Kadernota 2027-2030 - CONCEPT - 27052026
Tekst van het document
KADERNOTA 2027-2030 - CONCEPT
Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Voorwoord Uitgangssituatie 2026-2029 Meerjarenperspectief 2026-2030 Toelichting financiële mutaties Reserves Voorzieningen PDF Toelichting reserve (op website anders weergegeven) Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Programma
2
5 5 5 7 8 9 10 12 12 13 13 14
1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur Ontwikkelingen 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselijke maat 1.4 Ondermijnende criminaliteit Financiële ontwikkelingen
14 15 16 18 20 22 23
2. Sociaal Etten-Leur Ontwikkelingen - Jeugdzorg en Wmo Ontwikkelingen - Onderwijs Ontwikkelingen - Overig 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wijkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zijn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Financiële ontwikkelingen
25 26 27 27 29 31 33 35 37 39
3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur Ontwikkelingen 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied 3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen Financiële ontwikkelingen
41 41 42 44 46 47 49 51
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
4. Economie en werk in Etten-Leur
52
4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Financiële ontwikkelingen
53 54 56 57 58 59
5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Ontwikkelingen 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Financiële ontwikkelingen
60 60 61 64 65 67 69
Paragrafen
70
Lokale heffingen Aanpassing tarieven
71 71
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten
72 72
Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Ontwikkelingen openbaar gebied - 1 Ontwikkelingen openbaar gebied - 2 Ontwikkelingen gebouwen Ontwikkelingen sportaccommodaties
73 73 73 74 76 76
Financiering Financiering
77 77
Bedrijfsvoering Algemeen Loonkosten
78 78 78
Verbonden partijen Ontwikkelingen
79 79
Grondbeleid Grondbeleid Wonen Bedrijventerreinen Kwaliteitsverbetering landschapsbeleid Risico's
81 81 81 82 83 83
Investeringen
84
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
3
Krediet aanpassingen
84
Kapitaallasten investeringsplan 2027-2030
85
Financiële positie Financiële positie reserves en voorzieningen Inleiding Samenvatting Reserves 2025-2030 Voorzieningen 2025-2030 Uitgangspunten Uitgangspunten Uitgangspunten Inwoners en woningen Kosten Opbrengsten BESLUITVORMING Besluitvorming Besluitvorming Toezeggingen Vragen gemeenteraad
86 86 86 86 87 98 108 108 108 109 109 110 112 112 112 113 113
Contact en privacy
114
Contact Contact Privacy beleid
114 114 114
4
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Samenvatting Samenvatting Voorwoord Voor u ligt de kadernota 2027-2031. Hierin is de stand van zaken verwerkt tot en met 1 mei 2026 (eerste bestuursrapportage). Met de kadernota bieden wij uw raad een helder financieel vertrekpunt voor de komende jaren. In dit document staan vooral de autonome ontwikkelingen centraal. Daarmee heeft deze kadernota een beleidsarm karakter. Nieuwe of aangescherpte bestuurlijke ambities krijgen een plek in het nieuwe raadsprogramma. Na verdere uitwerking in een college-uitvoeringsplan worden deze verwerkt in de begroting 2027. De financiële vooruitzichten zien er op dit moment relatief stabiel uit. Voor 2026 verwachten we een beperkt tekort. In 2027 is het saldo positief, waarna de jaren daarna een negatiever beeld laten zien. Daarbij speelt ook een landelijke discussie over 2028, dat nu het ‘nieuwe’ zogenoemde ravijnjaar lijkt te zijn. De VNG heeft het kabinet opgeroepen gemeenten financieel in staat te houden hun kerntaken uit te voeren, zoals bijvoorbeeld de jeugdzorg. De VNG adviseert op basis van een gerechtelijke uitspraak om de middelen voor jeugdzorg door te trekken in de begroting. Dat advies volgen wij. Het saldo van de begroting 2027-2031 wordt nog beïnvloed door de uitkomsten van de meicirculaire.
De uitkomsten stellen we via een afzonderlijke brief aan uw raad beschikbaar, zodat u bij de behandeling van de kadernota beschikt over het meest actuele financiële beeld. Op basis daarvan kunnen we ons een beter beeld vormen van de financiële uitgangspositie voor de nieuwe raadsperiode. Ook in de uitvoering zien wij ontwikkelingen die om aandacht vragen. Zo zijn de kosten bij WVS gestegen, onder meer omdat de doelgroep te klein is geworden om het werk op dezelfde manier te blijven organiseren. Dat vraagt om een zorgvuldige blik op de manier waarop wij deze opgave toekomstbestendig kunnen invullen, met oog voor kwaliteit, continuïteit en beheersbaarheid van de kosten. De ambities voor de komende jaren leggen we vast in het nieuwe raadsprogramma. Een aantal grotere investeringen is al in beeld, maar is nog niet financieel verwerkt in deze kadernota, omdat de besluitvorming daarover nog moet plaatsvinden. Dat geldt bijvoorbeeld voor het Circulair Ambachtscentrum, waarvoor zoals afgesproken een afzonderlijk voorstel aan uw raad wordt voorgelegd. Ook over de tunnel/randweg volgt op een later moment besluitvorming; de go/no-go beslissing staat gepland voor behandeling in de raadsvergadering van november. Deze kadernota zien wij als een realistisch en zorgvuldig vertrekpunt voor de verdere uitwerking van de financiële en beleidsmatige koers voor de periode 2027-2031. Wij zien uit naar het
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
5
gesprek met uw raad over de keuzes die voor ons liggen en naar de samenwerking in de toekomst. Het college van burgemeester en wethouders
6
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Uitgangssituatie 2026-2029 Op 10 november 2025 stelde de gemeenteraad de programmabegroting 2026 vast. De gemeenteraad nam ook kennis van de meerjarenraming 2027-2029. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Vastgestelde begroting 2026
1.270
3.279
260
244 244
Startpositie 2030 (= 2029) Startpositie kadernota 2027-2030
2030
1.270
3.279
260
244
244
Resultaat 2025 We sloten 2025 af met een positief resultaat van € 8.012.000. Een toelichting op het resultaat 2025 leest u in de jaarstukken 2025. De gemeenteraad stelt de jaarstukken 2025 in dezelfde raadsvergadering als deze kadernota vast.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
7
Meerjarenperspectief 2026-2030 De ontwikkelingen en voorstellen in de eerste bestuursrapportage 2025 en de kadernota 2026-2029 leiden tot het volgende meerjarenperspectief. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
2030
Startpositie kadernota 2027-2030
1.270
3.279
260
244
244
Wijzigingen
-1.326
-1.468
-1.118
-944
-129
-56
1.811
-858
-700
115
Saldo kadernota 2027-2030
De toelichting op deze cijfers leest u hier. 2026 Op basis van de huidige inzichten sluiten we 2026 af met een licht negatief saldo. 2027-2030 Mogelijk zorgt de meicirculaire voor een demping van de negatieve resultaten in 2028 en 2029.
