Risicoanalyse overwegen Etten-Leur v2.0 met bijlagen

Voorbeeld

Zichtbaarheid overweg (ABO & NABO) [Kans]

Het is van belang dat een weggebruiker kan zien dat hij of zij een overweg nadert. Dat voorkomt ongemerkt passeren van een overweg of een schrikreactie. Daarvoor is het nodig dat de juiste overweginstallatie (met bomen, borden en lampen) is geplaatst en dat er geen obstakels zijn die het zicht op deze installatie blokkeren. Beoordeling vindt plaats op basis van ‘overzicht’ uit de RLN20420 (Richtlijn van ProRail), observatie en expert judgement.

Uitzicht weggebruiker (Alleen NABO) [Kans]

Als er geen actieve beveiliging is, dan is het uitermate belangrijk dat een weggebruiker een naderende trein kan zien. Onbelemmerd uitzicht van de weggebruiker op het spoor is dan essentieel. De richtlijn RLN20420 van ProRail geeft het toetskader voor noodzakelijk onbelemmerd uitzicht.

Schuine hoek tussen spoor en weg

Dieplader-gevoeligheid (ABO & NABO) [Kans]

Een overweg is dieplader-gevoelig als het lengteprofiel van de weg zodanig is (een ‘heuveltje’ in de weg) dat een lange dieplader klem kan komen te zitten op de overweg. Dat komt voor als er verkanting in de spoorbaan zit of als het spoor op een spoordijk ligt. Elke diepladeroverweg heeft een nummer dat door vervoerders gebruikt kan worden om in een register (beheerd door ProRail) te kijken of hun dieplader de overweg kan passeren.

Spoorbaan op spoordijk

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

24/36

Aspect

Omschrijving

Treinfrequentie (ABO & NABO) [Kans]

Hoe meer treinen een overweg passeren, hoe meer risico’s er zijn. Maar je kan niet zeggen dat het risico twee keer zo groot wordt als er twee keer zoveel treinen gaan rijden. De relatie tussen aantal treinen en risico is niet lineair.

Spreiding sluitingsduur (Alleen ABO) [Kans]

Het risiconiveau neemt sterk toe wanneer een overweg de ene keer kort sluit en een andere keer lang. Mensen nemen risico’s, negeren de gesloten overwegbomen, omdat ze denken dat het lang zal duren voordat de trein komt. En dan komt er toch onverwacht al heel snel een trein.

Voorbeeld

De spreiding in sluitingsduur kan worden berekend aan de hand van een gemeten sluitingsduur per uur, het aantal gepasseerde treinen in dat uur en de netto aankondigingstijd van de overweg. In het algemeen geldt echter dat deze situatie vooral voorkomt bij overwegen vlakbij stations waar sprake is van remmende en vertrekkende treinen al dan niet aangevuld door doorrijdende intercity’s of goederentreinen die de overweg snel passeren. Spreiding treinsnelheid (Alleen NABO) [Kans]

Als de passerende treinen bij elke passage even hard rijden is dat gunstig voor de veiligheid. Als de snelheid per passage verschilt neemt het risiconiveau toe. Dat heeft vooral te maken met het gedrag van regelmatige gebruikers van de overweg. Mensen die weten dat een trein op de betreffende overweg langzaam kan rijden, hebben de neiging nog “net voor de trein” over te steken en worden dan onaangenaam verrast als de trein toch harder rijdt dan gedacht. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. Een indicatie voor verhoogd risico is als er tussen de snelste en langzaamste trein meer dan een factor anderhalf in passagesnelheid zit.

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd (Alleen ABO) [Kans]

Dit is een aanvulling op het aspect ‘spreiding sluitingsduur’. Ook als de spreiding gering is, kan een overweg zo langdurig gesloten zijn, dat dit ongewenst is voor de doorstroming of onbegrepen door de weggebruikers. Als een overweg lang gesloten is zonder dat er een trein is waar te nemen gaan weggebruikers risicogedrag vertonen. Beoordeling vindt plaats op basis van expert judgement.

Beveiliging i.c.m. gebruik (ABO & NABO) [Kans]

Vanzelfsprekend heeft een ABO een lager risicoprofiel dan een NABO. Maar ook het gebruik van de weg speelt een rol. Het risicoprofiel bij dit aspect neemt toe in de volgende situaties. 

Een ABO op een erftoegangsweg heeft op dit aspect het laagste risico;



Daarna volgt een ABO op gebiedsontsluitingsweg of stroomweg.



Een NABO op openbare weg alleen voor langzaam verkeer heeft weer hoger risicoprofiel.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

25/36

Aspect

Omschrijving 

Voorbeeld

En een NABO openbare weg ook voor gemotoriseerd verkeer heeft op dit aspect het hoogste risicoprofiel.

Ontruiming (ABO & NABO) [Kans]

De omgeving van een overweg kan zodanig zijn ingericht dat het wegverkeer slecht weg kan komen op het moment dat de overweg gaat sluiten. Een dergelijk “ontruimingsprobleem” is een regelmatig terugkerende oorzaak van aanrijdingen op overwegen. Bijna altijd is het een combinatie van een verkeerskundige situatie en ondoordacht menselijk handelen. Er zijn veel oorzaken voor een slechte ontruiming. De beoordeling vindt plaats door expert judgement van de lokale situatie. Eén van de meest voorkomende oorzaken is dat er net voorbij de overweg een afslag naar links of rechts is. Een auto die net de overweg is gepasseerd en linksaf wil, moet wachten op tegemoetkomend verkeer. Of een auto die rechtsaf wil, moet wachten omdat hij voorrang moet verlenen aan fietsers die rechts van zijn voertuig rijden en rechtdoor gaan. De wachtende auto is een blokkade. Voertuigen achter hem staan stil op de overweg en kunnen niet wegrijden als de overweg gaat sluiten.

Aantal rijstroken (Alleen ABO) [Kans]

Het aantal rijstroken op een overweg is van invloed op de mogelijkheid om te kunnen slalommen. Het is een bekend gegeven dat risico’s afnemen als op een rijstrook een ‘eerste voertuig’ tot stilstand komt voor de gesloten overweg. Dit eerste voertuig vormt een blokkade voor volgende voertuigen. Hoe minder rijstroken er zijn, des te minder ‘eerste voertuigen’ tot stilstand moeten komen om dit effect te bereiken. Bij de beoordeling maakt het niet uit of de rijstroken gemarkeerd zijn. Een weg zonder middenstreep met voldoende breedte om twee voertuigen elkaar op de overweg te laten passeren heeft twee rijstroken. Een weg met een breedte voldoende om maximaal eenrichtingsverkeer te faciliteren heeft één rijstrook.

Breedte van de overweg (Alleen NABO) [Kans]

Bij een pad tot 2 meter breed is er feitelijk geen autoverkeer mogelijk. Er is dan alleen sprake van langzaam verkeer. Bij breedte tussen 2 en 5 meter kan er één motorvoertuig passeren, maar bij meer dan 5 meter kunnen er twee voertuigen tegelijkertijd oversteken. Dat verhoogt het risicoprofiel van de overweg op dit aspect.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

Slechte ontruiming door te smalle weg. Overweg met zes rijstroken

26/36

Aspect

Omschrijving

Voorzieningen fietsverkeer (Alleen ABO) [Kans]

Het risicogedrag van fietsers (en scooterrijders) is aanzienlijk hoger dan dat van automobilisten. Fietsers gaan gemakkelijk alle kanten op en trekken zich weinig aan van lijnen, bermen en afscheidingen. Speciale voorzieningen voor fietsers kunnen het risicoprofiel van een overweg verlagen.

