Kadernota 2025-2028

36

Kadernota 2025-2028 - concept

2.1 Iedereen moet mee kunnen doen Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen in Etten-Leur. De gemeenteraad zet in op het voorkomen dat jongeren vertrekken en zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De gemeente moet voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, in een armoedesituatie terechtkomen of grotere (gezondheids-)problemen krijgen. Ook gaat de raad voor een dementievriendelijke gemeente. Dat alles vraagt om meer activiteiten die gericht zijn op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuurvoorzieningen. Ook hierbij is de menselijke maat leidend en doen we dit samen met de inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere partners door goede communicatie en participatie. Door het samen te doen vergroot dit het gemeenschapsgevoel en wordt de afstand tussen gemeente en inwoners kleiner. Maatschappelijk effect • Iedereen kan meedoen en is welkom in de Etten-Leurse samenleving. • (Kwetsbare) inwoners kunnen langer zelfstandig blijven. • Etten-Leurenaren voelen zich verbonden met elkaar en met de gemeente. Wat zijn de doelen? 1. Er zijn voldoende en laagdrempelige zorg- en welzijnsvoorzieningen dichtbij voor (kwetsbare) inwoners om langer zelfstandig te blijven leven in de eigen woning. 2.

Voorzieningen en activiteiten, gericht op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuur worden door de inwoners optimaal benut. 3. In deze voorzieningen en activiteiten samen optrekken met inwoners, zorg- en welzijnsondernemers, verenigingen en andere partners. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat.

Kadernota 2025-2028 - concept

37

Wat gaat goed? We startten het project voor Eén aanspreekpunt eind 2023 op met de toegangen van Wmo, CJG en Werkplein. We spraken af met de fractiespecialisten de totale hulpvraag van een klant in beeld te brengen. Samen met de verschillende partners zoeken we daarna naar een oplossing. We voeren deze opdracht uit in lijn met de landelijke opdracht van het Toekomstscenario Jeugd en Gezin om te komen tot lokale sterke teams. De reguliere mantelondersteuning via het Steunpunt loopt goed. We zijn nu bezig met de organisatie van de mantelzorgwaardering en de dag van de mantelzorg. We ontwikkelden een campagne om inwoners die mantelzorg verlenen maar zich dit niet realiseren te wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden. Deze lanceren we dit jaar gelijktijdig met de Mantelzorgtest. We werken nu aan de implementatie van de Mantelzorgtest. Het uitvoeringsplan 2024 Eén tegen eenzaamheid loopt goed op schema. We zijn positief over de ontwikkelingen en het steeds meer integraal samenwerken met partners en met interne collega's. Doe Mee in Etten-Leur is hier een goed voorbeeld van en de invulling van de aankomende week tegen eenzaamheid (september 2024). De werkgroep breidt zich daarnaast langzaam uit: deelnemers zijn: Gemeente Etten-Leur (beleid en wijkmanager) Surplus, GGD, Present in vriendschap, Seniorenraad, Oecumenische inloop, Thebe, Alwel enkele wijkverenigingen, Fameus en Impegno.