8
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Toelichting financiële mutaties In het overzicht leest u een samenvatting van de mutaties bij het opstellen van de kadernota 2027-2030. In de programma's nemen we financiële overzichten op met meer details en toelichtingen. 2026
2027
2028
2029
0
0
0
0
0
2. Algemene uitkering decembercirculaire 2025
164
115
119
125
144
3. Op en afbouw Jeugdzorg Plus
-420
-420
-420
-420
-420
4. Groen onderhoud WVS
-272
0
0
0
0
5. Uitbreiding formatie
-123
-398
-410
-423
-429
6. Uitbreiding capaciteit mantelzorg
-126
-38
0
0
0
7. Doorontwikkelplan Jeugd
-113
-113
-113
-113
-113
8. Beschermd wonen
118
-30
-30
-30
0
9. Aanvullende bijdrage Veilig Thuis
-98
0
0
0
0
10. Vergoeding raadsleden
-58
-64
-60
-56
-85
11. Actualisatie indexeringen 2027-2030 12. Overig
0 -398
-132 -388
134 -338
313 -340
1.122 -348
-1.326
-1.468
-1.118
-944
-129
(bedragen x € 1.000) 1. Algemene uitkering meicirculaire 2026
Totaal wijzigingen
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2030
9
Reserves Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Wanneer we bedragen storten of onttrekken aan een reserve nemen we dit op in het betreffende programma. Een uitzondering hierop is de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Deze bedragen voegden we in 2025 toe aan de reserve. Deze halen we er nu weer uit om de werkzaamheden in 2026 verder uit te voeren. programma 1
2026
2027
2028
2029
11
0
0
0
2. Software burgerzaken
1
85
0
0
0
3. Project Normaliseren
2
51
0
0
0
4. Leefbaarheidsbudget
2
42
0
0
0
5. Nationaal Plan Onderwijs en gelden Onderwijsachterstand
2
37
0
0
0
6. Sloten en vaarten
3
60
0
0
0
7. Project centrumvisie
4
108
0
0
0
8. Subsidies duurzaamheidsmaatregelen
5
2.128
0
0
0
9. Circulair ambachtscentrum
5
75
0
0
0
2.597
0
0
0
(bedragen x € 1.000) 1. Het verhaal van Etten-Leur
Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden
Reserves Op basis van de geactualiseerde meerjarenbegroting 2026-2030 bij deze kadernota brengen we de financiële positie van reserves en voorzieningen en het verloop voor de komende jaren in beeld. Het overzicht van alle reserves en voorzieningen vindt u bij de gedetailleerde financiële positie. Reserves behoren tot het eigen vermogen en zijn in principe vrij inzetbaar. Aan sommige reserves ligt een bestemming ten grondslag. Deze zijn daarom niet vrij inzetbaar. De algemene reserves zijn vrij om in te zetten, maar ook noodzakelijk om eventuele tekorten en risico's op te kunnen vangen. Verloop reserves 2017-2030
10
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
80.000.000
60.000.000
40.000.000
Grondbedrijf Bestemmingsreserves Dekkingsreserves Algemene reserves
20.000.000
220 23 31 -1 220 24 31 -1 220 25 31 -1 220 26 31 -1 220 27 31 -1 220 28 31 -1 220 29 31 -1 220 30
02 2
31 -1
1 31
-1 2
-2
0
20 2
31 -1
2-
9
20 2
20 1
31
-1 2-
18 31
-1 2-
220
-1 31
31 -1 2
-2
01
7
0
Solide reservepositie Onze reservepositie stijgt. Het totaalbedrag aan reserves was op 31 december 2025 € 67,8 miljoen. Hiervan behoort ongeveer € 27,5 miljoen tot de algemene reserve. In dit overzicht houden we geen rekening met het rekeningresultaat 2025 en de resultaatbestemmingen uit de jaarrekening 2025.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
11
Voorzieningen Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen en zijn nodig om uitgaven in de toekomst te kunnen doen. We kijken hierbij minimaal 10 jaar vooruit. De belangrijkste voorzieningen zijn de onderhoudsvoorzieningen voor het openbaar gebied, sportvoorzieningen en gebouwen. Verloop voorzieningen 2017-2030 50.000.000
40.000.000
30.000.000 Voorzieningen Grondbedrijf
20.000.000
Overige voorzieningen Onderhoudsvoorzieningen
10.000.000
02 3 -1 220 24 31 -1 220 25 31 -1 220 26 31 -1 220 27 31 -1 220 28 31 -1 220 29 31 -1 220 30
22
31
1
02 2 31
-1
-2
-1 2
-2 02 31
31
-1 2
20
20
19 31 -
12 -
8 01
220
22
31 -1
31 -1
31 -
12
-2
01 7
0
PDF Klik op deze link om het pdf-bestand van de kadernota 2027-2030 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de kadernota ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.
12
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Toelichting reserve (op website anders weergegeven) Onderwerp
Toelichting
1. Het verhaal van Etten-Leur
We gaan in 2026 verder met het implementeren van het Verhaal van Etten-Leur. We onttrekken daarom het overschot van 2025 uit de reserve nog uit te voeren werkzaamheden Het regionale softwareproject Burgerzaken loopt door in 2026. Dit bedrag uit 2025 halen we uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Het project Normaliseren loopt door in 2026. Dit bedrag uit 2025 halen we uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Het leefbaarheidheidsbudget voor 2026 bedraagt weer € 100.000. Hiervan is € 42.000 beschikbaar uit 2025. We voeren de werkzaamheden voor het Onderwijs Achterstanden Beleid uit in 2026. Dit bedrag uit 2025 halen we uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. De bijdrage vanuit het grondbedrijf uit 2025 voor het opschonen van waterwegen onttrekken we uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden.
2. Software burgerzaken 3. Project Normaliseren 4. Leefbaarheidsbudget 5. Nationaal Plan Onderwijs en gelden Onderwijsachterstand 6. Sloten en vaarten 7. Project centrumvisie
8. Subsidies duurzaamheidsmaatregelen 9. Circulair ambachtscentrum
Het budget om de centrumvisie uit te voeren is voor meerdere jaren. Voor een lopende opdracht die in 2026 wordt uitgevoerd komt dit bedrag uit 2025 uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Voor duurzaamheid zijn subsidies beschikbaar tot 2028. Het bedrag dat we in 2025 nog niet gebruikt hebben, onttrekken we uit de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. Het budget voor het uitwerken van de businesscase voor het circulair ambachtscentrum uit 2025 onttrekken we uit de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.
Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp 1. Algemene uitkering meicirculaire 2026 2. Algemene uitkering decembercirculaire 2025 3. Op en afbouw Jeugdzorg Plus
4. Groen onderhoud WVS
5. Uitbreiding formatie 6. Uitbreiding capaciteit mantelzorg 7. Doorontwikkelplan Jeugd 8. Beschermd wonen 9. Aanvullende bijdrage Veilig Thuis
10. Vergoeding raadsleden 11. Actualisatie indexeringen 2027-2030 12. Overig
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Toelichting We verwerken de meicirculaire 2026 We verwerken de decembercirculaire 2025 De gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus) moet uiterlijk in 2030 afgebouwd zijn. Tot 2030 zal deze vorm van Jeugdzorg blijven bestaan. Daarnaast werken we aan de opbouw van kleinschalige, open alternatieven en ambulante zorg zodat deze de gesloten plaatsing zal kunnen vervangen. Er is een nieuw contract met WVS opgesteld voor het onderhoud van het openbaar groen. In dit contract zijn areaaluitbreidingen meegenomen en zijn de te onderhouden hoeveelheden opnieuw bepaald. De definitieve offerte is door de veranderende uitgangspunten in het Groenplan niet meer passend in de huidige begroting. De kosten van de WVS nemen ook toe omdat er geen medewerkers uit de doelgroep meer beschikbaar zijn. Voor deze werkzaamheden huurt de WVS daarom medewerkers in. We onderzoeken ook of we het groenonderhoud mogelijk op een andere wijze kunnen organiseren. We breiden de formatie op diverse gebieden uit. Een toelichting leest u in programma 1. Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van mantelzorg. Er is extra budget nodig voor de uitbreiding van de werkzaamheden door Surplus. Mogelijk is ook in de toekomst hiervoor budget nodig. Er is een ontwikkelplan opgesteld om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken, kwalitatief te verbeteren en financieel beheersbaar te houden.
Breda organiseert Beschermd wonen en krijgt daarvoor geld van het Rijk. Breda paste de begroting 2026 aan. In de afgelopen periode had Veilig Thuis te maken met een forse toename van meldingen, adviesvragen, een groeiende complexiteit van gevallen en aanhoudende personele krapte. De bestuurders van de 14 gemeenten stelden unaniem vast dat extra financiële middelen nodig zijn om de continuïteit van de wettelijke taken te waarborgen. We actualiseren de vergoeding voor de raadsleden met aan de hand van de circulaire politieke ambtsdragers. Indexering kadernota volgens nieuwe indexcijfers Meerdere afwijkingen, uitgebreidere specificatie in de programma's.
13
Programma 1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwijs, ondernemers, andere overheden en maatschappelijke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtijdig betrekken van inwoners en andere partijen bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tijdig met inwoners in gesprek over maatschappelijke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelijk als bestuurlijk als politiek.
14
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Ontwikkelingen De inzet van kunstmatige intelligentie We staan voor de opgave om onze dienstverlening, bedrijfsvoering en informatiepositie blijvend te versterken in een snel veranderende digitale samenleving. De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) bieden hierbij kansen. AI kan bijdragen aan efficiëntere processen, betere datagedreven besluitvorming en een hogere kwaliteit van dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Onze ambitie is om een organisatie te zijn die AI op een verantwoorde, veilige en mensgerichte manier inzet. Hiervoor ontwikkelen we dit jaar beleid. Dit vraagt later mogelijk om investeringen in onder anderen AI-tools, datakwaliteit en digitale vaardigheden en bewustwording van medewerkers. Digitalisering en technologie We werken aan veilige, flexibele en toekomstbestendige digitale systemen. Daarnaast moeten ze bijdragen aan digitale onafhankelijkheid en passen bij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Daarbij moeten we ook rekening houden met verantwoord cloudgebruik en het benutten van Europese alternatieven. We willen slimme technologie en digitalisering onderzoeken en benutten om met data ons beleid en onze visie te verbeteren. Hiermee wordt het beheer en de ontwikkeling van onze dienstverlening en openbare ruimte ondersteund.
Samenwerking op regionaal en provinciaal niveau op het gebied van slimme technologie en digitalisering willen we bevorderen. Regionale samenwerking op informatievoorziening In deze samenwerking bundelen de gemeenten Tholen, Moerdijk, Etten-Leur en het Werkplein Hart van West-Brabant hun kennis, capaciteit en middelen op het terrein van informatievoorziening. Dit draagt bij aan beheersing van kosten, vermindering van kwetsbaarheid en verbetering van de digitale dienstverlening. Deze samenwerking maakt het mogelijk om complexe opgaven en ontwikkelingen gezamenlijk op te pakken en om met regionale rollen te werken die noodzakelijk zijn voor een toekomstbestendige informatievoorziening. Dit leidt tot minder meerkosten. De komende periode werken we toe naar een samenwerkingsovereenkomst en krijgen we inzicht in de structurele kosten. Hierop komen we terug in de begroting 2027. Doorontwikkeling ICT WBW Gemeenschappelijk Regeling ICT West-Brabant-West ontwikkelt van een beheer naar een regieorganisatie. Hierbij worden beheertaken ondergebracht bij een externe partij, gebruikersondersteuning verschuift naar de deelnemers en ICT WBW richt zich op regietaken. De herpositionering van gebruikersondersteuning leidt tot een verschuiving van kosten van ICT WBW naar de gemeentelijke begroting. Het doel is een kwalitatief betere, meer wendbare en toekomstbestendige interne dienstverlening.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
15
1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zij weten waar ze aan toe zijn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners krijgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer en beter bij wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat zijn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten altijd wie hun contactpersoon is bij de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelijke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bij de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners die met de gemeente willen spreken. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Afstemming met maatschappelijke partners Op 1 september 2025 vond het eerste wijkbezoek plaats in wijk "de Grauwe Polder". Inwoners informeerden de raad over actuele onderwerpen in de wijk. De griffie stuurt een overzicht aan de raad van de zaken die zijn besproken. De griffie zet dit overzicht ambtelijk uit voor eventuele vervolgacties. Toegankelijkheid van raadsvergaderingen De verbouwing van de begane grond van het Stadskantoor, waarin ook de nieuwe raadzaal is gerealiseerd, is afgerond. Hierbij is nieuwe audio- en visuele techniek gerealiseerd, die het volgen van raadsvergaderingen zowel in het stadskantoor als thuis optimaal gemaakt heeft. Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal De heringerichte begane grond is in januari 2026 in zijn geheel in gebruik genomen. De officiële opening vond plaats op 5 maart 2026. Daarbij is het hologram van Koning Willem-Alexander in de raadzaal en de nieuwe plaquette ter gelegenheid van de opening onthuld.
