Bijlage 1 Omgevingseffectrapport Geertruidenberg definitief OER rev.01.docx

Het alternatief kan leiden tot een afname van autogebruik en daarmee een afname van CO2 uitstoot. Daarnaast zijn de centra multifunctioneel in gebruik met groen, ontmoetingsplaats en bestaande functies zoals winkels en horeca. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

7.1.2

Handhaven huidige situatie Beschrijving van het alternatief De huidige openbare ruimte in het centrum blijft behouden en er wordt niet ingezet op verbetering van OV-verbindingen en langzaam verkeer. Beoordeling Het handhaven van de huidige situatie leidt niet tot positieve of negatieve effecten. Dit is neutraal beoordeeld voor alle domeinen. Wel zijn er risico’s te benoemen voor de omgevingskwaliteit,

Blad 47 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

omdat kansen voor klimaatadaptatie niet benut kunnen worden. Door klimaatverandering kan dit bijvoorbeeld leiden tot hittestress en wateroverlast. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Levendigheid in de centra Toelichting De historische kern van Geertruidenberg is een parel aan de Donge. Zowel inwoners van de gemeente als bezoekers zoals recreanten en toeristen kunnen hiervan genieten. De ambitie bestaat om meer levendigheid te creëren op en rondom de Markt in Geertruidenberg. Dit betekent dat de horeca wordt versterkt en bedrijvigheid in het centrum wordt gesimuleerd. Dit kan echter botsen met de realiteit van strenge lokale regelgeving, zoals beperkingen op geluid. Welke keuze maakt de gemeente hierin? Bij het eerdere loslaten van geluidsnormen in de APV kwamen veel klachten en was het niet handhaafbaar, waardoor dit is teruggedraaid. Bewoners van het centrum wonen er vaak al lang. Dat centrum wordt steeds drukker. Meer functies in het centrum zorgt voor meer levendigheid, maar dit kan ook als drukte worden ervaren. Meer horeca kan ook zorgen voor meer overlast. Evenementen zijn daarin meer stuurbaar, bijvoorbeeld door een maximaal aantal evenementen te bepalen. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Meer levendigheid in de centra door meer ruimte te bieden aan evenementen en horeca; • Behoud van strenge lokale regelgeving. Referentiesituatie Het huidig beleid staat steeds meer toe dat het aantal activiteiten in het centrum van Geertruidenberg toeneemt.

Zo vinden uitbreidingen van bijzondere winkels plaats, wordt daghoreca gerealiseerd en wordt een evenementenprogramma opgesteld. Dit wordt toegestaan doordat een verbetering van de levendigheid in het centrum gewenst is. Het aanwezige cultureel erfgoed in het centrum speelt een belangrijke rol bij de levendigheid in Geertruidenberg. Zo is Geertruidenberg aangewezen als beschermd stadsgezicht en zijn er veel rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten in het centrum te vinden. Het huidig beleid ziet het cultureel erfgoed als vertrekpunt en inspiratiebron voor ruimtelijk plannen. De trend van toenemende levendigheid in de gemeente gaat gepaard met een toename van geluid. Het huidig beleid, met name de huidige Algemene Plaatselijke Verordening (APV), is gericht op het

Blad 48 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

beperken van geluidoverlast om een prettig woonklimaat te behouden. Wanneer dit huidige beleid wordt voortgezet blijven de mogelijkheden voor de functies in het centrum beperkt, waarmee ook een beperkte toename van de levendigheid bewerkstelligd wordt.

Figuur 7.1 Het cultureel erfgoed in het centrum van Geertruidenberg (bron: Rijksdienst voor het cultureel erfgoed)

7.2.1

Meer levendigheid in het centrum van Geertruidenberg Beschrijving van het alternatief In de centra wordt levendigheid gestimuleerd door meer evenementen te organiseren en ruimte te bieden aan bedrijvigheid, bijvoorbeeld door middel van ruimere openingstijden van de horeca. Beoordeling Meer levendigheid in het centrum van Geertruidenberg trekt nieuwe bedrijvigheid aan. Dit leidt op twee manieren tot meer geluidhinder. Ten eerste ontstaat geluidhinder van de bedrijvigheid zelf, bijvoorbeeld door geluiden van terrassen of evenementen die georganiseerd worden. Ten tweede trekt de bedrijvigheid verkeer aan. Zo ontstaat er een toename van wegverkeerslawaai. Deze toename van geluid kan leiden tot gezondheidseffecten zoals stress of slapeloosheid. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom beoordeeld als negatief. Echter vinden geluidbelasting en verkeersbewegingen nu ook plaats, waardoor de beoordeling negatief is en niet zeer negatief. Een levendig centrum biedt positieve effecten voor de leefbaarheid. Levendigheid biedt een robuustere basis voor stedelijke voorzieningen in het centrum van Geertruidenberg. Dit is gunstig voor de werkgelegenheid en economie. Voor de domeinen omgevingskwaliteit en duurzaamheid zijn geen effecten te benoemen.

Blad 49 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

7.2.2 Strenge lokale regelgeving in het centrum van Geertruidenberg, bijvoorbeeld rondom hinder door geluid Beschrijving van het alternatief Het behouden van (strenge) regelgeving met betrekking tot geluid in het centrum van Geertruidenberg is gelijk aan het behouden van de huidige situatie. Beoordeling De leefbaarheid blijft met dit alternatief onveranderd, evenals de gezondheidseffecten die hiermee gepaard kunnen gaan. Wel zijn er risico’s voor de leefbaarheid te benoemen. Een strenge regelgeving kan bedrijven doen vertrekken uit het centrum doordat beperkingen worden opgelegd aan hun activiteiten. Als de regelgeving leidt tot vertrekkende bedrijvigheid zijn negatieve effecten voor het domein leefbaarheid te benoemen, omdat de werkgelegenheid hierdoor afneemt. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

8

Kernen Energieopwekking in de kernen Toelichting Gemeente Geertruidenberg heeft doelstellingen op het gebied van duurzame energie (opwekking) en maakt afspraken in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES). Naast het buitengebied liggen er ook in de kernen kansen voor duurzame energieopwekking. Welke mogelijkheden voor energieopwekking staat de gemeente toe in de kernen?

Blad 50 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Geen ruimte voor nieuwe energie in de kernen; • Meer ruimte voor nieuwe energie in de kernen. Referentiesituatie In de huidige situatie vindt energieopwekking in de gemeente Geertruidenberg voornamelijk plaats door middel van de Amercentrale. Naar verwachting wordt het in Amergebied meer ruimte geboden aan de opwekking van duurzame energie. Naast de potentie van zonnepalen op daken van particulieren is er op het bedrijventerrein Dombosch veel ruimte op (grote) daken voor zonnepanelen. Het historisch centrum van Geertruidenberg is minder geschikt voor de opwekking van duurzame energie vanwege de vele cultuurhistorische waarden in het beschermde stadsgezicht. In de gemeente is een warmtenet aanwezig. Hiermee wordt warmte vanuit de Amercentrale naar woongebieden gebracht. De gemeente onderzoekt of dit warmtenet uitgebreid kan worden. Een van de speerpunten van het huidig beleid is het behouden van energie als beeldmerk voor de gemeente. Het doel is om energieverbruik af laten nemen en op termijn een energieneutrale samenleving te vormen. Voor het thema geldt voor 2022 een doelstelling van 21% duurzame energie ten opzichte van het energieverbruik op dat moment, nadat een energiebesparing van 5% gerealiseerd is. Uit de RES is de opgave voor Geertruidenberg 24 hectare zon.

