Document · PDF

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT - 27052026

Raad besluit 6 juli 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Vaststellen Kadernota 2027-203024.607 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Dementievriendelĳke gemeente Het aantal inwoners met dementie blĳft toenemen. Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein) We wachten op de landelĳke ontwikkelingen van het Aanvullend Zorg- en Welzĳnsakkoord. Hier zou in de eerste helft van 2026 meer duidelĳk over moeten worden. Dit heeft ook gevolgen voor de verdere financiering en de mogelĳkheden om de lopende activiteiten voort te zetten. Het is nog niet duidelĳk hoe de financiën verdeeld worden. Wel is duidelĳk dat we (tĳdelĳk) extra geld krĳgen. We volgen de ontwikkelingen op de voet. Regisseren Community Care Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle) De landelĳke ontwikkelingen maken de financiering en voortzetting van de activiteiten onzeker. We werken samen met partners om ook zonder financiële bĳdrage van de gemeente waar mogelĳk gezondheidsinitiatieven voort te zetten.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Dementievriendelĳke gemeente

Omschrĳving Inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelĳk mee laten doen in de samenleving.

planning:

Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein)

Samenwerken aan preventie en positieve gezondheid met gezamenlĳke financiering.

2026

Regisseren Community Care

Sterke gemeenschappen waarin (kwetsbare) ouderen langer zelfstandig kunnen blĳven wonen.

2026

Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle)

Preventiemaatregelen treffen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en lifestyle.

2026

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cĳfers op hoofdlĳnen. Dat betekent dat we afwĳkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zĳn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwĳkingen die kleiner zĳn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zĳn lichten we toe. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

2030

1. Op en afbouw Jeugdzorg Plus

-420

2. Doorontwikkelplan Jeugd

-113

3. Uitbreiding capaciteit mantelzorg

-126

-38

4. Beschermd wonen

223

5. Beschermd wonen - jongerenhuisvesting

-105

-30

6. Aanvullende bĳdrage Veilig Thuis

-98

7. Waspunt

-70

8. Regeling regionaal programma en Doorstroompuntfunctie 2026-2029

156

9. Doorstroompuntfunctie 2026-2029

-94

-43

-38

-35

-31

10. Leefbaarheidsbudget

-58

11. Indexatie subsidie Surplus

-88

-80

12. Actualisatie indexeringen 2027-2030

-33

-75

-227

-352

13. Overig

-793

-671

-670

-819

-910

Actualisatie begroting 2026 - 2030

Totaal wĳzigingen

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Op en afbouw Jeugdzorg Plus

De gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus) moet uiterlĳk in 2030 afgebouwd zĳn. Tot 2030 zal deze vorm van Jeugdzorg blĳven bestaan. Daarnaast werken we aan de opbouw van kleinschalige, open alternatieven en ambulante zorg zodat deze de gesloten plaatsing zal kunnen vervangen. Er is een ontwikkelplan opgesteld om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken, kwalitatief te verbeteren en financieel beheersbaar te houden. Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van mantelzorg. Er is extra budget nodig voor de uitbreiding van de werkzaamheden door Surplus. Mogelĳk is ook in de toekomst hiervoor budget nodig. Breda organiseert Beschermd wonen en krĳgt daarvoor geld van het Rĳk. Breda paste de begroting 2026 aan. Voor de realisatie van een woonvoorziening aan de Lambertusstraat stellen we € 105.000 beschikbaar. Voor het sociaal beheer door Huischmeesters wordt tot en met 2029l € 30.000 beschikbaar gesteld.

2. Doorontwikkelplan Jeugd 3. Uitbreiding capaciteit mantelzorg

4. Beschermd wonen 5. Beschermd wonen jongerenhuisvesting 6. Aanvullende bĳdrage Veilig Thuis

7. Waspunt

8. Regeling regionaal programma en Doorstroompuntfunctie 2026-2029

9. Doorstroompuntfunctie 2026-2029

In de afgelopen periode had Veilig Thuis te maken met een forse toename van meldingen, adviesvragen, een groeiende complexiteit van gevallen en aanhoudende personele krapte. De bestuurders van de 14 gemeenten stelden unaniem vast dat extra financiële middelen nodig zĳn om de continuïteit van de wettelĳke taken te waarborgen. De kosten voor het Waspunt stĳgen omdat we BTW verschuldigd zĳn. In de begroting was daarmee geen rekening gehouden. We ontvangen middelen van de Centrumgemeente Breda. Deze middelen zĳn bedoeld om de wettelĳke taak uit te voeren om jongeren die zonder startkwalificatie het onderwĳs verlaten te begeleiden. Een startkwalificatie is het minimale onderwĳsniveau dat nodig is om duurzaam kans te maken op werk. We betalen hiervan de doorstroomcoach in programma 1 en de kosten voor de doorstroompuntfunctie (zie hieronder). We voeren de nieuwe wettelĳke taak uit om jongeren die zonder startkwalificatie het onderwĳs verlaten te begeleiden. Een startkwalificatie is het minimale onderwĳsniveau dat nodig is om duurzaam kans te maken op werk. We ontvangen hiervoor middelen van de Centrumgemeente Breda.

10. Leefbaarheidsbudget

Het leefbaarheidheidsbudget voor 2026 bedraagt weer € 100.000.

11. Indexatie subsidie Surplus 12. Actualisatie indexeringen 2027-2030

We indexeren vanaf 2026 de subsidie aan Surplus. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1). Indexering kadernota volgens nieuwe indexcĳfers

13. Overig

Administratieve wĳzigingen tussen de programma's.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur We werken aan een groen, levendig en veilig Etten-Leur. Op wĳk- en buurtniveau zorgen we voor een goed voorzieningenniveau en kĳken we waar nieuwe(re) vormen van voorzieningen de ruimte kunnen krĳgen. We werken aan een optimale inrichting van de openbare ruimte en zorgen ervoor dat het onderhoud van openbaar groen, wegen en straten in orde is, nu en in de toekomst. Met adequate preventie en projecten dragen we bĳ aan de versterking van de leefbaarheid en de veiligheid van wĳken en buurten.

Ontwikkelingen Voorbereiden op tĳdelĳke maatregelen elektriciteitsaansluiting nieuwbouwwoningen Momenteel is er op het elektriciteitsnet weinig tot geen ruimte voor nieuwe aansluitingen. We houden er daarom rekening mee dat er na juli 2026 te weinig vermogen is om alle nieuwbouwwoningen aan te sluiten. Zonder energieaansluiting kunnen we de woningen niet opleveren. Als het daadwerkelĳk zo is zetten we grote batterĳen en/of gas- en dieselgeneratoren in als tĳdelĳke energievoorziening. We voorzien dat we dan extra kosten krĳgen en informeren de raad op dat moment. Onderzoek ontwikkeling terrein Saica Flex We kochten het terrein van Saica Flex aan de Parallelweg. We onderzoeken voor dit terrein de mogelĳkheden. We denken aan: • Een verdeelstation voor energie voor Enexis; • Een locatie voor startende ondernemers; • Een laadstation voor elektrisch vervoer, samen met een mobiliteitshub. Wanneer mogelĳk ook een oplaadstation voor batterĳen van elektrisch werkmaterieel; • Het delen van elektrisch vermogen met nabĳe bedrĳven.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