Voorbeeld

Als de weg zo is ingericht dat alle soorten verkeer door elkaar rijden, is het risiconiveau ook hoog. Fietsers kunnen dan heel gemakkelijk gaan slalommen. Dit komt bijvoorbeeld voor bij wegen ingericht voor 30 km/uur en het concept “shared space”. Dit geldt ook als er wel met belijning een fietssuggestiestrook is gemarkeerd.

Geen voorzieningen / Eindigende fietssuggestiestroken Een lager risicoprofiel ontstaat als aan beide zijden van de weg een éénrichtingsfietspad ligt dat alleen aan de ‘inrijkant’ een overwegboom heeft die het fietspad afsluit. Het laagste risicoprofiel op dit aspect is een afgescheiden fietspad dat aan beide zijden van het spoor over de volledige breedte wordt afgesloten met overwegbomen.

Omgeving die de aandacht afleidt (ABO & NABO) [Kans]

Afgescheiden fietspaden met bomen aan beide kanten

Een omgeving vol met mooie winkels. Rondkijkende automobilisten op zoek naar een parkeerplaats. Jonge scholieren in de buurt van scholen die meer aandacht hebben voor elkaar dan voor het verkeer. Een aantrekkelijk plaatje op een ‘billboard”. Dit zijn voorbeelden waardoor passanten met minder aandacht een overweg benaderen. Ze zijn geconcentreerd op andere zaken dan de overweg. Ze zijn zich niet bewust dat ze daardoor risico’s nemen op de overweg. Het is de omgeving van de overweg die er op dit punt voor zorgt dat de aandacht van de overweg wordt afgeleid.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

27/36

Aspect

Omschrijving

Hinderlijke profielovergang (ABO & NABO) [Kans]

Een hinderlijke profielovergang komt voor als het wegprofiel op de overweg zelf anders is dan het wegprofiel voor of na de overweg. Diverse hinderlijke overgangen kunnen voorkomen. Het voorbeeld hiernaast laat een situatie zien waarin voor de overweg een afgescheiden fietspad is die op de overweg overgaat in een fietssuggestiestrook. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

Voorbeeld

Overgang van afgescheiden fietspad naar fietssuggestiestrook Aanwezigheid effectieve middengeleider (Alleen ABO) [Kans]

De aanwezigheid van een effectieve middengeleider beperkt de mogelijkheid om te slalommen. Een middengeleider is een verhoging tussen rijbanen. Hoe breed een middengeleider is maakt voor de afscheiding niet uit, zolang voertuigen er maar niet overheen kunnen rijden. Een brede middengeleider heeft wel het voordeel ten opzicht van een smalle dat het ruimte biedt voor het plaatsen van onderdelen van een overweginstallatie zoals paal met lamp, steller van een overwegboom of een schrikhek met waarschuwingsbord. Een middengeleider is effectief wanneer deze enige tientallen meters lang is en niet onderbroken behoeft te worden. Een lengte van 30 meter wordt als optimaal beschouwt. Een lange middengeleider is in de bebouwde kom vaak niet inpasbaar, omdat linksaf slaand verkeer naar en uit zijwegen en inritten door de middengeleider onmogelijk wordt gemaakt. Ook kortere middengeleiders of één effectieve middengeleider aan één zijde van een overweg kunnen echter al voldoende zijn om slalommen tegen te gaan. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

Smalle en brede middengeleiders

28/36

Aspect

Omschrijving

Aanwezigheid wegverharding (ABO & NABO) [Kans]

Op een onverharde weg zijn weggebruikers meer behoedzaam dan op een verharde weg. Bovendien is snelheid en intensiteit van wegverkeer op onverharde wegen in de regel laag. Een verharde weg heeft daardoor een hoger risiconiveau dan een onverharde weg.

Intensiteit fietsverkeer (ABO & NABO) [Kans]

De intensiteit van fietsverkeer heeft invloed op het risiconiveau. Fietsers zijn flexibel en laten zich minder gemakkelijk ‘blokkeren’. Fietsers, en in toenemende mate scooterrijders, vertonen relatief hoog risicogedrag. Ze slalommen eerder om een gesloten overwegboom heen dan automobilisten. Beoordeling vindt in eerste instantie plaats op basis van observatie en expert judgement, maar dient bij voorkeur in afstemming met de gemeentelijke verkeerskundige te worden onderbouwd (op basis van telgegevens).

Voorbeeld

Onverharde weg bij overweg

Intensief fietsverkeer (i.c.m. dubbele overweg) Bereikbaarheid van de overweg (Alleen NABO) [Kans]

Een NABO ligt meestal in rustige landelijke omgeving waar, naast de beperkte plaatselijke bevolking, bezoekers en leveranciers hoofdzakelijk recreatief verkeer komt. Sommige NABO’s zijn slecht bereikbaar. De weg of het pad dat naar de NABO leidt nodigt recreanten en andere passanten dan niet uit om van de weg gebruik te maken. Maar het pad richting NABO kan ook uitnodigend zijn. De bereikbaarheid is van invloed op de intensiteit van het wegverkeer. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement. Bereikbaarheid van een overweg speelt alleen een rol bij openbare verkeer. Betreft het een overweg ‘achteraf’ of aan de achterzijde van een particulier erf dan is bereikbaarheid geen punt van beoordeling.

Gebruik overweg: particulier of openbaar

Een overweg die uitsluitend door particulieren wordt gebruikt heeft een lager risicoprofiel. De betreffende weggebruikers kennen de overweg goed, hebben besef van de risico’s en waar ze op moeten laten.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

29/36

Aspect

Omschrijving

(ABO & NABO) [Kans]

Als een overweg openbaar is, komt er een diversiteit aan weggebruikers op de overweg. Ook gebruikers die ter plaatse niet bekend zijn. Dit verhoogt het risiconiveau.

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB (Alleen ABO) [Kans]

Specifieke situaties in de omgeving van de overweg kunnen het risiconiveau van de overweg vergroten. Dat kan gaan om bepaalde voorzieningen in de omgeving (scholen, verzorgingstehuizen) maar ook om objecten nabij de spoorbaan (afvalcontainers, reclameborden, etc.) Het voorbeeld hiernaast toont een situatie waarbij fietsers (links op de foto) geen gebruik maken van het verplichte fietspad (rechts) maar over het linker trottoir het spoor willen passeren. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement,

Verhoogde kans op onveilig gedrag AOB – gebruik als interwijkverbinding (Alleen bij stationsoverpaden) [Kans]

Aan AOB is een overpad bij een station dat bedoeld is om treinreizigers het spoor te laten kruisen. In een aantal gevallen zijn die AOB’s zo gesitueerd dat het voor voetgangers en fietsers een aantrekkelijke route is tussen herkomst en bestemming aan weerszijde van het spoor. De AOB dient dan onbedoeld als een interwijkverbinding en dat verhoogt het risiconiveau. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

Verhoogde kans op onveilig gedrag bij NABO – recreatief gebruik [Kans]

Voor NABO’s geldt dat er sprake kan zijn van recreatief gebruik. Veel voorkomend is de situatie dat een NABO wordt gebruikt door voetgangers. Soms lokale bewoners die hun hond uitlaten. Maar soms ook wandelaars die langere afstanden afleggen. Het gebeurt ook dat NABO’s onderdeel zijn van een gecommuniceerde en gemarkeerde (lange afstands) wandelroute. Dit verhoogt de kans op onveilig gedrag en daarmee het risiconiveau van de overweg. Beoordeling vindt plaats op basis van observatie en expert judgement.

Snelheid treinverkeer (ABO & NABO) [Gevolg]

De snelheid van de trein heeft op twee manieren effect. Ten eerste is de snelheid van een trein van invloed op de kans van ontsporen. Bij ontsporing is de kans op slachtoffers in de trein groter. Ten tweede zal de ernst van de verwondingen van inzittenden van een motorvoertuig hoger zijn als de trein een hoge snelheid heeft. Voor voetgangers en langzaam verkeer zal de treinsnelheid weinig effect hebben op de ernst van de verwondingen.