16
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Wat heeft aandacht nodig? Afstemming met maatschappelijke partners Op 18 maart 2026 vonden de verkiezingen voor de gemeenteraad plaats. De partijen hebben aangegeven het werken met een raadsprogramma te willen continueren in de raadsperiode 2026-2030. Participatie over het concept raadsprogramma is nodig. Voor de bijdrage van maatschappelijke partners is woensdag 6 mei 2026 gepland. Deze datum communiceren we kort na de installatie van de nieuwe gemeenteraad met ondernemers, onderwijs, maatschappelijke organisaties en inwoners. Toegankelijkheid van raadsvergaderingen In overleg met de gemeenteraadswerkgroep participatie zijn enkele kleine aanpassingen doorgevoerd bij het uitvoeren van het raadscommunicatieplan. Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal -
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Afstemming met maatschappelijke partners
Omschrijving Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bijeenkomst organiseren met maatschappelijke partners om antwoord te krijgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zijn er eventueel bijstellingen nodig gegeven maatschappelijke ontwikkelingen?'
planning:
Toegankelijkheid van raadsvergaderingen
De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn.
2026
Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal
Toegankelijke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bij de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).
2026
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2026
17
1.2 Communicatie en participatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners beter begrijpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelijke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bij de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krijgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelijkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlijk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners moet duidelijk zijn welke informatie zij waar kunnen vinden en met wie zij contact kunnen opnemen. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners begrijpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten, zowel persoonlijk als digitaal, waar en waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.
Wat zijn de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altijd, maar in het bijzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners communiceren). 2. We zijn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrijpelijk. 3. We leggen altijd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners actief bij (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
18
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Evaluatie wijkgericht werken De evaluatie is in 2025 afgerond. Op dit moment werken we aan een plan van aanpak om een toekomstbestendig wijkmanagement te realiseren. Wat heeft aandacht nodig? Evaluatie wijkgericht werken -
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Evaluatie wijkgericht werken
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Omschrijving Wijkgericht werken als methodiek en de positionering van de wijkmanager evalueren.
planning: 2026
19
1.3 Dienstverlening en menselijke maat Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelijkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrijf, de vereniging of de maatschappelijke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelijke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelijk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelijke dienstverlening, zowel persoonlijk als digitaal, duidelijk, vindbaar, toegankelijk, betrouwbaar en begrijpelijk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelijke dienstverlening als eerlijk en begripvol. Wat zijn de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlijker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zijn duidelijk vormgegeven en goed toegankelijk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bij ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.
Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tijdsbelasting en vlotte afhandeling. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
20
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Inclusieve gemeente en de menselijke maat Er wordt een actieplan hostmanship en menselijke maat uitgevoerd. We geven hostmanship en menselijke maat een plek in ons inwerkprogramma en leer- en ontwikkelplatform. Verbeteren digitale dienstverlening Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer: deze wet regelt dat burgers en bedrijven hun zaken met de overheid digitaal kunnen afhandelen. Alle teams zijn bezig met de benodigde aanpassingen. We gaan verder met de implementatie. Wat heeft aandacht nodig? Inclusieve gemeente en de menselijke maat Verbeteren digitale dienstverlening Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelijk van landelijk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur. De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is nu een belangrijk kader voor alle overheden.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Inclusieve gemeente en de menselijke maat
Omschrijving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelijk is en dat iedereen kan meedoen. In de wijze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlijke mogelijkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbij.
planning:
Verbeteren digitale dienstverlening
Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelijke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.
2026
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2026
21
1.4 Ondermijnende criminaliteit Wat wil de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermijnende criminaliteit zo effectief mogelijk aanpakken. Er wordt blijvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermijnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bij constateren van ondermijnende criminaliteit wordt hierbij ook door de gezamenlijke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelijkheden liggen. Maatschappelijk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat zijn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bij een vermoeden van ondermijnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Ondermijning Continue aandacht voor bewustwording. In oktober 2025 in de week van de veiligheid informeerden we inwoners over verschillende thema's op het gebied van ondermijning Wat heeft aandacht nodig? Ondermijning -
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Ondermijning
22
Omschrijving Ondermijning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelijk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.
planning: 2026
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
2030
Actualisatie begroting 2026 - 2030 1. Algemene uitkering meicirculaire 2026
0
0
0
0
0
2. Algemene uitkering decembercirculaire 2025
164
115
119
125
144
3. Vergoeding raadsleden
-58
-64
-60
-56
-85
4. Juniormedewerker griffie
-31
-97
-102
-105
-108
5. Functioneel applicatiebeheerder
0
-97
-101
-105
-108
6. Functioneel beheer HRM systeem
-57
-65
-68
-70
-72
7. Projectleider
0
-108
-112
-117
-119
8. Medewerker circulaire economie
0
-108
-112
-116
-120
9. Dekking uit CDOKE
0
108
112
116
120
10. Adviseur onderwijs
-92
-95
-95
-95
-94
11. Doorstroomcoach
-62
-114
-118
-122
-125 1.474
12. Actualisatie indexeringen 2027-2030
0
-99
209
540
13. Inzet stelpost indexeringen
189
217
217
217
217
14. Overig
-132
-180
-181
-181
-186
Totaal wijzigingen
-79
-587
-292
31
938
Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp
Toelichting
1. Algemene uitkering meicirculaire 2026
We verwerken de meicirculaire 2026
2. Algemene uitkering decembercirculaire 2025 3. Vergoeding raadsleden
We verwerken de decembercirculaire 2025
4. Juniormedewerker griffie
5. Functioneel applicatiebeheerder
6. Functioneel beheer HRM systeem
7. Projectleider 8. Medewerker circulaire economie
9. Dekking uit CDOKE
10. Adviseur onderwijs
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
We actualiseren de vergoeding voor de raadsleden met aan de hand van de circulaire politieke ambtsdragers. De werkdruk op de griffie is hoog onder andere door de stijging van het aantal raadsleden, fracties en de ambities van de raad voor het raadsprogramma 2026-2030. Om de kwetsbaarheid te verminderen breiden we de formatie uit met 1 fte junior raadsadviseur. De financiële administratie en het verlenen van vergunningen zijn cruciale onderdelen van de bedrijfsvoering. Hiervoor zet de organisatie diverse applicaties in. Voor de continuïteit van het beheer van deze applicaties en het verminderen van bedrijfsvoering risico's is extra capaciteit benodigd. In 2025 schaften we een nieuw personeelsinformatiesysteem aan. Het functioneel beheer voor dit systeem organiseren we regionaal. We nemen dit af via een dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Moerdijk. In het verhardingenplan, vastgesteld door de Raad op 27 oktober 2025, nemen we een extra projectleider op. Door de groei van de werkzaamheden binnen de circulaire economie is een extra medewerker nodig. De kosten worden gedekt uit de uitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) Door de groei van de werkzaamheden binnen de circulaire economie is een extra medewerker nodig.
