Begroting 2023 - 2026

VTH taken De invoeringsdatum van de Omgevingswet is door het Rijk uitgesteld naar (naar verwachting) 1 januari 2023. De invoering van de wet betekent een enorme verandering voor de taakuitvoering en werkwijze van de OMWB. Ondanks het feit dat de OMWB daarop goed voorbereid is, begint het feitelijke veranderingsproces pas na de inwerkingtredingsdatum in 2023 en daarna. Het huidige vergunning- en meldingenstelsel gaat uit van "inrichtingen"; de Omgevingswet gaat uit van milieubelastende activiteiten. Verder zal onder de Omgevingswet het weer mogelijk worden om leges te heffen voor een aantal milieu-gerelateerde toestemmingen. Gezien de noodzaak van een verdere professionalisering en de wens van de raad om een taakstelling van gemiddeld 5% te realiseren worden diverse werkwijzen aangepast en verdergaand gedigitaliseerd. Ook het slim benutten en inzetten van data wordt verder uitgerold.

Externe Veiligheid Inrichtingen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wijzigt de manier waarop data met betrekking tot externe veiligheid ontsloten en beheerd moeten worden. De overgang van het huidige Register Risicosituaties gevaarlijke stoffen (RRGS) naar het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) vergt in de eerste jaren extra aandacht. Deze taak wordt door de omgevingsdiensten uitgevoerd.

Bodemgerelateerde zaken Zowel als eigenaar van gronden als bevoegd gezag kan het noodzakelijk zijn een bodemonderzoek te laten uitvoeren, bijvoorbeeld bij calamiteiten of als bewijsmiddel voor handhaving. Dergelijke situaties zijn nagenoeg altijd onvoorzien en urgent.

26

2.20 Mutaties reserves Wat willen we bereiken? Mutaties en reserves programma 2 De reserves hebben verschillende functies. Waaronder een bufferfunctie voor het opvangen van onverwachte tegenvallers en risico’s (weerstandscapaciteit). Een bestedingsfunctie voor het reserveren van middelen voor specifiek doel of activiteit. Een egalisatiefunctie voor het egaliseren van tarieven over meerdere jaren. Ook kunnen jaarlijks terugkerende en (sterk) fluctuerende lasten met een reserve daarbij worden verrekend. Daarnaast kennen de reserves een financierings- en dekkingsfunctie zoals o.a. dekking van kapitaallasten van investeringen.

Wat gaan we daarvoor doen? Reserve Klimaatmiddelen Reservering van de rijksgelden voor uitvoering klimaatmaatregelen.

2.30 Wat mag het kosten? P2 Tabel Baten en Lasten Begroot totaal van lasten Pr.

Taakveld

Taakveld omschrijving

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

P2

7.2

P2

7.3

Riolering

1.764

1.882

1.881

1.880

1.871

Afval

2.487

2.665

2.556

2.540

P2

7.4

2.537

Milieubeheer

1.542

1.083

1.067

1.043

1.054

TOTAAL

5.793

5.630

5.504

5.463

5.462

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroot totaal van baten Pr.

Taakveld

Taakveld omschrijving

P2

7.2

Riolering

2.310

2.421

2.421

2.421

2.421

P2

7.3

Afval

3.031

3.247

3.117

3.099

3.095

P2

7.4

Milieubeheer

210

5

5

5

5

5.551

5.673

5.543

5.525

5.521

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

TOTAAL Begroot totaal van bestemming Pr.

Taakveld

Taakveld omschrijving

P2

0.10

Mutaties reserves lasten

30

0

0

0

0

P2

0.10

Mutaties reserves baten

57

55

35

0

0

TOTAAL

-27

-55

-35

0

0

TOTAAL LASTEN

5.793

5.630

5.504

5.463

5.462

TOTAAL BATEN

5.551

5.673

5.543

5.525

5.521

TOTAAL RESERVES

-27

-55

-35

0

0

SALDO Programma 2

215

-98

-74

-62

-59

Begroot resultaat

Bedragen afgerond op veelvoud van € 1.000

27

2.40 Investeringen Investeringen In programma 2 zijn voor de periode 2023-2026 de onderstaande investeringen voorzien: Investeringsbudget 2023

Investeringsbudget 2024

Investeringsbudget 2025

Investeringsbudget 2026

Opgave 2 Duurzaamheid

Investeringen volgens VGRP: Investeringen conform VGRP+ 2017 t.b.v. 2023

1.041.813

Vervanging mechanisch 2023

180.000

groenperken/civiel

160.000

Investeringen conform VGRP+ 2017 t.b.v. 2024

1.121.965

Vervanging mechanisch 2024

41.200

groenperken/civiel

100.000

Investeringen stelpost 2025

1.000.000

Vervanging mechanisch stelpost 2025

100.000

groenperken/civiel

48.000

groenperken/civiel

42.000

Investeringen stelpost 2026

1.000.000

Vervanging mechanisch stelpost 2026

100.000

groenperken/civiel

42.000

2.50 Risico's Risico's Voor programma 2 zijn in de begroting 2023-2026 geen risico's voorzien.

2.60 Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Jaar

Waarde (Jaarrekening 2021)

7. Volksgezondheid en Omvang huishoudelijk Milieu restafval

2021

155

140 Kg/inwoners

CBS

7. Volksgezondheid en Hernieuwbare elektriciteit Milieu

2018

3,7

6,7 %

Rijkswaterstaat

Nr.

Taakveld

33. 34.

28

Naam indicator

Begroot Eenheid 2023

Bron

Programma 3 Opgave Mens en Zorg Opgave Perspectief Mens en Zorg In het vastgestelde beleidskader sociaal domein verschuiven we de focus op zorgplicht naar volwaardige deelname van inwoners in de samenleving. Iedereen moet naar vermogen mee doen. Mee kunnen doen, én hier ook zelf aan bijdragen. Voor zichzelf, en voor een ander. Enerzijds omdat dit het beste is voor de inwoner zelf, en anderzijds omdat alleen dan adequate zorg en ondersteuning houdbaar is in de huidige context van toenemende (zorg-)vraag en arbeidsmarktproblematiek. Om dit te bereiken is verandering nodig. Wij denken hierbij aan meer aandacht voor preventie, meer integraliteit en een betere een andere balans tussen collectieve, voorliggende, voorzieningen en geïndiceerde zorg en ondersteuning. Dit vraagt een andere manier van werken van onszelf en onze maatschappelijke partners. Inwoners en hun leven, wensen en mogelijkheden als vertrekpunt nemen. En ondertussen de beweging naar voren versterken. Vroeger signaleren, breder kijken, vraagstukken eerder oppakken en oplossen, met minder dwang en escalatie. In het vertrouwen dat het dan ook minder kost. En dat alles vanuit het besef dat de gemeente niet de gemeenschap zelf is, maar een partner in die gemeenschap. En dus juist ook niet overal van is, alles op hoeft te pakken of alles hoeft te betalen.

Maar daarvoor wel heel duidelijk moet zijn over de eigen rol, ambitie en mogelijkheden. In de komende jaren zetten we, samen met partners en inwoners, in op laagdrempelige ondersteuning in de wijken en directe omgeving. Ook stimuleren we maatschappelijke initiatieven. Daarom is het belangrijk voor de langere termijn te investeren, wat mogelijk eerst hogere kosten met zich meebrengt voordat dit zich vertaalt in lagere kosten voor de zorg. In de eerstvolgende begrotingswijziging doen wij u hiervoor enkele voorstellen.