8.1.1

Geen ruimte voor nieuwe energie in de kernen Beschrijving van het alternatief Op dit moment wordt weinig ruimte geboden aan nieuwe energie in de kernen. Zonnepanelen op daken zijn wel mogelijk. De huidige situatie blijft met dit alternatief behouden. Beoordeling Geen ruimte bieden voor nieuwe energie in de kernen blijft de huidige situatie in de kernen naar verwachting gehandhaafd. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 51 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Door energieopwekking niet in de bestaande kernen te laten plaatsvinden is er elders ruimte nodig om deze opgave in te vullen. Deze keuze dient in samenhang gemaakt te worden met het wel of niet toestaan van flexibel gebruik van het buitengebied (paragraaf 4.1) en de keuzes met betrekking tot potentiële zonnevelden zoals de Heulweg (paragraaf 5.3) en het Amergebied (paragraaf 6.1). Als energieopwekking niet in de kernen wordt toegestaan, dient wel de keuze gemaakt te worden waarmee energieopwekking op andere locaties mogelijk wordt. Anders wordt de energieopgave niet behaald. De samenhang tussen de verschillende keuzes is toegelicht in hoofdstuk 10.

8.1.2

Meer ruimte voor nieuwe energie in de kernen Beschrijving van het alternatief Met dit alternatief wordt ruimte geboden aan kleinschalige energieopwekking in kernen, zoals zonnepanelen op daken en kleine windmolens. Beoordeling De opwekking van duurzame energie levert geen gezondheids- of veiligheidsrisico’s op waardoor dit domein neutraal is beoordeeld. Effecten op de omgevingskwaliteit zijn afhankelijk van hoe deze nieuwe energie in de kernen ingepast wordt. Als deze nieuwe energie een plek krijgt in de woongebieden, dan is de vraag in hoeverre mensen hier hinder van ondervinden (bijvoorbeeld visueel, of tijdens de aanleg ervan). Zonnepanelen in het historische centrum van Geertruidenberg kunnen een negatief effect hebben op de omgevingskwaliteit ter plaatse doordat de kwaliteit en zichtbaarheid van cultureel erfgoed kan worden beperkt. Het potentiële effect op omgevingskwaliteit is daarom licht negatief beoordeeld. Negatieve effecten op woongebieden of cultuurhistorische waarden kunnen beperkt worden door duurzame energieopwekking plaats te laten vinden op het bestaande bedrijventerrein in Raamsdonksveer (Dombosch 1). Hier zijn geen woningen of cultuurhistorische elementen aanwezig waardoor relatief weinig overlast van de opwekking kan worden ervaren. Daarnaast heeft de opwekking van duurzame energie geen impact op bereikbaarheid of werkgelegenheid.

De leefbaarheid is daardoor ook neutraal beoordeeld. Meer ruimte voor nieuwe energie in de kernen levert een bijdrage aan de opgave voor de gemeente Geertruidenberg om meer duurzame energie op te wekken. Deze effecten op duurzaamheid zijn positief beoordeeld. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 52 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Groen in de kernen Toelichting In de komende jaren moeten er in de gemeente Geertruidenberg nieuwe woningen worden bijgebouwd om aan de vraag te voldoen. Uitbreiding door nieuwe woonwijken gaat ten koste van het buitengebied. Daarom wordt voorkeur gegeven aan inbreiding. Dit botst echter met het speerpunt om voldoende groen en een gezonde omgeving te behouden en versterken voor de inwoners. Groen is belangrijk, zowel voor de gezonde leefomgeving als voor het reduceren van hittestress en bijdrage aan klimaatadaptatie. Anderzijds kunnen er knelpunten ontstaan tussen groen (hoge bomen) en duurzame energieopwekking (zonnepanelen op dak) vanwege schaduw. Dit kan opgelost worden door bijvoorbeeld hetzelfde areaal groen terug laten komen via gevel of dak. Ook kan de gemeente natuurinclusief bouwen meer verplicht stellen. Op dit moment wordt de norm voor de hoeveelheid groen bij nieuwe woonwijken telkens vastgesteld. Bij bestaande wijken is hier nauwelijks sturing op, maar bij inbreidingslocaties kunnen hier nog eisen gesteld worden. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Voldoende groen in de kernen; • Inbreiding van woningbouw. Referentiesituatie Het groenpercentage per wijk verschilt sterk binnen de gemeente (zie Figuur 8.1). Het buitengebied en de kern Raamsdonk zijn erg groen. Daarentegen ligt het groenpercentage in de kernen Raamsdonksveer en Geertruidenberg een stuk lager.

In het huidig beleid is het maken van ruimte voor sport en bewegen, zoals groenvoorzieningen, een van de speerpunten. Er wordt ingezet op het ontwikkelen van groene zones die door de gehele gemeente lopen. Dit moet bijdragen aan een gezonde leefomgeving. De groenvoorzieningen worden behouden en waar nodig vindt een verbetering van de kwaliteit en onderhoud van de groenvoorzieningen plaats. Met het oog op klimaatverandering is een toename van groen nodig. Het vergroenen van de woonomgeving draagt op twee manieren bij aan klimaatadaptatie. Ten eerste wordt door klimaatverandering vaker hevige regenval verwacht. Het hemelwater kan in groene gebieden beter infiltreren in de grond dan in versteende gebieden. Door groen toe te voegen aan de woonomgeving kan wateroverlast voorkomen worden. De tweede manier waarop groen bijdraagt aan klimaatadaptatie heeft te maken met hittestress. Door klimaatverandering worden vaker

Blad 53 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

perioden met hogere temperaturen verwacht. Zonlicht wordt geabsorbeerd door de in de in de stad aanwezige donkere materialen en relatief lage windsnelheden. Dit wordt ook wel het hitteeiland effect genoemd (zie Figuur 8.2). Deze verhoogde temperaturen kunnen leiden tot hittestress. Dit gaat gepaard met gezondheidsklachten zoals benauwdheid of slapeloosheid. Groenstructuren hebben juist een verkoelend effect, waardoor deze gezondheidsklachten voorkomen of beperkt kunnen worden. Het voortzetten van het huidige beleid, waarmee inzet wordt op het ontwikkelen van groene zones, is van belang om gezondheidsklachten en wateroverlast te voorkomen.

Blad 54 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 8.1 Percentage groen per buurt in de gemeente Geertruidenberg (bron: Atlas Natuurlijk Kapitaal)

Figuur 8.2 Stedelijk hitte-eiland effect (bron: Atlas Natuurlijk Kapitaal)

Blad 55 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

8.2.1

Voldoende groen in de kernen Beschrijving van het alternatief In de kernen wordt meer ruimte gezocht voor groen. Deze vergroening van de kernen hoeft niet ten koste te gaan van de ruimte voor nieuwe woningen. Inbreiding is alleen mogelijk indien er voldoende groen gerealiseerd en/of gecompenseerd wordt. Beoordeling In de gemeente zijn enkele buurten met een groenpercentage van minder dan 20%. Door te sturen op vergroening van zowel bestaande wijken als nieuwbouwwijken kan dit percentage worden verhoogd. Meer groen in de openbare ruimte levert positieve gezondheidseffecten op. Enerzijds heeft groen een verkoelend effect waardoor gezondheidsklachten door hittestress worden voorkomen. Anderzijds nodigt een groene omgeving uit tot verblijven en bewegen waardoor een gezonde levensstijl wordt gestimuleerd. Het domein gezondheid en veiligheid is dan ook beoordeeld als positief tot zeer positief. Er dient voldoende ruimte gevonden te worden voor deze vergroening binnen bestaand bebouwd gebied om de positieve effecten te maximaliseren. Daarnaast is ook de omgevingskwaliteit positief tot zeer positief beoordeeld. De positieve effecten hebben betrekking op klimaatadaptatie (minder hittestress en meer opvang van hemelwater in de bodem) en biodiversiteit (het leefgebied van soorten neemt toe).

