Bijlage 1 Omgevingseffectrapport Geertruidenberg definitief OER rev.01.docx

Het domein omgevingskwaliteit is licht positief beoordeeld. De komst van nieuwe functies in het buitengebied biedt een ander perspectief voor landbouwbedrijven, om via aanvullende inkomensstromen de bedrijfsvoering gezond te houden. De trend van schaalvergroting en intensief gebruik van de grond kan hiermee doorbroken worden, waardoor meer ruimte ontstaat voor omgevingskwaliteiten, zoals landschap, natuur en biodiversiteit. Echter is de verwachting dat een klein aantal bedrijven zal extensiveren of dat meerdere bedrijven een gedeelte van hun bedrijfsvoering aanpassen. Grote positieve effecten op het landschap, natuur en biodiversiteit blijven daarmee uit op de korte termijn. De verbreding in de landbouw biedt nieuwe verdienmodellen voor de landbouwsector, zeker wanneer ingespeeld wordt op de markt voor biologische, lokale en natuurinclusieve producten. Daarnaast worden mogelijkheden voor wonen geboden in het buitengebied. Het domein leefbaarheid is daarom beoordeeld als positief. Tot slot is het domein duurzaamheid licht positief beoordeeld. De verbreding in de landbouwsector biedt kansen voor de transitie naar kringlooplandbouw, het versterken van landschappelijke en natuurwaarden en het extensiever gebruik van de grond. Deze kansen kunnen benut worden als voorwaarden gesteld worden aan de ontwikkelruimte voor de landbouw. Zoals ook bij het domein

Blad 15 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

omgevingskwaliteit is beschreven zal een gedeelte van de landbouwbedrijven gebruik maken van de mogelijkheden voor flexibiliteit. Grote effecten op het gebied van duurzaamheid worden niet verwacht op de korte termijn. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

4.1.2

Behouden en versterken van de agrarische sector Beschrijving van het alternatief Door de agrarische sector te behouden en te versterken wordt de huidige schaalvergroting in de landbouw wordt doorgezet. Beoordeling Door de voortzetting van de schaalvergroting in de agrarische sector zal een groot deel van de landbouwbedrijven hun huidige bedrijfsvoering blijven handhaven. Deze bedrijfsvoering gaat gepaard met een toenemende milieudruk, bijvoorbeeld in de vorm van geurhinder en luchtverontreiniging. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom beoordeeld als negatief. Bij schaalvergroting kunnen (kleinschalige) landschapselementen verdwijnen en zo landschappelijke en natuurlijke waarden aangetast worden. Ook leidt schaalvergroting waarschijnlijk tot meer vee en gebruik van zwaardere machines. Hiermee nemen de risico’s voor de biodiversiteit toe. Zowel directe effecten van verstoring en habitatverlies, als indirecte effecten van stikstofdepositie zijn waarschijnlijk. Zonder mitigerende maatregelen kunnen effecten op Natura2000-gebied De Biesbosch niet worden uitgesloten. Dit is negatief beoordeeld voor het domein omgevingskwaliteit. Er is geen zeer negatieve beoordeling gegeven, omdat schaalvergroting in de landbouw niet in alle gevallen deze effecten zal hebben.

De randvoorwaarden die worden gesteld voor schaalvergroting, eventuele compensatie en de uiteindelijke inpassing kunnen effecten mitigeren. Bovendien is onzeker in welke mate schaalvergroting zal optreden. Schaalvergroting in de landbouw kan leiden tot een afname van de werkgelegenheid in het buitengebied doordat het aantal bedrijven krimpt. De afzet van de landbouwsector neemt echter toe waarmee economische voordelen gepaard gaan. De effecten op het domein leefbaarheid zijn derhalve neutraal beoordeeld.

Blad 16 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Tot slot wordt met de voortzetting van schaalvergroting de transitie naar kringlooplandbouw niet ondersteund. Het domein duurzaamheid is daarom ook negatief beoordeeld. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Ruimte voor energieopwekking in het buitengebied Toelichting Gemeente Geertruidenberg heeft doelstellingen op het gebied van duurzame energie (opwekking) en maakt afspraken in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES). In het buitengebied ontstaan botsingen doordat nieuwe energie hier ruimte moet krijgen, maar hiervoor weinig draagvlak bestaat onder inwoners. De 24 hectare aan zonne-energie uit de RES is een enorme opgave. In eerste instantie wordt in het stedelijk gebied naar oplossingen gezocht, maar de verwachting is dat hier niet voldoende ruimte gevonden kan worden voor de gehele opgave. Daarom moet de keuze gemaakt worden of in het buitengebied ook ruimte wordt geboden om deze opgave in te vullen. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Meer ruimte voor nieuwe energie in het buitengebied; • Geen energieopwekking in het buitengebied. Referentiesituatie De gemeente Geertruidenberg heeft als doelstelling voor 2022 dat 21% van het energieverbruik duurzaam wordt ingevuld. Op termijn moet een energieneutrale samenleving ontstaan. De opgave voor de gemeente vanuit de RES is het realiseren van 24 hectare zonneveld. Op de volgende figuur is een aantal zoekgebieden aangegeven waar mogelijk zonnevelden gerealiseerd kunnen worden. Hierbij is ook per locatie het aantal hectare weergegeven.

De keuze voor de plek waar zonneenergie gerealiseerd wordt hangt sterk samen met de keuze voor de invulling van de Heulweg (zie paragraaf 5.3) en het Amergebied (zie paragraaf 6.1). In het geval een zoekgebied uitgesloten wordt, moet de opgave op een andere plaats gerealiseerd worden. Hier dient rekening mee gehouden te worden.

Blad 17 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 4.1 Zoekgebieden voor zonne-energie in de gemeente Geertruidenberg

Het huidige beleid is gericht op het behoud van energie als beeldmerk voor de gemeente. Het doel is om energieverbruik af laten nemen en op termijn een energieneutrale samenleving te vormen. Tegelijkertijd zijn de landschapswaarden in het buitengebied middels het bestemmingsplan beschermd, waardoor energieopwekking op verschillende plekken in het buitengebied niet gewenst is. Een voortzetting van dit beleid houdt in dat een groot deel van (of zelfs de volledige) energieopgave binnen het bebouwd gebied moet worden gezocht.

4.2.1

Meer ruimte voor nieuwe energie in het buitengebied Beschrijving van het alternatief Wanneer gekozen wordt voor dit alternatief wordt (een deel van) de energieopgave in het buitengebied ingevuld. Het alternatief richt zich op de realisatie van zonnevelden. Daarnaast is ook de impact van kleine windturbines bij agrarische bedrijven meegenomen in de beoordeling. Beoordeling Door te kiezen voor meer ruimte voor duurzame energie in het buitengebied kan een significante bijdrage geleverd worden aan de energiedoelstelling. Het is echter nog onzeker of hiermee duurzaamheidsdoelstellingen behaald worden, waardoor een positief tot zeer positieve beoordeling voor het domein duurzaamheid is gegeven.