De kosten worden gedekt uit de uitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) Structurele uitbreiding voor een extra adviseur onderwijs.
23
Onderwerp
Toelichting
11. Doorstroomcoach
We breiden de formatie uit voor het aanstellen van doorstroomcoaches. We ontvangen hiervoor middelen van de Centrumgemeente Breda (zie programma 2). Dit is een nieuwe wettelijke taak om jongeren te begeleiden die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Voor de jaren 2027-2030 actualiseerden we diverse indexeringspercentages voor loon- en prijsontwikkelingen. We gebruiken indexeringspercentages uit onafhankelijke bronnen (Centraal Planbureau). In de begroting namen we budget op voor prijsstijgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. Administratieve wijzigingen tussen de programma's.
12. Actualisatie indexeringen 2027-2030
13. Inzet stelpost indexeringen 14. Overig
24
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krijgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zijn eigen leefomgeving. Samen zijn we verantwoordelijk voor schone en leefbare straten, buurten en wijken. Voor iedereen in EttenLeur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn. We denken vanuit het perspectief van mensen. Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelijk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zijn/ haar leven en de mogelijkheid krijgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
25
Ontwikkelingen - Jeugdzorg en Wmo Jeugdzorg Om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken, kwalitatief te verbeteren en in de toekomst beheersbaar te houden, is blijven doorontwikkelen op dit beleidsterrein noodzakelijk. Eén van de noodzakelijke maatregelen is een investering in de verbinding jeugdzorg en onderwijs. Hierdoor komen we meer aan de voorkant van de problematiek bij jongeren, voorkomen we een verergering van de problematiek en voorkomen we dat de wachtlijst in de toegang van de jeugdzorg verder oploopt. Door het uitvoeren van een pilot van één schooljaar gaan we ondervinden of deze extra investering in de verbinding onderwijs en jeugdzorg deze verwachtingen gaat waarmaken. Deze incidentele kosten voor de verbinding onderwijs en jeugd, alsook de inzet ten behoeve van normaliseren en ouderschapsondersteuning, worden gedekt vanuit de resultaatbestemming over het boekjaar 2025. Naast deze incidentele kosten zijn er ook structurele investeringen. Dit betreft enerzijds investeringen die noodzakelijk zijn voor het behoud van het preventieve aanbod in onze gemeente, zoals Kansrijke start € 28.000, Respijtzorg € 30.000 en Steunouders € 55.000. Ook zijn structurele investeringen nodig in de hoogcomplexe residentiële zorg. Dit sluit aan op de landelijke opdracht om de gesloten jeugdzorg (jeugdzorg plus) af te bouwen naar 0 plaatsen in 2030.
Om dit te realiseren zetten we in op het realiseren van kleinschalige open woonvoorzieningen waar jongeren onvoorwaardelijk kunnen wonen in onze eigen regio (€ 420.000 per jaar) Jongerenwerk De online wereld neemt een steeds belangrijkere plaats in het leven van jongeren in en is niet meer weg te denken. Om goed aan te sluiten bij hun leef- en belevingswereld is het van belang dat het jongerenwerk zich nadrukkelijker richt op online contact met jongeren. Dit vraagt om een aansprekende aanpak die een zo groot mogelijke en diverse groep jongeren bereikt, juist ook degenen die via het reguliere jongerenwerk lastig te bereiken zijn. Samen met Surplus verkennen we hoe dit op het gebied van kennis, creativiteit en formatie vorm kunnen geven. We werken dit samen met Surplus uit en komen met nadere voorstellen in het derde kwartaal 2026. Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) bouwt voort op het Integraal Zorgakkoord en is bedoeld om de uitvoering daarvan te verbreden, intensiveren, concretiseren en versnellen. Het akkoord versterkt de samenwerking tussen het sociaal domein en het zorgdomein en bevat afspraken tussen zorgpartijen en gemeenten om de kwaliteit en gelijkwaardigheid van toegang tot zorg en ondersteuning te verbeteren. Daarbij geeft het AZWA een stevige impuls aan de beweging van zorg naar gezondheid.
De nadruk ligt op preventie en vroegsignalering en richt het zich op het afwenden van het oplopende arbeidsmarkttekort in zorg en welzijn. Het sociaal domein krijgt in dit akkoord een explicietere en centralere rol door middel van basisfunctionaliteiten (bewezen
26
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
effectieve domein overstijgende ketenaanpakken die in iedere regio moeten worden ingericht). Daarnaast worden verschillende onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord, dat loopt tot en met 2026, binnen het AZWA geborgd. Over hoe de financiering van het AZWA er vanaf 2027 uit gaat zien (voor gemeenten en andere partners) worden landelijk nog afspraken gemaakt.
Ontwikkelingen - Onderwijs Integraal Huisvestingplan 2027-2042 Het doel van het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) is dat onze onderwijshuisvesting voldoet aan de eisen van onder andere Frisse Scholen, (Bijna) Energieneutrale Gebouwen (BENG) en de wensen van het inclusief onderwijs. Daarnaast staan we de komende jaren voor de ontwikkeling van het tijdelijk en permanent kindcentrum in nieuwbouwwijk Haansberg en van het Integraal Kindcentrum De Vincent. Het IHP leggen we in het derde kwartaal 2026 ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Per project stellen we een financiële paragraaf op. Voor de realisering van het tijdelijk Kindcentrum in Haansberg nemen we krediet op in de Kadernota, omdat we koersen op opening per schooljaar 2027-2028. (Ver)nieuwbouw KSE Een deel van het gebouw van de KSE is meer dan 50 jaar oud en is aan vervanging toe. De KSE is in overleg met de gemeente over de toekomstplannen. Op dit moment onderzoeken we samen de mogelijke consequenties. Wet van School naar Duurzaam Werk Op basis van deze wet moeten jongeren tot 27 jaar met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt beter begeleid worden bij de overgang van school naar werk. Ze moeten geholpen worden om duurzaam aan het werk te blijven. Dit draagt bij aan gelijke kansen en het beter benutten van het arbeidspotentieel. Dit betekent uitbreiding van de doelgroep die onder leerplicht valt.