Ook hierbij geldt dat er wel voldoende ruimte gevonden moet worden voor deze vergroening om de effecten te maximaliseren. Meer groen in de kernen heeft geen effect op de domeinen leefbaarheid en duurzaamheid. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

8.2.2

Inbreiding woningbouw Beschrijving van het alternatief De beschikbare ruimte binnen de bebouwde gebieden wordt gebruikt voor woningbouw. Hierbij vindt geen realisatie of compensatie van groen plaats. Beoordeling Er kan invulling gegeven worden aan inbreiding door plaatsen waar op dit moment groenstructuren aanwezig zijn aan te wijzen voor woningbouw. Dit betekent een afname van groen

Blad 56 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

in de kernen en een toename van de woningdichtheid. Een vermindering van groen in de kernen heeft negatieve effecten op gezondheid, omdat hiermee hittestress ontstaat of verergerd. Daarnaast biedt een omgeving met relatief weinig groen niet uit tot bewegen en ontmoeten. De effecten zijn beperkt omdat de hoeveelheid groen ten opzichte van de huidige situatie niet wezenlijk zal veranderen. Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. Er zijn ook negatieve effecten op de omgevingskwaliteit te benoemen. Er ontstaat een minder aantrekkelijke leefomgeving, er is minder ruimte voor biodiversiteit en er kunnen negatieve effecten ontstaan met betrekking tot klimaatadaptatie. Zo kan regenwater in een verharde omgeving bijvoorbeeld minder goed in de bodem infiltreren. De effecten zijn beperkt omdat de hoeveelheid groen ten opzichte van de huidige situatie niet wezenlijk zal veranderen. Dit levert een licht negatieve beoordeling op voor het domein omgevingskwaliteit. De invulling van de woningbouwopgave door middel van inbreiding is positief tot zeer positief voor de woningbehoefte. Het voordeel van extra woningen in de kernen ten opzichte van uitbreiding van het bestaand bebouwd gebied is de nabijheid van voorzieningen.

Door middel van inbreiding neemt het aanbod van woningen toe voor mensen die minder goed ter been zijn (bijvoorbeeld ouderen) en die graag dichtbij voorzieningen willen wonen. Echter kan hierdoor wel druk ontstaan op de huidige voorzieningen doordat veel mensen er gebruik van maken. Tot slot is het domein duurzaamheid neutraal beoordeeld. Wel kan inbreiding mogelijk leiden voor efficiënter ruimtegebruik, bijvoorbeeld als er op een locatie voor bestaande woningen meer woningen mogelijk worden gemaakt. Hiermee blijft het bestaand groen in de kernen behouden. De effecten die optreden zijn daarom afhankelijk vorm/invulling van de inbreiding. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

9

Gemeente Geertruidenberg als geheel

Blad 57 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Een gezonde leefomgeving Toelichting Gemeente Geertruidenberg heeft een unieke ligging langs een groot verkeersknooppunt (knooppunt Hooipolder) en staat bovendien in verbinding met het water. Dit is gunstig voor de bereikbaarheid van de gemeente. Daartegenover staat dat een gezonde leefomgeving onder druk staat, ingeklemd tussen snelwegen en met de Amercentrale om de hoek. Welke keuzes worden gemaakt om te zorgen dat inwoners ook schone lucht, schoon water en een schone bodem hebben? Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Behoud van de huidige situatie met betrekking tot milieu; • Inzetten op een gezonde leefomgeving. Referentiesituatie De landelijke milieunormeringen zijn overgenomen in het beleid van de gemeente Geertruidenberg. Overschrijdingen van bijvoorbeeld geluid of fijnstof zijn situationeel mogelijk. Daarnaast is een van de speerpunten van het beleid om de gemeente gezonder te maken. De mate waarin de leefomgeving gezond is wordt voornamelijk bepaald door de A27, A59 en verschillende bedrijventerreinen. Verkeer is de voornaamste bron van de luchtverontreinigende stof stikstofdioxide (NO2). Op Figuur 9.1 is te zien dat voornamelijk het gebied langs de A27 en A59 te maken heeft met relatief hoge concentraties NO2. De gebieden rond de snelwegen hebben te maken met een concentratie die tegen de wettelijke norm van 40 µg/m3 aan ligt.

Het verkeer heeft minder impact op de concentratie fijnstof (PM10). Op Figuur 9.2 is de ligging van de Amercentrale duidelijk te zien op de locatie met de hoogste concentratie fijnstof. De wettelijke norm voor fijnstof (PM10) is 40 µg/m3. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen kunnen luchtwegklachten, en hart- en vaatziekten veroorzaken. Vooral kinderen, ouderen en mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten lopen meer risico op het krijgen van gezondheidsklachten door luchtverontreiniging. Een betere luchtkwaliteit levert gezondheidswinst op, ook als de concentraties luchtvervuilende stoffen onder de landelijke norm liggen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft daarom advieswaarden voor de concentraties luchtverontreinigende stoffen aangegeven. De WHO-advieswaarde voor fijnstof is 20 µg/m3.

Blad 58 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 9.1 Gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide (NO2) in 2017 (bron: RIVM)

Figuur 9.2 Gemiddelde jaarconcentratie fijnstof (PM10) in 2017 (bron: RIVM)

Het verkeer en de bedrijvigheid in de gemeente hebben niet alleen impact op de concentratie van luchtverontreinigende stoffen, maar ook op de geluidbelasting. Op Figuur 9.3 is een indicatieve kaart weergegeven voor het wegverkeerslawaai. Hierop is te zien dat de geluidbelasting met name hoog is langs de A27, A59 en routes van/naar deze snelwegen. Tot slot heeft de gemeente ook te maken met industrielawaai van bijvoorbeeld de Amercentrale en andere bedrijventerreinen in de gemeente.

Blad 59 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 9.3 Indicatieve kaart geluid wegverkeer in 2016 (bron: RIVM)

Een van de speerpunten van het gemeentelijk beleid is het creëren van een gezonde leefomgeving. Het huidig beleid houdt vast aan de wettelijke normen en bijvoorbeeld niet aan de WHOadvieswaarden. Nederland heeft te maken met een steeds groeiend aantal verkeersbewegingen. Hierdoor zal de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en geluidbelasting kunnen toenemen. Daar staat tegenover dat technologische ontwikkelingen ervoor zorgen dat vervoer stiller en schoner kan worden. Zonder nadere inzet op het voorkomen van milieuoverlast zal de leefomgeving niet of nauwelijks gezonder worden.

9.1.1

Behoud van huidige bereikbaarheid Beschrijving van het alternatief Dit alternatief staat gelijk aan het behoud van de huidige situatie waarbij niet nadrukkelijk ingezet wordt op het verbeteren van de milieugezondheidskwaliteit. Beoordeling Het domein gezondheid en veiligheid is licht negatief beoordeeld. Door de beoogde verbreding van de A27 kan de milieudruk toenemen, bijvoorbeeld door een toename van geluid of luchtverontreinigende stoffen. Deze milieudruk brengt gezondheidsrisico’s met zich mee voor de bewoners van woningen langs deze A27. Maar dit is geen grote verandering ten opzichte van situatie nu. Wel zijn er positieve effecten te benoemen voor de leefbaarheid. De bereikbaarheid van de gemeente is gunstig voor het vestigingsklimaat, waarmee positieve effecten op de economie en werkgelegenheid kunnen optreden.