Blad 18 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

De mogelijkheid voor kleine windturbines bij agrarische bedrijven heeft een negatieve impact op het landschap. Het betreft echter kleinschalige windturbines, waardoor de openheid van het landschap in beperkte mate wordt verstoord. De windturbines worden gerealiseerd op agrarische erven en niet op de agrarische gronden, waardoor de natuurwaarden en biodiversiteit in beperkte mate beïnvloed worden. De ruimtevraag van zonnevelden is groter ten opzichte van kleinschalige windturbines. Wanneer de gehele opgave voor zonne-energie (24 hectare) ingevuld wordt in het relatief kleine buitengebied van de gemeente blijft er minder ruimte beschikbaar voor natuur, biodiversiteit en landschap. De omgevingskwaliteit is daarom negatief tot zeer negatief beoordeeld. Doordat de impact van kleinschalige windturbines beperkt is en de zonneparken wel kansen bieden voor koppelkansen met natuurontwikkeling is het domein omgevingskwaliteit niet als ‘zeer negatief’ beoordeeld. De zonnevelden hebben geen wezenlijke gevolgen voor de gezondheid of veiligheid. De kleinschalige windturbines hebben wel invloed op dit domein. De windturbines veroorzaken namelijk geluid en slagschaduw. Dit kan als overlast worden ervaren. Door de relatief kleine omvang van windturbines en het feit dat een agrarische ondernemer er zelf voor kan kiezen om een windturbine op het erf te plaatsen is de kans op overlast beperkt.

Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. De realisatie van duurzame energieopwekking in het buitengebied heeft geen wezenlijke gevolgen voor de leefbaarheid van de gemeente. Het domein is daarom beoordeeld als neutraal.

Het alternatief ‘meer ruimte voor nieuwe energie’ biedt kansen voor optimalisatie die niet in de beoordeling zijn opgenomen. Opwekking van duurzame energie in het buitengebied biedt een nieuw verdienmodel voor de landbouwsector. Als gevolg hiervan kunnen positieve kansen op het gebied van omgevingskwaliteit ontstaan, omdat landbouwbedrijven het financieel kunnen veroorloven om meer ruimte te bieden aan landschap en natuur. Deze keuze hangt samen met de keuze voor verbreding in de landbouw (zie paragraaf 4.1). Deze twee keuzes bepalen samen hoe het verdienmodel van de landbouwsector eruit kan komen te zien.

4.2.2

Geen energieopwekking in het buitengebied Beschrijving van het alternatief Dit alternatief is erop gericht om geen ruimte te bieden aan zonnevelden in het buitengebied. De opgave van 24 hectare dient binnen de kernen ingevuld te worden.

Blad 19 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Beoordeling Door niet in te zetten op zonne-energie in het buitengebied blijft de huidige situatie behouden. De keuze is dan ook beoordeeld als volledig neutraal. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Voor dit alternatief zijn risico’s te benoemen die niet in de beoordeling zijn opgenomen. Als het buitengebied niet gebruikt wordt voor het opwekken van duurzame energie, betekent dit dat plek gevonden dient te worden in bestaand bebouwd gebied om de energieopgave in te vullen. Het is niet waarschijnlijk dat de opgave van 24 hectare aan zonne-energie volledig in het bestaand bebouwd gebied ingevuld kan worden. De keuze om het buitengebied uit te sluiten van energieopwekking hangt daarom sterk samen met de keuze voor de invulling van het Amergebied, waar ook mogelijkheden liggen voor duurzame energie-opwekking. De samenhang tussen deze keuzes is beschreven in hoofdstuk 10.

Blad 20 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

5

Bedrijventerreinen Mogelijkheden voor verduurzaming voor bedrijven Toelichting Op de bedrijventerreinen zijn bedrijven bezig met de toekomst van hun bedrijf. Sommige bedrijven willen maatregelen nemen voor het verduurzamen van hun bedrijf en bedrijfslocatie, maar stuiten daarbij op beperkingen vanuit het beleid van de gemeente. Welke keuze maakt de gemeente hierin? Verduurzamen is positief voor de energiedoelstellingen, maar horizonvervuiling (bijvoorbeeld in de vorm van windmolens) is niet wenselijk. In Dombosch-Noord worden enkele initiatieven door bedrijven opgepakt, wellicht ook met windenergie. Grootschalige gecombineerde opwek is echter beter inpasbaar. Als de gemeente duurzaamheid belangrijk vindt, moet dit ook gefaciliteerd worden door ondernemers ruimte te bieden om hun bedrijf te verduurzamen. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Bedrijven krijgen de mogelijkheid om te verduurzamen. De mogelijkheden zijn met name gericht op kleinschalige energieopwekking; • Er zijn, net als in de huidige situatie, beperkte mogelijkheden voor kleinschalige energieopwekking op bedrijventerreinen. Referentiesituatie Bedrijven die willen verduurzamen ondervinden beperkingen vanuit het beleid van de gemeente.

Op Figuur 5.1 Energieverbruik in de commerciële dienstverlening in Geertruidenberg (bron: Klimaatmonitor)is het energieverbruik weergegeven van de commerciële dienstverlening in Geertruidenberg. Hieruit blijkt dat met name in de sector groot- en detailhandel veel winst te behalen is met betrekking tot het gas- en elektriciteitsverbruik.

Figuur 5.1 Energieverbruik in de commerciële dienstverlening in Geertruidenberg (bron: Klimaatmonitor)

Met het oog op de energiedoelstellingen en het huidige energieverbruik op van bedrijven is verduurzaming noodzakelijk. Het gaat hierbij om bestaande bedrijventerreinen. Een van de speerpunten van het huidige beleid is immers dat bestaande bedrijvigheid behouden blijft en nieuwe economische functies worden aangetrokken. Daarbij worden de bestaande

Blad 21 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

bedrijventerreinen niet uitgebreid, maar maximaal benut. Bedrijven hebben met het huidige beleid beperkte mogelijkheden om te verduurzamen. Zo is het plaatsen van zonnepanelen op daken wel mogelijk, maar zijn windturbines op eigen terrein niet toegestaan.

5.1.1

Bedrijven mogen verduurzamen Beschrijving van het alternatief Kleinschalige energieopwekking op bedrijventerreinen wordt toegestaan. Bedrijven krijgen met name mogelijkheden voor kleinschalige energieopwekking, bijvoorbeeld door middel van (kleine) windmolens. Beoordeling Het domein gezondheid en veiligheid is neutraal beoordeeld, omdat de verduurzaming van bedrijven naar verwachting niet leidt tot veranderingen milieubelasting, bijvoorbeeld op het gebied van geluid. De impact op omgevingskwaliteit is neutraal beoordeeld, omdat de verduurzaming voornamelijk gericht zal zijn op het plaatsen van zonnepanelen op daken. Energieopwekking op het (platte) dak heeft geen negatieve effecten op de omgevingskwaliteit omdat de zonnepanelen dan niet in het zicht liggen. In het geval dat (kleine) windturbines op bedrijventerreinen mogelijk gemaakt worden, treden negatieve effecten op de omgevingskwaliteit op. De leefbaarheid is positief beoordeeld, omdat bedrijven hun eigen (financiële) afwegingen kunnen maken om te verduurzamen. Dit kan de werkgelegenheid en de economie ten goede komen en versterkt bovendien de vitaliteit van bedrijventerreinen. Verduurzaming verbetert de positie van de betreffende bedrijfskavels op de huurmarkt. Tot slot is de duurzaamheid als positief tot zeer positief beoordeeld.