Om de 6 weken stemmen we af en bereiden we actiepunten uit de jaarplanning voor. Deze structuur geeft iedereen duidelijkheid en zorgt voor focus. Samen met onze partners stelden we een uitvoeringsplan laaggeletterdheid op voor 2024. Het vraagpunt is geopend, waardoor minder digitaalvaardige inwoners geholpen worden met overheidsdiensten. Als aanvulling op het reguliere taalaanbod is het Taalcafé geopend. De gemeenteraad stelt in april/mei 2024 de woonzorgvisie voor Etten-Leur vast. In deze woonzorgvisie komen de aandachtsgroepen aan de orde.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Alles loopt op schema maar het blijft belangrijk om aandacht te blijven houden voor de mantelzorgers. Het uitvoeringsplan Eén tegen eenzaamheid geeft aan wat de werkgroep doet. Bij al deze acties is procesbegeleiding en bewaking nodig. De beleidsmedewerker gemeente heeft hier samen met welzijnwerker Surplus een belangrijke rol in. Dit heeft continue aandacht en aanjagen is nodig. Het overleggen om de 6 weken wordt ervaren als (te) frequent. Na de zomer is het wellicht mogelijk om dit om te zetten naar tweemaandelijks. Werkgroepleden die betrokken zijn bij diverse acties van het uitvoeringsplan moeten ook buiten het werkgroepoverleg activiteiten uitvoeren. Voor inwoners met Nederlands als eerste taal heerst er ondanks alle interventies veel schaamte om een traject aan te gaan om de taal te verbeteren. De verwachting is dat het Vraagpunt de drempel om hulp te vragen deels wegneemt. We denken vanuit daar meer inwoners te kunnen helpen met taal.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Eén aanspreekpunt

planning: Omschrijving Inwoners met een hulpvraag krijgen de juiste hulp op het juiste 2024 moment om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven.

Versterkingsprogramma mantelondersteuning

Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.

2024

2025

Eén tegen eenzaamheid

Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.

2024

2025

Aanpak laaggeletterdheid

De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.

2024

2025

Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen

Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.

2024

38

2026

Kadernota 2025-2028 - concept

2.2 Minima- en armoedebeleid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De raad zet erop in dat mensen niet buiten de boot vallen door financiële problemen. Ook mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de Etten-Leurse samenleving. Maatschappelijk effect • Niemand mag buiten de boot vallen door financiële problemen. • Mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de samenleving. Wat zijn de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal mensen met schulden. 2. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum maken zoveel mogelijk gebruik van voorzieningen voor minima. 3. We zorgen voor laagdrempelige voorzieningen. 4. Het vroegtijdig signaleren en preventie van mogelijke schuldenproblematiek. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We ontvangen vroegtijdig meldingen van betalingsachterstanden. Gemeenten en/of Surplus nemen contact op met de persoon in kwestie met als doel om problematische schuldenproblematiek te voorkomen. De voorzieningenwijzer is per 1 april 2024 live (website: datgeldtvoormij.nl) en medewerkers van het Werkplein zijn getraind om de adviesgesprekken met inwoners te voeren. Hierover wordt actief gecommuniceerd aan inwoners en (netwerk)partners. Er zijn veel netwerkpartners betrokken bij de bestrijding van armoede.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het hulpaanbod vanuit Vroeg erop af is vrijblijvend. Van inwoners die niet reageren op het hulpaanbod is niet bekend of zij daadwerkelijk geen hulp nodig hebben. We volgen of de lancering van de Voorzieningenwijzer daadwerkelijk leidt tot een toename van het gebruik aan minima-regelingen. We onderzoeken hoe we het Pact tegen armoede vormgeven zonder afbreuk te doen aan bestaande netwerken en structuren. Het doel is een meer solide samenwerking.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota

Kadernota 2025-2028 - concept

Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede Relatie met project onderzoek armoedeval.

planning: 2024

39

2.3 Wijkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een levendig netwerk van wijk- en sportvoorzieningen zodat we contact tussen inwoners bevorderen, het gemeenschapsgevoel stimuleren, eenzaamheid en stress voorkomen en gezondheid bevorderen. Maatschappelijk effect • Inwoners, van jong tot oud, kunnen elkaar ontmoeten en deelnemen aan activiteiten in de wijk(voorzieningen). Wat zijn de doelen? 1. Wijkbewoners, verenigingen, maatschappelijke partners zetten zich actief in de wijken en in de wijkvoorzieningen met als doel dat ze zich samen meer verantwoordelijk voelen voor de sociale samenhang in de wijk. 2. Er zijn voldoende maatschappelijke accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden én toegankelijk zijn. 3. Wijkbewoners kunnen vinden welke activiteiten georganiseerd worden in de wijkvoorzieningen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023.

Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? In oktober 2023 stelde het college het inventarisatiedocument vast. In februari 2024 stelde de gemeenteraad de beleidsuitgangspunten vast voor de maatschappelijke accommodaties. We zetten nu het participatietraject voort om te komen tot een beleidsnota maatschappelijke accommodaties. De ondersteuning vrijwilligers loopt op schema. Per 1 april startte de verenigingsondersteuner in Etten-Leur, vanuit Samen Gezond Leven Etten-Leur. De sportverenigingen realiseerden de Sportvisie in samenwerking met de gemeente. Het college stelde het uitvoeringsprogramma 2024 vast. In kwartaaloverleggen monitoren we de samenwerking en de stand van zaken van het uitvoeringsplan. De verkoop van Van Goghkerk is in de afrondende fase. De gunningsfase voor de overgebleven twee bieders loopt. De huisvesting van Jeugdland maakt onderdeel uit van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. We voeren al gesprekken met Jeugdland. Het voorstel leggen we aan de gemeenteraad voor in juli 2024.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.

40

Kadernota 2025-2028 - concept

Wat heeft aandacht nodig? Het proces tot besluitvorming van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties is strak gepland. Tot op heden lopen we nog op schema. De druk op vrijwilligers en het vrijwilligerstekort blijft aandachtspunt. Met de start van de verenigingsondersteuner werken we hier hard aan. Een van de bieders op de Van Goghkerk trok zich terug omdat zij de aankoopprijs niet kunnen garanderen. We werken aan een nieuwe rechtsvorm en systematiek van beheer van de onderwijsgebouwen (beheersstichting). De nieuwe projectgroep ging van start. We zetten stappen in de keuzes die we moeten maken. Voor de juridische kant van de overeenkomst huren we expertise in. De oplossing van Jeugdland is door het uitgangspunt van multifunctioneel gebruik afhankelijk van andere partijen, die in hetzelfde pand gehuisvest zijn.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Visie maatschappelijke accommodaties

Omschrijving Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.

planning:

Ondersteuning vrijwilligers

Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.

2024

Samenwerking met sportverenigingen vormgeven

Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.

2024

Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum

Verkoop maatschappelijk vastgoed.

2024

Onderwijshuisvesting

Komen tot een nieuwe rechtsvorm en systematiek van beheer van de onderwijsgebouwen.

2024

Huisvesting Jeugdland

Passende huisvesting Jeugdland zoeken.

2024

Kadernota 2025-2028 - concept

2024

41

2.4 Jong zijn in Etten-Leur Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat ervoor dat Etten-Leur voor de jeugd voldoende (vrijetijd- sport- en cultuur)activiteiten, een bruisend jongerencentrum en goed onderwijs heeft. De gemeente denkt actief mee met ondernemende jongeren en werkt aan meer huisvesting voor jongeren. We zetten in op een betere verbinding van jong tot oud. Zo zetten we in op een aantrekkelijke gemeente voor de jeugd. Maatschappelijk effect • Etten-Leur is aantrekkelijk voor de jeugd. • Etten-Leur zorgt goed voor haar jeugd. Wat zijn de doelen? 1. Onderwijs zoveel als mogelijk dichtbij huis voor jongeren in Etten-Leur. 2. Ieder kind krijgt passende jeugdhulp en een veilig thuis. 3. Kwaliteit van zorg bevorderen door bundeling van jeugdhulp en onderwijs. 4. Goede, voldoende en betaalbare huisvesting voor jongeren. 5. De jeugd heeft/houdt eigen bruisende ontmoetingsplekken in Etten-Leur 6. Jeugd verbinden aan Etten-Leur in samenwerking met sport- en wijkverenigingen en ondernemers. 7. Inzicht krijgen in de behoeften en wensen van de jeugd, inclusief onderzoek naar behoefte jongerenraad. 8. Actief meedenken met ondernemende jongeren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De uitvoering van de regiovisie jeugdzorg ligt op schema.