3.1 Woningbouw Wat wil de gemeenteraad bereiken? Woningen toevoegen aan onze woningvoorraad zodat er een woning is voor elke EttenLeurenaar, passend bĳ diens inkomen met een diversiteit aan woningen voor jongeren, gezinnen en senioren. We gaan voor gemengde duurzame, veilige wĳken waarin sprake is van sociale samenhang. Maatschappelĳk effect • Er zĳn voldoende passende woningen voor iedere aandachtsgroep. • Wĳken en woningen zĳn duurzaam, de omgeving is veilig en er is sociale samenhang. Wat zĳn de doelen? 1. Het bouwen van gemiddeld 300 woningen per jaar. 2. De woon- en leefomgeving nodigen uit om naar buiten te gaan, elkaar te ontmoeten en te bewegen. 3. Er is voldoende groen, ruimte voor waterberging, infiltratie en er zĳn voldoende speelvoorzieningen in woonwĳken. 4. Het stimuleren van de verduurzaming van 3.000 woningen. 5. Het realiseren van nieuwe woonvormen om senioren beschut maar zelfstandig te laten wonen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing Het participatietraject is afgerond. De kaders zoals aantallen woningen, verdeling, water, groen en spelen zĳn vastgesteld. Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wĳken) De meeste projecten liggen op schema.

Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief inzet op datasturing De adviestafel, een intern overleg met verschillende vakdisciplines, biedt de mogelĳkheid om vanaf de start van beleid of uitvoering de koppeling met de integrale Omgevingsvisie te maken. De invoering van de Omgevingswet uit 2024 vraagt om met een integrale blik naar fysieke leefomgeving te kĳken. We maken de koppeling van visie naar uitvoering. Vervolgens kĳken we na de uitvoering waar we de visie verder moeten aanpassen. Woningbouw: Haansberg-Oost We liggen op koers. In 2026 ronden we het omgevingsplan definitief af. Daarna starten we direct met de uitgifte van de gronden. In 2026 voeren we ook de civieltechnische werkzaamheden uit, zodat we het gebied bouwrĳp opleveren. Het definitieve ontwerp voor de buitenruimte maken we in 2026. Daarna starten we met de woonrĳpe inrichting. Woningbouw: Haansberg In december 2025 stelde de gemeenteraad het integraal Masterplan Haansberg vast inclusief de grondexploitaties.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wĳken) Voor de afronding van Schoenmakershoek (Oost) moet de provincie een natuurvergunning afgeven. Het is in verband met onduidelĳkheid over de stikstofregels niet bekend wanneer die vergunning kan worden verstrekt. Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief inzet op datasturing Het besef groeit dat met de invoering van de Omgevingswet (2024) gemeenten hun interne werkwĳze moeten aanpassen. Als er een nieuwe beleidsinzicht is kunnen we de beschikbare beleidsinstrumenten dan snel erop aanpassen. De beleidsinstrumenten zĳn de Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma, het Omgevingsplan en de Omgevingsvergunning. We ontwikkelen hulpmiddelen en werkprocessen voor planvorming, monitoring, evaluatie en bĳstelling van omgevingsbeleid. Op basis van het nieuwe coalitieakkoord brengen we de benodigde financiële middelen in beeld voor het begrotingsjaar 2027 en verder. Woningbouw: Haansberg-Oost Er is een brede maatschappelĳke dialoog nodig, omdat in dit gebied veel verschillende eigenaren en belangen aanwezig zĳn. Woningbouw: Haansberg De uitvoering van het Masterplan. De ambities zĳn immers hoog en dit brengt een keuze met zich mee per fase in relatie tot snelheid, financiën en arbeid.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: planning: Naam project Omschrĳving Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van We ronden onder andere de volgende projecten af: Spoorlaan 2026 2029 nieuwe wĳken) 19 (2026), Stationsplein 45 (2026/2027), Stationsplein 3 (2026/2027), Markt 9 (2027), Schoenmakershoek-Oost (2027) en Wipakker (2028/2029). Verder zetten we actief in op andere minder omvangrĳke projecten binnenstedelĳk waar wenselĳk en mogelĳk. Woningbouw: Haansberg-Oost

We starten met de gebiedsontwikkeling van Haansberg-Oost, met als doel start woningbouw in 2026. De oplevering verwachten we in 2027 en 2028.

2026

2028

Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing

We starten met het omgevingsplan voor de verplaatsing van het tuincentrum en de woningbouwontwikkeling aan de Lage Vaartkant, inclusief aanpassingen aan de Bredaseweg. Start woningbouw in 2028, oplevering verwachten we in 2032.

2028

2032

Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief inzet op datasturing

We gaan werken aan het instrument 'programma' uit de Omgevingswet. Daarbĳ willen we eerst onderzoeken op welke manier we de abstracte doelen uit de Omgevingsvisie meer concreet kunnen maken.

2026

Woningbouw: Haansberg

We starten met de gebiedsontwikkeling van Haansberg, met als doel start woningbouw in 2027. De oplevering verwachten we in 2032.

2027

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

2032

3.2 Verkeersafwikkeling Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een goede, duurzame en veilige verkeersafwikkeling door de verkeersstructuur daarop aan te passen. Maatschappelĳk effect • Er is goede verkeersafwikkeling en verkeersdoorstroming in en om Etten-Leur. Wat zĳn de doelen? 1. Duurzame mobiliteit en specifiek fietsen stimuleren. 2. Keuzemogelĳkheden in mobiliteit bieden voor duurzame verkeersafwikkeling. 3. Het parkeerbeleid wordt geoptimaliseerd. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen We voeren het Parkeerbeleid uit. Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tĳdelĳke aanpassingen Etten-Leur Noord) De uitvoering van het project 'Plan van aanpak verkeersontsluitingen' ligt op schema. Het knelpunt is onderzocht. Verkeer: Onderzoek spoortunnel Het project tunnel en oostelĳke randweg loopt op planning. De mĳlpaal van 15 december 2025 voor het aanleveren, door Haskoning en Arcadis, van alle onderzoeken, ramingen, berekeningen en schetsontwerpen is gehaald. Uitgebreide participatie en communicatie met omgeving en direct betrokken stakeholders vond plaats. We informeerden de raad op 9 maart 2026 over het aanvragen van aanvullend voorbereidingskrediet.

De samenwerking met de verschillende partners verloopt naar wens. Wat heeft aandacht nodig? Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen De komende jaren gaan we de parkeergarage verder aanpakken. Zo worden de plafonds, muren en vloer opgeknapt en zorgen we voor een nieuwe uitstraling. Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tĳdelĳke aanpassingen Etten-Leur Noord) De uitvoering van het project 'Uitvoering verkeersontsluitingen' is gekoppeld aan het al dan niet doorgaan van de aanleg van de tunnel en randweg. Verkeer: Onderzoek spoortunnel Op het gebied van cofinanciering is nog geen succes geboekt. We zetten nog meer in op onderzoek waar subsidie of cofinanciering te halen is. Daarnaast is uit de eerste stikstofberekeningen gebleken dat we met de tunnel en oostelĳke randweg de ondergrens overschrĳden. Op het gebied van stikstofdepositie is verder onderzoek noodzakelĳk.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026:

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Naam project Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen

Omschrĳving We optimaliseren ieder jaar ons parkeerbeleid. Aan de hand van ontwikkelingen passen we ons beleid aan en stellen dit ieder jaar voor.

planning:

Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tĳdelĳke aanpassingen Etten-Leur Noord)

Eerst willen we het uitvoeringsplan van de Mobiliteitsvisie vaststellen. Daarin komen we met een plan van aanpak om de geadviseerde wĳzigingen in de infrastructuur verder op te pakken.