Daarnaast vereist dit intensieve samenwerking met scholen en Doorstroompunt (voorheen Regionale Meld- en Coördinatiefunctie). Voor de inzet van de zogenaamde doorstroomcoach ontvangen we extra middelen van het Rijk.
Ontwikkelingen - Overig Subsidiecoördinator Om een kwaliteitsslag te maken en de risico’s in het subsidieproces te verminderen, namen we in de begroting 2025 en 2026 formatie op voor de functie van subsidiecoördinator. In het derde kwartaal 2026 bereiden we voorstellen voor hoe we deze rol positioneren in Etten-Leur. We onderzoeken ook de mogelijkheden om de subsidiecoördinator een rol te laten vervullen om actief subsidies binnen te halen. Verenigingsondersteuning Met het geld uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) investeerden we in de ondersteuning
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
27
van onze verenigingen. We deden dit met een tijdelijke functie (0,5 fte) in de vorm van een verenigingsondersteuner. Op dit moment evalueren we deze functie. Op basis van deze evaluatie komen we met een voorstel of we deze functie wel of niet voortzetten. Cultuurscout Samen met de Nobelaer organiseren we in 2026 tenminste twee sociaal culturele projecten. Uit het project Samen Gezond Leven Etten-Leur 2026 financieren we de inzet van een cultuurscout, projectpromotie, inzet professionals en overige noodzakelijke middelen. Het jaar 2026 is een pilotjaar, waarin we ervaringen opdoen met de inzet van een cultuurscout. In de loop van 2026 komen we met nadere voorstellen om de cultuurscout ook voor 2027 te continueren. Evenementensubsidies Voor 2026 stelde de gemeenteraad € 200.000 beschikbaar voor organisaties en jongeren om evenementen te blijven of te gaan organiseren. Daarvoor stelden we een gebundelde subsidieregeling op. In het derde kwartaal 2026 evalueren we de inzet en gebruik van deze subsidieregeling. Transitie lange termijn opvang Oekraïense ontheemden Het Rijk werkt toe naar een normalisatie van de opvangsituatie per 5 maart 2027. De Europese richtlijn tijdelijke beschermingsmaatregel loopt dan af. Het kabinet wil dat voorzieningen voor Oekraïense ontheemden steeds meer dezelfde worden als die voor iedere inwoner van Nederland.
Te denken valt aan arbeidsparticipatie, onderwijsdeelname en huisvesting. Een projectleider is inmiddels aan de slag om deze transitie vorm te geven voor Etten-Leur. We financieren een coördinator uit de uitkering die we voor de opvang van Oekraïense ontheemden ontvangen. Aan deze functie voegen we nu ook de opvang van nieuwkomers (asielzoekers en statushouders) toe. Per jaar overwegen we de noodzaak en omvang van deze functie.
28
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2.1 Iedereen moet mee kunnen doen Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen in Etten-Leur. De gemeenteraad zet in op het voorkomen dat jongeren vertrekken en zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De gemeente moet voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, in een armoedesituatie terechtkomen of grotere (gezondheids-)problemen krijgen. Ook gaat de raad voor een dementievriendelijke gemeente. Dat alles vraagt om meer activiteiten die gericht zijn op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuurvoorzieningen. Ook hierbij is de menselijke maat leidend en doen we dit samen met de inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere partners door goede communicatie en participatie. Door het samen te doen vergroot dit het gemeenschapsgevoel en wordt de afstand tussen gemeente en inwoners kleiner. Maatschappelijk effect • Iedereen kan meedoen en is welkom in de Etten-Leurse samenleving. • (Kwetsbare) inwoners kunnen langer zelfstandig blijven. • Etten-Leurenaren voelen zich verbonden met elkaar en met de gemeente. Wat zijn de doelen? 1. Er zijn voldoende en laagdrempelige zorg- en welzijnsvoorzieningen dichtbij voor (kwetsbare) inwoners om langer zelfstandig te blijven leven in de eigen woning. 2.
Voorzieningen en activiteiten, gericht op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuur worden door de inwoners optimaal benut. 3. In deze voorzieningen en activiteiten samen optrekken met inwoners, zorg- en welzijnsondernemers, verenigingen en andere partners. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen We werken aan het uitvoeringsplan van de woonzorgvisie. De scans toekomstbestendige wijken gebruiken we voor woningbouwontwikkeling en het opstellen van gebiedsplannen. In mei 2026 organiseren we weer een woon, welzijn en zorg tafel waar we ingaan op vernieuwende woonvormen. Het normenkader voor de toegankelijke openbare ruimten gebruiken we bij nieuwbouwplannen en reconstructies. We stimuleren senioren met een subsidieregeling om door te stromen naar een passende woning. Versterkingsprogramma mantelondersteuning Regionale samenwerking op het gebied van mantelzorg breiden we uit onder andere op het gebied van jonge mantelzorgers. Het steunpunt mantelzorg wordt steeds bekender. Het aantal ondersteuningsgroepen en activiteiten wordt uitgebreid. De voorbereiding van de mantelzorgwaardering 2026 loopt. Deze wordt op 9 mei 2026 in het Stadskantoor uitgereikt.
We stelden voor 2026 extra middelen beschikbaar om de formatie van het Steunpunt Mantelzorg uit te breiden (tot 1 april 2027). Aanpak laaggeletterdheid We stelden een nieuw regioplan op met de 14 samenwerkende gemeenten. Eén tegen eenzaamheid We voerden het plan van aanpak 'één tegen eenzaamheid' uit. De week van de verbinding was een groot succes. Veel inwoners namen hieraan deel.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
29
Wat heeft aandacht nodig? Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen Versterkingsprogramma mantelondersteuning De druk op mantelzorgers blijft groot. Ondanks al onze inspanningen blijft dit een zorgpunt. Aanpak laaggeletterdheid In 2026 hebben we 10% minder middelen. De effecten houden we scherp in de gaten. Eén tegen eenzaamheid De werkgroep heeft voortdurend ondersteuning nodig.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen
Omschrijving Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.
planning:
Versterkingsprogramma mantelondersteuning
Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.
2026
Aanpak laaggeletterdheid
De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.
2026
Eén tegen eenzaamheid
Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.