Bedrijven kunnen met hun relatief grote dakoppervlak een belangrijke bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. Het behalen van deze doelstellingen is echter van meerdere factoren afhankelijk, zoals de mogelijkheden om energie te besparen. Daarom is geen zeer positieve beoordeling gegeven. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 22 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

5.1.2

Mogelijkheden verduurzaming bedrijven beperkt Beschrijving van het alternatief Bedrijven hebben, net als in de huidige situatie, beperkte mogelijkheden om te verduurzamen. Zo zijn er bijvoorbeeld geen kleinschalige windmolens mogelijk op bedrijventerreinen. Beoordeling Het behouden van de huidige situatie levert geen wezenlijke veranderingen op voor de leefomgeving. Hierbij is het wel de vraag of de opgave voor een energieneutrale samenleving wordt behaald. Wanneer verduurzaming op bedrijventerreinen in beperkte mate wordt toegestaan, zal op andere plekken in de gemeente ruimte gevonden moeten worden voor de energieopgave, bijvoorbeeld in het buitengebied of op in het Amergebied. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Voor dit alternatief zijn risico’s te benoemen die niet in de beoordeling zijn opgenomen. Als bedrijven beperkte mogelijkheden hebben om te verduurzamen, betekent dit dat op andere locaties ruimte nodig is om de energieopgave in te vullen. Deze keuze hangt daarom samen met bijvoorbeeld locaties in het buitengebied waar de energieopgave ingevuld kan worden. De samenhang tussen deze keuzes is beschreven in hoofdstuk 10.

Multimodale bereikbaarheid Toelichting Het is voor bedrijven op bedrijventerreinen niet altijd gemakkelijk om het juiste personeel te vinden. De bedrijventerreinen zijn voornamelijk bereikbaar met de auto en in mindere mate met het openbaar vervoer, fiets of te voet. Doelgroepen zoals stagiaires en jonge afgestudeerden zijn afhankelijk van openbaar vervoer, waardoor zij de bedrijventerreinen slecht kunnen bereiken. Een verbetering van de bereikbaarheid kan ertoe bijdragen dat bedrijven makkelijker aan personeel kunnen komen. Met bereikbare werkplekken voor stagiaires en starters wordt de gemeente voor hen niet alleen aantrekkelijker als werklocatie, maar mogelijk ook als woonplaats. Het is daarom aan de gemeente om de keuze te maken om wel of niet in te zetten op het verbeteren van de bereikbaarheid van bedrijventerreinen met verschillende vervoersmiddelen.

• •

Dit leidt tot de volgende alternatieven: Geen inzet op multimodale bereikbaarheid; Bedrijven op bedrijventerreinen zijn goed bereikbaar met OV, fiets en te voet.

Blad 23 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Referentiesituatie De gemeente Geertruidenberg heeft een gunstige ligging langs de A27 en de A59 en is daardoor goed met de auto te bereiken. De bereikbaarheid met andere vervoersmiddelen, zoals het openbaar vervoer, fiets en te voet is minder goed. De OV-dekkingsgraad van de gemeente is 69,38%. Dit percentage geeft aan welk deel van de bewoners en gebruikers in de gemeente zich binnen het invloedsgebied van een OV-halte bevindt (zie onderstaand figuur). De OVdekkingsgraad van Geertruidenberg ligt een stuk hoger dan andere niet-stedelijke gemeenten (gemiddeld 52%). Echter is de OV-dekkingsgraad op bedrijventerreinen in de gemeente Geertruidenberg wel beperkt. Hier is de bereikbaarheid sterk gericht op de auto. Er zijn vrijwel geen bushaltes te vinden op bedrijventerreinen zoals Dombosch en het Amergebied. Ook de fietsroutes (zie Figuur 5.3) lopen niet via deze bedrijventerreinen.

Figuur 5.2 De ligging van OV-haltes ten opzichte van bedrijventerreinen (bron: Antea Group, provincie NoordBrabant)

Blad 24 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 5.3 Fietsroutenetwerk in de gemeente Geertruidenberg (bron: Stichting Landelijk Fietsplatform)

Het huidige beleid richt zich op het behouden en verbeteren van bereikbaarheid, zowel in de gemeente zelf als via (boven)lokale verbindingen. Daarbij heeft ook het verbeteren van de verkeersveiligheid een belangrijke rol. Daarnaast spelen verschillende trends en ontwikkelingen op het gebied van bereikbaarheid. Zo is er een groeiend aandeel van deelmobiliteit. Denk bijvoorbeeld aan de groei van het aantal deelauto’s en deelscooters. Ook neemt het gebruik van elektrische auto’s en elektrische fietsen toe. Dit vraagt om aanpassingen van de infrastructuur, zoals het realiseren van oplaadpunten en de aanleg van snelfietsroutes.

5.2.1

Geen inzet op multimodale bereikbaarheid Beschrijving van het alternatief In dit alternatief blijven de bedrijventerreinen bereikbaar met de auto, maar wordt niet ingezet op andere vervoersmiddelen, zoals fietsen en wandelen. Beoordeling Wanneer niet ingezet wordt op het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid op bedrijventerreinen blijft de huidige situatie met betrekking tot omgevingskwaliteit en duurzaamheid behouden. Dit is dan ook als neutraal beoordeeld. Een landelijke trend is een autonome toename van verkeer. Dit betekent dat ook Geertruidenberg te maken krijgt met meer autoverkeer. Dit levert milieurisico’s op zoals geluidhinder en een verslechtering van de luchtkwaliteit en verkeersveiligheid. Wanneer deze trend van

Blad 25 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

verkeerstoename wordt doorgezet ontstaat meer druk op het milieu, maar dit is geen grote verandering ten opzichte van de referentiesituatie. Het domein gezondheid en veiligheid is daarom beoordeeld als licht negatief. Werknemers die niet in het bezit zijn van een auto, zoals starters of stagiaires, kunnen de bedrijventerreinen moeilijk bereiken en kunnen wegtrekken van deze locatie. Dit heeft een negatieve impact op de bedrijfsvoering waardoor bedrijven zich genoodzaakt kunnen zien om zich ergens anders te vestigen. Dit geeft risico’s voor de vitaliteit van bedrijventerreinen. De verwachting is echter dat slechts enkele bedrijven wegtrekken waardoor de effecten beperkt zijn. Dit is dan ook beoordeeld als licht negatief. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

5.2.2

Bedrijven op bedrijventerreinen goed bereikbaar met OV, fiets of te voet Beschrijving van het alternatief Dit alternatief is erop gericht om de bedrijventerreinen bereikbaar te maken met andere vervoersmiddelen dan de auto. Hierbij gaat de bereikbaarheid voor de auto niet verloren, maar wordt ingezet om de bereikbaarheid met OV, fiets en te voet te verbeteren. Beoordeling Wanneer ingezet wordt op de bereikbaarheid van bedrijventerreinen met het OV, de fiets of te voet, wordt lichamelijke beweging en gezond gedrag gestimuleerd. Daarnaast kan het leiden tot een verminderd autogebruik, wat positieve effecten heeft op geluid en luchtkwaliteit. De combinatie van een lagere milieudruk en het stimuleren van gezond gedrag leidt tot een zeer positieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. Voor het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid moet op bedrijventerreinen ruimte gevonden worden voor de aanleg van fiets- en wandelpaden. Dit heeft geen grote impact op de omgevingskwaliteit en is daarom als neutraal beoordeeld. Dit alternatief leidt tot positieve effecten op leefbaarheid. Alle werknemers kunnen door de multimodale bereikbaarheid de bedrijfslocatie bereiken (ook de werknemers die geen auto bezitten). Dit is bevorderlijk voor de sociale inclusiviteit.

