.000
12
12
15
12
12
Geen geldgevolgen
5
4
2
2
1
Kans 1
Kans 2
Kans 3
Kans 4
Kans 5
(10%) (30%) (50%) (70%) (90%)
In het volgende overzicht worden de tien risico’s gepresenteerd die de hoogste bijdrage hebben geleverd aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Hierbij geeft het invloed percentage de invloed van een risico op het totale risicoprofiel weer.
Risico's Begroting 2020 Jrr 2020
Jrr Begr 2019 2020
Invloed
Prog.
1
1
1
Precariobelasting niet kunnen innen (590)
90%
46,48%
AD
2
-
-
Onvoldoende rijksmiddelen voor (TONK) regeling tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (605)
90%
6,52%
5
Hoge nazorgkosten oude stortplaatsen (511)
50%
4,29%
1
4
2
5
Toepassing Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren, vrijwillige brandweer (596)
50%
3,81%
7
5
8
Achterstallig onderhoud gemeentelijke gebouwen als gevolg van beperkte budgetten (535)
70%
3,79%
6
3 Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Kans
6 7
3
8
7
2
9 10
Beperkt budget voor participatie (599)
90%
3,26%
5
Achterstallig onderhoud wegen, infrastructurele kunstwerken (128)
70%
2,52%
1
Een stijging van aantal bijstandsgerechtigden of toename aantal aanvragen bijzondere bijstand (49/565)
50%
2,45%
5
Onvoldoende rijksmiddelen om de beoogde transformatie binnen de jeugdhulp vorm te geven (530)
90%
2,17%
5
2,03%
Schadeclaim Attero (560)
90%
3
Bedrijfswaarde wordt maatstaf bij waardering WOZ-waarde (554)
70%
AD
4
Gemeente wordt eigenaar sporthal Dongemond (597)
50%
3
78
1
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Risico's Begroting 2020 Jrr 2020
Jrr Begr 2019 2020
Kans
Invloed
Prog.
6
Onvoldoende kunnen terugvorderen van BTW (over bepaalde dienstverlening) (569)
70%
3
7
Onvoldoende gelden bij verenigingen om nieuwbouw van sportcomplex te realiseren (568)
70%
3
8
School kan bouwplan niet tijdig realiseren ondanks de van de gemeente ontvangen beschikbare middelen (570)
70%
4
4
9
Algemene uitkering gemeentefonds valt lager uit dan begroot (528)
90%
AD
6
10
Geen volledige compensatie loon- en prijsstijgingen via de algemene uitkering (580)
70%
AD
5
Continuïteit Jeugdzorgaanbieder
90%
5
10
Onvoldoende rijksmiddelen voor WMO
70%
5
9
Begroting 2020
Jaarverslag 2019
Jaarverslag 2020
Totaal grote risico’s
€ 4.950.000
€ 3.740.000
€ 5.210.000
Overige risico’s
€ 2.781.505
€ 2.866.505
€ 2.834.504
Totaal alle risico’s
€ 7.731.505
€ 6.606.505
€ 8.044.504
Uit de tabel blijkt dat de mutatie van het maximale risico ten opzichte van de begroting 2020 € 313.000 hoger is. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door nieuwe risico, wijziging in risicobedragen en verwijderde (samengevoegde) risico’s. De risico’s met de meeste impact zijn: • Precariobelasting (560.000) • Nazorgkosten oude stortplaatsen (455.000) • Onvoldoende middelen (TONK) regeling tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (400.000) • Achterstallig onderhoud gemeentelijke gebouwen (250.000) • Budget Participatie tekort middelen re-integratie (200.000) • School kan bouwplan niet realiseren (-200.000) • Gemeente wordt eigenaar Sporthal (-300.000) • Geen volledig loon/prijs compensatie algemene uitkering (-200.000) • Achterstallig onderhoud wegen, infrastructurele kunstwerken (-400.000) • Bedrijfswaarde wordt maatstaf bij WOZ-waarde (-600.000) Voor de toelichting op de risico’s en beheersmaatregelen verwijzen we naar de toelichting in de programma’s (zie vorige tabel).