2026
30
2026
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2.2 Minima- en armoedebeleid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De raad zet erop in dat mensen niet buiten de boot vallen door financiële problemen. Ook mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de Etten-Leurse samenleving. Maatschappelijk effect • Niemand mag buiten de boot vallen door financiële problemen. • Mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de samenleving. Wat zijn de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal mensen met schulden. 2. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum maken zoveel mogelijk gebruik van voorzieningen voor minima. 3. We zorgen voor laagdrempelige voorzieningen. 4. Het vroegtijdig signaleren en preventie van mogelijke schuldenproblematiek. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Uitvoeringsbeleid schuldhulpverlening In maart 2026 zijn we gestart met Plinkr Begeleiding en Nazorg. Hiermee zetten we een belangrijke stap om inwoners tijdens het schuldhulpverleningstraject en daarna goed te ondersteunen. Met gerichte coaching versterken we de financiële redzaamheid, vergroten we het vertrouwen van inwoners in hun eigen kunnen en verkleinen we de kans op terugval. We helpen inwoners duurzaam grip te houden op hun geldzaken en werken toe naar financiële rust.
Vroeg erop af We bereiken inwoners met betaalachterstanden per e-mail, briefpost of door een huisbezoek. Voorzieningencheck We stelden voor 2026 een actieplan op om samen met het Werkplein het aantal voorzieningenchecks te vergroten. Pact tegen armoede Inmiddels sloten ongeveer 40 partners zich aan bij het armoedepact. Wat heeft aandacht nodig? Uitvoeringsbeleid schuldhulpverlening Meer bekendheid geven dat gemeenten ook schuldhulpverlening bieden aan ondernemers. Vroeg erop af We willen de acceptatie van het hulpaanbod verhogen. Voorzieningencheck Het gebruik van de voorzieningenwijzer valt tegen. Het Werkplein overweegt om de voorzieningenwijzer alleen voor de eigen doelgroep te gebruiken. Pact tegen armoede Het armoedepact brengt uiteenlopende organisaties samen, van vrijwilligersinitiatieven tot professionele instellingen. Die variatie is waardevol, maar vraagt ook om zorgvuldige afstemming, zodat iedereen kan bijdragen vanuit zijn eigen kracht.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026:
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
31
Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota
Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede
planning: 2026
Relatie met project onderzoek armoedeval.
32
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2.3 Wijkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een levendig netwerk van wijk- en sportvoorzieningen zodat we contact tussen inwoners bevorderen, het gemeenschapsgevoel stimuleren, eenzaamheid en stress voorkomen en gezondheid bevorderen. Maatschappelijk effect • Inwoners, van jong tot oud, kunnen elkaar ontmoeten en deelnemen aan activiteiten in de wijk(voorzieningen). Wat zijn de doelen? 1. Wijkbewoners, verenigingen, maatschappelijke partners zetten zich actief in de wijken en in de wijkvoorzieningen in met als doel dat ze zich samen meer verantwoordelijk voelen voor de sociale samenhang in de wijk. 2. Er zijn voldoende maatschappelijke accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden én toegankelijk zijn. 3. Wijkbewoners kunnen vinden welke activiteiten georganiseerd worden in de wijkvoorzieningen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Samenwerking met sportverenigingen vormgeven Samenwerking is vormgegeven. We hebben een vaste overlegstructuur waarbij ongeveer 15 sportverenigingen aansluiten in Etten-Leur. Dit resulteerde in het multifunctioneel inzetten van de sportaccommodaties en sportvelden. Dit zorgt onder andere voor meer zelfredzaamheid van verenigingen met eigen accommodatie.
De zelfwerkzaamheid blijft gehanteerd op verzoek van verenigingen. Daarnaast is er verenigingsondersteuning ingezet bij het werven van vrijwilligers. Verkoop Van Goghkerk Verkoop vergadercentrum Levering in het tweede kwartaal van 2026. Ondersteuning vrijwilligers Het vrijwilligersplatform Etten-Leur voor Elkaar bestaat 10 jaar. In het tweede kwartaal wordt een grote bijeenkomst met interactieve theatervoorstelling voor vrijwilligers georganiseerd. Hierbij wordt ingespeeld op actuele trends en ontwikkelingen. In het najaar volgt er een vrijwilligersgala. Huisvesting Jeugdland Jeugdland heeft duidelijkheid over een verhuizing van de Wipakker naar Haansberg. Gesprekken met Jeugdland en omwonenden zijn gestart. In 2026 onderzoeken we koppelkansen met Stichting Milieu Educatief Centrum. We bepalen wat het Programma van Eisen wordt en de locatie om dit mee te nemen in het omgevingsplan Haansberg. Visie maatschappelijke accommodaties De beleidsnota Maatschappelijke Accommodaties is vastgesteld. We maakten de eerste stappen voor de implementatie van de beleidsnota. We pasten de subsidieregelingen aan. We stelden een demarcatielijst op. De maatschappelijke accommodaties zijn toegankelijk voor iedereen. Beheer en exploitatie worden de komende jaren geüniformeerd. Gesprekken met de beheerders over WVS, vrijwilligers en overdracht van accommodaties zijn gevoerd en nog steeds gaande.
Eerste stappen zijn gemaakt om uniformiteit in tarieven te krijgen. We verwachten dat vanaf 1-1-2027 toe te passen.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
33
Wat heeft aandacht nodig? Samenwerking met sportverenigingen vormgeven Er zijn 15 sportverenigingen die deelnemen aan de overleggen. We hebben meer sportverenigingen. We blijven ook verenigingen uitnodigen die voorheen niet zijn aangesloten. Het werven van vrijwilligers blijft lastig voor verenigingen, daar blijven we de verenigingen ondersteunen. Daarnaast organiseren we ook een bijeenkomst in 2026 om samen te praten over het behouden en werven van vrijwilligers om deze kennis te delen. Verkoop Van Goghkerk Verkoop vergadercentrum Ondersteuning vrijwilligers Het vrijwilligerstekort blijft aandacht vragen. Huisvesting Jeugdland Ontwikkelingen Haansberg moeten gevolgd worden voordat er gebouwd kan worden. Visie maatschappelijke accommodaties In 2026 liggen de prioriteiten op uniformiteit in tarieven, beheer en exploitatie. Daarnaast huisvesting scouting Paulus, Jeugdland en scouting.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: planning:
Naam project Samenwerking met sportverenigingen vormgeven
Omschrijving Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.
2026
Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum
De panden zijn verkocht. In 2026 ronden we de verkoop af.
2026
Ondersteuning vrijwilligers
Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.
2026
Huisvesting Jeugdland
Passende huisvesting Jeugdland zoeken.
2026
Visie maatschappelijke accommodaties
Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.