De druk op het wegennet wordt beperkt, waardoor ook de autobereikbaarheid van bedrijfslocaties wordt gehandhaafd. Een goede multimodale bereikbaarheid is gunstig voor het vestigingsklimaat en de vitaliteit van

Blad 26 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

bedrijventerreinen. Door de positieve effecten op meerdere thema’s is het domein leefbaarheid beoordeeld als zeer positief. Tot slot worden geen effecten voor het domein duurzaamheid verwacht. Dit domein is beoordeeld als neutraal. De volledige beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Locatie Heulweg Toelichting De locatie Heulweg is in de huidige situatie een strategische reserve voor de bedrijventerreinen. Nu de zoektocht naar mogelijke locaties voor nieuwe energie gestart is, blijkt de Heulweg een mogelijke locatie. Een andere invulling van het gebied zou een groene agrarische zone zijn. De afweging moet dus gemaakt worden of de strategische reservering bedrijven nog altijd nodig is, of dit gebied anders kan worden ingevuld. Wordt prioriteit gegeven aan een strategische reserve om lokale bedrijven te kunnen faciliteren, of wordt de ruimte ingezet om de opgave vanuit de RES in te vullen? Op de middellange termijn zou er ook voor een combinatie gekozen kunnen worden, waarbij het gebied gedeeltelijk ingezet wordt voor duurzame energie en gedeeltelijk behouden blijft als reserve voor bedrijventerreinen. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • De Heulweg wordt een zonnepark; • De Heulweg wordt een extra (reserve) bedrijventerrein; • De Heulweg blijft een groen agrarisch gebied. Referentiesituatie De locatie Heulweg heeft op dit moment een agrarische invulling. Ook zijn er enkele bosschages te vinden. Langs de randen van het plangebied zijn verschillende bedrijven gevestigd, zoals een metaalbewerkingsbedrijf en een hondenuitlaatservice. Verder liggen er in het gebied volkstuinen en een kwekerij.

De locatie is aangewezen als en strategische reserve voor de bedrijventerreinen. De ligging van de Heulweg is weergegeven de volgende figuur.

Blad 27 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 5.4 De ligging van de locatie Heulweg (rode vlak)

Een van de alternatieven is het ontwikkelen van een zonnepark. Daarmee kan een bijdrage geleverd worden aan de energietransitie en de doelstelling om op termijn energieneutraal te worden. Een andere mogelijkheid is de ontwikkeling van een extra bedrijventerrein. Hiervoor is het relevant om te weten of er in de gemeente kavels beschikbaar zijn op andere bedrijventerreinen (zie onderstaand figuur). Het huidige beleid heeft als speerpunt om bestaande bedrijventerreinen niet uit te breiden, maar maximaal te benutten. Dit is de reden dat er een wens bestaat voor een strategische reserve.

Figuur 5.5 Beschikbare kavels op bedrijventerreinen in Geertruidenberg (bron: IBIS Bedrijventerreinen)

Blad 28 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

5.3.1

Heulweg wordt ingericht als zonnepark Beschrijving van het alternatief De Heulweg wordt ingericht als zonnepark. Het plangebied heeft een omvang van ruim 20 hectare. Beoordeling De realisatie van een zonnepark heeft geen wezenlijke impact op de gezondheid, veiligheid en leefbaarheid van de gemeente Geertruidenberg. Wanneer wordt gekozen om op deze locatie een zonneveld te realiseren gaat dit ten koste van de landschappelijke waarden, zoals de agrarische aard en de bosschages in het gebied. Daarnaast zijn er door dit alternatief geen mogelijkheden meer voor natuurontwikkeling op deze locatie en kan biodiversiteit afnemen. Door de aanwezige bedrijvigheid aan de randen van het plangebied is het gebied enigszins verrommeld, waardoor de huidige omgevingskwaliteit suboptimaal is. Het domein omgevingskwaliteit is desalniettemin beoordeeld als negatief vanwege de verdere aantasting van het gebied. De inrichting van de locatie als zonneveld kan een belangrijke bijdrage leveren aan de energieopgave. De locatie Heulweg heeft een omvang van ruimt 20 hectare waarmee een zeer belangrijke bijdrage geleverd kan worden aan de energieopgave van 24 hectare zonneveld. Het domein duurzaamheid is daarom beoordeeld als zeer positief. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

5.3.2

Heulweg is extra (reserve) bedrijventerrein Beschrijving van het alternatief In dit alternatief wordt de Heulweg ontwikkeld als bedrijventerrein. Op dit moment is het plangebied aangewezen als strategisch reserve bedrijventerrein. Beoordeling Er liggen weinig woningen in de buurt van de locatie en de milieurisico’s voor nabijgelegen woningen zijn beperkt. Bovendien kan de locatie gebruikt worden als bedrijventerrein om op andere locaties (bedrijventerreinen) milieutechnische knelpunten op te lossen. Deze doelstelling dient wel duidelijk te worden vastgelegd in het afwegingskader voor de Heulweg. Deze kans voor

Blad 29 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

verbetering van de milieudruk op andere locaties dan de Heulweg is aanleiding voor een licht positieve beoordeling voor het domein gezondheid en veiligheid. Wanneer wordt gekozen om op deze locatie een bedrijventerrein te realiseren gaat dit ten koste van de landschappelijke waarden, zoals de agrarische aard en de bosschages in het gebied. Daarnaast zijn er door dit alternatief geen mogelijkheden meer voor natuurontwikkeling op deze locatie en kan biodiversiteit afnemen. Door de aanwezige bedrijvigheid aan de randen van het plangebied is het gebied enigszins verrommeld, waardoor de huidige omgevingskwaliteit suboptimaal is. Het domein omgevingskwaliteit is desalniettemin beoordeeld als negatief vanwege de verdere aantasting van het gebied. Het domein leefbaarheid is licht positief beoordeeld vanwege de mogelijk positieve effecten op de werkgelegenheid. Deze effecten zullen echter alleen optreden als er vraag is naar een nieuw bedrijventerrein. Deze onzekerheid heeft geleid tot een licht positieve beoordeling. Het domein duurzaamheid is beoordeeld als licht negatief. Deze beoordeling heeft betrekking op duurzaam ruimtegebruik. Volgens Figuur 5.5 is er op bedrijventerreinen in de gemeente nog ruimte voor nieuwe bedrijven. Het ontwikkelen van een nieuwe bedrijventerrein is daarom niet aan te wijzen als duurzaam ruimtegebruik. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

5.3.3

Heulweg blijft groen agrarisch gebied Beschrijving van het alternatief De Heulweg wordt niet ontwikkeld als zonnepark of bedrijventerrein, maar blijft zijn huidige invulling als groen agrarisch gebied behouden. Beoordeling In de huidige situatie is de Heulweg reeds in gebruik als agrarisch gebied met enkele groenstructuren. Dit alternatief is daarom volledig neutraal beoordeeld. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 30 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Locatie Omschoorweg Toelichting De locatie aan de Omschoorweg was ooit in gebruik door een kleinschalige fabriek voor aluminium en staal. De grond is eigendom van de woningbouwstichting Thuisvester. Deze locatie staat nog steeds op de rol als woningbouwlocatie. De vraag is echter of de locatie geschikt is voor woningbouw omdat de locatie direct naast de A27 ligt. Dit maakt woningbouw in dit gebied een uitdaging, vanwege de hoge geluidbelasting. In dit gebied ligt tevens de historische Halve Zolenlijn (voormalige spoorlijn). Dit leidt tot de volgende alternatieven: • •

Omschoorweg wordt woningbouwlocatie; Omschoorweg wordt geen woningbouwlocatie.