Ligging in boog (ABO & NABO) [Gevolg]

Als het spoor in een boog ligt, is de kans op ontsporen groter. Bij ontsporing is de kans op slachtoffers in de trein groter.

Aantal sporen (ABO & NABO) [Gevolg]

Als een trein ontspoort na aanrijding met een wegvoertuig is er alleen kans op aanrijding van een tegentrein als er meer dan één spoor is. Bij aanrijding met tegentrein (ook wel ‘secundaire aanrijding’ genoemd) kan het aantal slachtoffers toenemen.

Frequentie treinverkeer (ABO & NABO) [Gevolg]

Als een trein na ontsporing op het tegenspoor komt, kan er een aanrijding zijn met een tegemoetkomende trein. Indien er een aanrijding is met een tegentrein, kan het aantal slachtoffers toenemen. De kans op aanwezigheid van een tegentrein wordt beïnvloed door de treinfrequentie.

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

Voorbeeld

30/36

Bijlage 3 Risicobeoordeling per overweg

1 2 3 4 5 6 7 8

Overweg Liesbosweg – Attelakenseweg Lage Vaartkant – Lichttorenhoofd Schoonhout – Plantijnlaan Liesbosweg – Antwerpenlei Spoorlaan – Litouwenplein Markt – Hoevenseweg Heistraat – Kattestraat Vossendaal

Paginanummer bijlage 1 6 16 21 26 31 37 43

X23-EJO-HS-RAP-23002849 / Proj.nr. MN004603 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 01-11-2023

31/36

1. Risicoanalyse Liesbosweg – Attelakenseweg 1.1 Algemeen Benaming bij ProRail Straatnaam / Gemeente Geocode / Kilometrering

Liesbosweg – Attelakenseweg Etten-Leur 122 / 17.0

Figuur 1: Locatie spoorkruising

Figuur 2: Bovenaanzicht

1/47

Figuur 3: Vooraanzicht

1.2 Kenmerken overweg Beveiliging Aantal sporen Ligging bij station Snelheid trein (km/uur) Snelheid weg (km/uur) Frequentie trein nu (p.u.p.r.) Gebruik weg volgens indeling “Duurzaam Veilig” Gevolgen project

AHOB 2 Nee 130 km/u 60 km/u 2 Gebiedsontsluitingsweg Geen gevolgen voor de treinfrequentie

1.3 Omschrijving omgeving De Liesbosweg – Attelakenseweg is een overweg aan de oostelijke rand van Etten-Leur. Het is een overweg in open agrarisch gebied met een lage intensiteit gemotoriseerd verkeer. Gemotoriseerd verkeer steekt de spoorweg over in een zeer schuine hoek. Het fietspad is bij de spoorweg haaks aangelegd. De rijbaan bestaat uit twee rijstroken gescheiden door een doorgetrokken streep en een gescheiden fietspad aan beide kanten van de weg.

1.4 Toetsing algemene aspecten Er is een aantal algemene aspecten dat het risiconiveau van een overweg met actieve beveiliging bepaalt. De volgende tabel toetst het ontwerp aan deze aspecten. Per aspect wordt aangegeven of er een wijziging wordt verwacht in het risicoprofiel van de overweg door de intensivering van het omliggende wegverkeer van de overweg.

2/47

Aspect Aantal sporen

Aansluiting station

Schuine overwegen

Zichtbaarheid overweginstallatie

Dieplader-gevoeligheid

Treinfrequentie

Spreiding sluitingsduur

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd

Beveiliging i.c.m. gebruik

Ontruiming

Beoordeling Er liggen twee sporen in de overweg. Dit verhoogt de kans op een “tweede trein”. Dit is een veel voorkomende situatie in Nederland. Verandering door project: Nee Nee, geen station in directe nabijheid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Ja, het spoor ligt schuin over de weg. Dit vermindert het zicht op een aankomende trein. Dit is negatief voor de overwegveiligheid. Voor het fietsverkeer is de oversteek wel recht gemaakt, zodat de kans op het klem komen te zitten door fietsers in de groef langs het spoor niet aanwezig is. Verandering door project: Nee Het zicht op de overweginstallatie wordt niet verhinderd door objecten. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Het spoorkruisend lengteprofiel van de weg heeft geen bolling of andere verticale afwijking. De Digitale Wegenkaart Ontheffingen geeft ook geen beperking aan voor deze overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Volgens de dienstregeling van 2023 rijden 2 intercity’s per uur per richting over dit baanvak. Daarnaast rijden er enkele goederentreinen per dag. Deze lage frequentie is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er rijden intercity’s en goederentreinen over dit baanvak. De goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid en zijn langer.

Dit leidt niet tot grote verschillen in de sluitingsduur. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De kans op ongewenste/onbegrepen dichtligtijden is zeer gering. De overweg wordt in beide rijrichtingen rijdend geactiveerd. De kans dat de trein daarna nog sterk moet afremmen of tot stilstand komt is nihil. De trein kan ongehinderd doorrijden. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De aanwezige AHOB is qua inrichting (lampen, bellen, overwegbomen) passend bij de inrichting en het gebruik van de weg. De installatie voldoet aan de actuele voorschriften voor overweginstallaties. Verandering door project: Nee Wegverkeer dat van oost naar west rijdt over de Attelakenseweg, ondervindt geen problemen tijdens ontruiming van de overweg. Verkeer dat van west naar oost rijdt, komt uit op een T-splitsing waarbij voorrang moet worden verleend. Bij grote drukte kan dit invloed hebben op de ontruiming van de overweg. De ontruiming van deze overweg is volgens het overwegenregister goed. Verandering door project: Nee

3/47

Aspect Aantal rijstroken

Voorzieningen fietsverkeer

Omgeving die de aandacht afleidt

Hinderlijke profielovergang

Aanwezigheid effectieve middengeleider

Intensiteit fietsverkeer

Beoordeling Er is sprake van twee rijstroken. Dit vermindert de kans op slalommen, immers als het eerste voertuig stilstaat voor de overwegbomen blokkeert dit de doorgang voor andere voertuigen. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee In beide rijrichtingen langs de Attelakenseweg liggen fietspaden die zijn ingericht voor fietsverkeer in enkele richting. Aan beide zijden van het spoor worden deze over de gehele breedte afgesloten met overwegbomen. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er zijn geen bijzonderheden in de omgeving van de overweg waardoor de aandacht van de weggebruiker wordt afgeleid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er zijn geen hinderlijke profielovergangen. De dwarsdoorsnede, het wegprofiel, is voor en na de overweg voor zowel auto- als fietsverkeer gelijk. Op de overweg ligt een andere ondergrond maar deze is niet hinderlijk voor het verkeer. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er is geen middengeleider aanwezig. Dit is negatief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Gemiddeld (300-750 fietsbewegingen in een piekuur in beide richtingen samen). Dit is wel een overweg in open agrarisch gebied, maar de overweg ligt in een fietsknooppunt route en dat heeft een aantrekkende werking.

Er zijn twee afzonderlijke fietspaden in beide richtingen wat een positief effect heeft op de overwegveiligheid.

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB

Verandering door project: Nee, er wordt geen significante verandering verwacht Bij deze overweg zijn geen zaken aangetroffen, die reden geven voor verhoogde kans op onveilig gedrag. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Snelheid treinverkeer [Gevolg]

Verandering door project: Nee Op de overweg is de treinsnelheid relatief hoog (130 km/uur). Dit is negatief voor de overwegveiligheid.

Ligging in boog [Gevolg]

Verandering door project: Nee Bij de overweg ligt het spoor in rechtstand. Dat is positief voor de overwegveiligheid.