Blad 60 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

De overige domeinen zijn neutraal beoordeeld. De volledige beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

9.1.2

Inzetten op een gezonde leefomgeving Beschrijving van het alternatief Dit alternatief is gericht op het verminderen van emissies van geluid en luchtverontreinigende stoffen om zo een gezondere leefomgeving te creëren. Beoordeling De gezonde leefomgeving in Geertruidenberg staat onder druk door milieubelastende activiteiten, zoals het wegverkeer op de snelwegen en de Amercentrale. De vraag is welke maatregelen de gemeente wilt nemen om de gezondheidssituatie te verbeteren. De gemeente heeft beperkte mogelijkheden om de luchtverontreiniging bij de bron, zoals de snelwegen en de Amercentrale, terug te dringen. Inzetten op een gezondere leefomgeving kan wel door het treffen van meer lokale maatregelen. Maatregelen waar aan gedacht kan worden zijn: geluidsschermen langs de snelwegen, stil asfalt op gemeentelijke wegen, het vergroten van het groenoppervlak, stimulering schoon vervoer en uitbreiding recreatiemogelijkheden. Deze maatregelen leiden tot positieve effecten op het domein gezondheid en veiligheid. Dit is meegewogen in de beoordeling. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 61 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Ruimte voor evenementen Toelichting Evenementen zijn belangrijk voor de aantrekkelijkheid van Geertruidenberg als gemeente. Evenementen dragen bij aan het karakter van de gemeente, maar kunnen ook zorgen voor overlast bij inwoners en daarmee hun woongenot verminderen. De vorm van het evenement is daarbij van invloed. De juiste evenementen moeten op de juiste plek plaatsvinden. Hoe gaat de gemeente hiermee om? Wordt bijvoorbeeld een limiet per kern of locatie bepaald? Met een maximaal aantal evenementen kan daarop gehandhaafd worden en dan weet men ook waar men aan toe is. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Ruimte voor evenementen in de gehele gemeente; • Handhaven van de huidige situatie. Referentiesituatie Het huidig beleid van de gemeente Geertruidenberg staat steeds meer evenementen toe. Niet alleen in het centrum, maar in de gehele gemeente. Op dit moment bestaat er een evenementenpilot “Meer evenementen op de Markt van Geertruidenberg”, waarmee meer mogelijkheden voor evenementen worden geboden. Daarnaast wordt nieuw beleid rondom evenementen voorbereid. Er is beleidsmatig steeds meer focus op het bevorderen van de levendigheid, onder andere met evenementen. Daarbij speelt het cultureel erfgoed een belangrijke rol. Het huidig beleid ziet het cultureel erfgoed als vertrekpunt en inspiratiebron voor ruimtelijk plannen.

De evenementen kunnen echter ook tot overlast zorgen, bijvoorbeeld in de vorm van geluid. Daarom bestaan er op dit moment, op basis van de APV, beperkingen voor het aantal evenementen en de duur van evenementen. De APV waarborgt een prettig woonklimaat, maar kan ook een belemmering zorgen in het kader van levendigheid.

9.2.1

Meer ruimte voor evenementen Beschrijving van het alternatief Dit alternatief geeft meer ruimte voor evenementen in de gemeente. Dit betekent dat evenementen vaker georganiseerd worden en langer kunnen duren. Beoordeling Evenementen zorgen enerzijds voor positieve effecten voor het menselijk welzijn. Ze zorgen voor ontmoeting en ontspanning en dragen daarmee bij aan de mentale gezondheid. Evenementen zorgen voor tijdelijke overlast, met name door geluid. Met name evenementen in de avonden kunnen voor overlast zorgen, omdat dit tot slapeloosheid kan leiden bij omwonenden. De informatievoorziening (waar, hoe vaak) is een belangrijke factor voor de mate van overlast die bewoners kunnen ervaren van evenementen. Met goede informatievoorzieningen kunnen de negatieve effecten voor het domein gezondheid en veiligheid worden beperkt, wat leidt tot een licht negatieve beoordeling.

Blad 62 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Daar staat tegenover dat evenementen zorgen voor meer levendigheid en mogelijkheden voor ontmoetingen. Dit is gunstig voor de economische dynamiek. Wel kunnen er bij deze evenementen knelpunten ontstaan met betrekking tot verkeer en parkeren. Deze knelpunten zijn echter incidenteel. Al met al leidt dit tot een positieve beoordeling op het domein leefbaarheid. De overige domeinen zijn neutraal beoordeeld. De volledige beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

9.2.2

Aantrekkelijke leefomgeving door geen extra ruimte te bieden voor evenementen Beschrijving van het alternatief In dit alternatief wordt er geen extra ruimte geboden aan evenementen. Dit staat gelijk aan de huidige situatie. Beoordeling Als het aantal evenementen gelijk blijft zoals het nu is, dan zijn voor alle domeinen geen effecten te benoemen. De huidige situatie blijft immers behouden. De domeinen zijn derhalve neutraal beoordeeld. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

10

De keuzes De botsproeven in de voorgaande hoofdstukken zijn met de beoordeling op de vier domeinen voorgelegd aan de gemeenteraad van Geertruidenberg op 22 juni 2020. In de volgende paragraaf

Blad 63 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

wordt een overzicht gegeven van de door de gemeenteraad gemaakte keuzes. De keuzes zullen uiteindelijk verwerkt worden in de omgevingsvisie. In dit hoofdstuk wordt onderzocht of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven voor de gemeente. Daarnaast wordt ook onderzocht of de keuzes in samenhang met elkaar zijn.

De gemaakte keuzes De gemeenteraad van Geertruidenberg heeft keuzes gemaakt over hoe omgegaan wordt met de opgaven in de gemeente. Hieronder is een overzicht gegeven van de gemaakte keuze per botsproef. Daarnaast is beschreven op basis van welke factoren of afwegingen de keuze tot stand is gekomen.

10.1.1

10.1.2

Buitengebied Nr.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

1

Er is gekozen voor meer flexibiliteit in het buitengebied. In het buitengebied worden nieuwe functies in beperkte mate toegevoegd. Zo wordt er, op uitzondering van enkele aangewezen voorkeurslocaties, geen ruimte geboden voor zonnevelden in het buitengebied. Vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB) is wel geschikt voor nieuwe functies, zoals een woonbestemming. Dit betreffen ontwikkelingen op bestaande erven.

De inbreng uit het participatieproces, waaruit blijkt dat meer flexibiliteit in het buitengebied gewenst is, én de positieve impact op de omgeving (gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit) waren doorslaggevend voor deze keuze.

2

Er zijn enkele voorkeurslocaties aangewezen voor zonne-energie. Op de eerste plaats wordt ruimte gezocht in het Amergebied, daarna op de landerijen RWE. Als daar geen zonne-energie gerealiseerd kan worden, wordt gekeken naar aansluiting op het geplande zonnepark van gemeente de Oosterhout.

De uitkomsten van het participatieproces en het huidig beleid zijn leidend geweest voor deze keuze. Er zijn zoekgebieden aangewezen om de impact op de omgevingskwaliteit te minimaliseren. Daarbij zijn grote delen van het buitengebied uitgesloten als zoekgebied (zie ook paragraaf 10.3).

Bedrijventerreinen Nr.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

Blad 64 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

3

Bedrijven krijgen meer ruimte om duurzaamheidsmaatregelen te nemen in hun eigen bedrijf en op eigen terrein, maar hierbij wordt niet onbeperkt ruimte geboden. De duurzaamheidsinitiatieven moeten ruimtelijk/landschappelijk inpasbaar zijn om overlast te voorkomen.