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente Geertruidenberg beschikt om niet-begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. Benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages Percentage
Bedrag
5%
€ 1.335.700
10%
€ 1.519.396
15%
€ 1.674.615
20%
€ 1.823.615
25%
€ 1.970.630
30%
€ 2.124.491
Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast, omdat het reserveren van het maximale bedrag ongewenst is € 8.044.504 zie voorgaande tabel). De risico’s zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. De resultaten van de risicosimulatie staan hiernaast weergegeven.
79
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing 35%
€ 2.278.738
40%
€ 2.434.769
45%
€ 2.593.881
50%
€ 2.752.422
55%
€ 2.907.788
60%
€ 3.067.315
65%
€ 3.226.014
70%
€ 3.386.200
75%
€ 3.544.636
80%
€ 3.704.495
85%
€ 3.867.008
90%
€ 4.041.362
95%
€ 4.262.439
De benodigde weerstandscapaciteit is ten opzichte van de begroting 2020 € 652.389 hoger. Naast hogere risico-inschatting ivm gevolgen Corona wordt dit hoofdzakelijk veroorzaakt door: - Benodigde weerstandscapaciteit m.b.t. nazorgkosten oude stortplaatsen (+) - Benodigde weerstandscapaciteit m.b.t. TONK (+) - Benodigde weerstandscapaciteit m.b.t. achterstallig onderhoud gemeentelijke gebouwen (+)
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand (in €)
Jaarrekening 31-12-2019
Begroting 01-01-2020
Jaarrekening 31-12-2020
Incidentele weerstandscapaciteit (in vermogen)
7.378.361
5.468.944
6.838.634
Vrij aanwendbare algemene reserve
6.843.686
4.959.973
6.229.721
Vrije algemene reserve
3.841.964
1.571.000
2.188.359
Weerstandsreserve
3.001.722
3.388.973
4.041.362
534.675
508.971
608.913
Structurele weerstandscapaciteit (in exploitatie)
0
953.275
0
Onvoorzien
0
45.000
0
Onbenutte belastingcapaciteit OZB
0
908.275
0
Onbenutte capaciteit afvalstoffenheffingen
-
0
-
7.378.361
6.422.219
6.838.634
Vrij aanwendbare bestemmingsreserve
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Gerealiseerde resultaat (programmabegroting)
Totale weerstandscapaciteit
Vrij aanwendbare algemene reserve Het huidige beleidskader met betrekking tot reserves en voorzieningen is neergelegd in de Financiële Verordening 2017. Om te voorkomen dat bij een calamiteit direct het bestaande beleid moet worden bijgesteld, is gekozen voor het vormen van een afzonderlijk weerstandsdeel in de algemene reserve. Deze reserve mag ook slechts in dit kader worden aangewend.
Vrij aanwendbare bestemmingsreserve Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. De bestemmingsreserves kunnen, zolang de raad de bestemming kan wijzigen, tot de weerstandscapaciteit worden gerekend. Voor sommige bestemmingsreserves zal een aanwending als weerstandscapaciteit echter aanzienlijke negatieve consequenties voor bestaande voorzieningen met zich meebrengen. Dit geldt voor reserves die zijn gevormd om de afschrijvingslasten of
80
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing kapitaalslasten van diverse voorzieningen te dekken zoals fort Lunet, gemeentehuis, containermanagement, vervangingen sporthal Dongemond en Informatisering en Automatisering. Tevens geldt dit voor de in het verleden gevormde reserves voor diverse risico’s zoals grondexploitatie, Pilot Bouwen Binnen Strakke Contouren en decentralisaties. Daarom worden bovengenoemde bestemmingsreserves niet meegerekend in de beschikbare weerstandscapaciteit. Voor de overige bestemmingsreserves geldt dat eventuele aanwending als weerstandscapaciteit geen of geringe negatieve consequenties voor bestaande voorzieningen met zich meebrengen. Een groot deel betreft restanten van in het verleden gevormde reserves.