Ontwikkelbudget Sociaal domein De gemeente Geertruidenberg investeert jaarlijks aanzienlijk in nieuw beleid. Dat is ook hard nodig gezien de grote vraagstukken en snelle ontwikkelingen in de samenleving. Hiervoor worden deels eigen lokale middelen ingezet, en deels middelen die door de landelijke overheid via diverse kanalen beschikbaar worden gesteld voor specifieke beleidsdoelen. In het kader van de beoogde integraliteit, prioritering en effectiviteit willen we meer inhoudelijke én budgettaire samenhang brengen tussen al deze middelen. En daarmee ook meer flexibiliteit én transparante creëren in de inzet van deze middelen. Dit sluit ook aan bij de motie van de gemeenteraad om meer kleinschalige initiatieven te kunnen blijven subsidiëren. Daarvoor is het van belang dat er meer vrije middelen beschikbaar komen. Met ingang van dit begrotingsjaar creëren we daarom een integraal ontwikkelbudget ad € 180.000. Dit budget wordt gevormd door de overheveling van verschillende deelbudgetten, waaronder de stelpost Ontmoeting en dagbesteding (€ 20.000), subsidies sociaal domein (€30.000), restpost Sociaal wijkteam (€ 10.000) en projectgelden OHOT (€ 28.000). Daarnaast leggen we een claim op de zogenaamde POK gelden ( €92.000) . De POK gelden maken onderdeel uit van de algemene uitkeringen en worden in de volgende begrotingswijziging verwerkt.

29

3.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Openbaar basisonderwijs In 2023 streven we naar een prettige samenwerking met het basisonderwijs. Ook zijn we als gemeente verantwoordelijk voor solide en duurzame onderwijshuisvesting voor leerlingen.

Wat gaan we daarvoor doen? Basisonderwijs Ook in 2023 wordt er door het basisonderwijs nog gebruik gemaakt van de NPO-gelden. Zo heeft het CJG extra budget ontvangen om scholen te kunnen ondersteunen.

3.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Onderwijshuisvesting Solide en duurzame onderwijshuisvesting voor leerlingen.

Wat gaan we daarvoor doen? Gymnastieklokaal de Brug Onderhoud aan het gebouw en de inventaris moet adequaat worden bijgehouden. Bassischolen De Vonder en De Wilsdonck maken op dit moment gebruik van gymnastieklokaal De Brug. Er is nog niet duidelijk wat de plannen voor het gymnastieklokaal zijn wanneer de basisscholen gaan verhuizen naar Parkzicht. Voor het oude pand staan geen uitgaven gepland in het IHP.

Gymnastieklokaal Geertruidenberg Gymzaal Geertruidenberg is verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris de komende jaren adequaat bijgehouden moet worden. Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzaal staat in het IHP op de planning voor 2028.

Gymnastieklokaal Hoge Waai Raamsdonk Onderhoud aan het gebouw en de inventaris moet adequaat worden bijgehouden. Basisschool de Hoge Waai maakt gebruik van het gymnastieklokaal.

Gymnastieklokaal Hooipolder De basisscholen De Schoof, De Ruif en De Radonkel vormen tezamen 'Scholeneiland' op locatie Hooipolder. De drie schoolbesturen hebben gezamenlijk een aanvraag gedaan voor een

30

voorbereidingskrediet om de renovatie van Scholeneiland (conform planning IHP) te kunnen voorbereiden. Schoolbesturen hebben vooralsnog de wens uitgesproken Gymzaal Hooipolder in de ontwikkelingen te willen meenemen. In het IHP is de nieuwbouw/ renovatie voorzien om uitgevoerd te worden in 2025. Verder is de gymzaal Hooipolder verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris de komende jaren adequaat bijgehouden moeten worden. Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzalen staan in het IHP op de planning voor 2025.

Huisvesting basisonderwijs Solide onderwijshuisvesting draagt bij aan goed onderwijs. Uitvoering van het IHP (Integraal Huisvesting Programma)is van belang om in goed onderwijs te kunnen blijven voorzien. De grootste hindernis hierbij is dat de normbedragen in de verordening Huisvesting Onderwijs Geertruidenberg niet corresponderen met de huidige marktprijzen in de bouwsector. De verwachting is dan ook dat de normbedragen voor nieuwbouw en/of renovatie niet toereikend zullen zijn. Ondanks dat wordt gezocht naar slimme oplossingen, samenvoegingen, renovaties, combinaties enzovoorts, betekent de keuze om de normbedragen niet op te hogen een risico voor de realisatie van de hierna genoemde projecten. Duidelijk is dat door de steeds stijgende marktprijzen het huidige investeringsbedrag met normvergoedingen niet afdoende is. In de begroting voor de komende jaren dient hier dan ook afdoende rekening mee gehouden te worden. In 2023 zal de Verordening Onderwijshuisvesting dan ook worden geactualiseerd. Ten behoeve van de fusieschool (De Wilsdonck / De Vonder) zal nieuwbouw worden gerealiseerd op de locatie Parkzicht. Door de gemeenteraad is een voorbereidingskrediet ter hoogte van € 121.000 beschikbaar gesteld. Bij de uitwerking hiervan wordt ook de ontwikkeling van Sporthal Parkzicht en de ontwikkeling van het gehele plot meegenomen.

Deze samenvoeging brengt voordelen met zich mee, maar vergt ook een uitgebreidere voorbereiding en begeleiding om het proces zorgvuldig te laten verlopen. De basisscholen De Schoof, De Ruif en De Radonkel vormen tezamen 'Scholeneiland' op locatie Hooipolder. De drie schoolbesturen hebben gezamenlijk een aanvraag gedaan voor een voorbereidingskrediet om de renovatie van Scholeneiland (conform planning IHP) te kunnen voorbereiden. Schoolbesturen hebben vooralsnog de wens uitgesproken Gymzaal Hooipolder in de ontwikkelingen te willen meenemen. In het IHP is de nieuwbouw/ renovatie voorzien om uitgevoerd te worden in 2025. Voor wat betreft de gymzalen geldt dat de vervangende nieuwbouw / renovatie van de gymzaal in Raamsdonk in voorbereiding is. Bij de aanvraag van het voorbereidingskrediet ter hoogte van € 50.000 is tevens in het raadsvoorstel opgenomen dat het in het IHP opgenomen bedrag is gebaseerd op de geldende normbedragen welke hoogstwaarschijnlijk niet voldoende zijn om de bouw te bekostigen. Voor extra budget zal een aanvullend besluit aan de gemeenteraad voorgelegd moeten worden. Verder zijn de gymzalen Hooipolder en Elisabethstraat verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris zal de komende jaren adequaat bijgehouden moeten worden.

Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzalen staan in het IHP op de planning voor 2025 (Hooipolder) en 2028 (Elisabethstraat).

31

Huisvesting Voortgezet Onderwijs We blijven met het Dongemondcollege in gesprek over eventuele huisvestingsvraagstukken.

3.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat willen we bereiken? Onderwijsbeleid en leerlingenzaken De taak van de gemeente op het gebied van onderwijs is om overleg te faciliteren en partijen bij elkaar te brengen, hier gaan wij ook in 2023 mee door. Het toezicht op de leerplicht is uitbesteed aan het Regionale Bureau Leerplicht, ook hier voert de gemeente intensief contact mee. Dit draagt bij aan de doelstelling "eerder erbij en integrale ondersteuning".

Wat gaan we daarvoor doen? Leerlingenvervoer Er is de afgelopen jaren een toename te zien in het aantal leerlingen dat naar het speciaal (basis) onderwijs gaat, waardoor de totale kosten voor vervoer ook hoger uitvallen. Daarnaast is er steeds vaker sprake van complexe problematiek. Wanneer er vanwege een structurele lichamelijke, verstandelijke, psychische of zintuiglijke handicap vervoer naar verder gelegen scholen toegekend moet worden, betekent dit veelal individueel (en daardoor relatief duur) vervoer. Hierdoor kan het budget overschreden worden. Door met aanvragers in overleg te gaan over mogelijke alternatieve oplossingen proberen we het risico op overschrijdingen te beperken. Ook wordt voor leerlingen op het voortgezet onderwijs een reizen met OV (Voor Elkaar Pas) de norm, waar enkel individueel van afgeweken wordt indien blijkt dat reizen met OV niet mogelijk is en/of zal worden. In augustus 2022 gaat de nieuwe aanbesteding leerlingenvervoer in. Het leerlingenvervoer kost ongeveer € 360.000 per jaar. Aandachtspunt hierbij is dat bedragen zoals genoemd in de aanbesteding niet (blijven) corresponderen met de huidige brandstofprijzen. De verwachting is dan ook dat de komende jaren een indexatie zal moeten plaatsvinden.