Dit geldt ook voor de uitvoering van de lokale paragraaf. Projecten daarin zijn: Steunouders en de inzet van ervaringsdeskundigen bij echtscheiding. De uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs loopt op schema en in goede harmonie met de schoolbesturen. Het Nationaal Plan Onderwijs werkten we verder uit in de Onderwijsagenda. Verschillende onderdelen uit de door de jongeren ontwikkelde brochure What's Next zijn verder voorbereid. De mening van jongeren over wonen namen we op in de woonzorgvisie. Plannen voor meer Urban Sport werkten we uit en zijn uitvoeringsgereed. In 2024 worden diverse evenementen georganiseerd en stelden de jongeren zelf onder begeleiding van Start to Grow een businessplan op voor een creative factory (locatie nog niet bekend). De uitvoering van de Onderwijsagenda loopt op schema en in goede harmonie met de schoolbesturen. StartToGrow en het Ondernemersklankbord bieden dienstverlening aan voor startende en jonge ondernemers.

42

Kadernota 2025-2028 - concept

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Een aantal zorgaanbieders verkeert in zwaar weer. Er zijn de afgelopen periode enkele faillissementen uitgesproken over zorgaanbieders in onze regio. Deze ontwikkelingen vormen een risico voor ons streven om een dekkend zorglandschap aan voorzieningen te realiseren. Tot nu toe hebben we ook na deze faillissementen een dekkend zorglandschap. Deze ontwikkelingen hebben onze aandacht. Extra (organisatorische en financiële) ondersteuning is nodig om de feitelijke realisering van een creative factory mogelijk te maken.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf

Omschrijving Zorgen voor een dekkend landschap aan voorzieningen om voor elke jongere een passend aanbod van hulp te bieden.

planning: 2024

2025

Nationaal Plan Onderwijs

Maatregelen treffen om de onderwijsvertraging bij kinderen als gevolg van Covid-19 in te lopen op cognitief, uitvoerend, sociaal en emotioneel vlak aanvullend op de maatregelen van school.

2024

2025

Jong zijn in Etten-Leur

In gesprek gaan met jongeren om hun wensen en behoeften te kennen, behoefte aan een jongerenraad, meedenken met ondernemende jongeren en het behoud van een bruisende ontmoetingsplek.

2024

2025

Lokale onderwijsagenda 2023 - 2027

Met partners (schoolbesturen, voorschool, gemeente) afspraken maken over de ontwikkeling van onderwijs en zorg in de onderwijsagenda.

2024

2025

2026

Jong Ondernemen

Dienstverlening verbeteren aan startende en jonge ondernemers.

2024

2025

2026

Kadernota 2025-2028 - concept

43

2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op maatregelen die ervoor zorgen dat inwoners langer gezond en zelfstandig kunnen blijven wonen. Dat vraagt inzet op het gebied van gezondheid, veiligheid, welzijn, eenzaamheid, activiteiten voor ouderen, maar ook op het gebied van (senioren-)huisvesting. Dit alles in samenwerking met onder andere partners in de wijken, jongeren, zorginstellingen en de woningcorporatie. Vanwege de verwachte toename van het aantal kwetsbare ouderen zet de gemeente in op een dementievriendelijke gemeente, houden we rekening met de mogelijkheden van (intensieve) zorg in de wijken en bouwen we aan een sterke gemeenschap. Maatschappelijk effect • Ouderen wonen langer zelfstandig en veilig in Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Versterken van zelfredzaamheid en gezondheid (preventie). 2. Sterke gemeenschappen, waarbij inwoners zelf en samen zorgen. 3. Voldoende ondersteuning op het juiste moment en in de juiste omgeving 4. Etten-Leur is een dementievriendelijke gemeente. 5. Voldoende passende huisvesting (met zorg) voor senioren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De subsidie voor 2024 voor Community Care is toegekend. De leefcoaches zijn geworven en ingewerkt.