Gerealiseerd resultaat volgend uit de programmabegroting Het BBV geeft aan dat het gerealiseerde resultaat volgend uit de programmabegroting ook tot het eigen vermogen behoort. Afhankelijk van de bestemming zal daarom ook dit resultaat kunnen worden meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. Bij de jaarrekening wordt het begrote resultaat alleen bij negatief resultaat meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen.
Onvoorzien De post onvoorzien wordt bij de begroting opgenomen om onvoorziene ontwikkelingen te kunnen afdekken. De budgettair opgenomen ruimte is € 45.000. In 2020 is deze post begroot na wijziging afgenomen tot € 0,00. Op de post onvoorzien vinden geen boekingen plaats en wordt in de jaarrekening niet meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen.
Onbenutte inkomstenbronnen De mate waarin van de onbenutte belastingcapaciteit gebruik wordt gemaakt, verschilt van gemeente tot gemeente en is mede afhankelijk van de politieke relevantie van de hoogte van het OZB-tarief. Als zich tegenvallers voordoen, zal de onbenutte belastingcapaciteit niet zonder slag of stoot worden ingezet, maar dit is wel één van de mogelijkheden. Bij de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit wordt aangesloten bij de drie belangrijkste inkomsten van de gemeente te weten: OZB, afvalstoffenheffing en rioolafvoerrecht, voor zover deze laatste twee niet maximaal mogelijk en/of kostendekkend blijken te zijn. Deze posten worden niet meegenomen bij de berekening van het weerstandsvermogen bij de jaarrekening. In de opsomming van posten voor de beschikbare weerstandscapaciteit zijn de voorzieningen niet genoemd. Voorzieningen vallen niet onder de weerstandscapaciteit, omdat deze zijn gevormd voor het afdekken van voorzienbare lasten in verband met verplichtingen en risico’s waarvan de omvang en/of het tijdstip van optreden per balansdatum min of meer onzeker is. Deze lasten hangen samen met de periode voorafgaand aan die datum.
2. Weerstandsvermogen
Op basis van de huidige gegevens in het risicomanagementsysteem berekenen we het weerstandsvermogen.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Het weerstandsvermogen is te definiëren als ‘het vermogen van de gemeente Geertruidenberg om niet-structurele financiële risico’s te kunnen opvangen teneinde haar taken te kunnen voortzetten’. Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, leggen we de relatie tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten geven we in onderstaande figuur weer.
81
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risico’s • Bedrijfsproces • Financieel • Imago / politiek • Informatie / strategie • Juridisch / aansprakelijkheid • Letsel / veiligheid • Materieel • Milieu • Personeel / Arbo • Product
Weerstandscapaciteit •V rij aanwendbare algemene reserve • Vrij aanwendbare bestemmingsreserve gerealiseerde resultaat (programmabegroting) • Onvoorzien •O nbenutte belastingcapaciteit OZB •O nbenutte capaciteit afvalstoffenheffingen
l
l Weerstandsvermogen
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kunnen we afzetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Voor 2019 is dit:
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit
=
€ 6.838.634 €
4.041.362
= 1,69
(Jaarverslag 2019: 2,46; Begroting 2020: 1,90) De daling van de ratio weerstandsvermogen ten opzichte van de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door: - D e stijging van de benodigde weerstandscapaciteit als gevolg van een gewijzigd risicoprofiel ten opzichte van het begroting 2020; - De stijging van de vrije algemene reserve door achterblijvende uitgaven ten laste van de algemene reserve. Gebaseerd op de hierna opgenomen tabel valt het weerstandsvermogen in klasse B. Dit duidt op een weerstandsvermogen dat voldoet aan de in het risicomanagementbeleid vastgestelde norm (waarderingscijfer B, ratio weerstandsvermogen tussen de 1,4 en 2,0).