Leerplicht In 2023 staan 4 speerpunten centraal: 1. Thuiszitters: ambitie dat geen enkel kind langer dan 3 maanden thuis zit zonder passend aanbod van onderwijs of zorg 2. Een sluitend regionaal vangnet voor jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar. Onderwijs, sociaal domein en alle partners in de verzuimketen spannen zich in om het recht van alle jongeren op onderwijs te waarborgen. 3. Overstap onderwijs (aansluiting en overstap po, vo, mbo) . Door gezamenlijke inspanning van gemeenten, onderwijs, leerlingen en ouders te komen tot een weloverwogen keuze voor een vervolgopleiding. 4. Aanpak oud-voortijdig schoolverlaters; het regionaal beleid is erop gericht om deze jongeren te begeleiden naar een passende opleiding, baan of leerbaan voor bijscholing voor een duurzame inzet op de arbeidsmarkt. Hier wordt nog meer maatwerk in mogelijk.

32

Onderwijsachterstandenbestrijding In 2023 wordt het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid vastgesteld. In de gemeente Geertruidenberg vinden wij het belangrijk dat alle kinderen hun talenten kunnen ontplooien. Het vergroten van de kansen voor kinderen met (taal-)achterstanden maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. In het nieuwe beleid wordt met name gekeken naar het vergroten van de doelgroep en de versteking van de doorgaande leerlijn. In de voor- en vroegschoolse periode krijgen kinderen onder andere aan de hand van VVE-programma's de ondersteuning die ze helpt bij het inlopen van hun taal- of sociaal emotionele achterstand. Bij de uitvoering wordt gekeken naar het aanhaken bij andere relevante projecten binnen het sociaal domein.

Peuteropvang Zie Kinderopvang.

Regionale Meld en Coördinatiepunten In regionaal verband geeft de gemeente Geertruidenberg uitvoering aan de RMC-functie, waarbij RMC staat voor Regionale Meld - en Coördinatiepunten. Er wordt onderzoek gedaan naar het bevorderen van de onderlinge samenwerking tussen de gemeenten op strategisch niveau. Op uitvoerend niveau is een pilot gestart met een projectaanjager leerplicht die de uitvoerende zaken tussen de verschillende gemeenten aanjaagt.

Voortgezet onderwijs overige lasten en baten Onder deze post valt bijvoorbeeld het onderhoud van het sportveld. Ook hiervoor zijn we als gemeente verantwoordelijk.

3.4 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? Sportbeleid en activering Het moet voor alle inwoners in onze gemeente mogelijk zijn om naar behoefte te kunnen sporten en bewegen. Bewegen is belangrijk, hierdoor wordt en/of blijf je vitaal. Onze gemeente voorziet in een groot aanbod aan sport- en ontspanningsmogelijkheden voor jong en oud. Op deze wijze kan de gezondheid op een laagdrempelige manier bevorderd worden.

Wat gaan we daarvoor doen? Sportbeleid Sinds 2020 is er een Lokaal Sportakkoord voor onze gemeente. Dit is opgesteld door een sportformateur samen met de gemeente, lokale sportaanbieders en externe partijen met raakvlakken tot sport. Dezelfde formateur is aangesteld voor het opstellen van een preventie

33

akkoord. Vanaf 2023 werken we binnen onze gemeente met een sport- en preventie akkoord. Realisatie in de praktijk wordt gedaan met behulp van het uitvoeringsbudget. De buitensportverenigingen kunnen, indien zij dit wensen, begeleid worden bij het doen van een aanvraag voor de landelijke BOSA¹-subsidie voor duurzaamheidsmaatregelen. Dit is een verantwoordelijkheid van de verenging. SportStroom kan deze begeleiding bieden. Indien de BOSOsubsidie wordt verkregen kan de vereniging bovendien een beroep doen op een lening uit de “Stimuleringslening duurzaamheid sportaccommodaties”. ¹ BOSA: Stimulering Bouw en Onderhoud van Sportaccommodaties In 2023 maken we verdere stappen naar toekomstbestendige sportaccommodaties. Alle veldverlichting laten we keuren op veiligheid en gestelde normen door de verschillende sportbonden. In navolging op deze keuring wordt waar nodig de veldverlichting vernieuwd of aangepast. Dit geldt alleen voor de veldverlichting welke wordt aangemerkt als basisvoorziening. Eenmalig benodigd budget voor de keuring bedraagt € 20.000 exclusief btw. Naast het inzetten van de buurtsportcoach voor het organiseren van activiteiten voor de doelgroepen jeugd, senioren en mensen met een beperking worden ze ook al jaren ingezet binnen het primair onderwijs. Dit voor het geven van bewegingslessen en aanverwante activiteiten.

Met het aanstellen van een verenigingsondersteuner gaan we het bereik vergroten. Deze moet bijdragen aan het vitaliteitsproces van de verenigingen. Deze pilot wordt bekostigd met het uitvoeringsbudget voor het Lokaal Sportakkoord.

Sportsubsidies Op grond van het subsidieprogramma behorend bij de Subsidieverordening Sociaal Domein zullen ook in 2023 diverse subsidies worden toegekend.

3.5 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Sportaccommodaties Vitale en krachtige sportaanbieders op toekomstbestendige sportcomplexen. Vitale sportaanbieders hebben de financiële en organisatorische basis op orde. Zo kunnen ze hun vizier richten op passend aanbod en op passende bindingsvormen. Krachtige sportaanbieders spelen in op veranderingen, tonen veerkracht en komen tegemoet aan de actuele maatschappelijke verwachtingen. Sportcomplexen zijn effectief en efficiënt ingericht. Creëren optimale sportomstandigheden voor iedereen en zijn duurzaam. Dit alles ter bevordering van een positief en inclusief sportklimaat binnen onze gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Zwembaden Beide buitenzwembaden worden op basis van een niet-risicodragende exploitatie uitbesteed. Op basis van de onderzoeksresultaten van de effectenanalyse zwembaden en mogelijkheid tot

34

inrichtingen sport en/of vastgoed bedrijf wordt verder gekeken naar beheer en exploitatie van de zwembaden in de toekomst.

Overige buitensportaccommodaties De fysieke leefomgeving dient voldoende mogelijkheden te bieden voor sport en bewegen naar behoefte van de inwoners binnen onze gemeente. Met sportverenigingen waar exploitatie en beheer niet bij de gemeente ligt, willen we in gesprek blijven over de toekomstbestendigheid van de sportaanbieder en/of het sportcomplex.

Sporthallen en sportlokalen Afhankelijk van de resultaten uit het onderzoek tot de mogelijkheden voor het inrichten van een sport- en/of vastgoed bedrijf wordt binnen dit kader een verdere uitwerking gedaan. De toekomstige sporthal gaat steeds meer vorm krijgen.

Sportterreinen voor handbal In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendommen plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud) is minimaal en kan binnen de exploitatie worden opgevangen. In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond.

Sportterreinen voor hockey In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendom plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud). Het zand ingestrooid veld dient vervangen te worden. In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond.

Sportterreinen voor voetbal Vanaf 2022 wordt er gewerkt met een nieuw model voor het onderhoud van de sportvelden, het zogenaamde cafetariamodel. Dit in vervolg op en in lijn met de herijking van het sportaccommodatiebeleid. De aanbesteding is hoger uitgevallen dit is opgenomen in de begroting. In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendom plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis

35

van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud):  Bij FC Right-Oh moet het hoofdveld gerenoveerd worden.  Bij vv Raamsdonk moet het hoofdveld gerenoveerd worden.  Bij RFC moeten de velden 2, 3 en 8 gerenoveerd worden (veld 2 is grassmaster). Afhankelijk van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek, welke in 2022 wordt uitgevoerd bij RFC, volgt een herinrichting van het sportpark. Indien dit van toepassing is komen we hiervoor met separaat voorstel.  Aanbrengen automatische beregening, waar van toepassing, op de velden welke gerenoveerd worden.  Vervangen veldafrastering en bestrating, waar nodig en van toepassing, rondom de velden welke gerenoveerd worden.  In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond.