Dementievriendelijke gemeente: Tijdens grootschalig onderhoud kijken we naar de inrichting van de openbare ruimte. Uitgangspunt is dat alle doelgroepen die zo goed mogelijk kunnen gebruiken. We startten met het VR-brillen project. Diverse inwoners konden met dit project beleven hoe het is om beginnende dementie te hebben. Overige plannen, zoals een Bode-bijlage dementie en postercampagne, lopen op schema. Periodiek spreken we met diverse werkgroepen en een panelgroep inwoners met dementie. Deze zijn enthousiast over de gezette stappen. In mei vindt een nieuwe dementiescan plaats. Wanneer we hier goed op scoren, kunnen we het predicaat dementievriendelijk aanvragen. Vorig jaar stelden we het projectplan Samen Gezond Leven vast. Daarin geven we richting aan de uitvoering van preventieve activiteiten rekening houdend met landelijk beleid. De aanvankelijk opgestelde subsidieregeling voor Samen Gezond Leven Etten-Leur 2024 tot en met 2026 scherpten we recent aan. Dit om te zorgen dat het beschikbare geld wordt besteed waarvoor het is bedoeld. Regionaal worden de regioplannen Integraal Zorgakkoord 2024-2026 vertaald naar de uitvoering. Daarnaast worden samen met partners uit de zorg- en welzijnssector transformatieplannen opgesteld. Er is een governancestructuur ingericht voor de samenwerking in West-Brabant Oost en West-Brabant-West, waar Etten-Leur beide deel van uitmaakt.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.

44

Kadernota 2025-2028 - concept

Wat heeft aandacht nodig? Het goed definiëren van de doelgroep Community Care en het bereiken van de deelnemers heeft aandacht nodig. De samenwerkingsafspraken worden door de ervaring elke keer scherper en daardoor duidelijker weggezet.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Regisseren Community Care

Omschrijving Sterke gemeenschappen waarin (kwetsbare) ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

planning:

Dementievriendelijke gemeente

Inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee laten doen in de samenleving.

2024

2025

2026

Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle)

Preventiemaatregelen treffen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en lifestyle.

2024

2025

2026

Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein)

Samenwerken aan preventie en positieve gezondheid met gezamenlijke financiering.

2024

2025

2026

2024

Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Wmo-consulenten

Het Wmo-loket Elz werkt continu aan het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening. Het aantal aanmeldingen neemt al jaren toe. We constateren ook dat de aanvragen steeds complexer worden en dat inwoners steeds vaker terugkomen met aanvullende vragen. Vanaf 2022 verzorgen de Wmo-consulenten ook de onderzoeken voor sociaal medische indicaties voor kinderopvang en vanaf 2023 zijn we lokaal ook verantwoordelijk voor de onderzoeken voor Beschermd Wonen. De aanvragen voor een persoonsgebonden budget vereisen inmiddels een goede vaardigheidstoets. Tot slot zetten we bij de nieuwe overeenkomst voor Begeleiding in op periodieke evaluatie van cliënt en ondersteuning.

2. Medewerker gymzalen

Voor het onderhoud aan de gymzalen maakten we gebruik van medewerkers van het Werkvoorzieningsschap (WVS). Omdat WVS geen medewerkers meer kan leveren en het werk er wel blijft, moeten we reguliere arbeidskrachten inschakelen. De kosten van een reguliere arbeidskracht zijn hoger dan die van een gesubsidieerde WVS medewerker. De extra kosten voeren we hier op.

3. Medewerker leerplicht

5. Onderwijsachterstandenbeleid

Om te voldoen aan de wettelijke en preventietaken breiden we de formatie voor leerplicht uit met 0,9 fte. We huren tijdelijk een medewerker in om diverse projecten vanuit het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord uit te voeren. We passen de begroting op de ontvangen Rijksbijdrage aan.

6. Aanvulling Leefbaarheidsbudget

We vullen het leefbaarheidsbudget aan tot € 100.000.