Figuur 5.6 Ligging van de locatie Omschoorweg (blauwe vlak)

Blad 31 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Referentiesituatie Volgens de provinciale prognose wordt in de gemeente Geertruidenberg een toename van de woningbehoefte van 630 woningen verwacht in de periode 2017-2026. De woonvisie gaat uit van 530 woningen tot 2022. De resterende opgave voor de periode 2022-2026 is nog eens 100 extra woningen. Deze woningbouwopgave komt voort uit demografische ontwikkelingen. De gemeente Geertruidenberg heeft, net als veel andere gemeenten, te maken met vergrijzing. De bevolking wordt ouder en jongeren trekken weg. Deze verandering in bevolkingssamenstelling zorgt voor een veranderende vraag naar woningen. Zo is er meer behoefte aan levensloopbestendige woningen. Daarnaast neemt het aantal kleine huishoudens (1 of 2 personen) toe. Hierdoor neemt ook de kwantitatieve vraag naar woningen toe. Volgens het CBS (zie onderstaande tabel) is de woningvoorraad in de gemeente met slechts 45 woningen toegenomen in de periode 2017-2019. De resterende woningbouwopgave voor de periode tot 2026 is 485 woningen. De Omschoorweg is aangewezen als mogelijke woningbouwlocatie om invulling te geven aan deze een deel van de opgave. Beginstand woningvoorraad

Eindstand woningvoorraad

Saldo

2017

9.594

9.614

+20

2018

9.614

9.638

+24

2019

9.638

9.639

+1

Tabel 5.1 Ontwikkeling van de woningbouwopgave (bron: CBS)

De locatie aan de Omschoorweg is in gebruik geweest door een kleinschalige fabriek. In de huidige situatie zijn er voornamelijk groenstructuren te vinden. De locatie is direct naast de A27 gelegen. Over deze weg worden gevaarlijke stoffen getransporteerd. Op Figuur 5.7 is de indicatieve geluidbelasting door wegverkeer op de locatie weergegeven. Volgens de Wet geluidhinder geldt voor wegverkeerslawaai de voorkeurswaarde van 48 dB Lden voor geluidsgevoelige functies (onder andere woningen). Het bevoegd gezag kan echter ontheffing tot hogere waarden verlenen om woningbouw mogelijk te maken. De geluidbelasting op de Omschoorweg is relatief hoog. Er kunnen mogelijk maatregelen getroffen worden zoals geluidschermen of dove gevels die de geluidhinder kunnen beperken. Te veel lawaai in een woonomgeving leidt namelijk tot hinder en slaapverstoring.

Blad 32 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 5.7 Indicatieve kaart wegverkeerslawaai in 2016 (bron: RIVM)

De A27, die direct naast het plangebied ligt, is ook een bron van luchtverontreiniging. De gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide (NO2) is relatief hoog in het plangebied (zie Figuur 5.8). Deze luchtverontreinigende stof is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld fijnstof (zie Figuur 5.9), sterk afhankelijk van het verkeer. De wettelijke norm voor stikstofdioxide is gelijk aan de WHOadvieswaarde, namelijk 40 µg/m3. De concentratie fijnstof ligt iets boven de WHOadvieswaarde van 20 µg/m3, maar ruim onder de wettelijke norm van 40 µg/m3. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen kunnen luchtwegklachten en hart- en vaatziekten veroorzaken. Vooral kinderen, ouderen of mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten, lopen meer risico op het krijgen van gezondheidsklachten. Een betere luchtkwaliteit levert gezondheidswinst op, ook als de concentraties luchtvervuilende stoffen onder de landelijke norm liggen.

Blad 33 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 5.8 Gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide (NO2) in 2017 (bron: RIVM)

Blad 34 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 5.9 Gemiddelde jaarconcentratie fijnstof (PM10) in 2017 (bron: RIVM)

5.4.1

Omschoorweg wordt woningbouwlocatie Beschrijving van het alternatief De Omschoorweg wordt ingezet als woningbouwlocatie. In het plangebied is ruimte voor circa 25 woningen. Beoordeling De locatie ligt direct langs de A27. Hier is sprake van een hoge geluidbelasting en relatief slechte luchtkwaliteit. De luchtkwaliteit komt hier echter niet boven de wettelijke norm en WHOadvieswaarde voor stikstofdioxide. Deze luchtverontreinigende stof heeft verkeer als voornaamste bron. Met betrekking tot geluid zullen maatregelen (zoals geluidschermen of dove gevels) gebruikt moeten worden om een veilig en gezond woonklimaat te waarborgen. Daarnaast worden over de A27 gevaarlijke stoffen getransporteerd wat risico’s met betrekking tot de externe veiligheid met zich mee brengt. Deze combinatie van veiligheidsrisico’s en milieudruk in het gebied leidt tot een negatieve tot zeer negatieve beoordeling. De beoordeling is niet zeer negatief omdat er op andere plekken in Geertruidenberg woningen direct langs de A27 staan, waaruit blijkt dat het mogelijk is om aan de wettelijke normen voor geluid en luchtkwaliteit te voldoen. De Omschoorweg is nu braakliggende grond met weinig omgevingskwaliteit. Het is een van de weinige groene zones in de wijk. Echter is dit groen niet toegankelijk voor omwonenden.

De toename van verharding door woningbouw kan een negatieve impact hebben op de ontwikkeling van hittestress. De afname van gebruiksgroen is niet van toepassing. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling voor het domein omgevingskwaliteit. De leefbaarheid is positief beoordeeld, omdat een bijdrage geleverd wordt aan de woningbouwopgave. De bijdrage is echter niet toereikend voor de volledige opgave van 585 woningen in de periode 2020-2026. Tot slot is het domein duurzaamheid is neutraal beoordeeld. Er is sprake van inbreiding, maar er is geen sprake van herontwikkeling. Dit betekent dat de bestaande groenstructuur plaats maakt voor woningbouw. Omdat hier ook geen sprake is van uitbreiding (van het bestaand stedelijk gebied) is de beoordeling neutraal. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 35 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Er zijn kansen met betrekking tot de Halve Zolenlijn om een fiets- en wandelverbinding onder de A27 te maken. Dit verkleint de barrièrewerking van de A27 en kan positieve effecten op de omgevingskwaliteit teweegbrengen. Dit bevordert tevens de gezondheid van bewoners omdat daarmee gezond gedrag (fietsen en wandelen) gestimuleerd wordt.

5.4.2

Omschoorweg wordt geen woningbouwlocatie Beschrijving van het alternatief De locatie Omschoorweg wordt niet ingezet als woningbouwlocatie maar behoudt zijn huidige functie als groengebied. Beoordeling Wanneer wordt gekozen om de locatie aan de Omschoorweg niet te gebruiken als woningbouwlocatie, dan moet de woningbouwopgave op andere plekken opgelost worden. Deze keuze moet samen met de keuze voor andere woningbouwlocaties worden beschouwd. Door de locatie niet in te zetten voor woningbouw worden kansen misgelopen om een bijdrage te leveren aan de woningbouwopgave binnen de kernen. Het domein leefbaarheid is daarom beoordeeld als negatief. Dit alternatief leidt ertoe dat de woningbouwopgave op andere plaatsen ingevuld moet worden. De huidige functie als groengebied blijft behouden als groen gebied, maar het gebied is niet toegankelijk voor omwonenden en is daardoor van beperkte waarde. De omgevingskwaliteit is daarom beoordeeld als neutraal. Het domein duurzaamheid is licht negatief beoordeeld. De Omschoorweg is een van de weinige locaties binnen bestaand bebouwd gebied waar ruimte is voor woningbouw. Onafhankelijk van de keuze voor de Omschoorweg zal er ruimte gevonden moeten worden voor de woningbouwopgave buiten het bestaand gebied. Op de Omschoorweg is immers ruimte voor circa 25 woningen, terwijl de woningbehoefte tot 2026 bestaat uit 585 woningen.