3.6 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Samenkracht en burgerparticipatie We werken aan een gemeente waar je altijd “dichtbij ons” woont. Waar gemeenschapszin heerst en inwoners naar elkaar omkijken. Ze zijn actief in de eigen sociale netwerken en ontmoeten elkaar in het rijke verenigingsleven en op mooie plekken en locaties in onze gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Algemene voorzieningen jeugd Het programma Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) geeft uitvoer aan de kaders die belegd zijn in de regiovisie jeugdhulp. Naast deze regiovisie jeugdhulp werkt de regio West Brabant Oost, als onderdeel van de NvO, aan twee andere opgaven; • een intensievere regionale samenwerking (governance); • een andere wijze van contracteren (inkoopproces). Voor de verdere inrichting van dit proces is een programmabegroting opgesteld. De kosten voor 2023 worden geraamd op € 75.000.

Algemene voorzieningen WMO In 2020 heeft er met steun van een subsidie van ZonMW een pilot gedraaid waarbij een wijk-ggd-er werd ingezet voor ondersteuning van inwoners met psychosociale problematiek. Vanwege het succes hiervan is besloten deze pilot in 2021/2022 op eigen kosten te verlengen. Inmiddels is deze functie niet meer weg te denken uit onze gemeente en wordt er op dit moment incidenteel € 20.000 aan kosten geraamd voor 2023.

36

Buurthuis De Schelf en Agnesgebouw Vanwege het tot voor kort niet op een adequate wijze kunnen invullen van de vacature gebouwenbeheer zijn er binnen het onderhoudsprogramma achterstanden opgelopen. In de eerste helft van 2023 zullen de achterstanden zo veel als mogelijk worden opgepakt. Tevens zal beleid worden ontwikkeld hoe om te gaan met de gemeentelijke gebouwen en zal, mede op basis hiervan, worden gekomen tot een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan. Dit zal ter vaststelling aan uw raad worden aangeboden.

Inburgering en Statushouders Met de ingang van de nieuwe wet inburgering heeft de gemeente weer de regie over de inburgering. De toestroom van statushouders wordt naar verwachting alleen maar groter de komende jaren. Speerpunt is om alle inburgeraars zo snel en zo goed mogelijk mee te laten doen in de lokale maatschappij. Ook is de verwachting dat een deel van de Oekraïners die nu worden opgevangen in Nederland blijft en moet inburgeren. Alle componenten van de inburgering worden gefinancierd vanuit de Rijksmiddelen. Een deel hiervan (de inburgeringsproducten) is afhankelijk van de toestroom, terwijl de uitvoeringskosten niet meebewegen. Wanneer de toestroom van statushouders blijft oplopen kan het zo zijn dat de uitvoeringskosten vanuit het Rijk niet toereikend zullen zijn om de inburgering goed aan te kunnen bieden. Deze toestroom is echter niet te voorspellen. Wel heeft ons recent informatie bereikt dat voor 2023 moet worden uitgegaan van een verdubbeling van het aantal statushouders en vermoedelijk daarna nog aanzienlijk zal toenemen. Er wordt samen met onze partners naar gestreefd om mensen zo goed mogelijk te laten inburgeren binnen de Rijksmiddelen die beschikbaar worden gesteld.

Jeugd en jongerenwerk Het jongerenwerk is in 2022 onderdeel geworden van Surplus. Hierdoor is een betere samenwerking ontstaan met jongerenwerkers uit buurgemeenten, waardoor expertise onderling kan worden uitgewisseld. Ook in 2023 blijft het jongerenwerk veel actief op "vindplaatsen" voor jongeren, en wij hopen het in 2022 geopende jongerencentrum in stand te kunnen houden voor jonge bezoekers. Ook vinden er diverse preventieve activiteiten plaats.

Kinderopvang De kinderopvang wordt gevormd door commerciële organisaties waar de gemeente in nauw contact mee staat. Hoewel wij als gemeente geen invloed hebben op het beleid van de kinderopvangorganisaties kunnen wij in de overleggen over subsidieplaatsen voor lage inkomens en onderwijsachterstandensubsidies wel voorwaarden stellen aan de verlening hiervan. In werkgroepen worden de voorwaarden in goed overleg overeen gekomen. Gelijke kansen voor ieder kind staan daarbij voorop.

Maatschappelijk werk In 2023 start de nieuw gecontracteerde brede welzijnsorganisatie in onze gemeente, die de basisvoorziening welzijn gaat uitvoeren.

37

Ouderenbeleid In 2023 wordt het project Dementievriendelijke Gemeente (DVG) gecontinueerd.

Overige lasten sociaal cultureel werk Elke gemeente is verplicht een antidiscriminatievoorziening (ADV) te hebben. Voor onze gemeente is dat Radar: een meldpunt voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Om deze ADV's te versterken krijgen gemeenten meer middelen.

Programma Langer Thuis Kwetsbare inwoners moeten zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. In het programma wonen en bijbehorende woonzorgvisie zal invulling worden gegeven aan het programma langer thuis.

Subsidie st. OMC exploitatie In 2023 zal Stichting Ontmoetingscentrum Raamsdonk (OMC) jaarlijks een activiteitensubsidie ontvangen van € 60.000, vanaf 2024 is dit bedrag € 62.000. Hiermee kan het pand in Raamsdonk worden hersteld zodat het als monument én gemeenschapshuis behouden blijft. De subsidie is al reeds eerder opgenomen in de meerjarenbegroting 2022. Door het renoveren van het ontmoetingscentrum, kan de maatschappelijke functie straks (beter) worden vervuld. Dit draagt bij aan de beschreven doelen in het beleidskader Sociaal Domein, waarbij een ontvangende, toegankelijke en initiatiefrijke gemeenschap van inwoners, ondernemers en organisaties één van de uitgangspunten is.

Subsidies Sociaal Domein Het subsidieprogramma Sociaal Domein loopt tot 2024. Er zal daarom in het najaar van 2022 gestart worden met een evaluatie van het subsidieprogramma en de daarbij horende verordening. Voor het nieuwe subsidieprogramma zal het beleidskader Sociaal Domein leidend zijn.

Vrijwilligersbeleid en mantelzorg Zie maatschappelijk werk.

Vrijetijdsbesteding voor volwassenen Op grond van het subsidieprogramma behorend bij de Subsidieverordening Sociaal Domein zullen ook in 2023 diverse subsidies worden toegekend.

38

3.7 Wijkteams Wat willen we bereiken? Wijkteams We werken aan de realisatie van een generalistisch dorpsteam: één loket waar medewerkers van welzijn en de gemeente samenwerken.

Wat gaan we daarvoor doen? Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Ook in 2023 zal het Centrum Jeugd en Gezin (CJG) hulp organiseren en aanbieden voor ouders en jeugdigen met betrekking tot de taken zoals genoemd in de Jeugdwet. Hierbij wordt gewerkt aan de volgende vier doelstellingen: 1. Informatie en advies over opvoeden en opgroeien; 2. Ambulante jeugdhulp en gezinsbegeleiding op alle leefgebieden; 3. Coördinatie van jeugdhulp en arrangeren van passende zorg; 4. Inzetten op vergroting van zichtbaarheid en bereikbaarheid van het CJG. Naast deze algemene doelstellingen zijn er voor 2023, net als in 2022, incidentele middelen beschikbaar om twee extra doelstellingen te realiseren. De gemeente Geertruidenberg ontvangt extra rijksmiddelen ten behoeve van de jeugd(zorg) en NPO gelden. Het Rijk heeft wel een intentie aangegeven waaraan de extra rijksmiddelen t.b.v. de jeugd kan worden besteed, waaronder het wegwerken/verkorten van de wachtlijsten. De NPO-gelden zijn ingezet in samenspraak met het onderwijs. Deze middelen worden o.m. ingezet om onderstaande doelstellingen te realiseren: 1. Het overbruggen van wachttijden in de beschermingsketen en van de zorgaanbieder zonder zelf een wachtlijst te hoeven hanteren; 2.