7. Energiekosten school Sonate

De doorberekening van de energiekosten van de school Sonate was niet in de begroting opgenomen. Naar aanleiding van de begrotingsbehandelingen voor 2024 namen we eenmalig een bedrag op om het vrijwilligerswerk een impuls te geven. De bezuiniging op wijkgebouwen kan in 2024 niet gerealiseerd worden. Een nieuwe beleidsnota maatschappelijke accommodaties is in voorbereiding. De huidige afspraken nemen we hierin mee. We actualiseren de indexeringen voor loon- en prijsontwikkelingen. We doen dat voor WMO Huishoudelijke Ondersteuning, Jeugdzorg voor de Niet Vrij Toegankelijke Zorg, Gecertificeerde Instellingen, leerlingenvervoer. We gebruiken hiervoor het budget wat op programma 1 staat. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

4. Inhuur medewerker gezondheid

8. Vrijwilligersimpuls 9. Exploitatie wijkgebouwen 10. Actualisatie indexeringen 2025-2028

11. Overig

Kadernota 2025-2028 - concept

45

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

1. Wmo-consulenten

0

-221

-221

0

0

2. Medewerker gymzalen

0

-28

-28

-28

-28 0

Actualisatie begroting 2024-2028

3. Medewerker leerplicht

0

-79

-79

0

4. Inhuur medewerker gezondheid

-112

0

0

0

0

5. Onderwijsachterstandenbeleid

-56

-56

-56

-56

-56

6. Aanvulling Leefbaarheidsbudget

-53

0

0

0

0

7. Energiekosten school Sonate

50

50

50

50

50

8. Vrijwilligersimpuls

-50

0

0

0

0

9. Exploitatie wijkgebouwen

-30

0

0

0

0

10. Actualisatie indexeringen 2025-2028

-972

-1.052

-1.075

-972

-972

1

-13

-1

10

-19

-1.222

-1.399

-1.410

-996

-1.025

11. Overig Totaal wijzigingen

46

Kadernota 2025-2028 - concept

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur We werken aan een groen, levendig en veilig Etten-Leur. Op wijk- en buurtniveau zorgen we voor een goed voorzieningenniveau en kijken we waar nieuwe(re) vormen van voorzieningen de ruimte kunnen krijgen. We werken aan een optimale inrichting van de openbare ruimte en zorgen ervoor dat het onderhoud van openbaar groen, wegen en straten in orde is, nu en in de toekomst. Met adequate preventie en projecten dragen we bij aan de versterking van de leefbaarheid en de veiligheid van wijken en buurten.

Ontwikkelingen Groenplan Met het nieuwe groenplan leggen we de hogere ambities voor het openbaar groen vast. Hiermee sluiten we aan op het college-uitvoeringsprogramma en de Omgevingsvisie met doelstellingen op het gebied van biodiversiteit, vergroening en beeldkwaliteit. De hoeveelheid groen die we moeten onderhouden werd groter door groene ontwikkelingsplannen als Streek, Kloostervelden en Van Bergenpark. Ook in de toekomst vinden deze areaaluitbreidingen plaats met de ontwikkelingen Podium en Haansberg. De raad behandelt het groenplan in september. Afhankelijk van de besluitvorming over het groenplan verwerken we de financiële consequenties in de begroting 2025. Spelen en bewegen We bereiden een nieuwe beleidsnota ‘spelen en bewegen’ voor. We leggen deze ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor in juli 2024. In deze beleidsnota doen we beleidsvoorstellen voor meer inclusief spelen, meer uitdaging voor de doelgroep van 9 jaar en ouder en een breder beweegaanbod voor jong én oud. Dit om een gezonde, sportieve en sociale gemeente te stimuleren. De financiële gevolgen van deze nieuwe beleidsnota nemen we mee in de tweede bestuursrapportage 2024.