2026

Verkeer: Onderzoek spoortunnel

We onderzoeken de mogelĳkheden voor een spoortunnel en randweg. Daarbĳ starten we met een uitvoeringsaanpak. Die bestaat onder andere uit een lobbytraject om extra bĳdragen van ketenpartners te verkrĳgen.

2026

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

2026

3.3 Verkeersveiligheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het verbeteren van de verkeersveiligheid door zich te focussen op gedrag, infrastructuur en handhaving. De gemeenteraad gaat voor 0 verkeersdoden. Maatschappelĳk effect • Er is veilig gedrag in het verkeer • De infrastructuur is veilig Wat zĳn de doelen? 1. Verkeersveilig gedrag stimuleren en daar bĳ de inrichting van infrastructuur rekening mee houden. 2. Verkeersdoden en ongevallen voorkomen. 3. Het aantal gevaarlĳke verkeerspunten terugdringen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk Voor de verlichting op het Bolwerk is overleg geweest met netbeheerder Enexis. Enexis is met de voorbereiding bezig voor de aanleg van de grondkabel. Enexis is daarvoor in overleg met Rĳkswaterstaat. Als de vergunning binnen is start Enexis met de aanleg van de grondkabel. Daarna plaatsen we de masten en armaturen. Wat heeft aandacht nodig? Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk

Omschrĳving We leggen, als Enexis hier een kabel gaat leggen, verlichting aan op het Bolwerk. Het besluit van Enexis verwachten we eind 2025. Met de aanleg van verlichting zorgen we voor een veilig verlichte route voor de fietsers in de ochtend en de avond.

planning: 2027

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een veilige en schone leefomgeving als gegarandeerd basisniveau in alle wĳken en op de bedrĳventerreinen. Maatschappelĳk effect • De leefomgeving is schoon, veilig en voldoet aan de afgesproken normen voor aanleg en beheer. • Het afvalbeleid is duidelĳk voor inwoners en ondernemers. Wat zĳn de doelen? 1. De aanlegkwaliteit van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau A+/A (CROW: kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur). 2. Het beheer en onderhoud van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau B of C. 3. Het behalen van de doelen uit het afvalbeleid. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen We zetten wekelĳks mensen in, behandelen meldingen en beboeten waar mogelĳk. In 2026 breiden we het aantal camera’s uit van vier naar acht. Deze camera’s helpen ons patronen in bĳplaatsingen te herkennen en ondersteunen daarmee onze BOA’s bĳ het gericht inzetten van toezicht. De camera’s worden uitsluitend gebruikt om terugkerende situaties in beeld te brengen, niet om personen te identificeren. De komende periode richten we dit proces zorgvuldig in.

Daarbĳ besteden we extra aandacht aan samenwerking, het borgen van privacy en duidelĳke communicatie met inwoners. Zo zorgen we ervoor dat deze aanpak helder, proportioneel en effectief wordt toegepast. Openbare ruimte: aanleg en beheer groen We hebben vastgestelde beheerplannen voor groen, straatmeubilair, verhardingen en een normenkader toegankelĳkheid. Ook maken we een jaarplan voor het groenplan, dat bieden we tegelĳk met de begroting en de tweede bestuursrapportage aan. Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen We hebben vastgestelde beheerplannen voor groen, straatmeubilair, verhardingen en een normenkader toegankelĳkheid. Wat heeft aandacht nodig? Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen We merken dat het naleven en handhaven van de regels voor afvalinzameling op sommige locaties steeds lastiger wordt. Daarom werken we aan een bestuursrechtelĳke aanpak waarmee we overtredingen sneller en efficiënter kunnen afhandelen. Dit doen we stap voor stap en in nauwe samenwerking met handhaving en de buitendienst, zodat de uitvoering zorgvuldig gebeurt. Openbare ruimte: aanleg en beheer groen Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026:

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Naam project Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen

Omschrĳving We intensiveren het toezicht en de handhaving op zwerfafval en afval dumpingen.

planning:

Openbare ruimte: aanleg en beheer groen

Onderhoud en aanleg volgens de vastgestelde niveaus in het groenplan uitvoeren. Deze zĳn meer gebaseerd op biodiversiteit, vergroening en het maken van een groen netwerk en minder op kwaliteitsniveaus.

2030

2026

In 2030 voeren we een update van het plan uit voor het instandhouden van de voorziening. Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen

Onderhoud en aanleg volgens de vastgestelde niveaus in verhardingenplan uitvoeren. We hanteren de niveaus A, B en C van het CROW (kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur).

2030

In 2030 voeren we een update van het plan uit voor het instandhouden van de voorziening.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

3.5 Huisvesting bĳzondere doelgroepen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op voldoende huisvesting van statushouders en andere bĳzondere doelgroepen. Maatschappelĳk effect • Een thuis voor alle aandachtsgroepen. Wat zĳn de doelen? 1. Samen met woningcorporaties zorgen voor voldoende (tĳdelĳke) en betaalbare huisvesting voor: - statushouders; - spoedzoekers; - arbeidsmigranten; - sociaal en medisch urgenten; - uitstroom uit intramurale instelling; - Oekraïense vluchtelingen. 2. Voldoende en kwalitatief goede huisvesting van arbeidsmigranten binnen de kaders van het raadsbesluit op 7 februari 2022. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Huisvesting: Doorstromers We voldoen voor de huisvesting van statushouders aan de wettelĳke taakstelling. Er zĳn goede afspraken met Alwel, ook over huisvesting van spoedzoekers en doorstroom. De opvang van Oekraïners voldoet grotendeels aan de taakstelling. Huisvesting: Arbeidsmigranten Er is een project grootschalige huisvesting gerealiseerd. Deze locatie is nu ruim een jaar in gebruik. Dit gaat goed. De regels voor huisvesting in (bedrĳfs)woningen lagen ter inzage en worden 29 juni 2026 opgenomen in het omgevingsplan. Het aantal vergunningen voor huisvesting bleef stabiel.