4

De gemeente Geertruidenberg investeert in een Deze keuze is gemaakt op basis van goede bereikbaarheid van haar zowel participatie als bedrijventerreinen met OV, fiets en te voet. impactbeoordeling. Vanuit de Daarbij blijft ook goede bereikbaarheid voor auto VisieCafés werd duidelijk dat en vrachtverkeer geborgd. Nieuwe OV- bereikbaarheid van groot belang is voor voorzieningen moeten wel rendabel zijn. Voor inwoners. Daarbij vinden deelnemers dat het bedrijventerrein Dombosch wordt wandelen en fietsen bijvoorbeeld verwacht dat nieuwe OVaantrekkelijker moet voorzieningen niet rendabel zijn voor het aantal worden en zien ze passagiers dat ervan gebruik zal maken. Hier zijn verbetermogelijkheden voor OVcombinaties van vervoerswijzen mogelijk, verbindingen. De keuze om fiets, OV en bijvoorbeeld het realiseren van een te voet aantrekkelijker te maken heeft OVfietssysteem. bovendien een positieve impact op gezondheid en veiligheid, en leefbaarheid.

5

De Heulweg blijft zo lang mogelijk behouden als groene agrarische zone. Wel blijft de mogelijkheid open om de locatie in te zetten voor de opwekking van duurzame energie indien dit gecombineerd wordt met groen. Er wordt ruimte geboden aan één of twee bedrijven om uit te breiden. Voor deze uitbreidingen moeten randvoorwaarden opgenomen worden in het omgevingsplan.

Blad 65 van 84

Deze keuze komt voort uit het participatieproces en de impactbeoordeling. Uit de participatie bleek dat een goed werk- en ondernemersklimaat belangrijk wordt gevonden. Daarbij is meer aandacht voor duurzaam ondernemen gewenst. Een gelijk speelveld en handhaving van regels is essentieel. Grotere bedrijven hebben een grotere rol in maatschappelijk verantwoord ondernemen. De keuze om bedrijven hiervoor meer ruimte te geven heeft bovendien een positieve impact op gezondheid en veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid.

Er is tijdens de participatie niet over deze specifieke locatie gesproken. Deze keuze is daarom gemaakt op basis van de impactbeoordeling.

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

10.1.3

6

De locatie Omschoorweg blijft aangemerkt als ontwikkellocatie voor woningbouw. De verantwoordelijkheid voor het creëren van een gezonde leefomgeving wordt bij de ontwikkelaar gelegd.

Deze keuze is gemaakt op basis van de impactbeoordeling en in relatie tot andere keuzes (zoals de ambitie om gezondheid verder dan de wettelijke normen te verbeteren). Er is tijdens de participatie niet over deze specifieke locatie gesproken.

7

De Rivierkade wordt (deels) getransformeerd naar een aantrekkelijk gebied voor recreatie met meer groen, waarbij de watergebonden bedrijvigheid behouden blijft. Indien er ruimte beschikbaar komt aan de Rivierkade pakt de gemeente deze kans om de transformatie van het gebied in gang te zetten. Een deel van de Rivierkade valt al onder het Programma Donge Oevers2.

Uit het participatieproces is gebleken dat de wens bestaat om het historisch centrum van Geertruidenberg beter te verbinden met het water. De positieve impact op de omgeving (gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit en leefbaarheid heeft ook bijgedragen aan deze keuze.

Amergebied

10.1.4

Nr.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

8

Voor het Amergebied is gekozen voor het scenario vervlechting. Dit betekent dat ingezet wordt op maximale kleinschaligheid en gemengde milieus. Het Amergebied ontwikkelt zich op de lang termijn tot een veelzijdig landschap van recreatieve routes, nieuwe natuurontwikkelingen en diverse technieken voor opwekking van hernieuwbare energie. Het ademt innovatie en duurzaamheid en wordt toegankelijk voor eenieder.

Opbrengsten uit de participatie kwamen in alle drie de alternatieven terug (nieuwe duurzame invulling van het Amergebied en de Amercentrale als historisch object behouden). Doorslaggevend voor de keuze was enerzijds de impactbeoordeling, en anderzijds de rol van het gebied in samenhang met de rest van de gemeente.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

Centra Nr.

2 Het Programma Donge Oevers richt zich op de toeristische, recreatieve, cultuurhistorische en economische

herontwikkeling van diverse locaties langs de oevers van de Donge. Het programma Donge Oevers gaat over zes locaties: Rivierkade, Achter de Hoeven, Oude Haven, Slikpolder, Timmersteekade en Fort Lunet.

Blad 66 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

10.1.5

10.1.6

9

Voetgangers en fietsers worden nog beter gefaciliteerd in het centrum van Geertruidenberg en Raamsdonksveer. Raamsdonksveer behoudt als voorzieningen centrum een goede bereikbaarheid voor de auto. Deze bereikbaarheid voor de auto is minder van belang voor het historisch centrum van Geertruidenberg.

De keuze is tot stand gekomen door het participatieproces (wens voor meer ruimte voor OV, fiets en voetganger en lagere parkeernormen) én de positieve impact op gezondheid, veiligheid en duurzaamheid.

10

Er wordt werk gemaakt van de ambitie voor meer De keuze is voornamelijk gemaakt op levendigheid in het centrum van basis van het participatieproces en het Geertruidenberg, ook als dit meer hinder door huidige beleid. Daarnaast is de positieve geluid geeft. De levendigheid heeft betrekking impact op leefbaarheid op zowel evenementen als bedrijvigheid, zoals zwaarder gewogen dan de licht de horeca. negatieve impact op gezondheid en veiligheid.

Kernen Nr.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

11

De gemeente pakt een stimulerende/faciliterende rol bij initiatieven vanuit inwoners om hun eigen woning te verduurzamen. Er is hiervoor al een stimuleringsregeling.

Doorslaggevend door de keuze waren de inbreng uit participatieproces en de positieve impact op duurzaamheid.

12

In het omgevingsplan wordt een richtlijn opgenomen voor een minimum m2 groen per woning in de wijken. Dit heeft betrekking op zowel bestaande als nieuwe woonwijken. In het huidige woningbouwprogramma zijn alleen locaties binnen het stedelijk gebied opgenomen.

Zowel de inbreng uit participatieproces (meer groen) als positieve impact op omgeving (gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit) waren doorslaggevend voor de keuze.

De gemeente Geertruidenberg als geheel Nr.

Gemaakte keuze

Doorslaggevende factoren voor de keuze

13

De gemeente toont ambitie op het gebied van de gezonde leefomgeving en gaat maatregelen treffen om overal onder de wettelijke normen te komen. Hierbij worden geen normen vastgesteld die strenger zijn dan de wettelijke norm.

Zowel de inbreng uit participatieproces (wens schone en veilige omgeving en de zorgen over gezondheid) als positieve impact op omgeving (gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit,

Blad 67 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

duurzaamheid) waren doorslaggevend voor de keuze.

14

De gemeente geeft evenementen de ruimte (binnen de kaders) om levendigheid en woongenot te versterken. Kaders worden geen maximum, maar bijvoorbeeld een maximum aantal bezoekers en maximaal geluidsniveau.

Deze keuze is met name gemaakt vanuit de opbrengsten uit de participatie en het huidige beleid (ervaringen pilot evenementen). Daarbij is de positieve impact op de leefbaarheid zwaarder gewogen dan de licht negatieve impact op gezondheid en veiligheid.