Het bieden van extra ondersteuning binnen het onderwijs gericht op opvoedondersteuning, coaching van leerkrachten, delen van kennis met betrekking tot jeugdwet versus onderwijs en meldcode. Dit alles past binnen de doelstellingen vanuit de eerder benoemde missie en speerpunten, zoals "eerder erbij en integrale ondersteuning" en "doelmatige inzet van middelen". Het uitgangspunt is dat eventuele kostenstijging voor bedrijfsvoering of overhead alleen veroorzaakt mag worden door indexeringen of door nieuw beleid, waar het bestuur van het CJG expliciet vooraf mee instemt. Op basis van de begroting 2023 bedraagt de bijdrage voor het CJG in 2023 € 1.197.150. (NB voor financiën: kan dit structureel eventueel een indexering van 2024?)

CJG, overig maatwerkdeel Zie Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg.

Eerstelijnsloket Jeugd Dit betreft de bijdrage aan Veilig Thuis in 2023. Hiermee wordt geborgd dat er meldingen kunnen worden gedaan over onveiligheid/geweld, en dat deze worden opgepakt door middel van

39

doorverwijzing of nader onderzoek. Ook betreffen dit de kosten voor het Jeugd Adviesteam, een expertteam van deskundigen op het gebied van jeugdproblematiek.

Eerstelijnsloket WMO Loket Werk, Inkomen en Zorg Met het loket Werk Inkomen en Zorg (WIZ) wordt o.a. multi problematiek eerder gesignaleerd en de samenwerking met andere loketten geoptimaliseerd. Met een integrale benadering wordt ook de zorg voor de inwoner bevorderd. Na de vraagverheldering waarbij met de inwoner wordt gekeken op welke onderwerpen binnen het sociaal domein er ondersteuning nodig is, wordt de vraag doorgeleid naar het juiste loket van de gemeente voor verdere behandeling. Daarbij wordt eerst gekeken naar de behoefte van de inwoner en vervolgens naar de wetgeving in plaats van te starten met het strak toepassen van wetgeving (omgekeerde toets). Procesregie zorgt ervoor dat zaken die betrekking hebben op meerdere onderdelen van het sociaal domein niet vastlopen c.q. dat ze worden vlot getrokken als ze toch zijn vastgelopen. Deze werkwijzen worden gecontinueerd en zo nodig verbeterd. Ook de samenwerking met onze externe partners wordt geïntensiveerd. Ontwikkelingen Sociale Zaken Afgelopen jaren heeft er aaneensluitend inhuur bij Sociale Zaken plaatsgevonden onder meer door tussentijdse taken die of vanuit de wetgever of vanuit lokaal beleid ontstaan, denk bijvoorbeeld laatstelijk aan de energietoeslag. De verwachting is dat vanwege de maatschappelijke ontwikkelingen dit komende jaren niet anders gaat worden.

Sign. en coord systeem Zorg voor Jeugd Zorg voor Jeugd is het systeem waarmee we aansluiten op de Verwijsindex Risicojongeren. Deze aansluiting is vooralsnog wettelijk verplicht. We willen als regio West Brabant Oost (WBO) verder onderzoeken naar een alternatief systeem om te kunnen aansluiten op de Verwijs Index Risicojongeren (VIR).

Sociaal Wijk Team Zie Eerstelijnsloket WMO.

3.8 Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Inkomensregelingen Inclusieve samenleving: alle inwoners kunnen naar vermogen meedoen.

Wat gaan we daarvoor doen? Armoedebestrijding Het aantal inwoners dat moeite heeft om rond te komen groeit. Er komt steeds meer kennis over de ingrijpende gevolgen van armoede, vaak van generatie op generatie, en op diverse levensdomeinen. 40

Er komt een landelijke aanpak geldzorgen, armoede en schulden om de vicieuze cirkel te doorbreken en de bestaanszekerheid van deze inwoners te versterken. Daarbij is het beter bereiken van de doelgroep één van de speerpunten.

Besluit bijstandverlening Zelfstandigen Er is steeds meer aandacht voor ondernemers die in (financiële) problemen komen. De BBZ is een van de mogelijkheden waar deze ondernemers aanspraak op kunnen maken. Wanneer deze niet kan worden toegekend wordt gekeken of schuldhulpverlening voor ondernemers kan worden ingezet.

Bijzondere bijstand Wanneer inwoners voor bijzondere/onvoorziene kosten komen te staan, welke zij niet uit hun reguliere inkomen kunnen voldoen, kunnen zij een beroep doen op de bijzondere bijstand. Vooral in de kosten voor bewindvoering zien wij al een aantal jaren een stijging. De verwachting is dat deze stijging door zal zetten de komende jaren, gezien de huidige moeite die men heeft om rond te kunnen komen. Dit zal naar verwachting leiden tot hogere kosten op deze post dan in 2022.

Inkomensvoorzieningen (IOAW/IOAZ) Ouderen werklozen kunnen een uitkering aanvragen. De gemeente controleert of er aan de voorwaarden wordt voldaan en beslist of er een uitkering wordt verstrekt.

PW inkomen Alle inwoners moeten naar vermogen kunnen meedoen. Wanneer zij niet kunnen meedoen in de vorm van betaald werk kunnen zij terugvallen op onze inkomensvoorzieningen totdat zij weer in staat zijn om zelf in inkomen te voorzien. Het aantal uitkeringsgerechtigden is lastig te voorspellen maar is de afgelopen jaren ondanks corona vrijwel gelijk gebleven.

3.9 Begeleide participatie Wat willen we bereiken? Begeleide participatie Nieuwe wetgeving die in besluitvorming is, biedt meer ruimte voor de menselijke maat en maatwerk. Nog sterker komt de nadruk op het uitstromen naar werk en een betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid.

Wat gaan we daarvoor doen? Sociale Werkplaatsen De invoering van de participatiewet leidt tot een wijziging van de instroom bij sociale werkbedrijven, zoals MidZuid. Daarnaast maakt de krapte op de arbeidsmarkt dat de problematiek van de instroom zwaarder is geworden. De dienstverlening en organisatie van MidZuid moet hierop anticiperen, toekomstbestendig en financieel duurzaam worden.

41

Dagbesteding en ontmoetingscentra In 2022 is het Ontmoetingspunt Sandoel opengesteld. Een evaluatie zal het voortbestaan van deze voorziening moeten bewijzen. Onderzoek zal moeten uitwijzen waar de behoeften en hiaten liggen voor ontmoetingspunten voor de diverse doelgroepen.

3.10 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? Arbeidsparticipatie Inclusieve samenleving: alle inwoners kunnen naar vermogen meedoen.

Wat gaan we daarvoor doen? Participatiebudget De uitvoeringskosten participatie bestaan uit de kosten voor de begeleiding vanuit Midzuid. Deze kosten stijgen al jaren. De gemeente heeft geen invloed op deze trajectprijzen. Mochten deze trajectprijzen wel moeten zakken, dan zien wij de tekorten die hierdoor ontstaan op de begroting van Midzuid terug in een stijgende gemeentelijke bijdrage. Onder aan de streep zouden we deze dan op een andere post alsnog betalen.

3.11 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Wat willen we bereiken? Maatwerkvoorzieningen (WMO) Ook in 2023 krijgt iedereen de zorg die nodig is. We bekijken wel of – daar waar dat kan en verantwoord is – we een lichtere vorm van zorg aan kunnen bieden. Ook zullen we daar waar mogelijk een beroep doen op het voorliggend veld en het eigen netwerk.

Wat gaan we daarvoor doen? Gehandicapten parkeerkaarten De verstrekking van de gehandicaptenparkeerkaart blijft in overeenstemming met de daarvoor bestemde regelgeving plaatsvinden zodat de mobiliteit van degenen die gebruik willen maken van deze voorziening gehandhaafd blijft.

42

WMO hulpmiddelen Medio 2023 gaat het nieuwe contract voor Wmo Hulpmiddelen in. Door prijs- en loonontwikkelingen is de verwachting dat de tarieven voor de hulpmiddelen zullen toenemen. De exacte budgettaire consequenties zijn nu nog niet bekend.

WMO vervoersvoorzieningen In 2023 loopt de aanbesteding voor een nieuw contract Deeltaxi met ingang van 2024. De verwachting is dat de vervoerskosten met bijna 10% zullen toenemen vanwege de grote stijging van de NEA-index.