Door het nieuwe 'strengere' beleid verwachten we komend jaar de eerste daling in het aantal vergunde locaties te zien. Huisvesting: Spoedzoekers We voldoen voor de huisvesting van statushouders aan de wettelĳke taakstelling. Er zĳn goede afspraken met Alwel, ook over huisvesting van spoedzoekers en doorstromers. De opvang van Oekraïners voldoet grotendeels aan de taakstelling. Huisvesting: Asielzoekers We behaalden de taakstelling 2025 voor statushouders. Daarmee voldoen we aan de wettelĳke verplichting. In de eerste helft van het jaar hadden we een achterstand van 17 statushouders die we moesten huisvesten. Dat haalden we in de tweede helft van het jaar in. Volgens de spreidingswet moeten we in Etten-Leur 250 asielzoekers huisvesten per 1 juli 2025. Met de opening van het AZC op 31 maart 2025, voldoen we aan de Spreidingswet en onze wettelĳke verplichting.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Huisvesting: Doorstromers Het is nog niet duidelĳk wat de spreidingswet gaat betekenen voor de (haalbaarheid van) opgaven bĳ statushouders. Voor de opvang van Oekraïners zĳn we nog in afwachting van nieuwe regelgeving. Huisvesting: Arbeidsmigranten Het zou mooi zĳn als er nog een collectieve locatie komt zodat er woningen vrĳ kunnen komen in het binnenstedelĳk gebied. We zĳn hierbĳ echter afhankelĳk van initiatiefnemers. Nieuwe initiatieven zĳn er op dit moment niet. Huisvesting: Spoedzoekers Het is nog niet duidelĳk wat de spreidingswet gaat betekenen voor de (haalbaarheid van) opgaven bĳ statushouders. Er is extra inspanning nodig voor de opvang van Oekraïners. Huisvesting: Asielzoekers Het blĳft een jaarlĳkse uitdaging om de taakstelling voor statushouders te behalen.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Omschrĳving We focussen ons in 2026 op nieuwe initiatieven voor grootschalige huisvesting van arbeidsmigranten.

planning:

Huisvesting: Spoedzoekers

We werken mee aan oplossingen voor huisvesting van spoedzoekers. Voor spoedzoekers maken we in 2026 voor meerdere jaren afspraken met Alwel.

2026

Huisvesting: Doorstromers

We werken mee aan oplossingen voor huisvesting van doorstromers. Voor doorstromers maken we in 2026 voor meerdere jaren afspraken met Alwel.

2026

Huisvesting: Asielzoekers

In 2025 openden we een asielzoekerscentrum.

2026

Naam project Huisvesting: Arbeidsmigranten

2026

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

2026

2027

2028

2029

2030

1. Motie straatintimidatie

-20

2. Onderzoek locatie Saica Flex pand

-65

3. Indexering maaien

-12

4. Baggerwerkzaamheden

-15

-53

5. Overig

-20

Totaal wĳzigingen

-132

-85

-32

Actualisatie begroting 2026 - 2030

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Motie straatintimidatie

Voor het uitvoeren van de motie straatintimidatie nemen we dit bedrag op. Meer informatie leest u in de raadsinformatiebrief. In het najaar volgt een plan van aanpak. We onderzoeken voor de locatie van het Saica Flex pand aan de Parallelweg de mogelĳkheden.

2. Onderzoek locatie Saica Flex pand 3. Indexering maaien 4. Baggerwerkzaamheden 5. Overig

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1). Het Waterschap voert baggerwerkzaamheden uit en we voeren achterstallig slootonderhoud in 2026 en 2027 uit. Administratieve wĳzigingen tussen de programma's.

4. Economie en werk in Etten-Leur Samen met ondernemers, inwoners en andere partners werken we aan een gezonde economie met volop kansen voor iedereen. We stimuleren het toegroeien naar een volledig circulaire economie in 2050 en geven daarin als gemeente zelf het goede voorbeeld. Werken biedt de mogelĳkheid om in ons levensonderhoud te voorzien en is een belangrĳke basis om mee te doen in onze samenleving. Een goed ondernemersklimaat met aantrekkelĳke werkgelegenheid, ook voor mensen met een beperking en een afstand tot de arbeidsmarkt, is daarom van groot belang. We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, de verbinding van onderwĳs met ondernemers, het aantrekken van arbeidsintensieve bedrĳven die van toegevoegde waarde zĳn, een goed vestigingsklimaat en aantrekkelĳke vitale bedrĳventerreinen. Voor het goed benutten van arbeidspotentieel blĳven we inzetten op een goede aansluiting tussen het onderwĳs en de arbeidsmarkt.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

4.1 Zo veel mogelĳk mensen aan het werk Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen kan meedoen en zo veel mogelĳk mensen gaan aan het werk. Ook vrĳwilligerswerk is werk; het doel is dan om daar waar mogelĳk in te stromen op de arbeidsmarkt. Als dat laatste niet lukt, dan is het belangrĳk dat mensen een zinvolle dagbesteding hebben. Maatschappelĳk effect • Zo veel mogelĳk Etten-Leurenaren hebben betaald werk. • Ook Etten-Leurenaren, die niet kunnen werken, doen mee door vrĳwilligerswerk te doen of een zinvolle dagbesteding te hebben. Wat zĳn de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal Etten-Leurenaren, dat niet werkt. 2. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden naar werk of dagbesteding. 3. Het voorkomen van armoedeval . 1

Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Uitwerken visie Werken aan Onderwĳs en Human Capital agenda De Human Capital Agenda en de regionale arbeidsmarktagenda zĳn opgesteld. Het onderwĳs en het lokale bedrĳfsleven pakken de uitvoering van deze agenda samen op. Wat heeft aandacht nodig? Uitwerken visie Werken aan Onderwĳs en Human Capital agenda -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Uitwerken visie Werken aan Onderwĳs en Human Capital agenda.

Omschrĳving Goede samenwerking stimuleren tussen gemeente, (voortgezet) onderwĳs en bedrĳfsleven om schoolverlaters zoveel mogelĳk rechtstreeks door te laten stromen naar de arbeidsmarkt.

planning: 2026

Armoedeval is de situatie waarin iemand vanuit de bĳstand gaat werken en er daardoor financieel op achteruit gaat.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

4.2 Het versterken van de economie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een sterke lokale economie die voorbereid is op de kansen en uitdagingen van de toekomst. Maatschappelĳk effect • Een sterke lokale economie die voorbereid is op de toekomst. Wat zĳn de doelen? 1. Goed ondernemersklimaat. 2. Ruimte voor gevestigde bedrĳven om uit te breiden. 3. Binnen de mogelĳkheden bĳ inkoop voorrang geven aan Etten-Leurse bedrĳven. 4. Tegengaan van leegstand en revitaliseren van bestaande bedrĳventerreinen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Economie: Revitalisering bedrĳventerreinen door actief grondbeleid De gemeenteraad stelde het rapport 'Toekomstbestendig Vosdonk' op 9 maart 2026 vast. Het rapport geeft waardevolle inzichten die ons helpen bĳ het maken van strategische keuzes voor onze bedrĳventerreinen. Economie: Accountmanagement Het accountmanagement is succesvol en een doorlopend proces. Economie: Versterken lokaal ondernemerschap Ondernemers weten onze partners Ondernemersklankbord en Start-to-Grow steeds beter te vinden. Dat geldt ook voor de gemeentelĳke accountmanagers van het team Economische Zaken. De zichtbaarheid van het accountmanagement is vergroot dankzĳ de campagne rondom de Dag van de Ondernemer.