Samenhang van de keuzes In deze paragraaf wordt onderzocht of de gemaakte keuzes voldoende bijdragen aan de opgaven voor de gemeente Geertruidenberg. Daarnaast worden de keuzes in samenhang beschouwd. Zijn de keuzes in lijn met elkaar of belemmeren ze elkaar? Duurzaamheidsopgave Vanuit de RES heeft de gemeente Geertruidenberg de opgave om 24 hectare zonneveld te realiseren. De aangewezen zoekgebieden voor zonnevelden bieden voldoende ruimte om aan deze opgave te voldoen. Er is een duidelijke volgorde gegeven aan de voorkeurslocaties, waarbij in eerste instantie ruimte wordt gezocht op het Amergebied. Echter blijkt uit deze keuze nog geen prioritering voor zonnevelden of zonnepanelen op daken. Zonnepanelen op daken hebben een minder negatieve impact op de ruimtelijke/landschappelijke kwaliteit. Wanneer in eerste instantie gekozen wordt om zonnepanelen op (grote) daken te realiseren, zoals op bedrijventerrein Dombosch, zijn er waarschijnlijk minder hectare aan zonneveld nodig om aan de duurzaamheidsopgave te voldoen. Voor zowel zonnepanelen op daken als voor zonnevelden dient al in een vroeg stadium gekeken te worden naar de mogelijkheden om aan te sluiten op het elektriciteitsnet. Als de voorkeurslocaties deze mogelijkheden niet bieden, dienen alsnog andere locaties gezocht te worden.

Er wordt niet alleen ingezet op het aanbod van duurzame energie, ook de vraag naar energie wordt aangepakt door verduurzaming van woningen te stimuleren. Dit gaat goed samen met de opwekking van duurzame energie. Tot slot blijft de locatie Heulweg een groen agrarisch gebied, met uitbreidingsruimte voor één of twee bedrijven. Wel wordt de optie open gehouden om op de locatie Heulweg een zonneveld te realiseren. Met de aangewezen voorkeurslocaties kan worden voldaan aan de duurzaamheidsopgave vanuit de RES. Uit de keuze wordt nog niet duidelijk wat de reden is om de Heulweg aan te houden als reservemogelijkheid voor een zonneveld. Bestaat de ambitie om meer

Blad 68 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

dan 24 hectare zonneveld te realiseren of is de Heulweg alleen een alternatief als de voorkeurslocaties niet mogelijk blijken? Als dit laatste het geval is kan de Heulweg als vierde voorkeurslocatie opgenomen worden bij keuze 2 (zie paragraaf 10.1). De realisatie van zonneparken leidt tot aantasting van de omgevingskwaliteit doordat landschappelijke waarden verloren kunnen gaan. Door aan te sluiten op bestaande zonneparken of zonneparken te realiseren op plaatsen met relatief weinig landschappelijke waarden, zoals het Amergebied of bedrijventerrein Dombosch, kunnen de risico’s worden beperkt. Woningbouwopgave Op basis van de provinciale groeiprognose wordt in de Woonvisie uitgegaan van een woningbouwopgave van 630 woningen voor de periode 2017-2026. In de periode 2017-2019 zijn volgens het CBS al 45 woningen gerealiseerd, waardoor de resterende opgave 585 woningen tot 2026 is. Een aantal gemaakte keuzes biedt ruimte voor woningbouw. Ten eerste blijft de Omschoorweg aangewezen als woningbouwlocatie. Hier kunnen 25 sociale huurwoningen gerealiseerd worden. Daarnaast biedt ook het Amergebied ruimte voor woningbouw doordat gekozen is voor het scenario vervlechting. Tot slot wordt in het buitengebied mogelijkheden geboden voor woonbestemmingen, bijvoorbeeld door het hergebruik van VAB’s.

Deze keuzes dragen bij aan de woningbouwopgave, maar het is nog onduidelijk hoeveel woningen op deze locaties gerealiseerd kunnen worden en of de volledige woningbouwopgave hiermee gerealiseerd kan worden. Wonen in het Amergebied brengt echter risico’s met zich mee met betrekking tot gezondheid en veiligheid (vanwege de aanwezigheid van de Amercentrale en bijbehorende hoogspanningskabels). Tegelijkertijd wordt er wel ingezet op het creëren van een gezonde leefomgeving. Door de woningen te bouw op de plekken in het Amergebied met de minste gezondheidsrisico’s kunnen risico’s beperkt worden. Wel is het met deze methode de vraag of er voldoende woningen gerealiseerd kunnen worden die een gezonde woonomgeving bieden om aan de woningbouwopgave te voldoen. Invulling van het Amergebied Voor de invulling van het Amergebied is gekozen voor het scenario vervlechting. Dit scenario brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. De risico’s komen met name voort uit de combinatie van de Amercentrale, hoogspanningskabels en woningbouw. Wel kan er met dit scenario een belangrijke bijdrage geleverd worden aan de woningbouwopgave. Het risico van deze keuze is dat er onvoldoende ruimte is voor watergebonden bedrijvigheid. In het scenario vervlechting wordt in het Amergebied ruimte geboden aan bedrijvigheid, zoals MKB en energiebedrijven.

Hierbij wordt de watergebonden bedrijvigheid van de Rivierkade niet specifiek genoemd. Om de transformatie van de Rivierkade mogelijk te maken en te voorkomen dat deze bedrijvigheid uit de gemeente wegtrekt is het van belang dat in het Amergebied ruimte geboden wordt aan deze watergebonden bedrijven. Het Amergebied is met de ligging aan de Bergse Maas het enige gebied in de gemeente waar de watergebonden bedrijven van de Rivierkade naartoe verplaatst kunnen worden.

Blad 69 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Opgave met betrekking tot bereikbaarheid De bereikbaarheid van de gemeente met de auto is in orde. Daarentegen zijn verbeteringen mogelijk in de bereikbaarheid met het openbaar vervoer en langzame vervoersmiddelen, zoals fietsen en wandelen. De keuzes 4 en 9 (zie paragraaf 10.1) zijn in lijn met elkaar. Er wordt ingezet op het verbeteren van de OV-bereikbaarheid op bedrijventerreinen en in het centrum van Geertruidenberg wordt meer ruimte geboden voor fietsers en voetgangers. Bij beide keuzes komt naar voren dat dit niet ten koste mag gaan van de bereikbaarheid van de locaties met de auto. Dit is niet in lijn met de ambitie om een gezond leefklimaat te creëren. Voertuigbewegingen zijn immers een belangrijke bron van geluidbelasting en luchtverontreinigende stoffen. Als gekozen wordt om de autobereikbaarheid te behouden, dienen extra maatregelen genomen te worden om de overlast van dit verkeer te verkleinen en daarmee een gezonde leefomgeving te creëren. Voorbeelden van maatregelen zijn geluidschermen langs snelwegen, stil asfalt en stimulering van schoon vervoer. Gezonde leefomgeving Geertruidenberg heeft te maken met een hoge geluidbelasting van onder andere de snelwegen A27 en A59. Daarnaast zijn relatief hoge concentraties luchtverontreinigende stoffen (NO2 en PM10) waar te nemen in de gemeente.