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Weerstand velden Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
Uitstekend
B
1.4-2.0
Ruim voldoende
C
1.0-1.4
Voldoende
D
0.8-1.0
Matig
E
0.6-0.8
Onvoldoende
F
<0.6
Ruim onvoldoende
3. Kengetallen
Om de inzichtelijkheid in de financiële positie van de gemeente te vergemakkelijken voegen we aan deze paragraaf in de begroting en in het jaarverslag kengetallen toe. Kengetallen
Jaarverslag 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Netto schuldquote
44,57%
41,08%
51,80%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
40,79%
36,32%
47,88%
Solvabiliteitsratio
21,46%
13,43%
19,63%
Structurele exploitatieruimte
-0.07%
0,85%
-0,31%
Grondexploitatie
-0,92%
-1,51%
-2.32%
Belastingcapaciteit
104%
103%
103%
1 De normtabel is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement in samenwerking met de Universiteit Twente. Deze tabel biedt een waardering van de berekende ratio. 2 Gecorrigeerd cijfers obv begroting 2020
82
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. In de VNG-publicatie ‘Houdbare gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer een schuld lager is dan het begrotingstotaal (<100%) dit als voldoende kan worden beschouwd en boven de 130% als onvoldoende. De netto schuldquote van de gemeente Geertruidenberg is voldoende en maar geeft een stijgend verloop ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is neutraal.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier brengen we in beeld wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De netto schuldquote van de gemeente Geertruidenberg is voldoende en maar geeft een stijgend verloop ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is neutraal.
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat van baten en lasten. In de VNG-publicatie ‘Houdbare gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer een solvabiliteitsratio hoger is dan 30% dit als voldoende kan worden bestempeld en lager dan 20% als onvoldoende. De ratio is net onvoldoende en geeft een dalend verloop ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is negatief.
Kengetal grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de grond is van belang, omdat deze terugverdiend moet worden bij de verkoop. Boekwaarden worden afgezet tegen de totale baten. Er is geen norm voor deze ratio. Het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Geertruidenberg is gedaald ten opzichte van de jaarrekening 2019. De totale boekwaarde van de grondexploitatie wordt overschreden door de baten en is negatiever geworden. Dit is positief.
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het evenwicht van de begroting wordt er ook gekeken naar de structurele en incidentele lasten en baten. Voorbeeld van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten dan ook hoger zijn dan de structurele lasten is dan ook meer flexibel dan een begroting, waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Er is geen norm voor deze ratio. De structurele exploitatieruimte van de gemeente Geertruidenberg is voor de jaarrekening 2020 negatief, het geen betekent dat er geen “vrije” ruimte aanwezig is. Dit is een verslechtering ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is negatief.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Centrum voor Onderzoek voor de lagere overheden (Coelo) publiceert deze lasten jaarlijks. Bij de berekening van het kengetal worden de gemeentelijke woonlasten afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Er is geen norm voor deze ratio. De totale woonlasten van de gemeente Geertruidenberg zijn iets hoger dan het landelijk gemiddelde en geven een dalend verloop ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is positief.
Samenhang De kengetallen moeten in samenhang worden bezien. De kengetallen schuldquote liggen binnen de norm van de VNG maar stijgen na jaren van daling. Het kengetal van de solvabiliteit zit net onder de norm van de VNG en heeft een dalend verloop. De beoordeling van de structurele exploitatieruimte heeft vooral waarde in meerjarig vooruitblikkend perspectief. Hier is zichtbaar dat dit percentage is verslechterd. Het kengetal grondexploitatie is negatief maar dit is een positieve ontwikkeling. Op basis van de huidige cijfers kan geconcludeerd worden dat de positieve trend van 3 van de 6 kengetallen gekanteld is naar negatief ten opzichte van de jaarrekening 2019. Het kengetal grondexploitatie en belastingcapaciteit wijken hier in positieve zin vanaf. Het monitoren van de ontwikkeling van de kengetallen naar de toekomst blijft van belang.