Hierdoor is de dienstverlening naar de lokale ondernemers verbeterd en is er meer zicht op de kansen en uitdagingen. Zowel in de winkelgebieden als op de bedrĳventerreinen zit de onderlinge samenwerking in een stĳgende lĳn. Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen / Grote Oogst Het programma Grote Oogst is erop gericht op bedrĳventerrein Vosdonk een samenwerking tussen overheid en bedrĳfsleven te bereiken om op het gebied van energietransitie, circulaire economie en inrichting (openbare) ruimte verbeteringen door te voeren. Het is de intentie om het project Grote Oogst op te laten gaan in toekomstbestendig Vosdonk (Voor Grote Oogst zie ook 5.4). Wat heeft aandacht nodig? Economie: Revitalisering bedrĳventerreinen door actief grondbeleid We moeten een uitvoeringsprogramma opstellen zodat we de afspraken vastleggen en plannen. Daarbĳ versterken we ook de samenwerking met ondernemers om samen doelen te bereiken. Economie: Accountmanagement Economie: Versterken lokaal ondernemerschap Organisatiegraad van de ondernemers. Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen / Grote Oogst Op het gebied van duurzaamheid zĳn een aantal investeringen gedaan voor energie (laadplein Lidl, aankoop pand Saica Flex), circulariteit (samenwerking aantal bedrĳven in verwerken reststromen) en inrichting (openbare) ruimte (meer groen).

Deze actiepunten zĳn ook een onderdeel van het uitvoeringsplan Toekomstgericht Vosdonk.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026:

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Naam project Economie: Revitalisering bedrĳventerreinen door actief grondbeleid

planning: Omschrĳving Daar waar nodig zetten we actief grondbeleid, betere 2027 benutting van gronden en panden (label C) in om de revitalisering te bespoedigen. We maken daarbĳ bĳ voorkeur gebruik van een nog op te richten revitaliseringsfonds. We onderzoeken de investeringsbereidheid bĳ ondernemers om sneller stappen te zetten om duurzaam en toekomstbestendig te ondernemen.

Economie: Accountmanagement

We zetten accountmanagement in om verbindingen te realiseren en te weten wat er speelt. We helpen bedrĳven en starters te laten groeien en beter in te spelen op economische kansen voor Etten-Leur.

2026

Economie: Versterken lokaal ondernemerschap

We initiëren doorlopend projecten. Ook zetten we actief in op het versterken van lokaal ondernemerschap. Dat doen we onder andere bĳ het winkelcentrum. Daarnaast zullen we de organisatiegraad bĳ lokale ondernemers stimuleren.

2027

Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen

We zetten doorlopend en actief in op de ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen. De acties komen voort uit de adviesrapportage die we eind 2025 verwachten.

2026

Zie ook: Duurzaamheid: Grote Oogst

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

4.3 Toerisme en recreatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een groei naar een duurzame vrĳetĳdseconomie. Meer evenementen in het bĳzonder voor de jongeren onder de 18 en het beter benutten van onze parken. Maatschappelĳk effect • Een duurzame vrĳetĳdseconomie • Etten-Leur is aantrekkelĳk voor vrĳetĳdsbesteding door inwoners en bezoekers. • Culturele voorzieningen zĳn voor iedereen toegankelĳk in aanbod en gebruik. Wat zĳn de doelen? 1. Een duurzaam en aantrekkelĳk vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrĳe tĳd. 2. Er zĳn voldoende culturele voorzieningen en activiteiten. 3. Het wegnemen van onnodige regels voor ondernemers in toerisme en recreatie. 4. Het aantrekkelĳker maken van de Markt door onder andere een autovrĳe of autoluwe markt. 5. Het stimuleren en/of faciliteren van evenementen voor jongeren onder de 18 jaar. 6. Levendige parken waar inwoners en bezoekers graag gebruik van maken. 7. We vermarkten Etten-Leur beter. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Vrĳe tĳd: Versterking vrĳetĳdseconomie Projecten objectbewegwĳzering, ruiter- en menroutenetwerk en marketing via Etten-Leur City App zĳn of worden uitgevoerd Wat heeft aandacht nodig? Vrĳe tĳd: Versterking vrĳetĳdseconomie -

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Vrĳe tĳd: Versterking vrĳetĳdseconomie

planning: Omschrĳving Realiseren van een duurzaam en aantrekkelĳk 2026 vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrĳe tĳd. Hiervoor stelden we in 2022 een uitvoeringsprogramma toerisme op wat we ook in 2026 uitvoeren in samenhang met het uitvoeringsplan Centrumvisie. Het bevat de projecten Oderkerkpark, Van Gogh Nationaal Park en doorontwikkeling van Cultuurhuis De Nobelaer.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

4.4 Een levendig centrum Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het versterken van de regiofunctie van Etten-Leur door voorwaarden te scheppen voor levendige en aantrekkelĳke winkelcentra. Maatschappelĳk effect • Winkelgebieden zĳn levendig, aantrekkelĳk en leefbaar. • Versterken van de regiofunctie van Etten-Leur. Wat zĳn de doelen? 1. Bĳdragen aan en investeren in het aantrekkelĳk maken en/of houden van winkelgebieden voor winkeliers, bezoekers en bewoners. 2. Stimuleren en ondersteunen van activiteiten in winkelgebieden. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum We bereikten voor de vernieuwing van het winkelcentrum op hoofdlĳnen overeenstemming over duurzaamheid, stedenbouw, het woningbouwprogramma en mobiliteit. Deze afspraken werkten we uit in ruimtelĳke kaders. Die legden we op 12 januari 2026 voor de tweede keer ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Na de vaststelling op 2 februari 2026 kunnen we de anterieure overeenkomst sluiten, het plan verder uitwerken en toewerken naar de vergunningsaanvraag. Wat heeft aandacht nodig? Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum De grootste bezwaren vanuit de omgeving zĳn inbreuk op de privacy, afnemen van de zonuren en de verkeersveiligheid en parkeren.

Ook zĳn er zorgen over de uitvoering van het project; wat zĳn de gevolgen van de herontwikkeling op de omwonenden en ondernemers? Deze onderwerpen hebben bĳ de uitwerking van het plan de aandacht. Eventuele compensatie van ondernemers ligt volledig bĳ de initiatiefnemer. Ook wil de raad zien dat het overdekte winkelcentrum ook daadwerkelĳk wordt opgeknapt. Dit zullen we borgen in de anterieure overeenkomst.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum

Omschrĳving We werken actief mee aan de herontwikkeling van het winkelcentrum. Van 2025 tot en met 2027 voeren we de uitvoeringsagenda van de centrumvisie uit. De vernieuwing van het winkelcentrum duurt tot en met 2029.

planning: 2029

We kĳken ook wat het centrum nodig heeft om levendig en toekomstbestendig te blĳven. Denk hierbĳ aan vergroening, vierkante meters voor detailhandel, woningbouw, maatschappelĳke activiteiten, autoluwe Markt en versterking lokaal ondernemerschap.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

4.5 Agrarische sector Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het behouden van een vitaal, leefbaar en aantrekkelĳk buitengebied met ruimte voor economische activiteiten. Maatschappelĳk effect • Vitaal, leefbaar en aantrekkelĳk buitengebied. • Verduurzamen van het buitengebied. Wat zĳn de doelen? 1. In het buitengebied is ruimte voor economische activiteiten en herbestemming van vrĳkomende agrarische bebouwing. 2. Toeristisch-recreatief gebruik van het buitengebied stimuleren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

2026

2027

2028

2029

2030

1. Overig

Totaal wĳzigingen

Actualisatie begroting 2026 - 2030

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Overig

Administratieve wĳzigingen tussen de programma's.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Duurzaam denken en doen gaat om het vinden van evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen: we kĳken naar de huidige behoeften die mensen hebben en hoe die in de toekomst ontwikkeld kunnen worden zonder dat de mensen, het milieu of de economie in gevaar komen. Het is dus een zeer breed begrip en raakt in veel opzichten ons leven en onze omgeving. Duurzaamheid is meer dan alleen energie duurzaam opwekken. Het gaat ook om klimaat, behoud van natuur, voorkomen en hergebruiken van afval, biodiversiteit en circulaire economie. Samen hebben we de opgave onze leefomgeving goed door te geven aan volgende generaties. Samen met inwoners, regiogemeenten en partners als woningcorporaties, waterschap, energieleveranciers, netbeheerders, landbouw- en natuurorganisaties en ontwikkelaars werken we aan duurzame oplossingen.