Aantal sporen [Gevolg]

Verandering door project: Nee Bij een overweg met meerdere sporen, is er, na aanrijding met een wegvoertuig, en ontsporing grotere kans dat de ontspoorde trein wordt aangereden door een trein uit de andere richting. Bij deze overweg is die mogelijkheid aanwezig. Dat is negatief voor de overwegveiligheid.

4/47

Aspect

Beoordeling Verandering door project: Nee

1.5 Locatiespecifieke risico’s Naar verwachting leidt variant 3 tot 17% toename van het gemotoriseerd verkeer van 3.500 naar 4.100 voertuigen per werkdag. Variant 8 leidt tot 11% toename van het gemotoriseerd verkeer van 3.500 naar 3.900. Het blijft in beide varianten een lage intensiteit voor deze overweg. Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld, omdat de beveiliging van de overweg passend is bij de inrichting en het gebruik van de weg.

1.6 Toetsing aan beleidsregels ProRail beoordeelt de (potentiële toename van) overwegrisico’s van de volgende wijzigingen als onbeheerst en maakt daarom bezwaar tegen deze wijzigingen: Beleidsregel Een wijziging in de wegsituatie waardoor de ontruiming van een overweg niet meer geborgd is (bijvoorbeeld door de aanleg van een nieuwe aansluitende weg, in- en/of afrit, een rotonde, een parkeerplaats). Een wijziging waardoor het overwegrisico op een niet actief beveiligde overweg op het reizigersnet toeneemt (bijvoorbeeld een nieuwe recreatieve route over de overweg, een ruimtelijke ontwikkeling die leidt tot een toename van gebruik van de overweg). Dit geldt zowel voor openbare overwegen, particuliere overwegen en stationsoverpaden. Het openstellen van een particuliere overweg voor openbaar gebruik.

Toetsing N.v.t.

Een wijziging in de omgeving waardoor een stationsoverpad een interwijkfunctie krijgt. Het verhogen van een Gebiedsontsluitingsweg danwel Erftoegangsweg naar een Stroomweg.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

De geplande veranderingen op de overwegen in Etten-Leur zijn niet in strijd met één of meerdere van deze beleidsregels.

1.7 Denkbare maatregelen Geen.

1.8 Conclusie Op deze overweg wordt een lichte toename van het gemotoriseerd verkeer verwacht, maar het blijft een lage intensiteit. Op basis van de beoordeling van de overweg wordt geconcludeerd:  De risico’s blijven beheerst.  De overwegveiligheid verslechtert licht.

5/47

2. Risicoanalyse Lage Vaartkant – Lichttorenhoofd 2.1 Algemeen Benaming bij ProRail Straatnaam / Gemeente Geocode / Kilometrering

Lage Vaartkant – Lichttorenhoofd Etten-Leur 122 / 15.4

Figuur 4: Locatie spoorkruising

Figuur 5: Bovenaanzicht

6/47

Figuur 6: Vooraanzicht

2.2 Kenmerken overweg Beveiliging Aantal sporen Ligging bij station Snelheid trein (km/uur) Snelheid weg (km/uur) Frequentie trein nu (p.u.p.r.) Gebruik weg volgens indeling “Duurzaam Veilig” Gevolgen project

AHOB 2 Nee 130 km/u 50 km/u 2 Gebiedsontsluitingsweg Geen gevolgen voor de treinfrequentie

2.3 Omschrijving omgeving Lage Vaartkant – Lichttorenhoofd is een overweg binnen de bebouwde kom aan de oostelijke kant van Etten-Leur met een hoge intensiteit gemotoriseerd verkeer. De rijbaan bestaat uit twee rijstroken gescheiden door een dubbele doorgetrokken streep en een gescheiden fietspad aan beide kanten van de weg. Aan de zuidkant van de overweg ligt een kruising die bediend wordt door een VRI. Er loopt een fietsknooppuntroute over de overweg. De ontruiming van de overweg wordt geregeld door middel van een aan de AHOB gekoppelde verkeersregelinstallatie (VRI). Voor deze overweg worden varianten 3 en 8 apart beoordeeld in de volgende paragrafen.

2.4 Variant 3 In variant 3 wordt bij de Gebiedsontwikkeling Lage Vaartkant uitgegaan van de oostelijke randweg met ongelijkvloerse kruising met het spoor. Hierbij wordt de overweg gesaneerd voor gemotoriseerd verkeer (rijdt via de ongelijkvloerse kruising) en blijft de overweg alleen voor langzaam verkeer open.

7/47

2.4.1

Toetsing algemene aspecten variant 3 Er is een aantal algemene aspecten dat het risiconiveau van een overweg met actieve beveiliging bepaalt. De volgende tabel toetst het ontwerp aan deze aspecten. Per aspect wordt aangegeven of er een wijziging wordt verwacht in het risicoprofiel van de overweg door de intensivering van het omliggende wegverkeer van de overweg. In variant 3 wordt een tunnel voorzien voor gemotoriseerd verkeer en blijft de overweg bestaan voor uitsluitend het fietsverkeer. Uitgangpunt is een twee richtingen fietsverbinding over de overweg. De te beoordelen aspecten zijn daarom toegespitst op het langzaam verkeer. Aspect Aantal sporen

Beoordeling Er liggen twee sporen in de overweg. Dit verhoogt de kans op een “tweede trein”. Dit is een veel voorkomende situatie in Nederland.

Aansluiting station

Verandering door project: Nee Nee, geen station in directe nabijheid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Schuine overwegen

Verandering door project: Nee Nee, het spoor ligt haaks over de weg. Hierdoor is er beter zicht op aankomende treinen. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Zichtbaarheid overweginstallatie

Verandering door project: Nee Het zicht op de overweginstallatie wordt niet verhinderd door objecten. Er staat enkel een kleine transformatorkast aan de linkerzijde bij aankomst uit het noorden. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Treinfrequentie

Spreiding sluitingsduur

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd.

Beveiliging i.c.m. gebruik

Ontruiming

Verandering door project: Nee Volgens de dienstregeling van 2023 rijden 2 intercity’s per uur per richting over dit baanvak. Daarnaast rijden er enkele goederentreinen per dag. Deze lage frequentie is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er rijden intercity’s en goederentreinen over dit baanvak. De goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid en zijn langer. Dit leidt niet tot grote verschillen in de sluitingsduur. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De kans op ongewenste/onbegrepen dichtligtijden is zeer gering. De overweg wordt in beide rijrichtingen rijdend geactiveerd. De kans dat de trein daarna nog sterk moet afremmen of tot stilstand komt is nihil. De trein kan ongehinderd doorrijden. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De aanwezige AHOB is qua inrichting (lampen, bellen, overwegbomen) passend bij de inrichting en het gebruik van de weg. De installatie voldoet aan de actuele voorschriften voor overweginstallaties. Verandering door project: Nee Ontruiming speelt een beperkte rol bij langzaam verkeer. Fietsers kunnen de overweg tijdig verlaten voor het sluiten van de bomen. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

8/47

Aspect

Beoordeling

Voorzieningen fietsverkeer

Verandering door project: Ja, er wordt een twee richtingen fietspad aangelegd over de overweg De overweg wordt ingericht als twee richtingen fietspad. Door het verbieden van autoverkeer op de overweg is dit positief voor de overwegveiligheid.

Omgeving die de aandacht afleidt

Hinderlijke profielovergang

Intensiteit fietsverkeer

Verandering door project: Ja, de overweg wordt ingericht als een twee richtingen fietspad en autoverkeer wordt verboden op de overweg Het kruispunt ten zuiden van de overweg kan de aandacht afleiden, maar hier wordt de voorrang geregeld door middel van een VRI. Verder zijn er geen bijzonderheden in de omgeving van de overweg, waardoor de aandacht van de weggebruiker wordt afgeleid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er zijn geen hinderlijke profielovergangen. De dwarsdoorsnede, het wegprofiel, is voor en na de overweg voor het fietsverkeer gelijk. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Gemiddeld (300-750 fietsbewegingen in een piekuur in beide richtingen samen). De overweg ligt binnen bebouwde kom, maar wel aan de rand van stedelijke bebouwing. De overweg ligt in een fietsknooppunt route en dat heeft een aantrekkende werking. De overweg wordt ingericht als twee richtingen fietspad. Door het verbieden van autoverkeer op de overweg is dit positief voor de overwegveiligheid.