WMO-woonvoorziening Door vergrijzing en het feit dat mensen langer thuis blijven wonen, zijn er vaker woningaanpassingen in de vorm van bijvoorbeeld trapliften nodig om dit mogelijk te maken. De verwachting is dat in 2023 de aanvragen voor trapliften zullen stijgen.

3.12 Maatwerkdienstverlening 18+ Wat willen we bereiken? Maatwerkdienstverlening 18+ Ook in 2023 krijgt iedereen de zorg die nodig is. Daar waar de burger niet kan terugvallen op het eigen netwerk of het voorliggend veld kan de inzet van een Wmo-voorziening een (tijdelijke) oplossing bieden.

Wat gaan we daarvoor doen? Eigen bijdragen WMO Dit budget betreft de eigen bijdragen van het CAK (Centraal Aministratie Kantoor).

Schuldhulpverlening De nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening geeft gemeenten taken inzake vroegsignalering. De wettelijke taken zijn geïmplementeerd. De aangekondigde landelijke aanpak geldzorgen, armoede en schulden zorgt voor een bredere inbedding van deze vroegsignalering. De nieuwe aanpak moet ondersteunen bij de preventie van schulden en een kortere doorlooptijd van schuldhulptrajecten. Het betreft een integrale aanpak met fiscale, juridische en praktische uitvoeringsmaatregelen. De focus ligt hierbij ook op het beter bereiken van de doelgroep. Daarnaast richten de inspanningen zich op de nieuwe taak om schuldhulpverlening te bieden aan ondernemers. Het is een uitdaging om de nieuwe aanpak te implementeren met de huidige personeelstekorten. Eind 2022 wordt bekend welke extra middelen en ondersteuning gemeenten (en andere partijen) ontvangen voor de landelijke aanpak. Het streven is de nieuwe aanpak binnen de beschikbare middelen te implementeren.

43

WMO Begeleiding Het kostenbeheersingsplan heeft in de afgelopen tijd alleen tot stabilisatie van het aantal cliënten met begeleiding en een kleine verschuiving naar lichtere zorg geleid. De verwachting is dat dit het hoogste haalbare is.

WMO huishoudelijke verzorging In 2023 verwachten we dat de kosten van de Huishoudelijke Ondersteuning verder blijven toenemen. Dit komt onder andere door autonome ontwikkelingen zoals de extramuralisering, de vergrijzing en het abonnementstarief. We verwachten dat het aantal cliënten blijft toenemen. Daarnaast nemen de tarieven toe doordat er sprake is van een flinke loon- en prijsindexering binnen het contract. We vragen hiervoor structureel een budgetverhoging van € 296.000 wat resulteert in een totaal budget van € 2.717.000.

3.13 Maatwerkdienstverlening 18Wat willen we bereiken? Maatwerkdienstverlening 18Daar waar de jeugdige/ouder niet kan terugvallen op het eigen netwerk of het voorliggend veld kan ondersteuning/begeleiding vanuit de Jeugdwet (tijdelijk) worden ingezet. De juiste en de beste hulp voor de jeugdige, zo dichtbij mogelijk. Hieraan willen we samenwerken met onze partners in het jeugdhulplandschap.

Wat gaan we daarvoor doen? Individuele voorzieningen Natura Jeugd Dit betreffen de kosten voor de tweedelijns jeugdhulp. Voor 2023 is, gezien de CAOontwikkelingen, een inflatiecorrectie te verwachten. Dit betekent dat er een kostenstijging verwacht wordt, op dit moment is er nog geen duidelijkheid over de hoogte hiervan.

PGB jeugd Hieruit worden de persoonsgebonden budgetten voor jeugd/jongeren uit bekostigd.

3.14 Geëscaleerde zorg 18+ Wat willen we bereiken? Geëscaleerde zorg 18+ Dit taakveld heeft betrekking op Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang. In het kader van Maatschappelijke opvang wordt in 2023 een nieuwe beleidskader opgesteld. Het Versterkingsplan Dak- en Thuisloosheid wordt verder uitgewerkt. De decentralisatie Beschermd Wonen is een jaar uitgesteld tot 2024. De GR Beschermd wonen is vanaf 2022 van kracht. De regionale gezamenlijke begroting zal naar alle waarschijnlijkheid in 2023 een positief saldo laten

44

zien. Met de implementatie van de 'Koerswijzer Beschermd Wonen' zorgen we dat we op alle leefgebieden (o.a. wonen, financiële redzaamheid, gezondheid) voorbereid zijn op de zorg voor inwoners met een indicatie BW.

Wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijke opvang Dit betreffen de kosten voor de uitvoering van de Wet Verplichte GGZ, waardoor inwoners met spoed (gedwongen) kunnen worden opgenomen.

3.15 Geëscaleerde zorg 18Wat willen we bereiken? Geëscaleerde zorg 18Daar waar de jeugdige/ouder niet kan terugvallen op het eigen netwerk of het voorliggend veld kan ondersteuning/begeleiding vanuit de Jeugdwet (tijdelijk) worden ingezet. Dit draagt eraan bij kinderen gezond en veilig opgroeien.

Wat gaan we daarvoor doen? Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd Voor 2023 is, gezien de CAO-ontwikkelingen, een inflatiecorrectie te verwachten. De gemeente neemt deel aan een onderwijs-zorgarrangement (Plein 3). De kosten hiervan worden structureel geraamd op € 20.000.

3.16 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Vanuit volksgezondheid zijn er drie ambities voor 2023 benoemd: 'gezonde en veilige leefomgeving', 'verbreden en verdiepen preventie' en 'gelijke gezondheidskansen voor iedereen'. Het doel is dat inwoners die zo lang mogelijk gezond en fit blijven, zowel fysiek als mentaal. Het accent ligt komend jaar met name op het terugdringen van overgewicht, roken en alcoholgebruik.

Wat gaan we daarvoor doen? Gezondheidszorg Komende jaren wordt vanuit gezondheidszorg meer ingezet op preventie. Zo is er een regionale samenwerking tussen de GGD, zorgverzekeraars en gemeenten om gezamenlijk in te zetten op preventie en gezondheid. Daarnaast gaan we als gemeente vanaf 2023 aan de slag met het lokale preventieakkoord (roken, alcohol en overgewicht) en nemen we deel aan het actieprogramma Kansrijke Start. 45

De GGD begroting gaat voor onze gemeente in 2023 uit van een bedrag van € 879.163. Voor 2023 stond een begroot bedrag van € 797.586, wat betekent dat de subsidie aan de GGD vanaf 2023 verhoogd moet worden met een bedrag van € 81.577. Deze toename wordt met name verklaard door de toename in: kosten voor de basistaken, de bijdrage in het basispakket JGZ 0-3 jarigen, huisvestingskosten en de CAO impact 2023.

3.17 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Begraafplaatsen en crematoria Graven en asbestemmingen worden uitgegeven op de huidige gemeentelijke begraafplaatsen in Geertruidenberg en Raamsdonk: er vindt geen productdifferentiatie in het aanbod in lijkbezorging plaats. Jaarlijks worden bovengronds graven geruimd, regelmatig worden ondergronds graven geruimd. Er wordt zoveel mogelijk gestreefd naar een maximaal haalbare kostendekking door een financieel optimale uitvoering van de operationele taken.

Wat gaan we daarvoor doen? Algemene begraafplaatsen Om de ruiming van graven op de begraafplaatsen structureel uit te voeren is vanaf 2024 structureel een budgetverhoging van € 3.000 nodig (totaal budget per jaar: € 10.000).

Lijkbezorgingsrechten Nabestaanden betalen jaarlijks leges voor het huren van een graf voor een periode van 10 jaar of een urnnis.

3.20 Mutaties reserves Wat willen we bereiken? Mutaties reserves programma 3 De reserves hebben verschillende functies. Waaronder een bufferfunctie voor het opvangen van onverwachte tegenvallers en risico’s (weerstandscapaciteit). Een bestedingsfunctie voor het reserveren van middelen voor specifiek doel of activiteit. Een egalisatiefunctie voor het egaliseren van tarieven over meerdere jaren. Ook kunnen jaarlijks terugkerende en (sterk) fluctuerende lasten met een reserve daarbij worden verrekend. Daarnaast kennen de reserves een financierings- en dekkingsfunctie zoals o.a. dekking van kapitaallasten van investeringen.