Ontwikkelingen Ongediertebestrĳding Invasieve exoten, zoals de Aziatische hoornaar, vragen om een zorgvuldige en onderbouwde aanpak. Daarom richten we ons op maatregelen voor vroege opsporing en gerichte vangst, om beter inzicht te krĳgen in wat daadwerkelĳk effectief is. De uitvoering volgen we nauwgezet, zodat maatregelen en uitvoering optimaal op elkaar aansluiten.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

5.1 Duurzaam wonen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil minimaal 3.000 woningen verduurzamen. Maatschappelĳk effect • Woningen en wĳken verduurzamen. Wat zĳn de doelen? 1. Minimaal 3.000 woningen verduurzamen. 2. Integrale benadering van de aanpak bĳ voorbereiding en uitvoering. 3. Energiebesparing stimuleren en realiseren. 4. Aantal zonnepanelen bĳ particulieren. Doel 2030 (95.000) - 2022 (61.440). Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Energie: Isoleren van woningen Het doel was om in de periode 2022-2026 3.000 woningen te verduurzamen. Een belangrĳke stap is het beter isoleren van woningen. Daarvoor heeft de gemeente Etten-Leur een subsidieregeling opgesteld. De subsidies zĳn tot op heden 702 keer toegekend. Energie: Regionaal Plan Energiesysteem De grootschalige opwek van duurzame energie vraagt om goede afstemming in de regio. Het Regionaal Plan Energiesysteem – West-Brabant Energie in Balans is inmiddels vastgesteld. Daarnaast loopt een gebiedsaanpak om het elektriciteitsnet zo goed mogelĳk te benutten, zodat nieuwe initiatieven beter kunnen aansluiten. Energie: Klussendienst voor bestrĳden van energiearmoede De klussendienst is stopgezet per 30 april 2025. Er zĳn in totaal 1.058 huishoudens geholpen via de klussendienst.

Van het restant van de specifieke uitkeringsgelden kĳken we of een nieuwe klussendienst kunnen opzetten, in samenwerking met DuurSaam Etten-Leur. De middelen zĳn te besteden tot en met 2027. Energie: Gelĳktĳdig verduurzamen van huur- en koopwoningen Er zĳn samenwerkingsafspraken gemaakt met Alwel en Zwaluwebouw. Het college stelde een subsidieregeling vast. Inwoners zĳn via een inwonersavond en brief geïnformeerd over de aanpak. Er worden inwonersavonden georganiseerd in de Nobelaer en in voorbeeldwoningen. Bĳ het Warmtefonds is een team opgezet om aanvragen vanuit Etten-Leur te behandelen, wanneer inwoners hier om extra financiering vragen. Witgoedregeling voor bestrĳden van energiearmoede De witgoedregeling is helemaal afgerond, alle vouchers zĳn besteed inclusief de wachtlĳst. Energie: Warmteprogramma Samen met de gemeenten Halderberge en Rucphen hebben we een gezamenlĳke aanbesteding doorlopen voor het Warmteprogramma dat we in 2026 willen laten vaststellen. Het resultaat is een lokaal gedragen en juridisch correct warmteprogramma. Hiermee maken we voor inwoners, bedrĳven, corporaties en netbeheerders inzichtelĳk hoe we op termĳn aardgasvrĳ worden en wat dit betekent voor de kosten. We verzamelen de benodigde data en informatie samen met andere gemeenten in de regio, zodat we dezelfde uitgangspunten gebruiken.

Het bovenlokale onderzoek naar een mogelĳk warmtenet loopt tegelĳk met het lokale warmteprogramma. Hierdoor sluiten beide trajecten goed op elkaar aan.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Energie: Isoleren van woningen Gelet op een toekomst zonder aardgas, is het voor een groot aantal woningen nog nodig om isolatiemaatregelen te treffen. We zetten daarvoor wĳkaanpakken op, waarmee woningen gerichter worden benaderd. Energie: Regionaal Plan Energiesysteem We staan voor drie grote uitdagingen: de drukte op het elektriciteitsnet, de verduurzaming van warmte en het inpassen van de benodigde installaties in de ruimte. Daarnaast loopt er onderzoek naar een mogelĳk warmtenet van Moerdĳk naar Etten-Leur en de omliggende gemeenten. Energie: Klussendienst voor bestrĳden van energiearmoede Energie: Gelĳktĳdig verduurzamen van huur- en koopwoningen De maatregelen vanuit het soorten management plan (het plan in Etten-Leur voor bescherming van flora en fauna) blĳven een aandachtspunt. We zitten hier bovenop, het advies vanuit de ecoloog is leidend. De verlenging van het huidige soorten management plan is door de Omgevingsdienst Brabant Noord voor twee jaar afgegeven, waardoor het huidige project onder de huidige voorwaarden doorgang kan vinden. Witgoedregeling voor bestrĳden van energiearmoede Energie: Warmteprogramma Het betrekken van inwoners vraagt extra aandacht. Daarom kiezen we voor een andere communicatiestrategie waarmee we meer inwoners bereiken.

De planning stemmen we af met Halderberge en Rucphen, zodat de drie gemeenten dezelfde stappen en momenten hanteren. Het onderzoek naar een mogelĳk bovenlokaal warmtenet vanuit Moerdĳk loopt nog. Bestuurlĳk is samen besloten om niet op de vaststelling van het warmteprogramma te wachten. In het warmteprogramma maken we daarom heel duidelĳk dat het onderzoek nog niet is afgerond en dat de uitkomsten invloed kunnen hebben op de voorlopige conclusies. Zo zorgen we voor transparantie richting inwoners, bedrĳven en andere partners.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026:

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Naam project Energie: Isoleren van woningen

Omschrĳving We focussen ons op het isoleren van oudere woningen. Die worden dan op termĳn geschikt om zonder aardgas te verwarmen. Specifiek richten we ons op het isoleren van woningen met energielabel D, E, F of G. Dat stimuleren we met een subsidie, gefinancierd vanuit het Nationaal Isolatie Programma.

planning:

Energie: Regionaal Plan Energiesysteem

Klimaatdoelstellingen voor 2030 en vervolgens 2050 halen.