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB

Verandering door project: Ja, de verwachting is dat de intensiteit voor het fietsverkeer aanzienlijk toeneemt, maar nog steeds gemiddeld blijft. De overweg wordt ingericht als een twee richtingen fietspad en autoverkeer wordt verboden op de overweg. Bij deze overweg zijn geen zaken aangetroffen, die reden geven voor verhoogde kans op onveilig gedrag. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Snelheid treinverkeer [Gevolg]

Verandering door project: Nee Op de overweg is de treinsnelheid relatief hoog (130 km/uur). Dit is negatief voor de overwegveiligheid.

Ligging in boog [Gevolg]

Verandering door project: Nee Bij de overweg ligt het spoor in rechtstand. Dat is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee

2.4.2

Locatiespecifieke risico’s variant 3 Bij de Gebiedsontwikkeling Lage Vaartkant wordt uitgegaan van de oostelijke randweg met ongelijkvloerse kruising met het spoor. Hierbij wordt de overweg gesaneerd voor gemotoriseerd verkeer en ontstaat een veilige situatie met betrekking tot de spoorkruising.

2.4.3

Toetsing aan beleidsregels ProRail beoordeelt de (potentiële toename van) overwegrisico’s van de volgende wijzigingen als onbeheerst en maakt daarom bezwaar tegen deze wijzigingen:

9/47

Beleidsregel Een wijziging in de wegsituatie waardoor de ontruiming van een overweg niet meer geborgd is (bijvoorbeeld door de aanleg van een nieuwe aansluitende weg, in- en/of afrit, een rotonde, een parkeerplaats). Een wijziging waardoor het overwegrisico op een niet actief beveiligde overweg op het reizigersnet toeneemt (bijvoorbeeld een nieuwe recreatieve route over de overweg, een ruimtelijke ontwikkeling die leidt tot een toename van gebruik van de overweg). Dit geldt zowel voor openbare overwegen, particuliere overwegen en stationsoverpaden. Het openstellen van een particuliere overweg voor openbaar gebruik.

Toetsing N.v.t.

Een wijziging in de omgeving waardoor een stationsoverpad een interwijkfunctie krijgt. Het verhogen van een Gebiedsontsluitingsweg danwel Erftoegangsweg naar een Stroomweg.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

De geplande veranderingen op de overwegen in Etten-Leur zijn niet in strijd met één of meerdere van deze beleidsregels. 2.4.4

Denkbare maatregelen Geen.

2.4.5

Conclusie variant 3 In variant 3 wordt de overweg afgesloten voor gemotoriseerd verkeer en ingericht als twee richtingen fietspad. Hierbij is de conclusie:  De risico’s blijven beheerst.  De overwegveiligheid verbetert.

2.5 Variant 8 In variant 8 blijft bij de gebiedsontwikkeling Hoge Haansberg de overweg open voor gemotoriseerd verkeer en wordt 14% toename van het gemotoriseerd verkeer verwacht van 12.000 naar 13.700 voertuigen per werkdag. Dit is een hoge intensiteit. De intensiteit van het fietsverkeer neemt aanzienlijk toe, maar blijft nog steeds gemiddeld. 2.5.1

Toetsing algemene aspecten variant 8 In variant 8 blijft de overweg open voor gemotoriseerd verkeer en is sprake van een toename van het gemotoriseerd verkeer over de overweg. Er zijn twee voorgenomen maatregelen bij de spoorwegovergang voor de situatie dat de overweg niet is gesaneerd voor gemotoriseerd verkeer: 1. Het verbreden van de fietsoversteek (zie lange rode pijl in Figuur 7): fietsers moeten nu soms erg lang wachten bij de verkeerslichten en passeren daarna 2 takken van het kruispunt. Daardoor rijden ze vaak al aan de westkant van de weg bij het kruisen van de overweg (op de locatie van de lange rode pijl). Ook zijn er fietsers die de kruising schuin oversteken. Het voornemen is om aan de westkant van de overweg een twee richtingen fietspad te maken en het fietspad aan de overzijde te verwijderen. Als er een tunnel komt (zoals in variant 3 is benoemd), dan wordt deze overweg afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Voor fietsers blijft deze overweg wel behouden. Ook dan is het goed dat de fietsers een tweerichtingsfietspad hebben om het spoor over te steken. Deze maatregel is daarom toekomstbestendig. 2. Aanbrengen linksafstrook over het spoor (zie lange groene pijl in Figuur 7): voor verkeer dat vanuit het Lichttorenhoofd komt, is slechts één opstelstrook beschikbaar. Dit betekent dat alle richtingen (rechtsdoor, rechtsaf, linksaf) tegelijkertijd groen krijgen.

10/47

Hiervoor moeten alle andere richtingen op het kruispunt stilstaan, waardoor wachtrijen ontstaan voor de verkeerslichten voor die andere richtingen. Uit onderzoek blijkt, dat een linksaf strook de capaciteit van de verkeerslichten het meeste verbetert. Hiervoor dient de overweg te worden verbreed. De wens van de gemeente is, om deze maatregel zo snel mogelijk te realiseren, voordat er een tunnel ligt. Een tunnel aanleggen kan nog flink wat jaren duren. Dit is geen toekomstbestendige maatregel, maar op dit moment wel de enige maatregel om dit knelpunt (tijdelijk) op te lossen. Beide maatregelen worden afzonderlijk en in samenhang beoordeeld in de risicoanalyse.

Figuur 7: Voorgenomen maatregelen bij overweg Lage Vaarkant - Lichttorenhoofd

De volgende tabel toetst het ontwerp aan de algemene aspecten waarbij variant 8 van toepassing is met de voorgenomen maatregelen. Aspect Aantal sporen

Beoordeling Er liggen twee sporen in de overweg. Dit verhoogt de kans op een “tweede trein”. Dit is een veel voorkomende situatie in Nederland.

Aansluiting station

Verandering door project: Nee Nee, geen station in directe nabijheid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Schuine overwegen

Verandering door project: Nee Nee, het spoor ligt haaks over de weg. Hierdoor is er beter zicht op aankomende treinen. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee

11/47

Aspect Zichtbaarheid overweginstallatie

Dieplader-gevoeligheid

Treinfrequentie

Spreiding sluitingsduur

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd.