46

Wat gaan we daarvoor doen? Reserve sporthal Dongemond Met raadsbesluit is een risicoreserve "exploitatietekort sporthal Dongemond" ingesteld ten behoeve van mogelijke exploitatietekorten of mogelijke negatieve vermogenssaldi bij ontbinding van de stichting.

Reserve Afschrijving investeringen IHP Dekking voor huidige en toekomstige kapitaallasten van de uitvoering van het IHP.

Reserve WVG Het aanpassen van openbare gebouwen ten behoeve van de doelgroep gehandicapten. Conform de financiële verordening wordt het saldo, dat lager is dan € 25.000, toegevoegd aan de vrije algemene reserve.

47

3.30 Wat mag het kosten? P3 Tabel Baten en Lasten Begroot totaal van lasten Pr. Taakveld

Taakveld omschrijving

P3

4.1

Openbaar basisonderwijs

85

11

11

11

11

P3

4.2

Onderwijshuisvesting

1.209

1.278

1.414

1.428

1.556

P3

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.204

1.190

1.191

1.193

1.195

P3

5.1

Sportbeleid en activering

576

616

551

564

577

P3

5.2

Sportaccommodaties

1.694

1.668

1.754

1.735

1.728

P3

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

2.622

2.271

2.252

2.252

2.252

P3

6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

1.765

1.699

1.509

1.469

1.469

P3

6.3

Inkomensregelingen

6.772

5.890

5.890

5.890

5.890

P3

6.4

WSW en beschut werk

2.337

2.215

2.166

2.115

2.141

P3

6.5

Arbeidsparticipatie

721

644

644

644

644

P3

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.407

1.468

1.554

1.568

1.582

P3

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

5.274

5.462

5.462

5.462

5.462

P3

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

4.162

4.698

4.553

4.038

4.038

P3

6.81

Geëscaleerde zorg 18+

22

19

19

19

19

P3

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

1.819

1.600

1.600

1.600

1.600

P3

7.1

Volksgezondheid

901

1.064

1.085

1.099

1.114

P3

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

99

84

124

82

82

32.669

31.877

31.779

31.169

31.360

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

TOTAAL

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroot totaal van baten Pr. Taakveld

Taakveld omschrijving

P3

4.1

Openbaar basisonderwijs

314

55

0

0

0

P3

4.2

Onderwijshuisvesting

56

56

56

56

56

P3

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

443

419

419

419

419

P3

5.1

Sportbeleid en activering

80

60

60

60

60

P3

5.2

Sportaccommodaties

388

388

388

388

388

P3

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

169

29

15

15

15

P3

6.2

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

0

0

0

0

0

P3

6.3

Inkomensregelingen

5.111

5.061

5.061

5.061

5.061

P3

6.4

WSW en beschut werk

0

0

0

0

0

P3

6.5

Arbeidsparticipatie

0

0

0

0

0

P3

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6

6

6

6

6

P3

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

98

98

98

98

98

P3

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

0

0

0

0

0

P3

6.81

Geëscaleerde zorg 18+

0

0

0

0

0

P3

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

0

0

0

0

0

P3

7.1

Volksgezondheid

12

12

12

12

12

P3

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

48

48

48

48

48

6.725

6.232

6.163

6.163

6.163

Na wijziging 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

TOTAAL Begroot totaal van bestemming Pr. Taakveld

Taakveld omschrijving

P3

0.10

Mutaties reserves lasten

215

315

385

455

525

P3

0.10

Mutaties reserves baten

1

116

253

273

409

214

199

132

182

116

32.669

31.877

31.779

31.169

31.360

TOTAAL Begroot resultaat TOTAAL LASTEN

48

TOTAAL BATEN

6.725

6.232

6.163

6.163

6.163

TOTAAL RESERVES

214

199

132

182

116

SALDO Programma 3

26.158

25.844

25.748

25.188

25.313

Bedragen afgerond op veelvoud van € 1.000

3.40 Investeringen Investeringen In programma 3 zijn voor de periode 2023-2026 de onderstaande investeringen voorzien. Investeringsbudget 2023

Investeringsbudget 2024

Investeringsbudget 2025

Investeringsbudget 2026

Opgave 3 Mens en Zorg Investeringen Sport: Investeringen Accommodaties (overige faciliteiten) Investeringen Sportvelden

0 718.119

Investeringen Accommodaties (overige faciliteiten)

134.649

Investeringen Sportvelden

86.465

Investeringen Accommodaties (overige faciliteiten)

70.930

Investeringen Sportvelden

170.445

Investeringen Accommodaties (overige faciliteiten)

245.796

Investeringen Sportvelden

0

Investeringen Onderwijs: *= egalisatie via reserve afschrijvingslasten IHP Basisschool De Wilsdonck

3.227.500

Basisschool De Vonder

2.559.000

Basisschool De Vonder, tijd. Ruimtetekort Investeringsvolume 20% (inflatie, beng bouwen) Gymzaal Raamsdonk + eerste inrichting Investeringsvolume 20% (inflatie, beng bouwen)

175.999 1.452.000 1.134.000 242.000

Onderwijs /IHP Scholen eiland

7.063.000

Investeringsvolume 20% (inflatie, beng bouwen)

1.694.000

49

3.50 Risico's Onvoldoende rijksmiddelen voor de jeugdhulp De beheersbaarheid van de zorg; de werkelijke uitgaven zijn niet goed te voorspellen en is o.a. afhankelijk van de inzet van de jeugdhulp. Daarnaast speelt continuïteit van de zorgaanbieders, waardoor extra kosten moeten worden gemaakt om zorg te blijven verlenen.

Een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden of een toename van aanvragen voor bijzonder bijstand Als gevolg van onder andere de energiecrisis en de inflatie zijn bedrijven mogelijk genoodzaakt de deuren sluiten. Werknemers verliezen hierdoor hun baan. In eerste instantie kunnen zij een beroep doen op WW, maar daarna, mocht geen andere baan gevonden worden, bestaat de kans dat zij doorstromen naar de bijstand. De prognoses lopen uiteen en worden door vele (onzekere) factoren beïnvloed

Onvoldoende rijksmiddelen voor WMO Vanwege de toenemende vergrijzing en de aanzuigende werking als gevolg van de invoering van het abonnementstarief, zal het beroep op de Wmo de komende jaren naar verwachting fors toenemen. Hiermee komt ook de houdbaarheid van de (Wmo)zorg onder druk te staan.

Tekort op exploitatie WSW (Midzuid) MidZuid is een belangrijke partner wat betreft de plaatsing van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De economische vooruitzichten kunnen wellicht leiden tot meerjarige toename van de gemeentelijke bijdragen.

Fraude door cliënten Vanwege corona was het een lange tijd niet mogelijk om inwoners uit te nodigen voor een gesprek. Ook fysieke controles waren niet mogelijk. Hierdoor is een achterstand ontstaan en is minder beeld bij de rechtmatige verstrekking van uitkeringsgelden aan onze inwoners. Inmiddels is een nieuwe collega aangetrokken en is de fraudepreventiemedewerker weer gestart. De achterstand is echter zo groot dat er keuzes gemaakt moeten worden welke meldingen die zijn blijven liggen alsnog worden opgepakt, en welke niet.

Onvoldoende kunnen terugvorderen van BTW (over bepaalde dienstverlening) Sinds 2019 valt de exploitatie van sportaccommodaties onder de btw–vrijstelling. Dit betekent dat het niet meer mogelijk is om btw in aftrek te brengen. Het Rijk compenseert dit door middel van de Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK). Ook in 2022 is een aanvraag gedaan voor een bijdrage uit deze regeling. De SPUK-regeling is vanwege het landelijk aangevraagde bedrag , net als vorige jaren, waarschijnlijk niet dekkend. Eind 2023 wordt de definitieve vaststelling verwacht.

3.60 Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Nr.

50

Taakveld

Naam indicator

Jaar

Waarde (Jaarrekening 2021)

Begroot Eenheid 2023

Bron

17.