2026
34
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2.4 Jong zijn in Etten-Leur Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat ervoor dat Etten-Leur voor de jeugd voldoende (vrijetijd- sport- en cultuur)activiteiten, een bruisend jongerencentrum en goed onderwijs heeft. De gemeente denkt actief mee met ondernemende jongeren en werkt aan meer huisvesting voor jongeren. We zetten in op een betere verbinding van jong tot oud. Zo zetten we in op een aantrekkelijke gemeente voor de jeugd. Maatschappelijk effect • Etten-Leur is aantrekkelijk voor de jeugd. • Etten-Leur zorgt goed voor haar jeugd. Wat zijn de doelen? 1. Onderwijs zoveel als mogelijk dichtbij huis voor jongeren in Etten-Leur. 2. Ieder kind krijgt passende jeugdhulp en een veilig thuis. 3. Kwaliteit van zorg bevorderen door bundeling van jeugdhulp en onderwijs. 4. Goede, voldoende en betaalbare huisvesting voor jongeren. 5. De jeugd heeft/houdt eigen bruisende ontmoetingsplekken in Etten-Leur 6. Jeugd verbinden aan Etten-Leur in samenwerking met sport- en wijkverenigingen en ondernemers. 7. Inzicht krijgen in de behoeften en wensen van de jeugd, inclusief onderzoek naar behoefte jongerenraad. 8. Actief meedenken met ondernemende jongeren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Jong ondernemen Er is nu een langdurige samenwerking met Start-to-grow, zodat er een duurzame inzet is op de dienstverlening richting jongeren. Mooi voorbeeld is de realisering van ondernemersplek Solid Collective, geopend in februari 2026. Door samenwerking in de regio en met de Regio West-Brabant en innovatiespotter zijn de eerste stappen gezet om te werken aan talent behouden in de regio. Lokale onderwijsagenda en Nationaal Plan Onderwijs Alle projecten uit de lokale onderwijsagenda voeren we uit. De nieuwkomersklas breidden we uit door de komst van het AZC. De thuiszittersvoorziening en de Trampolinegroep zijn operationeel. Alle scholen nemen deel aan het project TAEL. We maakten met de GGD afspraken om het project M@zzel te starten na de zomervakantie. Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf Voor de jaren 2026-2030 stelden we een nieuwe regiovisie op. Deze regiovisie is door alle gemeenteraden in het eerste kwartaal van 2026 vastgesteld. In het eerste kwartaal van 2026 evalueren we de huidige lokale paragraaf en stellen we vervolgens een nieuwe lokale paragraaf op. Jong zijn in Etten-Leur Jongeren zijn steeds meer bereid om mee te praten over waar ze zelf behoefte aan hebben (woningen, evenementen). Via jongerenwerk of anderszins blijven we inzetten op jongerenparticipatie.
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
35
Wat heeft aandacht nodig? Jong ondernemen Langetermijndoelen omzetten naar acties per jaar. Lokale onderwijsagenda en Nationaal Plan Onderwijs Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf In 2026 gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma regionaal en het opstellen van de lokale paragraaf lokaal. Jong zijn in Etten-Leur Hulp van andere organisaties om nieuwe evenementen verantwoord tot stand te brengen. Online jongerenwerk versterken om daarmee juist inzicht te verkrijgen in wensen en behoeften van moeilijk bereikbare jongeren.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Jong Ondernemen
Omschrijving De dienstverlening aan startende en jonge ondernemers verbeteren.
planning:
Lokale onderwijsagenda 2023 - 2027
Met partners (schoolbesturen, voorschool, gemeente) afspraken maken over de ontwikkeling van onderwijs en zorg in de onderwijsagenda.
2026
Nationaal Plan Onderwijs
Maatregelen treffen om de onderwijsvertraging bij kinderen als gevolg van Covid-19 in te lopen op cognitief, uitvoerend, sociaal en emotioneel vlak aanvullend op de maatregelen van school.
2026
Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf
Zorgen voor een dekkend landschap aan voorzieningen om voor elke jongere een passend aanbod van hulp te bieden.
2026
Jong zijn in Etten-Leur
In gesprek gaan met jongeren om hun wensen en behoeften te kennen, behoefte aan een jongerenraad, meedenken met ondernemende jongeren en het behoud van een bruisende ontmoetingsplek.
2026
36
2026
Kadernota 2027-2030 - CONCEPT
2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op maatregelen die ervoor zorgen dat inwoners langer gezond en zelfstandig kunnen blijven wonen. Dat vraagt inzet op het gebied van gezondheid, veiligheid, welzijn, eenzaamheid, activiteiten voor ouderen, maar ook op het gebied van (senioren-)huisvesting. Dit alles in samenwerking met onder andere partners in de wijken, jongeren, zorginstellingen en de woningcorporatie. Vanwege de verwachte toename van het aantal kwetsbare ouderen zet de gemeente in op een dementievriendelijke gemeente, houden we rekening met de mogelijkheden van (intensieve) zorg in de wijken en bouwen we aan een sterke gemeenschap. Maatschappelijk effect • Ouderen wonen langer zelfstandig en veilig in Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Versterken van zelfredzaamheid en gezondheid (preventie). 2. Sterke gemeenschappen, waarbij inwoners zelf en samen zorgen. 3. Voldoende ondersteuning op het juiste moment en in de juiste omgeving. 4. Etten-Leur is een dementievriendelijke gemeente. 5. Voldoende passende huisvesting (met zorg) voor senioren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Dementievriendelijke gemeente De uitvoering van het jaarplan verloopt volgens schema.
Alle activiteiten (VR-brillen project voor bewustwording, diverse activiteiten en ondersteuningsgroepen in het voorliggend veld) en de samenwerking tussen de verschillende partners lopen goed. In 2026 zijn we met verschillende projecten aan de slag met ondernemers en scholen. Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein) Het opgebouwde netwerk met zorg- en welzijnspartners is waardevol. We voerden het regioplan uit met de verschillende actielijnen daarin, zoals leefstijl, leefomgeving en kansengelijkheid, mentale gezondheid en kwetsbare ouderen. We bereiden ons regionaal en lokaal voor op het Aanvullende Zorg en Welzijnsakkoord. Regisseren Community Care Dit project rondden we in 2025 af. Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle) We voeren de doelen en acties van het project Samen Gezond Leven Etten-Leur uit. Ook voor 2026 is er weer een uitgebreid aanbod aan acties en activiteiten. Er komen mooie initiatieven van of in samenwerking met partners en inwoners tot stand, die bijdragen aan de gezondheid van inwoners (variërend van projecten op gebied van bewegen en valpreventie tot gezond eten). We werken hiermee aan preventie en gezondheid.