83
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Zie ook de hierna volgende figuur (bron: Ministerie van Binnenlandse zaken en koninkrijk relaties)
84
Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf lichten wij de consequenties toe van het gekozen kwaliteitsniveau voor kapitaalgoederen binnen het beleidskader.
Algemene uitgangspunten De gemeente beheert ongeveer 310 hectare aan openbare ruimte. Onder deze openbare ruimte vallen: wegen, riolering, waterpartijen en openbaar groen. Verder rekenen wij alle virtuele objecten (niet zichtbaar zoals kadastrale grenzen) en reële objecten (zichtbaar, zoals een bouwwerk) onder, op en boven de grond als taak toe aan de openbare ruimte. Gebouwen behoren niet tot de openbare ruimte, maar worden wel als kapitaalgoed meegenomen. Hieronder geven we voor deze kapitaalgoederen een nadere beschrijving van de wijze van beheer en onderhoud. Het beleid voor het onderhoud van de kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in het overzicht kader stellende beleidsnota’s en beheerplannen.
Beheerplannen Wij werken zoveel mogelijk met beheerplannen. Deze plannen geven over meerdere jaren inzicht in onderhoudsmaatregelen en benodigde financiële middelen, om de functie van de beheerobjecten te kunnen waarborgen. De basis voor een beheerplan is o.a. het door de raad vastgestelde onderhoudsniveau. Het beheerplan en onderhoudsniveau van de beheerobjecten (kapitaalgoederen) is maatgevend voor de uitvoering van de werkzaamheden in het betreffende jaar. En uiteraard voor de (jaarlijkse) onderhoudslasten. In december 2017 is de Notitie Materiële vaste activa gepubliceerd. Vanaf het begrotingsjaar 2019 is de gehele notitie van kracht. De notitie behandelt de wijze van activeren, waarderen en afschrijven van activa en het onderhoud van kapitaalgoederen. Ook zijn aandachtspunten voor de financiële verordening opgenomen. Het BBV schrijft recente beheerplannen voor. Onder een recent beheerplan wordt verstaan: maximaal vijf jaar oud. Voor het verslagleggingsjaar 2020 mag het beheerplan derhalve niet ouder zijn dan 2015. Van deze vijf jaar kan door de raad alleen gemotiveerd afgeweken worden; Beleidsplan Wegbeheer Infrastructurele kunstwerken Openbare Verlichting Riolering Binnenhavens / Baggeren Gebouwen - Onderwijs gebouwen
1e jaar 2015 2019 2015 2017 2019 2019
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Het beheerplan wegen 2021-2025 en meerjarenprogramma wegenbeheer 2021-2022 zijn opgesteld. Het beheerplan en meerjarenprogramma wegenbeheer spelen in op de aangepaste regels van Provincie en worden begin 2021 ter besluitvorming aangeboden. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2021 verzoeken wij u daarom de looptijd en werkingsduur van het bestaande meerjaren onderhoudsplan wegen 2015 - 2019 te verlengen tot en met 1-3-2021. Bij het vaststellen van de begroting 2020 is besloten om de voorziening voor vervanging en onderhoud openbare verlichting op te heffen en het saldo over te hevelen naar de Vrije Algemene Reserve. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde exploitatie budgetten.