Beveiliging i.c.m. gebruik

Ontruiming

Aantal rijstroken

Voorzieningen fietsverkeer

Beoordeling Het zicht op de overweginstallatie wordt niet verhinderd door objecten. Er staat enkel een kleine transformatorkast aan de linkerzijde bij aankomst uit het noorden. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Het spoorkruisend lengteprofiel van de weg heeft geen bolling of andere verticale afwijking. De Digitale Wegenkaart Ontheffingen geeft ook geen beperking aan voor deze overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Volgens de dienstregeling van 2023 rijden 2 intercity’s per uur per richting over dit baanvak. Daarnaast rijden er enkele goederentreinen per dag. Deze lage frequentie is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er rijden intercity’s en goederentreinen over dit baanvak. De goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid en zijn langer. Dit leidt niet tot grote verschillen in de sluitingsduur. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De kans op ongewenste/onbegrepen dichtligtijden is zeer gering. De overweg wordt in beide rijrichtingen rijdend geactiveerd. De kans dat de trein daarna nog sterk moet afremmen of tot stilstand komt is nihil. De trein kan ongehinderd doorrijden. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Verandering door project: Nee De aanwezige AHOB is qua inrichting (lampen, bellen, overwegbomen) passend bij de inrichting en het gebruik van de weg. De installatie voldoet aan de actuele voorschriften voor overweginstallaties. Verandering door project: Nee Het verkeer op de overweg en de kruising ten zuiden van de overweg wordt geregeld door een VRI1. De ontruiming van de overweg is hierdoor goed. Verandering door project: Nee Er is sprake van drie rijstroken. Dit verhoogt de kans op slalommen ten opzichte van twee rijstroken, immers als het eerste voertuig stilstaat voor de overwegbomen blokkeert dit de doorgang voor andere voertuigen. Hoe minder rijstroken er zijn, des te minder ‘eerste voertuigen’ tot stilstand moeten komen om dit effect te bereiken. Dit is een lichte verslechtering voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Ja, er komt een strook bij voor linksaf slaand verkeer aan de noordkant van de overweg. In beide rijrichtingen langs de Lichttorenhoofd liggen fietspaden die zijn ingericht voor fietsverkeer in enkele richting. Door het project wordt een twee richtingen fietspad aangelegd aan de westkant van de overweg en het fietspad aan de oostkant wordt verwijderd. Hierdoor zijn er minder oversteekbewegingen door fietsers en wordt het huidige gedrag van fietsers geformaliseerd. Dit is positief voor de verkeersveiligheid. De overwegveiligheid wijzigt niet.

1 Uitgangspunt voor de verkeerslichten is, dat deze 24 uur per dag in werking zijn.

12/47

Aspect

Omgeving die de aandacht afleidt

Beoordeling Verandering door project: Ja, er wordt een twee richtingen fietspad aangelegd aan één kant van de overweg en het fietspad aan de andere kant wordt verwijderd. Het kruispunt ten zuiden van de overweg kan de aandacht afleiden, maar hier wordt de voorrang geregeld door middel van een VRI. Verder zijn er geen bijzonderheden in de omgeving van de overweg, waardoor de aandacht van de weggebruiker wordt afgeleid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Hinderlijke profielovergang

Verandering door project: Nee Er zijn geen hinderlijke profielovergangen. De dwarsdoorsnede, het wegprofiel, is voor en na de overweg voor zowel auto- als fietsverkeer gelijk. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Aanwezigheid effectieve middengeleider Intensiteit fietsverkeer

Verandering door project: Nee Er is geen middengeleider aanwezig. Dit is negatief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Gemiddeld (300-750 fietsbewegingen in een piekuur in beide richtingen samen). De overweg ligt binnen de bebouwde kom, maar wel aan de rand van stedelijke bebouwing. De overweg ligt in een fietsknooppunt route en dat heeft een aantrekkende werking. De verwachting is dat de intensiteit voor het fietsverkeer aanzienlijk toeneemt, maar nog steeds gemiddeld blijft. Er wordt een twee richtingen fietspad aangelegd aan de westkant van de overweg en het fietspad aan de oostkant wordt verwijderd, wat een positief effect heeft op de verkeersveiligheid. De hogere intensiteit fietsverkeer is een lichte verslechtering van de overwegveiligheid.

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB

Verandering door project: Ja, er wordt een twee richtingen fietspad aangelegd aan één kant van de overweg en het fietspad aan de andere kant wordt verwijderd. Bij deze overweg zijn geen zaken aangetroffen, die reden geven voor verhoogde kans op onveilig gedrag. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Snelheid treinverkeer [Gevolg]

Verandering door project: Nee Op de overweg is de treinsnelheid relatief hoog (130 km/uur). Dit is negatief voor de overwegveiligheid.

Ligging in boog [Gevolg]

Verandering door project: Nee Bij de overweg ligt het spoor in rechtstand. Dat is positief voor de overwegveiligheid.

Aantal sporen [Gevolg]

Verandering door project: Nee Bij een overweg met meerdere sporen, is er, na aanrijding met een wegvoertuig, en ontsporing grotere kans dat de ontspoorde trein wordt aangereden door een trein uit de andere richting. Bij deze overweg is die mogelijkheid aanwezig. Dat is negatief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee

2.5.2

Locatiespecifieke risico’s variant 8 Bij de gebiedsontwikkeling Hoge Haansberg blijft de overweg open voor gemotoriseerd verkeer en wordt 14% toename van het gemotoriseerd verkeer verwacht van 12.000 naar 13.700 voertuigen per werkdag. Dit is een hoge intensiteit. De intensiteit van het fietsverkeer neemt

13/47

aanzienlijk toe, maar leidt niet tot een hoge intensiteit. De ontruiming van de overweg wordt geregeld door de VRI en is daardoor goed. De aanleg van een tweerichtingen fietspad aan één kant van de overweg en het verwijderen van het fietspad aan de andere kant heeft een positief effect op de verkeersveiligheid. Het onveilige gedrag van fietsers door de kruising schuin over te steken verdwijnt hiermee. Door de hogere intensiteit van het fietsverkeer en door de toename van het gemotoriseerd verkeer is er sprake van een lichte verslechtering van de overwegveiligheid. Door het aanleggen van een linksaf strook wordt de capaciteit van de verkeerslichten verbeterd, maar de overwegveiligheid verslechtert door de aanwezigheid van een derde rijstrook. Om deze verslechtering te beheersen, is het noodzakelijk om een effectieve middengeleider aan de noordkant van de overweg aan te leggen tussen de linksaf strook en de rijbaan voor het tegemoet komende verkeer. Een middengeleider van 30 meter wordt als effectief beoordeeld om tegen te gaan, dat voertuigen uitbreken uit de wachtrij. Een brede middengeleider heeft hierbij de voorkeur, zodat hierop lichten van de overweg kunnen worden geplaatst. Bij de uitwerking van het ontwerp van de geplande maatregelen wordt gekeken of een middengeleider inpasbaar is. Er blijft wel sprake van een lichte verslechtering van de overwegveiligheid.

Dit is echter een tijdelijke situatie die wordt opgeheven als de oostelijke randweg is gerealiseerd met een ongelijkvloerse kruising met het spoor voor gemotoriseerd verkeer en deze overweg wordt ingericht voor tweerichtingen fietsverkeer. De ongelijkvloerse kruising is gepland voor eind 2026, waarbij wordt opgemerkt, dat de hoge intensiteiten van het wegverkeer zijn ingeschat voor 2040. 2.5.3

Toetsing aan beleidsregels ProRail beoordeelt de (potentiële toename van) overwegrisico’s van de volgende wijzigingen als onbeheerst en maakt daarom bezwaar tegen deze wijzigingen: Beleidsregel Een wijziging in de wegsituatie waardoor de ontruiming van een overweg niet meer geborgd is (bijvoorbeeld door de aanleg van een nieuwe aansluitende weg, in- en/of afrit, een rotonde, een parkeerplaats). Een wijziging waardoor het overwegrisico op een niet actief beveiligde overweg op het reizigersnet toeneemt (bijvoorbeeld een nieuwe recreatieve route over de overweg, een ruimtelijke ontwikkeling die leidt tot een toename van gebruik van de overweg). Dit geldt zowel voor openbare overwegen, particuliere overwegen en stationsoverpaden. Het openstellen van een particuliere overweg voor openbaar gebruik.

Toetsing N.v.t.

Een wijziging in de omgeving waardoor een stationsoverpad een interwijkfunctie krijgt. Het verhogen van een Gebiedsontsluitingsweg danwel Erftoegangsweg naar een Stroomweg.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

De geplande veranderingen op de overwegen in Etten-Leur zijn niet in strijd met één of meerdere van deze beleidsregels. 2.5.4

Denkbare maatregelen Om de lichte verslechtering van de overwegveiligheid door het aanleggen van een linksaf strook aan de noordkant van de overweg te compenseren, is het noodzakelijk, om een effectieve middengeleider aan de noordkant van de overweg aan te leggen. Of dit inpasbaar is, wordt onderzocht in een detaillering van het ontwerp van variant 8.