Toch is het gebruik van de locatie Omschoorweg aan te duiden als duurzaam ruimtegebruik. In het bestaand bebouwd gebied zijn reeds voorzieningen aanwezig, kunnen aandachtspunten vanuit de wijk meegenomen worden in de planvorming en kan in hogere dichtheden gebouwd worden. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Voor dit alternatief is een kans voor optimalisatie van het gebied te benoemen. Het behoud van het groen in het gebied biedt kansen om het plangebied te ontwikkelen tot een kwalitatief hoogwaardig park met een route voor langzaam verkeer langs de Halve Zolenlijn. Wanneer deze

Blad 36 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

kans benut wordt ontstaan positieve(re) effecten op gezondheid en veiligheid, omgevingskwaliteit en leefbaarheid. Met deze verbinding wordt beweging en gezond gedrag gestimuleerd (zoals fietsen en wandelen), wordt het gebied beter bereikbaar voor langzaam verkeer en ontstaat een nieuw park wat positief is voor de omgevingskwaliteit.

Locatie Rivierkade Toelichting De locatie Rivierkade ligt tussen het historische centrum van Geertruidenberg en de Donge in. Er is nu vooral bedrijvigheid gevestigd en er zijn ook enkele woningen in het gebied te vinden. Het gebied heeft een grote potentie voor recreatie en toerisme, zeker gezien de ligging tussen water en het centrum van Geertruidenberg. De ligging aan het water is voor de aanwezige watergebonden bedrijvigheid een pré. Transformatie van het gebied zou het aanzicht van Geertruidenberg aantrekkelijker maken. Natuur, ruimte voor bewegen voor werknemers en inwoners, zou een invulling voor het gebied kunnen zijn. Verplaatsing van de daar gevestigde watergebonden bedrijven is wel een lastige opgave. Bestaande bedrijven leggen milieutechnische beperkingen op het gebied. Dit leidt tot de volgende alternatieven: • Bestaande bedrijven krijgen de ruimte; • Transformatie naar aantrekkelijk gebied met recreatie en groen. Referentiesituatie De officiële naam van de Rivierkade is bedrijventerrein Dongeoevers. In het gebied zijn verschillende typen bedrijvigheid te vinden, zoals een scheepswerf en een watersportvereniging. De locatie is aangewezen als bedrijventerrein van circa 9 hectare. Op het bedrijventerrein wordt maximaal milieucategorie 4 mogelijk gemaakt.

Deze bedrijven zorgen voor milieubelasting op het omliggende gebied, bijvoorbeeld in de vorm van industrielawaai en luchtverontreinigende stoffen.

Blad 37 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Centrum Geertruidenberg Figuur 5.10 De ligging van het bedrijventerrein Rivierkade (bron: provincie Noord-Brabant)

Het huidige beleid van de gemeente Geertruidenberg richt zich op het behouden en versterken van de identiteit de kern van Geertruidenberg. Vanwege de ligging van de Rivierkade ten opzichte van deze kern biedt de Rivierkade mogelijkheden om hieraan een bijdrage te leveren.

5.5.1

Locatie Rivierkade: bestaande bedrijven krijgen de ruimte Beschrijving van het alternatief De bedrijven die gevestigd zijn aan de Rivierkade krijgen ruimte. Dit biedt de bedrijven aan de Rivierkade meer ontwikkelmogelijkheden. Het alternatief is er met name op gericht om de watergebonden bedrijvigheid meer ontwikkelruimte te geven. Beoordeling Wanneer de bestaande bedrijven meer ruimte krijgen zal de druk op het milieu toenemen, bijvoorbeeld in de vorm van een toename van industrielawaai. Dit heeft een negatief effect op het woon- en leefklimaat in de omliggende woonwijken. Deze milieudruk bestaat nu ook al, maar zou kunnen toenemen. Dit is negatief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. De omgevingskwaliteit is neutraal beoordeeld, omdat er geen grote veranderingen ten opzichte van de huidige situatie optreden. Wel worden kansen misgelopen om het gebied toeristisch aantrekkelijker te maken.

Blad 38 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Het bieden van ruimte aan bedrijvigheid is gunstig voor de economie en werkgelegenheid in de reeds aanwezige sectoren. De locatie is voor bedrijven gunstig vanwege de bereikbaarheid via het water. Wel kunnen er meer verkeersbewegingen ontstaan als meer ruimte wordt geboden aan bestaande bedrijven. Tot slot is de impact op duurzaamheid van deze keuze neutraal. Deze keuze hangt sterk samen met de botsproef in paragraaf 5.1, waarbij ingegaan wordt op de mogelijkheden voor verduurzaming op bedrijventerreinen. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

5.5.2

Locatie Rivierkade: transformatie naar aantrekkelijk gebied met recreatie en groen Beschrijving van het alternatief De Rivierkade wordt getransformeerd naar een gebied waar recreatie en groen centraal staan. De bestaande bedrijvigheid zal hiervoor wijken. Dit houdt in dat de (watergebonden) bedrijvigheid verplaatst moeten worden naar een andere locatie. Beoordeling Transformatie van de Rivierkade is gunstig voor de gezondheid en veiligheid. Het geluid dat afkomstig is van deze bedrijven vermindert en er ontstaat meer ruimte voor recreatie en beweging. Deze ontwikkeling stimuleert beweging van inwoners en verlaagt de milieudruk. Dit is positief tot zeer positief beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Het domein is niet zeer positief beoordeeld omdat enkele bedrijven aan de Rivierkade behouden blijven. De omgevingskwaliteit is beoordeeld als zeer positief, doordat er meer ruimte is voor groen en het aanzicht op Geertruidenberg beter tot uiting komt. Met de transformatie van het gebied verbeterd ook de toegankelijkheid van het water in Geertruidenberg. Met betrekking tot de leefbaarheid ontstaat meer werkgelegenheid in toerisme en recreatie. De waterligging, recreatiehaven en de historische binnenstad hebben een positief effect op het toerisme en de levendigheid van het gebied. Wel treden er negatieve effecten op voor de bestaande bedrijven.

De huidige bedrijvigheid in het gebied moet verplaatst worden om de transformatie mogelijk te maken. Deze bedrijven kunnen ook kiezen voor een nieuwe locatie buiten de gemeente waarmee werkgelegenheid binnen de gemeente verloren gaat. Een andere mogelijkheid is dat er ruimte gevonden wordt op andere bedrijventerreinen langs het water. Dit

Blad 39 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

hangt samen met de keuze voor de invulling van het Amergebied (paragraaf 6.1). Een van de scenario’s betreft het verplaatsen van bedrijvigheid van de Rivierkade naar het Amergebied. Hier voor dient een integrale afweging gemaakt te worden. De samenhang tussen keuzes is beschreven in hoofdstuk 10. Al met al is het domein leefbaarheid positief beoordeeld, omdat een keuze voor dit alternatief zorgt voor bedrijvigheid, ook al is het een ander type bedrijvigheid. Tegelijkertijd wordt een bijdrage geleverd aan de levendigheid. Tot slot worden geen effecten voor het domein duurzaamheid verwacht. Dit domein is beoordeeld als neutraal. De volledige beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

6

Het Amergebied Keuzes maken in toekomstperspectieven Toelichting De Amercentrale is sinds 1952 gevestigd in Geertruidenberg en vormt een kenmerkend onderdeel van de Geertruidenbergse ‘skyline’. De energietransitie zal bepalend zijn voor de toekomst van de Amercentrale en het omliggende gebied. Uit het Eindrapport Toekomstperspectieven Amergebied komen drie toekomstperspectieven: zonering, bundeling en vervlechting. • Scenario Zonering is gebaseerd op een maximale ontwikkeling op grootschaligheid en gescheiden milieus. • Scenario Bundeling gaat uit van een ontwikkeling waarin er op grootschalige en gescheiden milieus wordt ingezet, maar minder extreem dan zonering. • Scenario Vervlechting is de tegenpool van zonering en zet in op maximale kleinschaligheid en gemengde milieus. Referentiesituatie In de huidige situatie staat het Amergebied in het teken van de opwekking van energie voor de Amercentrale en de distributie van energie door middel van het hoogspanningsnet (zie onderstaand figuur). Hiervoor is veel opslag nodig van bijvoorbeeld kolen en biomassa. Daarnaast zijn er havens en kades aanwezig voor het aanvoeren van brandstof en materieel. Vanwege milieuhinder en veiligheidsrisico’s zijn er naast industrie en bedrijvigheid weinig andere functies mogelijk in het Amergebied.