Beleids- en beheerkaders De landelijk geformuleerde normen en richtlijnen vormen het uitgangspunt voor de beleids- en beheerkaders. Deze wijze van werken geeft richting aan kwaliteitsniveaus en beheermethodieken en dient als referentie en toetssteen voor onze gemeentelijke normen en aanpak. De door de raad vastgestelde onderhoudsniveaus voor wegen, groen en onkruid op verharding:
85
Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen Onderdeel
Vastgesteld Onderhoudsniveau
Wegen
C
Groen
(Geen onderhoudsniveau’s)
Onkruid op verharding - centrumgebied
A
- woon- en buitengebied
B
Om beter in te kunnen spelen op de beleving en de wensen van de gebruiker van de openbare ruimte wordt momenteel gewerkt in wijkteams. De planningen zijn en worden gericht op het voorkomen van achterstallig onderhoud en schadeclaims. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Planningen De planningen zoals deze voortkomen uit de beheerplannen, zijn conceptplanningen. We beoordelen vooraf aan de uitvoering of de aanpak noodzakelijk is. De planningen zijn in die zin dan ook dynamische documenten. Ook speelt de integrale aanpak, participatie en vraaggericht werken een bepalende rol voor de jaarlijkse planning. Groenrenovaties en werken aan de openbare verlichting volgen meestal de straatwerkzaamheden. Deze volgen op hun beurt veelal de rioolwerkzaamheden. Ook om deze redenen kunnen we afwijken van de jaarschijfopgave uit de beheerplannen.
Integrale werkzaamheden Voor de uitvoering van beleids- en beheertaken geldt dat deze zoveel mogelijk integraal tot stand komen. Op deze wijze nemen we bij de aanpak van een weg zo nodig ook de riolering, de openbare verlichting, het groen en verkeersmaatregelen mee. Belangrijkste uitgevoerde integrale beheer- en additionele werken in 2020 bestaan uit: • Wingerstraat
Wegbeheer Het “wegenbeheerplan 2015-2019” dateert van 2014. In 2021 bieden we een geactualiseerd beheerplan 2021-2025 aan bij de raad, met een financiële doorkijk tot en met 2031. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Infrastructurele kunstwerken
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
In het kunstwerkenbeheerplan 2014-2018 hebben we de benodigde middelen voor 2019 aangegeven die in een voorziening zijn opgenomen. In 2019 is het beheerplan geactualiseerd voor de periode 2020-2024 met een financiële doorkijk t/m 2028. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Openbare Verlichting Het beheerplan openbare verlichting 2016-2020 dateert van 2015. In dit plan staat naast regulier onderhoud ook de vervanging. De vervangingsplannen worden jaarlijks op basis van inspecties van de technische staat uitgevoerd. Bij het vaststellen van de begroting 2020 is besloten om de voorziening voor vervanging en onderhoud openbare verlichting op te heffen en het saldo over te hevelen naar de Vrije Algemene Reserve. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde exploitatie budgetten.
86
Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen Riolering Het beheerplan riolering maakt onderdeel uit van het VGRP+ 2017-2022. In dit plan staat de meerjarenplanning voor zowel de exploitatie als de vervangingen en verbeteringen. Het beheerplan geeft een financiële doorkijk tot en met 2076. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Water Hieronder vallen watergangen, vestinggrachten en binnenhavens. Het Waterschap beheert en onderhoudt een gedeelte van de watergangen. Als gemeente beheren wij onze eigen wateren. Het beheer en onderhoud binnenhavens is ondergebracht bij infrastructurele kunstwerken, waarvan de baggerwerkzaamheden ten laste komen van de voorziening baggerwerkzaamheden. Het actuele baggerplan beslaat de periode 2019-2028. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Openbaar groen Er is geen actueel beheerplan beschikbaar. Wij werken met in bestekken vastgelegde jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden aan bomen, plantsoenen, gazons en dergelijke. De raad stelde hiervoor de kwaliteitsniveaus vast. De door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus worden geborgd binnen de daarvoor door de raad beschikbaar gestelde budgetten.
Gebouwenbeheer In 2019 stelde de raad het meerjarenonderhoudsplan 2020-2029 voor gemeentelijke gebouwen vast. Het plan beschrijft per gebouw het gewenste onderhoudsniveau vermeld. Een onderdeel van het vastgestelde plan betreft de verkoop van een aantal gemeentelijke panden.