2029

2026

In juni 2025 is een nieuw plan vastgesteld wat 'Regionaal Plan Energiesysteem - West Brabant Energie in Balans' (RPE-WBEB) heet. Omdat er congestie is op het elektriciteitsnet richt de aanpak zich op het energiesysteem van de toekomst. Dat betekent inzetten op energiehubs, verzwaring en uitbreiding van het elektriciteitsnet en op alternatieven voor elektriciteit. Energie: Klussendienst voor bestrĳden van energiearmoede Huishoudens die te maken hebben met energiearmoede worden door een klussendienst benaderd en voorzien van kleine energiebesparende maatregelen en praktische tips om de energierekening structureel te verlagen.

2027

Energie: Gelĳktĳdig verduurzamen van huur- en koopwoningen

We werken samen met Alwel en enkele aannemers aan het gelĳktĳdig verduurzamen van huur- en koopwoningen. Dit gaat vooral om woningen in dezelfde wĳk of hetzelfde blok. Daardoor kunnen woningeigenaren en huurders op dezelfde wĳze verduurzamen.

2027

Witgoedregeling voor bestrĳden van energiearmoede

We bieden inwoners uit de doelgroep de mogelĳkheid om een oud witgoed apparaat om te ruilen voor een energiezuinige variant.

2026

Energie: Warmteprogramma

We willen de Transitievisie Warmte vervangen met het Warmteprogramma. Dit leggen we uiterlĳk eind 2026 voor aan college van burgemeester en wethouders.

2026

Het Warmteprogramma is verplicht vanuit de Omgevingswet. Erin staat hoe we de komende 10 jaar onze wĳken verduurzamen. Ook geven we, waar mogelĳk, aan of wĳken op enig moment van het aardgas worden afgesloten en welk alternatief daarvoor in de plaats komt. We betrekken de gemeenteraad, inwoners, bedrĳven, maatschappelĳke organisaties en andere belanghebbenden bĳ het maken en het uitvoeren.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

5.2 Duurzame woon- en leefomgeving Wat wil de gemeenteraad bereiken? Een duurzame woon- en leefomgeving creëren en een duurzame gemeente zĳn. Maatschappelĳk effect • Duurzame woon- en leefomgeving creëren. • Duurzame gemeente zĳn. Wat zĳn de doelen? 1. Hittestress, wateroverlast en droogte voorkomen. 2. We beheren de gemeentelĳke riool- en watervoorziening doelmatig en duurzaam om het (afval)watersysteem toekomstbestendig te maken. 3. Gebruik van fiets en openbaar vervoer stimuleren. 4. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld in duurzaamheid. 5. De gemeentelĳke panden zĳn duurzaam. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering Met de vaststelling van een nieuw uitvoeringsprogramma 2026 – 2029 streven we ernaar dat klimaatadaptatie een vast onderdeel wordt in programma’s en projecten. Inwoners en ondernemers worden actief betrokken bĳ de uitvoering van maatregelen. Wat heeft aandacht nodig? Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering Het verder uitwerken van klimaatadaptatie vraagt blĳvende aandacht. Vooral het ontwikkelen van duidelĳk beleid is daarbĳ belangrĳk.

Ook kunnen we de samenwerking tussen verschillende teams nog verder verbeteren, zodat maatregelen beter op elkaar aansluiten en sneller kunnen worden uitgevoerd.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering.

planning: Omschrĳving Klimaatbestendig inrichten van het stedelĳk en landelĳk gebied 2030 met koppeling aan vergroten biodiversiteit en het vergroten van de hoeveelheid groen in de leefomgeving. We maken daarvoor een nieuw uitvoeringsprogramma 2026-2030.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

5.3 Duurzaam produceren Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil voorwaarden scheppen zodat bedrĳven hun productieprocessen circulair in kunnen richten. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Maatschappelĳk effect • Mogelĳk maken dat bedrĳven hun productieprocessen circulair kunnen inrichten. • Verbindingen tussen bedrĳfsleven onderling en onderwĳs leggen. • De gemeente werkt duurzaam (beleid, huisvesting, wagenpark, inkoop). Wat zĳn de doelen? 1. De gemeente stimuleert en faciliteert bedrĳven en onderwĳs in Etten-Leur die innovatieve oplossingen bieden. 2. De gemeente koopt duurzaam in. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw We hebben een duidelĳk programma van eisen opgesteld dat we kunnen gebruiken voor de uitvraag. Dankzĳ het eerdere haalbaarheidsonderzoek ligt er al een stevige basis, waardoor we sneller en gerichter kunnen toewerken naar een Voorlopig Ontwerp. De samenwerking met het bureau verloopt goed, waardoor de overgang van verkenning naar ontwerp soepel gaat. Doordat we het werk in stappen kunnen opdelen, houden we grip op planning, kosten en kwaliteit.

In het Voorlopig Ontwerp nemen we ook een schets op van het Circulair Centrum, zodat meteen zichtbaar wordt hoe het totale gebied er in de toekomst uit kan zien. Duurzaamheid: Circulaire Economie In 2025 is het beleid circulaire economie vastgesteld door de raad en in maart 2026 is door het college een (strategisch) uitvoeringsprogramma vastgesteld. Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum We hebben de vragen uit de raad vertaald naar tien duidelĳke thema’s, waardoor we gericht en volledig kunnen werken. Er is waardevolle informatie opgehaald door gesprekken met andere circulaire organisaties en door het uitvoeren van pilots, zoals de tweede-kanscontainer. Ook het opnieuw berekenen van de bouwkosten zorgt voor een realistisch en actueel financieel beeld. Verkennen van circulair bouwen door een bestaand gebouw op de oude plek uit elkaar te halen en op een nieuwe plek weer op te bouwen. De samenwerking met partners en regiogemeenten verloopt constructief, waardoor we belangrĳke stappen kunnen zetten.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw Het blĳft belangrĳk om zorgvuldig te bepalen welke onderdelen precies worden uitgewerkt in het Voorlopig Ontwerp, zodat we geen onnodige kosten maken en dubbel werk voorkomen. De fasering van opdrachten vraagt om duidelĳke afspraken en een goede afstemming binnen de organisatie. Het opnemen van een schets voor het Circulair Ambachtscentrum geeft waardevolle inzichten, maar vraagt ook aandacht voor de haalbaarheid en de ruimte die daarvoor nodig is. Daarnaast blĳft de planning afhankelĳk van de beschikbare capaciteit, zowel bĳ het bureau als intern, waardoor sturing en afstemming essentieel blĳven. Duurzaamheid: Circulaire Economie Circulaire economie raakt een groot deel van de organisatie: van inkoop tot infra en van bouw tot afval. Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum Het uitwerken van tien thema’s vraagt zorgvuldigheid en kost tĳd. Ook is het belangrĳk dat we concrete keuzes maken, vooral wanneer het gaat om de impact op de afvalstoffenheffing en de uiteindelĳke businesscase op korte en lange termĳn. We onderzoeken hergebruik van een bestaand gebouw. Dat breken we op de ene plek af en bouwen we op een andere plek weer op. Deze werkwĳze biedt kansen, maar ook onzekerheden. Die moeten we goed afwegen..