De gemeente heeft daarom de ambitie gesteld om in te zetten op het verbeteren van de gezonde leefomgeving en maatregelen te treffen om onder de wettelijke norm te komen. Het mogelijk maken van woningbouw in het Amergebied (volgens het scenario vervlechting) en aan de Omschoorweg bemoeilijken deze ambitie. De gekozen woningbouwlocaties bieden gezondheidsrisico’s en zijn daarmee niet volledig in lijn met de ambitie voor een gezonde leefomgeving. Zoals ook bij de invulling van het Amergebied is genoemd ontstaan gezondheidsrisico’s wanneer woningbouw gecombineerd wordt met de Amercentrale en hoogspanningskabels. Daarnaast is de Omschoorweg aangewezen als woningbouwlocatie. Deze locatie ligt direct naast de A27 waardoor hier een hoge geluidbelasting en hoge concentratie stikstofdioxide (NO2) waar te nemen is. De verantwoordelijkheid voor het waarborgen van een gezond leefklimaat aan de Omschoorweg wordt gelegd bij de ontwikkelaar. De ambitie voor een gezonde leefomgeving vraagt om samenwerking tussen de gemeente en de ontwikkelaar om een gezond leefklimaat te realiseren aan de Omschoorweg. Daarnaast liggen er aan de Omschoorweg kansen voor de realisatie van het Halve Zolenpad. De realisatie van dit pad stimuleert beweging, zoals fietsen en wandelen, waarmee positieve effecten op de gezondheid ontstaan.

Stimuleren van levendigheid en toerisme Om levendigheid in de gemeente te stimuleren worden wordt de Rivierkade getransformeerd tot een recreatief aantrekkelijk gebied. Daarnaast worden meer evenementen en bedrijvigheid in de centra toegestaan. Deze activiteiten leveren een hogere geluidbelasting op en kan daarmee botsen met de ambitie om een gezond leefklimaat te realiseren. Daarom worden kaders gesteld aan de evenementen en bedrijvigheid, zoals een maximum aantal bezoekers of een maximaal geluidsniveau. Door middel van deze kaders moet het gezonde leefklimaat bevorderd worden. Daarnaast leidt een toename van de levendigheid tot positieve effecten op de mentale

Blad 70 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

gezondheid. Door meer mogelijkheden te bieden worden te ontmoeten en verblijven wordt sociaal contact gestimuleerd, wat de mentale gezondheid ten goede komt. De hiervoor genoemde kaders komen echter niet duidelijk naar voren bij keuze 10 (zie paragraaf 10.1). De kaders, en daarmee beperkingen voor bedrijvigheid en evenementen, dienen ook bij deze keuze toegelicht te worden, zodat de keuze in lijn is met keuze 14. Deze keuze levert een risico op voor de bestaande bedrijven aan de Rivierkade. Een deel van de bedrijven moet plaats maken voor toerisme, recreatie en groen. Er bestaat een kans dat deze bedrijven wegtrekken naar andere bedrijventerreinen. Met de keuze voor het scenario vervlechting in het Amergebied bestaan beperkte mogelijkheden om de bedrijven aan de Rivierkade te verplaatsen. Het risico bestaat dat deze bedrijven wegtrekken uit de gemeente. Druk op de openbare ruimte De gemeente heeft meerdere keuzes gemaakt die ruimte vragen in bestaand bebouwd gebied. Ten eerste moeten zowel bestaande als nieuwe woningen voldoen aan een minimaal groen percentage om de bebouwde kom te vergroenen. Daarnaast moet meer ruimte gegeven worden aan fietsers en voetgangers, zonder dat dit ten koste mag gaan van de bereikbaarheid voor autoverkeer. Tot slot moet ook de woningbouwopgave voornamelijk binnenstedelijk ingevuld worden.

Wel wordt er in het buitengebied ruimte geboden aan nieuwe woonbestemmingen, bijvoorbeeld door middel van VAB’s. Het is de vraag er binnen het bestaand bebouwd gebied voldoende ruimte gevonden kan worden om aan alle ambities te voldoen. Deze druk op de openbare ruimte brengt risico’s met zich mee. Als gevolg van de woningbouwopgave en het stimuleren van recreatie en toerisme kunnen meer verkeersbewegingen ontstaan. Samen met een toename van evenementen en bedrijvigheid kan het verkeer leiden tot een hogere geluidbelasting. Dit botst met de ambitie om een gezond leefklimaat in de gemeente te realiseren.

De keuzes in relatie tot de RES De keuze voor zonne-energie en het aanwijzen van zoekgebieden komt voort uit de concept-RES West-Brabant. Daarin is voor de gemeente Geertruidenberg een opgave van 24 hectare zonneveld benoemd. Bij het opstellen van de RES is de impact van de opgave op de leefomgeving nog niet onderzocht. Aanvullend aan het RES-proces is daarom in deze paragraaf inzichtelijk gemaakt welk effecten de komst van een zonnepark heeft op de volgende vijf locaties: • Amergebied • Landerijen RWE • Aansluiting op het zonnepark in de gemeente Oosterhout • Agrarische gebieden met een open landschap • Agrarische gebieden met waarden Het Amergebied, de landerijen RWE en de aansluiting op het zonnepark in de gemeente Oosterhout zijn aangewezen als zoekgebieden voor zonne-energie. Met de omgevingsvisie zijn agrarische gebieden (zowel het open landschap als gebieden met waarden) uitgesloten als

Blad 71 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

zoekgebied. Door de effecten op deze uitgesloten locaties ook inzichtelijk te maken, wordt duidelijk dat alternatieve zoekgebieden zijn overwogen.

10.3.1

Amergebied Beschrijving van de huidige waarden Het Amergebied heeft sinds de komst van de steenkoolgestookte Dongecentrale in 1918, en vervolgens de grotere Amercentrale in 1952, een industrieel karakter. De Amercentrale levert een belangrijk deel van de elektriciteitsvoorziening in Zuid Nederland en vormt een infrastructureel knooppunt voor het transport van elektriciteit van Nederland. Energieopwekking is daarmee karakteristiek voor het Amergebied. Beoordeling De realisatie van zonne-energie in het Amergebied leidt naar verwachting niet tot nieuwe risico’s voor gezondheid en veiligheid, ten opzichte van de huidige risico’s door de bestaande energieinfrastructuur. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom neutraal beoordeeld. De Amercentrale en de hoogspanningslijnen karakteriseren het landschap in het Amergebied. Het gebied heeft een industrieel karakter waardoor de toevoeging van zonnepanelen past bij het huidige energielandschap en de geschiedenis het gebied. De impact op de omgevingskwaliteit is daarmee beperkt. Dit is beoordeeld als neutraal. Door de huidige Amercentrale en bijbehorende infrastructuur bestaan er op dit moment mogelijkheden om de om de opgewekte energie naar andere delen van Nederland te verspreiden. Door zonnepanelen toe te voegen verandert de economische positie in positieve zin.

Er kan namelijk ingespeeld worden op de veranderende vraag naar duurzame energie. Dit tot een positieve beoordeling van het domein leefbaarheid. Wel dient er rekening gehouden te worden met de capaciteit van het huidige verdeelstation. Het zoekgebied in het Amergebied heeft een omvang van 62 hectare. Binnen dit zoekgebied wordt ruimte gezocht voor de opgave van 24 hectare aan zonne-energie. Dit betekent dat er in het Amergebied voldoende ruimte is om deze opgave in te vullen. Het is nog wel onduidelijk of de doelstelling om energieneutraal te worden hiermee volledig wordt gehaald en welke restopgave hier ligt. Vanwege de ruime omvang van het zoekgebied biedt het Amergebied in de toekomst kansen om de energieopwekking verder uit te breiden als de energiedoelstellingen hierom vragen. Dit leidt tot een positief tot zeer positieve beoordeling.