Financieel kader In de onderstaande tabel treft u de jaarmutaties van de voorzieningen aan. Nr
RSV Omschrijving
501 Voorziening geprogrammerd onderhoud wegen
Toevoeging Onttrekking
838.393,40
-393.393,00
503 Voorziening achterstallig onderhoud wegen
0
504 Voorziening vervanging en onderhoud Openbare Verlichting
0
508 Voorziening infrastructurele werken
Vermindering
31-12-2020
0 253.403,89
191.596,51
838.393,00
0
0
838.393,00
0
0
0
0
278.594,65
100.000,00
0
97.955,00
280.639,65
509 Voorziening onderhoud gem.eigendommen
757.522,89
360.556,90
0 185.327,09
932.752,70
529 Voorziening onderhoud onderwijs gebouwen
0
0
0
0
0
533 Voorziening baggeren
272.864,48
0
0
7.500,00
265.364,48
544 Voorziening riolering
4.151.528,07
399.821,17
0
0
4.551.349,24
0 266.133,48
0
357.827,00
6.922.863,97 1.305.378,07 266.133,48 544.186,98
7.417.922,58
545 Voorziening afvalstoffenheffing Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Stand 1-1-2020
623.960,48
87
Paragraaf D - Financiering 1. Inleiding
In deze paragraaf maken we de financieringsfunctie transparant. We leggen de basis voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Het treasurystatuut (maart 2016) geeft de infrastructuur voor de inrichting van de financieringsfunctie, terwijl de uitwerking zijn weerslag vindt in de paragraaf financiering in de begroting. In de paragraaf bij de jaarstukken verstrekken we de verantwoordingsinformatie. De doelstellingen van de treasuryfunctie van de gemeente Geertruidenberg zijn: 1. H et verzekeren van een duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities, zodat te allen tijde in de behoefte aan financiële middelen kan worden voorzien teneinde de door de raad vastgestelde programma’s te kunnen uitvoeren; 2. H et beschermen van de gemeentelijke vermogenswaarden en de resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s en valutarisico’s; 3. H et optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (fido) respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut; 4. Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities. Met het opstellen van deze paragraaf zijn tevens die onderdelen benoemd die in de verordening ex.
212 GW en de artikelen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn opgenomen. Indeling: 1. Inleiding. 2. Risicobeheer. 3. Gemeentefinanciering. 4. Kasbeheer. 5. Administratieve organisatie. 6. Informatievoorziening.
2. Risicobeheer a. Renterisicobeheer
Berekening van de kasgeldlimiet
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
De kasgeldlimiet is een bedrag ter grootte van een percentage van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het begrotingsjaar. De gemiddelde netto-vlottende schuld mag deze limiet niet overschrijden. Dit betekent dat voor dit bedrag geen langlopende geldlening hoeft te worden aangetrokken. Kasgeldlimiet: Toegestane kasgeldlimiet: (Bedragen x € 1.000) Omvang begroting per 1 januari 2020 € 52.783 Kasgeldlimiet in % van de grondslag 8,5% Kasgeldlimiet in bedrag € 4.486 Bij drie achtereenvolgende overschrijdingen moeten wij de toezichthouder inlichten en aangeven hoe aan de kasgeldlimiet te zullen voldoen. In 2020 heeft geen overschrijding van de kasgeldlimiet plaatsgevonden. Realisatie 2019 (x € 1.000) Kwartaal 1: jan-mrt
2: apr-jun
3: jul-sep
4: okt-dec
Gem/Jaar
Gemiddelde vlottende schuld
3.937
3.556
1.037
3.071
2.900
Gemiddelde vlottende middelen
1.088
5.053
2.173
2.901
2.804
Gemiddeld saldo
-2.849
1.497
1.136
-170
-97
Toegestane kasgeldlimiet
5.223
5.223
5.223
5.223
5.223
Ruimte (+) / Overschrijding (-)
2.374
6.720
6.359
5.053
5.127
Toets kasgeldlimiet
88