14/47

2.5.5

Conclusie variant 8 In variant 8 wordt een toename van het gemotoriseerd verkeer verwacht. Het gaat om een hoge intensiteit. Met de linksaf strook voor gemotoriseerd verkeer is er sprake van een lichte verslechtering van de overwegveiligheid, doordat er een rijstrook bijkomt. Met toevoeging van de maatregel van een effectieve middengeleider aan de noordkant van de overweg is de conclusie:  De risico’s blijven beheerst.  De overwegveiligheid verslechtert licht. Dit is een tijdelijke situatie tot de realisatie van de oostelijke randweg met een ongelijkvloerse kruising met het spoor voor gemotoriseerd verkeer. De ongelijkvloerse kruising is gepland voor eind 2026. De hoge intensiteiten van het wegverkeer zijn ingeschat voor 2040.

15/47

3. Risicoanalyse Schoonhout - Plantijnlaan 3.1 Algemeen Benaming bij ProRail Straatnaam / Gemeente Geocode / Kilometrering

Schoonhout – Plantijnlaan Etten-Leur 122 / 14.6

Figuur 8: Locatie spoorkruising

Figuur 9: Bovenaanzicht

16/47

Figuur 10: Vooraanzicht

3.2 Kenmerken overweg Beveiliging Aantal sporen Ligging bij station Snelheid trein (km/uur) Snelheid weg (km/uur) Frequentie trein nu (p.u.p.r.) Gebruik weg volgens indeling “Duurzaam Veilig” Gevolgen project

AHOB 2 Nee 130 km/u 50 km/u 2 Gebiedsontsluitingsweg Geen gevolgen voor de treinfrequentie

3.3 Omschrijving omgeving De overweg Schoonhout – Plantijnlaan ligt op een druk kruispunt met VRI. De overweg ligt binnen de bebouwde kom en kent een hoge intensiteit gemotoriseerd verkeer. De rijbaan bestaat uit twee rijstroken gescheiden door een verhoogde middengeleider en een gescheiden fietspad aan beide kanten van de weg. Er ligt een fietsoversteek aan de noordkant parallel aan en dicht bij het spoor.

3.4 Toetsing algemene aspecten Er is een aantal algemene aspecten dat het risiconiveau van een overweg met actieve beveiliging bepaalt. De volgende tabel toetst het ontwerp aan deze aspecten. Per aspect wordt aangegeven of er een wijziging wordt verwacht in het risicoprofiel van de overweg door de intensivering van het omliggende wegverkeer van de overweg.

17/47

Aspect Aantal sporen

Beoordeling Er liggen twee sporen in de overweg. Dit verhoogt de kans op een “tweede trein”. Dit is een veel voorkomende situatie in Nederland.

Aansluiting station

Verandering door project: Nee Nee, geen station in directe nabijheid van de overweg. Het station ligt een kilometer van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Schuine overwegen

Verandering door project: Nee Nee, het spoor ligt haaks over de weg. Hierdoor is er beter zicht op aankomende treinen. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Zichtbaarheid overweginstallatie

Dieplader-gevoeligheid

Treinfrequentie

Spreiding sluitingsduur

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd.

Beveiliging i.c.m. gebruik

Ontruiming

Verandering door project: Nee Het zicht op de overweginstallatie wordt niet verhinderd door objecten. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Het spoorkruisend lengteprofiel van de weg heeft geen bolling of andere verticale afwijking. De Digitale Wegenkaart Ontheffingen geeft ook geen beperking aan voor deze overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Volgens de dienstregeling van 2023 rijden 2 intercity’s per uur per richting over dit baanvak. Daarnaast rijden er enkele goederentreinen per dag. Deze lage frequentie is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er rijden intercity’s en goederentreinen over dit baanvak. De goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid en zijn langer. De intercity’s zijn aan het afremmen naar het station of zijn net vertrokken van het station. Dit leidt niet tot grote verschillen in de sluitingsduur. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De kans op ongewenste/onbegrepen dichtligtijden is zeer gering. De overweg wordt in beide rijrichtingen rijdend geactiveerd. De kans dat de trein daarna nog sterk moet afremmen of tot stilstand komt is nihil. De trein kan ongehinderd doorrijden. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Verandering door project: Nee De aanwezige AHOB is qua inrichting (lampen, bellen, overwegbomen) passend bij de inrichting en het gebruik van de weg. De installatie voldoet aan de actuele voorschriften voor overweginstallaties. Verandering door project: Nee Er is een kruisende fietsroute en een voetpad aanwezig aan de noordkant van het spoor. Aan de zuidkant is een druk kruispunt. Het verkeer op het kruispunt en de overweg wordt geregeld door middel van een VRI. Als een auto na de overweg rechtsaf slaat, dan is het verkeerslicht voor fietsers en voetgangers rood. Hierdoor ontstaat geen wachtrij met rechtsafslaand verkeer. Voor linksafslaand verkeer is een aparte rijstrook aanwezig. De ontruiming van de overweg wordt geregeld door de VRI en is daardoor goed. Verandering door project: Nee, de verkeersintensiteit neemt in variant 3 licht toe

18/47

Aspect

Aantal rijstroken

Voorzieningen fietsverkeer

Omgeving die de aandacht afleidt

Hinderlijke profielovergang

Aanwezigheid effectieve middengeleider

Intensiteit fietsverkeer

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB

Snelheid treinverkeer [Gevolg]

Ligging in boog [Gevolg]

Beoordeling (+2,5%) en in variant 8 licht af (-9%). De afwikkeling van het verkeer wordt door de VRI geregeld. Er is sprake van drie rijstroken. Hierdoor is er een iets grotere kans op slalommen, immers als het eerste voertuig stilstaat voor de overwegbomen blokkeert dit de doorgang voor andere voertuigen. Hoe minder rijstroken er zijn, des te minder ‘eerste voertuigen’ tot stilstand moeten komen om dit effect te bereiken. Door de positieve uitwerking van de linksaf strook op de ontruiming van de overweg, wordt dit toch als positief voor de overwegveiligheid beoordeeld. Verandering door project: Nee In beide rijrichtingen langs de Plantijnlaan liggen fietspaden die zijn ingericht voor fietsverkeer in enkele richting. Aan beide zijden van het spoor worden deze over de gehele breedte afgesloten met overwegbomen. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Het kruispunt ten zuiden van de overweg kan de aandacht afleiden, maar hier wordt de voorrang geregeld door middel van een VRI. Verder zijn er geen bijzonderheden in de omgeving van de overweg, waardoor de aandacht van de weggebruiker wordt afgeleid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er zijn geen hinderlijke profielovergangen. De dwarsdoorsnede, het wegprofiel, is voor en na de overweg voor zowel auto- als fietsverkeer gelijk.

Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er is aan beide kanten een verhoogde middengeleider aanwezig tot vlak voor de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Gemiddeld (300-750 fietsbewegingen in een piekuur in beide richtingen samen). De overweg ligt in een drukke verbinding binnen stedelijk gebied, maar langzaam verkeer kan ook over de specifieke langzaam verkeer-overweg Liesbosweg – Antwerpenlei. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Ja, de verwachting is dat de intensiteit voor het fietsverkeer wat toeneemt maar nog steeds gemiddeld blijft. Bij deze overweg zijn geen zaken aangetroffen, die reden geven voor verhoogde kans op onveilig gedrag. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Op de overweg is de treinsnelheid relatief laag, doordat treinen afremmen naar het nabijgelegen station of aanzetten vanaf het station. Goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid door. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Bij de overweg ligt het spoor in rechtstand. Dat is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee

19/47

Aspect Aantal sporen [Gevolg]

Beoordeling Bij een overweg met meerdere sporen, is er, na aanrijding met een wegvoertuig, en ontsporing grotere kans dat de ontspoorde trein wordt aangereden door een trein uit de andere richting. Bij deze overweg is die mogelijkheid aanwezig. Dat is negatief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee

3.5 Locatiespecifieke risico’s Naar verwachting leidt variant 3 tot 2,5% toename van het gemotoriseerd verkeer van 12.000 naar 12.300 voertuigen per werkdag. Dit is een hoge intensiteit met een beperkte toename. Variant 8 leidt tot 9% afname van het gemotoriseerd verkeer van 12.000 naar 10.900 voertuigen per dag, maar nog steeds een hoge intensiteit. De intensiteit van het fietsverkeer neemt toe, maar blijft nog steeds gemiddeld. De ontruiming van de overweg wordt geregeld door de VRI en is daardoor goed. Er worden geen verbetermaatregelen voorgesteld, omdat de beveiliging van de overweg passend is bij de inrichting en het gebruik van de weg.

3.6 Toetsing aan beleidsregels ProRail beoordeelt de (potentiële toename van) overwegrisico’s van de volgende wijzigingen als onbeheerst en maakt daarom bezwaar tegen deze wijzigingen: Beleidsregel Een wijziging in de wegsituatie waardoor de ontruiming van een overweg niet meer geborgd is (bijvoorbeeld door de aanleg van een nieuwe aansluitende weg, in- en/of afrit, een rotonde, een parkeerplaats). Een wijziging waardoor het overwegrisico op een niet actief beveiligde overweg op het reizigersnet toeneemt (bijvoorbeeld een nieuwe recreatieve route over de overweg, een ruimtelijke ontwikkeling die leidt tot een toename van gebruik van de overweg). Dit geldt zowel voor openbare overwegen, particuliere overwegen en stationsoverpaden. Het openstellen van een particuliere overweg voor openbaar gebruik.

Toetsing N.v.t.

Een wijziging in de omgeving waardoor een stationsoverpad een interwijkfunctie krijgt. Het verhogen van een Gebiedsontsluitingsweg danwel Erftoegangsweg naar een Stroomweg.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

De geplande veranderingen op de overwegen in Etten-Leur zijn niet in strijd met één of meerdere van deze beleidsregels.

3.7 Denkbare maatregelen Geen.

3.8 Conclusie Deze overweg kent een hoge intensiteit gemotoriseerd verkeer. De verwachting is dat de intensiteit voor het fietsverkeer wat toeneemt maar nog steeds gemiddeld blijft. Op basis van de beoordeling van de overweg wordt geconcludeerd:  De risico’s blijven beheerst.  De overwegveiligheid verslechtert licht in variant 3 en verbetert licht in variant 8.

20/47

4. Risicoanalyse Liesbosweg - Antwerpenlei 4.1 Algemeen Benaming bij ProRail Straatnaam / Gemeente Geocode / Kilometrering

Liesbosweg - Antwerpenlei Etten-Leur 122 / 14.4

Figuur 11: Locatie spoorkruising

Figuur 12: Bovenaanzicht

21/47

Figuur 13: Vooraanzicht

4.2 Kenmerken overweg Beveiliging Aantal sporen Ligging bij station Snelheid trein (km/uur) Snelheid weg (km/uur) Frequentie trein nu (p.u.p.r.) Gebruik weg volgens indeling “Duurzaam Veilig” Gevolgen project

AHOB 2 Nee 130 km/u Langzaam verkeer 2 Erftoegangsweg Geen gevolgen voor de treinfrequentie

4.3 Omschrijving omgeving De overweg Liesbosweg – Antwerpenlei ligt centraal in Etten-Leur. De overweg wordt alleen gebruikt door fietsverkeer en voetgangers (langzaam verkeer). De twee richtingen worden gescheiden door een middenberm.

4.4 Toetsing algemene aspecten Er is een aantal algemene aspecten dat het risiconiveau van een overweg met actieve beveiliging bepaalt. De volgende tabel toetst het ontwerp aan deze aspecten. Per aspect wordt aangegeven of er een wijziging wordt verwacht in het risicoprofiel van de overweg door de intensivering van het omliggende wegverkeer van de overweg. Aspecten die niet van toepassing zijn voor een langzaam verkeer overweg zijn niet opgenomen in de tabel.

22/47

Aspect Aantal sporen

Beoordeling Er liggen twee sporen in de overweg. Hierdoor kan wegverkeer verrast worden door een tweede trein. Dit is negatief voor de overwegveiligheid.

Aansluiting station

Verandering door project: Nee Nee, geen station in directe nabijheid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Schuine overwegen

Verandering door project: Nee Nee, het spoor ligt in een lichte hoek over de weg. Dit is niet storend voor het overzicht. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Zichtbaarheid overweginstallatie

Treinfrequentie

Spreiding sluitingsduur

Ongewenste/onbegrepen dichtligtijd.

Beveiliging i.c.m. gebruik

Ontruiming

Voorzieningen fietsverkeer

Omgeving die de aandacht afleidt

Hinderlijke

Verandering door project: Nee Het zicht op de overweginstallatie wordt niet verhinderd door objecten. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Volgens de dienstregeling van 2023 rijden 2 intercity’s per uur per richting over dit baanvak. Daarnaast rijden er enkele goederentreinen per dag. Deze lage frequentie is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er rijden intercity’s en goederentreinen over dit baanvak. De goederentreinen rijden met een iets lagere snelheid en zijn langer. Dit leidt niet tot grote verschillen in de sluitingsduur. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De kans op ongewenste/onbegrepen dichtligtijden is zeer gering. De overweg wordt in beide rijrichtingen rijdend geactiveerd. De kans dat de trein daarna nog sterk moet afremmen of tot stilstand komt is nihil. De trein kan ongehinderd doorrijden. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee De aanwezige AHOB is qua inrichting (lampen, bellen, overwegbomen) passend bij de inrichting en het gebruik van de weg. De installatie voldoet aan de actuele voorschriften voor overweginstallaties. Verandering door project: Nee De ontruiming van deze overweg is goed. Verandering door project: Nee In beide rijrichtingen liggen fietspaden die zijn ingericht voor fietsverkeer in enkele richting.

De twee richtingen worden gescheiden door een middenberm. Aan beide zijden van het spoor worden de fietspaden over de gehele breedte afgesloten met overwegbomen. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er zijn geen bijzonderheden in de omgeving van de overweg waardoor de aandacht van de weggebruiker wordt afgeleid van de overweg. Dit is positief voor de overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Er is geen sprake van hinderlijke profielovergangen. Dit is positief voor de

23/47

Aspect profielovergang

Intensiteit fietsverkeer

Beoordeling overwegveiligheid. Verandering door project: Nee Gemiddeld (300-750 fietsbewegingen in een piekuur in beide richtingen samen). De overweg is weliswaar een specifieke langzaam verkeer overweg met veel fietsverkeer, maar er zijn geen specifieke redenen om de intensiteit in te schatten als “Hoog”. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Verhoogde kans op onveilig gedrag AHOB

Verandering door project: Ja, de verwachting is dat de intensiteit van het fietsverkeer wat toeneemt, maar nog steeds gemiddeld blijft. Bij deze overweg zijn geen zaken aangetroffen, die reden geven voor verhoogde kans op onveilig gedrag. Dit is positief voor de overwegveiligheid.

Snelheid treinverkeer [Gevolg]

Verandering door project: Nee Op de overweg is de treinsnelheid relatief laag doordat treinen gaan afremmen naar de halte of aanzetten vanaf de halte. Dit is positief voor de overwegveiligheid.