4. Onderwijs

Absoluut verzuim

2020

3,8

2,7

Aantal per 1.000 leerlingen

RBL

18.

4. Onderwijs

Relatief verzuim

2019

14

13

Aantal per 1.000 leerlingen

RBL

19.

4. Onderwijs

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

2020

1,51

% deelnemers aan 1,70 het VO en MBO onderwijs

Ingrado

20.

5. Sport, cultuur en recreatie

Niet sporters

2020

52,3

52,3 %

Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)

21.

6. Sociaal domein

Banen

2020

675,5

Aantal per 1.000 654,0 inwoners in de leeftijd 15 – 65 jaar

LISA

22.

6. Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

2020

1

1 % 12 t/m 21 jarigen

Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel

23.

6. Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

2020

5

5

% kinderen tot 18 jaar

Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel

24.

6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

2020

71,4

72,3

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

CBS

26.

6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

2020

1

27.

6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

2021

188

232

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

28.

6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

2021

67

Aantal per 10.000 73 inwoners van 15 – 64 jaar

CBS

29.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

2020

14,2

14,0

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

30.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

2020

2

2

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

31.

6. Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

2019

0,4

0,0

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

32.

6. Sociaal domein

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

2021

990

990

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

1 % 16 t/m 22 jarigen

Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel

51

Programma 4 Opgave Wonen Opgave Perspectief Wonen Het college ziet in de opgave wonen een zeer urgente maatschappelijk opgave. In de laatste maanden alleen al was er versnelling nodig waar het gaat om de stijgende vraag naar huisvesting van spoedzoekers, asielzoekers, Oekraïense vluchtelingen en statushouders. Dit creëert een spanningsveld tussen ‘regulier’ woningzoekenden (denk bijvoorbeeld aan starters) en de bijzondere doelgroepen die ook gehuisvest dienen te worden, vaak in sociale huurwoningen. Het woonruimteverdelingsvraagstuk wordt daarmee nog complexer dan het al was. Verder is er steeds meer verbinding nodig met de Opgave Mens en Zorg, door bijvoorbeeld de taken op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en senioren die langer thuis blijven wonen. Om aan al deze vraagstukken te kunnen voldoen, is enerzijds regionale samenwerking nodig maar ook het zoeken naar creatieve oplossingen. Voorop staat dat we binnen de mogelijkheden die we hebben bouwen naar de behoefte van inwoners en hierbij ook op langere termijn kijken wat er nodig is. Om aan dit alles te kunnen voldoen, doen wij u in de eerste begrotingswijziging een voorstel.

4.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? Ruimtelijke ordening Zorgen voor een geschikt toetsingskader en passend beleid om functies binnen de gemeente een plek te geven en ontwikkelingen mogelijk te maken.

Wat gaan we daarvoor doen? Bestemmingsplannen Pilots en projecten zijn ingericht voor externe ontwikkelaars. Ontwikkelaars kunnen plannen indienen voor ontwikkelingen binnen de gemeente grens. Indien de plannen op medewerking van de gemeente kunnen rekenen wordt een anterieure overeenkomst gesloten voor de ontwikkeling van het plangebied. Middels plankostenscan worden de kosten die de gemeente moet maken (bestemmingsplan, onderzoek en toezicht) aan de ontwikkelaar doorberekend. Voor de periode 2023-2026 worden ontwikkelingen verwacht aan de Raadshuisstraat in Raamsdonk, Oosterhoutseweg en Grote Kerkstraat 96-98 in Raamsdonksveer. Voor 2023 wordt een bedrag van € 270.000 verwacht. De uitgaven die hier tegen overstaan bedragen € 270.000, waarvan € 170.000 interne uren betreft. Voor de periode 2024-2026 zijn nog geen projecten bekend. Omgevingsplan Met de verwachte invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2023 volgt de wettelijke verplichting om voor de gehele gemeente één omgevingsplan op te stellen. Conform het reeds vastgestelde plan van aanpak is een begin gemaakt met het uitwerken van het eerste deelgebied, namelijk Dombosch. Verwacht wordt dat eind 2023 dit deelgebied aan de raad voorgelegd kan worden om vast te stellen.

Met de ervaring die we opdoen bij deze eerste deeluitwerking kunnen we aan de slag met de het omgevingsplan voor andere bedrijventerreinen in de gemeente, Gasthuiswaard, Rivierkade en de Pontonnier. Deze werkzaamheden worden in 2023 opgestart. Deelgebied Raamsdonk moet ons

52

inzicht geven in het werken en opstellen van een omgevingsplan voor tal van andere activiteiten. In 2023 starten we ook met het opstellen met de deeluitwerking van dit gebied. We streven naar een afronding het omgevingsplan voor de gehele gemeente in 2027. De ervaring die we opdoen bij de eerste uitwerkingen gaat meer inzicht geven in de haalbaarheid van de planning. Woningbouwopgave Als gemeente Geertruidenberg moeten wij ook onze inbreng leveren voor de huidige woningbouwopgave in Nederland. Het is daarom belangrijk dat we voor komende jaren voldoende mogelijkheden creëren om deze woningen te bouwen. Dit doen we in eerste instantie door woningbouwlocaties te kiezen op de juiste plekken en hier de juiste kaders voor te scheppen. In de omgevingsvisie hebben wij diverse locaties aangewezen waar de komende jaren nieuwbouw gepleegd kan worden. Met ruimtelijke procedures (bestemmingplan/omgevingsplan, omgevingsvergunningen, etc.) moeten we dit mogelijk gaan maken. Projecten Theresiakwartier: Hier zijn de kaders door de gemeente al gevormd en worden de eerste woningen in 2023 opgeleverd. Ook stichting Prisma zal in 2023 intrek nemen in hun nieuwbouw op deze locatie. In totaal komen hier 71 woningen. Tuin van Sandoel: Op de locatie van de voormalige Bliënborch Mavo, oftewel Koloszaal, worden drie bouwblokken met 56 appartementen ontwikkeld.

De bestemmingsplanprocedure voor dit project is in 2022 opgestart en wordt naar verwachting eind 2022/begin 2023 afgerond. Veerse Dok: Jachthaven Dok12 in Raamsdonksveer-Zuid wordt getransformeerd naar een gevarieerd woonmilieu met diverse woning typologieën, onder ander waterwoningen. In totaal komen er 62 woningen in het gebied. De ontwikkelaar is bezig met het concept bestemmingsplan voor te bereiden. Beethovenlaan 9 Raamsdonksveer: De locatie van het voormalige Overstapje aan de Beethovenlaan in Raamsdonksveer is door Prisma verkocht. Het bestemmingsplan voor de bouw van 9 vrijstaande woningen is door de gemeenteraad al vastgesteld. Het plan wordt in de vorm van vrije kavels gerealiseerd. De kavels zijn verkocht en de sloop van het pand is afgerond. Verwacht wordt dat de eerste woningen in 2023 opgeleverd worden. Hoge Veer: De startnotitie voor de herontwikkeling van de locatie van het voormalige verzorgingstehuis in Raamsdonksveer is door de raad vastgesteld. Ondanks dat het gebouw momenteel wordt gebruikt voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne gaat de planontwikkeling achter de schermen door. De planning en realisatie zal afhangen van de termijn dat het gebouw een tijdelijke functie heeft. Omschoorweg Raamsdonksveer: Samen met Thuisvester wordt voor de locatie gezocht naar een manier om hier op korte termijn huisvesting voor o.a. spoedzoekers mogelijk te maken.

Dit kan in de vorm van tijdelijke woningbouw op basis van een tijdelijke vergunning. Maar bij voorkeur ontwikkelt Thuisvester hier direct permanente woningen. Herstructurering Zoutmanstraat: De woningen aan de Zoutmanstraat, Burg. Meijersstraat en Molenstraat in Geertruidenberg zijn bouwkundig en bouwfysisch in een dusdanige staat dat renovatie geen optie meer is voor Thuisvester. Volledige sloop en nieuwbouw is dan ook het uitgangspunt. De planologische procedure wordt in 2023 verwacht. Het aantal woningen gaat van 39 naar ca. 60.