Paragraaf D - Financiering Berekening van de renterisiconorm De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van het begrotingstotaal (totale lasten van de begroting) bij aanvang van het dienstjaar. Tegen dit bedrag zetten we het bedrag dat in het lopende jaar aan aflossingen moet worden betaald af, vermeerderd met het bedrag van de geldleningen waarvan de rente herzien mag/kan worden. Ook deze norm mag niet worden overschreden. Renterisiconorm en renterisico's van de vaste schuld per 01-01-2017 (x € 1.000)
2020
Renterisico op vaste schuld
Begroting
11a. Renteherziening op vaste schuld o/g
0
11b. Renteherziening op vaste schuld u/g
0
12. Netto renteherziening op vaste schuld (1a – 1b)
0
13a. Nieuw aangetrokken vaste schuld (o/g)
4.000
13b. Nieuw verstrekte lange leningen (u/g)
0
14. Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a – 3b)
4.000
15. Betaalde aflossingen
3.196
16. Herfinanciering (laagste van 4 en 5)
3.196
17. Renterisico op vaste schuld (2 + 6)
3.196
Renterisiconorm 18. Stand begrotingstotaal per 1 januari
52.783
19. Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage
20%
10. Renterisiconorm
10.556
Toets renterisiconorm 10. Renterisiconorm
10.556
17. Renterisico op vaste schuld
3.196
11. Ruimte(+) / Overschrijding(-) (10 – 7)
7.360
b. Debiteurenrisicobeheer De openstaande vorderingen worden periodiek belicht. Zodra daartoe aanleiding is brengen wij de dubieuze posten ten laste van de voorziening dubieuze debiteuren. Op 31 december 2020 bedraagt de voorziening dubieuze debiteuren algemene dienst en belastingen € 96.975. In 2020 is € 23.875 in de voorziening dubieuze debiteuren gestort en € 3.168 uit deze voorziening vrijgevallen.
Gemeente Geertruidenberg Jaarstukken 2020
Per 31 december 2020 bedraagt de voorziening dubieuze debiteuren uitkeringen sociale zaken € 749.840. In 2020 is voor dubieuze debiteuren van sociale zaken een bedrag van € 36.002 ten laste gebracht van deze voorziening en is € 244.653 gedoteerd aan de voorziening. De voorziening bedraagt daarmee 49% (2019 46%) van de vorderingen. De voorziening saneringskredieten is conform raadsbesluit maart 2020 opgeheven. De vorderingen als gevolg van Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ) bedragen € 300.087. Hiervoor bestaat een terugbetalingsverplichting aan het Rijk van 75% en is de overige 25% als vooruit ontvangen gepresenteerd. Deze posten zijn dus per saldo opgenomen voor nihil. Voorziening dubieuze debiteuren uitkeringen (x € 1.000)
31-12-2019
Debiteuren uitkeringen
31-12-2020 1.060
Vorderingen BBZ
1.526
124
300
Totaal vorderingen soza
1.184
1.826
Waardering vorderingen
-518
-776
Waardering vorderingen BBZ
-124
-300
Voorziening dubieuze debiteuren
542
750
c. Kredietrisicobeheer De kredietrisico’s worden beperkt door uitsluitend gelden uit te zetten bij kredietwaardige partijen. Op basis van het treasurystatuut zijn dit Nederlandse overheden en kredietwaardige partijen met minimaal A-rating van minstens 2 erkende ratingbureaus. 89
Paragraaf D - Financiering d. Intern liquiditeitsbeheer Periodiek wordt de liquiditeitsbegroting bijgesteld ten behoeve van het inzicht in het beheer van de dagelijkse saldi en het financieren c.q. uitzetten van middelen tot een periode van één jaar. Eventuele overschotten worden zo efficiënt mogelijk beheerd conform de regels van het treasurystatuut. Op deze manier wordt getracht de financieringskosten zo laag mogelijk te houden. Vanaf eind 2013 moeten overtollige middelen bij de schatkist worden belegd. De rentevergoeding is gebaseerd op het Eonia3 percentage (-/- 0,454% d.d. 4 januari 2020). Het totaalbedrag aan liquide middelen op 31 december 2020 bedraagt € 3.696.638 debet/negatief.