Blad 40 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Figuur 6.1 Het hoogspanningsnet in het Amergebied (bron: HoogspanningsNet Netkaart)

Slechts een deel van het Amergebied is in gebruik voor energieproductie. Het overige deel van het gebied is ooit aangemerkt als ruimtereservering voor mogelijke uitbreiding en is tegenwoordig verpacht voor agrarisch gebruik. De voorspelling vanuit de toekomstperspectieven is dat de Amercentrale op korte termijn overgaat van 100% kolen naar 80% biomassa en nog maar 20% kolen. Op de lange termijn moet dit termijn 100% biomassa worden. De toekomstperspectieven zijn onder andere gericht op energie. In de RES is het Amergebied opgenomen als zoekgebied. Op de volgende figuur is weergegeven dat in het Amergebied ruimte is voor maximaal 147 hectare zonneveld.

Blad 41 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

62

85

29

Figuur 6.2 De ligging van het Amergebied en het mogelijke aantal hectare zonneveld

6.1.1

Scenario zonering Beschrijving van het alternatief Het alternatief Zonering is gericht op maximale ontwikkeling op grootschaligheid en gescheiden milieus. Op de lange termijn ontwikkelt het terrein van de Amercentrale zich tot een concentratie van nieuwe ontwikkelingen (gericht op energie) in afgeschermd gebied, en het landschap eromheen wordt getransformeerd tot een toegankelijk (recreatief) landschap met natte natuur. Beoordeling Bij zonering van het Amergebied blijven de karakteristieken van het gebied behouden en worden ze versterkt: de Amercentrale blijft de functie van energiecentrale behouden en het omliggende gebied houdt een landschappelijke functie. Positieve gezondheidseffecten treden op doordat het gebied toegankelijker voor recreanten en daarmee beweging stimuleert. De kwaliteit van het landschap wordt versterkt doordat het gebied toegankelijker wordt en natuurontwikkeling plaatsvindt. Daarnaast biedt dit kansen om de biodiversiteit in het gebied te bevorderen. Deze ontwikkelingen zijn positief voor de omgevingskwaliteit van het gebied. Op het gebied van leefbaarheid en duurzaamheid zijn geen (positieve of negatieve) veranderingen voorzien, omdat het gebied gericht blijft op energie, zoals in de huidige situatie ook het geval is. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Blad 42 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Het scenario Zonering biedt kansen om de energievoorziening te verduurzamen door in te zetten op schonere opwekking. Het effect op het thema duurzaamheid wordt hiermee positiever. Deze kans voor optimalisatie is niet in de beoordeling meegewogen.

6.1.2

Scenario bundeling Beschrijving van het alternatief Dit alternatief richt zich op een ontwikkeling waarin er op grootschalige en gescheiden milieus wordt ingezet, maar minder extreem dan zonering. Het terrein wordt op de lange termijn ingezet voor diverse economische ontwikkelingen met een verbeterde bereikbaarheid. Door industriële activiteiten uit de Donge-zone naar het Amerterrein te verplaatsen ontstaat er ruimte om het hart van de gemeente Geertruidenberg aan de oevers van de Donge te ontwikkelen tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Ook wordt ruimte geboden voor mogelijke verplaatsing van industriële activiteiten die nu aan de Rivierkade gevestigd zijn. Het Amergebied wordt een hybride model industrieterrein waar tegelijkertijd energie wordt opgewekt. Het scenario gaat er van uit dat de waardevolle positie van het Amergebied (zeer strategisch gelegen aan zowel water als nabij goede infrastructuur) uitgenut kan worden. Door het Amergebied op de lange termijn te transformeren tot een hybride model industrieterrein waar tegelijkertijd energie wordt opgewekt, nieuwe bedrijvigheid gevestigd is en nieuwe vormen van logistieke dienstverlening plaatsvind wordt een bijzonder economisch milieu gecreëerd. Tevens kunnen overlast gevende activiteiten die nu op andere plekken in Geertruidenberg of de regio zijn gevestigd op het Amerterrein worden ondergebracht.

Dat maakt ruimte vrij om aan de oevers van de Donge ontwikkelingen voor natuur en stad te plannen. Dit versterkt de ambitie om van de Donge een natuur- en recreatieve zone te maken. Door deze zone te versterken wordt ook de relatie met het historisch centrum aangehaald. Beoordeling Door bundeling van industriële activiteiten in het Amergebied kan de milieudruk (op het woongebied) afnemen. Daarnaast neemt het gebied waar nu gerecreëerd kan worden af doordat er bedrijvigheid mogelijk gemaakt wordt. Al met al leidt dit tot een neutrale beoordeeld voor het domein gezondheid en veiligheid. Het uitnutten van het Amerterrein kan een negatief effect hebben op de bestaande omgevingskwaliteit ter plaatse, doordat de kleinschaligheid afneemt en aanwezige cultuurhistorische waarden (zoals de Standhazensedijk en het monument Huis ter Halve kunnen

Blad 43 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

worden aangetast). Anderzijds is er een mogelijkheid om deze waarden te benutten en beleefbaar te maken en zo de omgevingskwaliteit te vergroten. De impact op omgevingskwaliteit is derhalve licht negatief beoordeeld. Het scenario is positief voor de leefbaarheid doordat nieuwe werkgelegenheid wordt gecreëerd en de bereikbaarheid wordt verbeterd. Het Amergebied wordt daarmee benut als werklocatie voor gespecialiseerde bedrijvigheid (havenactiviteiten en energieproductie). Het verplaatsen van bedrijvigheid elders uit de gemeente naar het Amergebied leidt er ook toe dat er nieuwe locaties vrijkomen voor woningbouw. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de woningbouwopgave van de gemeente. Duurzaamheid is positief beoordeeld, omdat het scenario kansen biedt voor duurzaam ruimtegebruik door mogelijk hergebruik van de industriële bedrijvigheid aan de Rivierkade en het benutten van locaties langs de Donge voor woningbouw. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Dit scenario biedt kansen om op andere plaatsen, zoals de Rivierkade (zie paragraaf 5.5) en locaties langs de Donge de omgevingskwaliteit te verbeteren, bijvoorbeeld door oude bedrijfspanden, die cultuurhistorisch waardevol zijn, een woonfunctie te geven.