Blad 72 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

10.3.2

Landerijen RWE Beschrijving van de huidige waarden Het gebied is ooit aangemerkt als ruimtereservering voor mogelijke uitbreiding van de Amercentrale. Tegenwoordig is het verpacht voor agrarisch gebruik. Het gebied wordt gekenmerkt door een open, agrarisch landschap. Er is in het gebied een groot verdeelstation aanwezig, waardoor de vele hoogspanningslijnen het gebied kenmerken. Daarnaast is er zicht op de verderop gelegen Amercentrale. Beoordeling De realisatie van zonne-energie in het gebied leidt niet tot nieuwe risico’s voor gezondheid en veiligheid, ten opzichte van de huidige risico’s door de bestaande energie-infrastructuur. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom neutraal beoordeeld. Het domein omgevingskwaliteit is negatief beoordeeld. De komst van een zonnepark kan het agrarische karakter en de aanwezige natuurwaarden negatief beïnvloeden. Daarentegen wordt de openheid van het landschap in beperkte mate aangetast omdat er reeds een hoogspanningsstation en -lijnen in het gebied aanwezig zijn. Net als het Amergebied, bieden de landerijen van RWE mogelijkheden om in te spelen op de toekomstige vraag naar duurzame energie in Nederland. Door de reeds aanwezige infrastructuur biedt het gebied kansen om een economisch voordeel te halen door duurzame energie te transporteren naar andere delen van Nederland.

Dit leidt tot een positieve beoordeling ten opzichte van de huidige economische situatie. Hierbij dient echter wel rekening gehouden te worden met de capaciteit van het huidige verdeelstation. Het zoekgebied heeft een omvang van 85 hectare. Binnen dit zoekgebied wordt ruimte gezocht voor de opgave van 24 hectare aan zonne-energie. Dit betekent dat er binnen het zoekgebied voldoende ruimte is om deze opgave in te vullen. Het is nog wel onduidelijk of een zonnepark 24 hectare voldoende is om volledig energieneutraal te worden. Gezien de omvang van het zoekgebied biedt het kansen om de energieopwekking uit te breiden als dit nodig is om de doelstelling te halen. Dit leidt tot een positief tot zeer positieve beoordeling.

Blad 73 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

10.3.3

Aansluiting op zonnepark gemeente Oosterhout Beschrijving van de huidige waarden Het betreft een open, agrarisch gebied, wat wordt doorkruist door een hoogspanningslijn. Aan de randen van het gebied zijn enkele cultuurhistorische en natuurlijke waarden te vinden, zoals de waterlopen van de Donge en het Kromgat. Beoordeling De realisatie van een zonnepark leidt niet tot risico’s met betrekking tot gezondheid of veiligheid. Dit is neutraal beoordeeld. Het gebied wordt gekenmerkt door een open en agrarisch landschap met enkele waterstructuren. In de omgevingsvisie is het gebied aangewezen als gebied met natuurwaarden. De komst van een zonnepark zal naar verwachting de openheid van het landschap aantasten en kan mogelijk zorgen voor een afname van de biodiversiteit. Het gebied wordt, op de hoogspanningslijn na, nog niet gekenmerkt door energieopwekking, waardoor een zonnepark het karakter van het gebied negatief kan beïnvloeden. Dit leidt tot een negatieve tot zeer negatieve beoordeling. Er is geen zeer negatieve beoordeling gegeven omdat de gemeente Oosterhout direct aangrenzend aan dit gebied plannen heeft voor een zonnepark. Daarmee worden de landschappelijke en natuurwaarden in het gebied al enigszins aangetast. Ook bestaan er mogelijkheden om een zonnepark te koppelen met natuurontwikkeling. Er worden geen effecten op het domein leefbaarheid verwacht.

Vanwege de afwezigheid van een verdeelstation is in dit zoekgebied niet de juiste infrastructuur aanwezig om duurzame energie naar andere delen van Nederland te transporteren. In het zoekgebied is naar verwachting ruimte voor een zonnepark van 21 hectare. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie, maar is onvoldoende om de gehele RES-opgave van 24 hectare in te vullen. Daarnaast voldoet de omvang van het zoekgebied naar verwachting niet om volledig invulling te geven aan de doelstelling om energieneutraal te worden. Dit leidt tot een positieve beoordeling op het domein duurzaamheid.

10.3.4

Agrarisch gebied met open landschap Beschrijving van de huidige waarden Het agrarisch gebied van de gemeente Geertruidenberg is klein. Het gebied met open landschap is sterk agrarisch, wat er mede voor zorgt dat het landschap open is. Het landschap wordt

Blad 74 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

gekenmerkt door grote agrarische percelen met een rechte verkaveling. In figuur 10.1 is de ligging van agrarische gebieden weergegeven.

Figuur 10.1 Agrarische gebieden in de gemeente Geertruidenberg

Beoordeling De agrarische gebieden met open landschap zijn middels de omgevingsvisie uitgesloten als zoekgebied voor zonne-energie. Onderstaande beoordeling is gericht op de effecten die optreden als dit gebied wel was aangewezen als zoekgebied. Het plaatsen van zonnepanelen leidt niet tot nieuwe risico’s ten aanzien van gezondheid en veiligheid. Dit is neutraal beoordeeld. Het plaatsen van zonnepanelen op landbouwgrond in dit gebied leidt tot een negatieve beoordeling van het domein omgevingskwaliteit. Het open landschap wordt hierdoor negatief beïnvloed omdat een zonnepark de herkenbaarheid en de zichtbaarheid van het bestaande landschap aantast. Een zonnepark past niet bij het bestaande open en agrarische karakter van het gebied. De plaatsing van zonnepanelen in het open agrarisch gebied gaat ten koste van landbouwgrond. Dit heeft een nadelig effect op de bedrijfsvoering van de agrarische ondernemer. Mogelijk blijft dit negatieve effect beperkt doordat er een nieuw verdienmodel gericht op zonne-energie ontstaat voor de agrarische ondernemer. Het is echter onduidelijk of elke agrariër hiervan kan profiteren. Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling. Door zonnepanelen in het open agrarisch gebied te plaatsen wordt een bijdrage geleverd aan de opgave om meer duurzame energie op te wekken.

Hoe groot deze bijdrage is, is sterk afhankelijk van de omvang van het zonnepark. Dit resulteert in een positieve beoordeling.

Blad 75 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

10.3.5

Agrarisch gebied met waarden Beschrijving van de huidige waarden Agrarische gebieden met waarden zijn gebieden die aanvullend op landschappelijke waarden ook natuur- en cultuurhistorische waarden bezitten. Deze gebieden liggen voornamelijk rondom Raamsdonk (zie figuur 10.1). In het gebied zijn de afgelopen decennia verschillende agrarische bedrijven gestopt. Desondanks is de hoofdfunctie van het gebied nog steeds agrarisch. De waarden in het gebied hebben betrekking op de cultuurhistorische waarde van boerderijen, de kenmerkende doorzichten in het landschap en de aanwezigheid van de Halve Zolenlijn. Beoordeling De agrarische gebieden met waarden zijn middels de omgevingsvisie uitgesloten als zoekgebied voor zonne-energie. Onderstaande beoordeling is gericht op de effecten die optreden als dit gebied wel was aangewezen als zoekgebied. Net als het plaatsen van zonnepanelen in open agrarisch gebied, worden ook in het agrarisch gebied met waarden geen effecten verwacht met betrekking tot het domein gezondheid en veiligheid. Door de verschillende landschappelijke en cultuurhistorische waarden in het gebied kunnen negatieve effecten op de omgevingskwaliteit optreden. Wanneer een zonnepark in de directe nabijheid van een cultuurhistorisch waardevolle boerderij wordt geplaatst, wordt de beleving en de zichtbaarheid van deze cultuurhistorische elementen beïnvloed.