Daarnaast moeten we blĳven inzetten op participatie met inwoners en partners, zodat het Circulair Ambachtscentrum breed gedragen wordt. Tot slot vraagt de fasering – eerst klein starten en later opschalen – om duidelĳke afspraken over organisatie, capaciteit en financiën.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Duurzaamheid: Circulaire Economie

Omschrĳving Aanpak en aanjagen van circulaire economie om de landelĳke doelstelling volledig circulaire economie in 2050 en 50% in 2030 te realiseren.

planning:

Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw

Het maken van een voorlopig ontwerp, waarop later een Circulair Ambachtscentrum aangesloten kan worden. Er ontstaat dan één gebouw.

2026

Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum

We onderzoeken de mogelĳkheden om te komen tot een circulair ambachtscentrum.

2026

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

5.4 Duurzame bedrĳven- en industrieterreinen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil bedrĳventerreinen revitaliseren, herstructureren en vervolgens duurzaam inrichten om zo zuinig mogelĳk met de beschikbare ruimte om te gaan. Maatschappelĳk effect • Vitale en toekomstbestendige bedrĳventerreinen met zuinig ruimtegebruik. • Bedrĳven(-terreinen) betrekken bĳ energieopwekking. Wat zĳn de doelen? 1. De structuur van bedrĳventerreinen voldoet aan de behoefte van daar gevestigde ondernemers. 2. De inrichting van bedrĳventerreinen voldoet aan de duurzaamheidseisen. 3. De beschikbare ruimte wordt zuinig gebruikt. 4. Het bedrĳventerrein draagt bĳ aan de verduurzaming van Etten-Leur. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zĳn gelĳk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Duurzaamheid: Grote Oogst / Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen Energie: We hebben goed inzicht in de opzet van het elektriciteitsnet op Vosdonk. We onderzoeken samen met partners hoe we het net kunnen ontlasten, zodat bedrĳven meer ruimte krĳgen om te groeien en te verduurzamen. Bedrĳven kunnen hiervoor een individuele energiescan aanvragen, waarmee zĳ advies krĳgen over het optimaliseren van hun energievoorziening.

Daarnaast volgen we de ontwikkelingen rond het waterstofnetwerk, omdat dit in de toekomst kansen kan bieden voor bedrĳven met een hoge energievraag. Circulaire economie: In 2025 hebben we het programma Vosdonk werkt circulair doorlopen met drie bedrĳven. Eind 2025 zĳn we gestart met het project Circulair op Maat, waarin elf bedrĳven meedoen aan verschillende deelprojecten op basis van afvaldata. Parallel hieraan starten we in maart opnieuw een ronde van Vosdonk werkt circulair, waaraan minimaal vĳf bedrĳven deelnemen. Hierdoor groeit de betrokkenheid van bedrĳven bĳ circulariteit verder en zetten we gerichte stappen op het gebied van hergebruik en afvalreductie. Klimaatadaptatie: We werken aan verschillende projecten om Vosdonk beter bestand te maken tegen droogte en hevige neerslag. Zo plaatsen we picknickbanken gemaakt van gerecycled plastic, is ongeveer 500 meter trottoir vervangen door groen en promoten we een nieuwe wandelroute. Ook bereiden we de ontwikkeling van een parkje op Vosdonk voor. Bedrĳven kunnen daarnaast een omgevingsscan van NL Greenlabel aanvragen om hun terrein groener en klimaatbestendiger te maken. Er is hiervoor ook een subsidie beschikbaar.

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? Duurzaamheid: Grote Oogst / Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen Energie: Het stroomnet raakt steeds voller. Daardoor kunnen bedrĳven soms niet uitbreiden of hun bedrĳfsvoering verduurzamen. Ook wordt het lastiger om nieuwe aansluitingen te krĳgen voor nieuwbouw. Deze ontwikkelingen remmen de groei en maken het belangrĳk om samen met partners te blĳven zoeken naar oplossingen. We merken dat garanties over het gereedkomen van aansluitingen en levering van stroom lastiger worden. Circulaire economie: De interesse voor circulariteit bĳ bedrĳven groeit, maar vraagt nog steeds aandacht. Bedrĳven willen stappen zetten, maar hebben vaak ondersteuning nodig om circulaire initiatieven goed toe te passen. We blĳven daarom inzetten op zichtbaarheid, kennisdeling en samenwerking. Klimaatadaptatie: Projecten waarbĳ waterberging en het hergebruik van water centraal staan, verdienen extra aandacht. Door deze projecten goed uit te werken en waar mogelĳk te combineren met andere ontwikkelingen, kunnen we beter inspelen op extreme neerslag en droogte.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Duurzaamheid: Grote Oogst Zie ook: Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrĳventerreinen

Omschrĳving Samen met bedrĳven, provincie, VNO-NCW op industrieterrein Vosdonk zorgen voor een duurzame energievoorziening en verdere verduurzaming op andere milieuthema's zoals circulariteit en klimaat. Het programma Grote Oogst - Vosdonk eindigt eind december 2026.

planning: 2026

Kadernota 2027-2030 - CONCEPT

2026

2027

2028

2029

2030

1. Groen onderhoud WVS

-272

2. Motie afval

-40

3. Voorziening afval

4. Uitvoeringsplan circulaire economie

-150

Actualisatie begroting 2026 - 2030

5. Dekking uitvoeringsplan circulaire economie

150

6. Indexering maaien openbaar groen

-48

7. Indexering groenonderhoud door WVS

-76

8. Overig

-321

-124

Totaal wĳzigingen

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Groen onderhoud WVS

Er is een nieuw contract met WVS opgesteld voor het onderhoud van het openbaar groen. In dit contract zĳn areaaluitbreidingen meegenomen en zĳn de te onderhouden hoeveelheden opnieuw bepaald. De definitieve offerte is door de veranderende uitgangspunten in het Groenplan niet meer passend in de huidige begroting. De kosten van de WVS nemen ook toe omdat er geen medewerkers uit de doelgroep meer beschikbaar zĳn. Voor deze werkzaamheden huurt de WVS daarom medewerkers in. We onderzoeken ook of we het groenonderhoud mogelĳk op een andere wĳze kunnen organiseren.

2. Motie afval

De wĳzigingen in het afvalbeleid maken extra communicatie noodzakelĳk. Door het communicatiebudget op te hogen kan de gemeente inwoners beter informeren en ondersteunen. Dit vergroot het draagvlak voor het afvalbeleid, zoals de gemeenteraad heeft gevraagd in de motie Afval.

3. Voorziening afval

We verrekenen het uitvoeren van de motie afval met de voorziening afval.

4. Uitvoeringsplan circulaire economie

We nemen middelen op voor het door de raad vastgestelde beleid Circulaire economie om onder andere afval en bouwen circulair te laten verlopen. We dekken de kosten uit de specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). 5. Dekking uitvoeringsplan circulaire We nemen middelen op voor het door de raad vastgestelde beleid Circulaire economie om onder economie andere afval en bouwen circulair te laten verlopen. We dekken de kosten uit de specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). 6. Indexering maaien openbaar groen We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1) 7. Indexering groenonderhoud door WVS We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1) 8. Overig

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EttenLeur&id=c741b73d-5d1c-4f4d-ad79-c2600dc97cc7