6.1.3

Scenario vervlechting Beschrijving van het alternatief Dit alternatief is de tegenpool van zonering en zet in op maximale kleinschaligheid en gemengde milieus. Het Amergebied ontwikkelt zich op de lang termijn tot een veelzijdig landschap van recreatieve routes, nieuwe natuurontwikkelingen en diverse technieken voor opwekking van hernieuwbare energie. Het ademt innovatie en duurzaamheid en wordt toegankelijk voor eenieder. Daarmee wordt het gebied van de Amercentrale op lange termijn een nieuw stadsdeel van Geertruidenberg waar wordt gewoond, innovatieve bedrijven zich op de energie campus hebben gevestigd en kennisontwikkeling en kleinschalige experimenten met nieuwe productiemethoden hand in hand gaan. Er is volop ruimte voor het regionale midden- en kleinbedrijf dat zich hier kan vestigen. En in dit open karakter wordt tevens de geschiedenis en de transformatie van de plek in het bijzonder en het energie- landschap in het algemeen uitgelicht middels een Energie Experience.

Blad 44 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Daarnaast is het totale terrein optimaal verbonden door recreatieve routes waardoor het voor iedereen mogelijk is om door het veelzijdige landschap van natuur, kleinschalige biomassa kweekvelden, zonnevelden en waterpartijen te koersen. Beoordeling In het scenario vervlechting (waarbij wordt uitgegaan dat de Amercentrale blijft bestaan) wordt het Amergebied op termijn een nieuw stadsdeel van Geertruidenberg waar wordt gewoond en gewerkt. Dit betekent dat er functiemenging wordt toegepast in een gebied waar reeds bedrijvigheid en hoogspanningsmasten aanwezig zijn. De emissies van de centrale leveren gezondheidsrisico’s op. Zo leidt kan geluidbelasting leiden tot stress en slapeloosheid en kan luchtverontreiniging leiden tot luchtwegklachten en hart- en vaatziekten. Het domein gezondheid en veiligheid is door deze gezondheidsrisico’s dan ook beoordeeld als negatief. Het is hierbij wel afhankelijk van de locatie in het gebied waar woningen worden gebouwd. In het scenario vervlechting wordt het gebied getransformeerd tot kleinschalig landschap met ruimte voor natuur. Ook wordt het gebied toegankelijk door recreatieve routes. Het domein omgevingskwaliteit is daarom beoordeeld als positief. De leefbaarheid van het Amergebied neemt in dit scenario sterk toe. Wonen in het gebied is mogelijk waarmee een belangrijke bijdrage geleverd kan worden aan de woningvoorraad.

Er zal ook ingezet worden op het verbeteren van de bereikbaarheid van het gebied en het realiseren van nieuwe routes. Dit biedt ook kansen om de werkgelegenheid te versterken. Echter dienen de functies wel zorgvuldig gecombineerd te worden. Tot slot zijn er ook positieve effecten voor het domein duurzaamheid. Het gebied wordt ingericht als energielandschap dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de energieopgave van Geertruidenberg. Dit is dan ook beoordeeld als positief tot zeer positief. In het geval gekozen wordt om de centrale te sluiten wordt er weliswaar een bijdrage geleverd aan de energietransitie, maar niet aan de energieopgave. De (landelijke) energievoorzieningen komt daarmee in het geding. De beoordeling is hieronder samengevat weergegeven.

Wat niet in de beoordeling is opgenomen is een eventuele sluiting van de Amercentrale. In het geval dat de centrale sluit zal werkgelegenheid verloren gaan wat juist negatieve effecten op de leefbaarheid tot gevolg heeft.

7

Centra

Blad 45 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

Autobereikbaarheid van de centra Toelichting In de centra van Geertruidenberg en Raamsdonksveer ontstaat een botsing. Enerzijds wordt het belangrijk gevonden dat ondernemers goed bereikbaar zijn in het centrum en klanten hun auto dichtbij kunnen parkeren. Anderzijds bestaat de wens om in te zetten op een beleefbaar en aantrekkelijk centrum, waar auto’s en parkeerplaatsen op den duur misschien niet meer in het straatbeeld passen. Welke keuze wordt hierin gemaakt? Hoe dichtbij moeten mensen kunnen parkeren om goed bereikbaar te houden? Er is een verschil in belangen tussen ondernemers, omwonenden, en bezoekers (recreanten en toeristen). Dit leidt tot de volgende alternatieven: • De auto wordt nog meer te gast in de centra; • Handhaven van de huidige situatie. Referentiesituatie De gemeente heeft ten aanzien van de autobereikbaarheid een gunstige ligging langs de A27 en de A59. Bezoekers van buiten de gemeente komen met de auto naar de centra. In Geertruidenberg en Raamsdonkveer kan gratis geparkeerd worden in de openbare ruimte. Er zijn geen treinverbindingen of P+R-faciliteiten in de gemeente aanwezig, waardoor de centra met het openbaar vervoer beperkt bereikbaar zijn. Dit resulteert in veel geparkeerde auto’s in de centra. Het huidige beleid is gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid van Raamsdonkveer en Geertruidenberg in relatie tot de beoogde centrum functie.

De wens voor deze centra is om het aanbod bijzondere winkels uit te breiden, meer daghoreca te realiseren en een jaarrond evenementenprogramma op te zetten. Deze functies in het centrum hebben een verkeersaantrekkende werking, waardoor de bereikbaarheid van deze gebieden gewaarborgd moet worden. Op het gebied van bereikbaarheid speelt een aantal trends en ontwikkelingen. Zo is er een groeiend aandeel van deelmobiliteit. Denk bijvoorbeeld aan de groei van het aantal deelauto’s en deelscooters. Ook neemt het gebruik van elektrische auto’s en elektrische fietsen toe. Dit vraagt om aanpassingen van de infrastructuur, zoals het realiseren van oplaadpunten en de aanleg van snelfietsroutes.

7.1.1

De auto wordt nog meer te gast in de centra Beschrijving van het alternatief De auto krijgt minder ruimte in de centra. In de centra wordt ingezet op verbetering van OVverbindingen en langzaam verkeer, zoals fietsen en wandelen. Beoordeling De auto minder ruimte geven in het centrum heeft positieve effecten op de gezondheid, de veiligheid en de duurzaamheid van het gebied. Minder auto’s leiden tot minder uitstoot van geluid en luchtverontreinigende stoffen en tot een hogere verkeersveiligheid. Anderzijds worden mensen

Blad 46 van 84

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Geertruidenberg projectnummer 452348.100 22 maart 2021 gemeente Geertruidenberg

aangespoord om met de fiets of te voet naar het centrum te gaan. Het domein gezondheid en veiligheid is positief tot zeer positief beoordeeld. Door de afname van auto’s in het centrum (en parkeerplaatsen) komt er meer ruimte voor groen. Indien deze vrijgekomen ruimte ingezet wordt voor vergroening wordt een bijdrage geleverd aan klimaatadaptatie van de openbare ruimte. Het domein omgevingskwaliteit is positief tot zeer positief beoordeeld. Er is geen zeer positieve beoordeling gegeven omdat de effecten afhankelijk zijn van een daadwerkelijke invulling van deze vrijgekomen ruimte met groen. De bereikbaarheid van het centrum voor de auto neemt af. Het kan met een verminderde autobereikbaarheid voor ondernemers minder aantrekkelijk zijn om een bedrijf te vestigen in de centra. Echter is de bereikbaarheid voor ondernemers te handhaven met parkeren op afstand en verbeterde OV-verbindingen. De ruimte die vrijkomt door minder ruimte te geven voor de auto kan gebruikt worden om meer ontmoetingsplaatsen en terrassen te creëren. Dit komt de levendigheid ten goede. Deze ontmoetingsplekken worden voor iedereen toegankelijk, en niet alleen voor autobezitters, wat positieve effecten heeft op de sociale inclusiviteit. Het domein leefbaarheid is daarom beoordeeld als positief. Tot slot is het domein duurzaamheid positief beoordeeld.