Kadernota 2025-2028 - concept

47

3.1 Woningbouw Wat wil de gemeenteraad bereiken? Woningen toevoegen aan onze woningvoorraad zodat er een woning is voor elke EttenLeurenaar, passend bij diens inkomen met een diversiteit aan woningen voor jongeren, gezinnen en senioren. We gaan voor gemengde duurzame, veilige wijken waarin sprake is van sociale samenhang. Maatschappelijk effect • Er zijn voldoende passende woningen voor iedere aandachtsgroep. • Wijken en woningen zijn duurzaam, de omgeving is veilig en er is sociale samenhang. Wat zijn de doelen? 1. Het bouwen van gemiddeld 300 woningen per jaar. 2. De woon- en leefomgeving nodigen uit om naar buiten te gaan, elkaar te ontmoeten en te bewegen. 3. Er is voldoende groen, ruimte voor waterberging, infiltratie en er zijn voldoende speelvoorzieningen in woonwijken. 4. Het stimuleren van de verduurzaming van 3.000 woningen. 5. Het realiseren van nieuwe woonvormen om senioren beschut maar zelfstandig te laten wonen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De doelen en opgaven van de Omgevingsvisie werken we uit in onder andere de Woonzorgvisie, het accommodatiebeleid, de nota spelen en bewegen en diverse uitvoeringsprogramma's in het sociaal domein.

Met uitzondering van de locatie Wipakker zijn voor de andere locaties procedures gestart, doorlopen of is inmiddels een bestemmingsplan vastgesteld. De plannen voorzien in een gevarieerde mix van woningtypen huur- en koop voor vrijwel alle groepen (urgent) woningzoekenden. Het project Life & Garden loopt. De raad stelde de startnotitie vast. De eerste omgevingsbijeenkomsten zijn georganiseerd. De ontwikkelaar werkt de plannen verder uit in overleg met de gemeente. Op 16 januari 2024 was er een succesvolle openbare bijeenkomst over de gebiedsontwikkeling Haansberg. Op dit moment werken we aan het Masterplan. We zetten de opdracht voor het opstellen van de visie voor de kantorenstrip uit. We verwachten dat de visie voor de zomer de af is.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.

48

Kadernota 2025-2028 - concept

Wat heeft aandacht nodig? Op de locatie Wipakker zijn geen ontwikkelingen in afwachting van besluiten van de raad over het accommodatiebeleid. De start van de woningbouw in Haansberg is naar verwachting in 2026.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Uitwerking en uitvoering omgevingsvisie inclusief inzet op data sturing

Omschrijving We brengen in beeld wat de opgaven zijn uit de Omgevingsvisie en plannen die voor de komende jaren. In deze periode maken wij een start met de doelen en opdrachten van de omgevingsvisie.

planning: 2024

2025

2026

Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wijken)

We ronden onder andere de volgende projecten af: Anna van Berchemlaan, Kloostervelden, Markt 9, Hoge Neerstraat 2, Schoenmakershoek-Oost, Spoorlaan 19, Stationsplein 45, Stationsplein 3, Flexwoningen en Wipakker. Verder zetten we actief in op andere minder omvangrijke projecten binnenstedelijk waar wenselijk en mogelijk.

2024

2025

2026

Lage Vaartkant; Life & Garden en lintbebouwing

We onderzoeken wat de mogelijkheden voor woningbouw voor deze locatie zijn.

2024

2025

2026

Haansberg (Oost) Ontwikkeling

Wij starten met de gebiedsontwikkeling van Haansberg, met als doel start woningbouw in 2025.

2024

2025

2026

Visie kantorenstrip en wonen

We stellen een visie op voor een eventuele transformatie van de kantorenstrip aan de Bredaseweg naar woonbestemming.

2024

Kadernota 2025-2028 - concept

49

3.2 Verkeersafwikkeling Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een goede, duurzame en veilige verkeersafwikkeling door de verkeersstructuur daarop aan te passen. Maatschappelijk effect • Er is goede verkeersafwikkeling en verkeersdoorstroming in en om Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Duurzame mobiliteit en specifiek fietsen stimuleren. 2. Keuzemogelijkheden in mobiliteit bieden voor duurzame verkeersafwikkeling. 3. Het parkeerbeleid wordt geoptimaliseerd. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023.

Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De evaluatie van het parkeerbeleid vond in 2023 plaats. Dit is verder een doorlopend proces. Waar nodig optimaliseren we. We stelden in maart de Mobiliteitsvisie vast. Dit is een visie die tot stand kwam met meerdere vakdisciplines zoals duurzaamheid en sociaal. Ook betrokken we belanghebbenden vanuit de gemeente en de gemeenteraad bij het opstellen van de visie. In het derde kwartaal onderzoeken we het autoluw inrichten van een gedeelte van de Markt. Voor het uitwerken van verkeersmaatregelen rondom de nieuwe wijk Haansberg vonden omgevingstafels plaats. Hierin bespraken we ideeën en wensen voor maatregelen. We voerden onderzoeken uit om te bekijken of de tunnel technisch, financieel en verkeerskundig haalbaar is. Op basis hiervan stelde de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar. Op dit moment stellen we een projectmanagement team samen. Ook vond er een gesprek plaats met een lobbyist. We stelden de mobiliteitsvisie vast in maart. We werken nu een mobiliteitsplan uit. Dit is het beleidsplan waarin we aangeven hoe we de visie uitwerken. Daarna volgt de uitwerking hiervan in een uitvoeringsplan. Hierin leggen we maatregelen vast met een planning en een kostenraming.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

50

Kadernota 2025-2028 - concept

Naam project Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen

Omschrijving We evalueren en optimaliseren ons parkeerbeleid en passen aan de hand van de opgedane leerpunten uit de evaluatie ons beleid daarop aan.

planning:

Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan

We maken een verkeers- en vervoerplan waarin aandacht is voor duurzame mobiliteit en een verkeersveilige infrastructuur. Met name de afwikkeling van het verkeer in Haansberg is een belangrijk aandachtspunt.

2024

Onderzoek spooronderdoorgang

We onderzoeken de mogelijkheden voor een spooronderdoorgang en starten met een uitvoeringsaanpak waarin we een lobby traject starten om extra inkomsten te realiseren bij ketenpartners.

Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tijdelijke aanpassingen Etten-Leur Noord)

Na vaststelling van het verkeers-en vervoersplan, komen we met een plan van aanpak om de geadviseerde wijzigingen in de infrastructuur verder op te pakken.

Kadernota 2025-2028 - concept

2024

2025

2026

2024

2025

2026

2024

2025

2026

51

3.3 Verkeersveiligheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het verbeteren van de verkeersveiligheid door zich te focussen op gedrag, infrastructuur en handhaving. De gemeenteraad gaat voor 0 verkeersdoden. Maatschappelijk effect • Er is veilig gedrag in het verkeer • De infrastructuur is veilig Wat zijn de doelen? 1. Verkeersveilig gedrag stimuleren en daar bij de inrichting van infrastructuur rekening mee houden. 2. Verkeersdoden en ongevallen voorkomen. 3. Het aantal gevaarlijke verkeerspunten terugdringen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We brachten lampjes aan in de rijbaan bij drie verschillende fietsoversteken. Verder deden we een oproep om onveilig geplaatste paaltjes op fietspaden te melden. Deze gaan we verwijderen of de situatie verbeteren. Ook werken we een plan uit voor het veiliger maken van de fietsoversteken in de wijk het Hooghuis. Ook bekijken we of de verlichting bij zebrapaden kunnen verbeteren. De materialen voor de verlichting op de Liesbosweg zijn aanwezig. We verwachten de werkzaamheden in het tweede kwartaal van 2024 uit te voeren.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Door de hoeveelheid grote projecten bij het cluster verkeer is er minder capaciteit beschikbaar voor de uitvoering van deze maatregelen. Op dit moment is er geen kabel op het Bolwerk aanwezig om de verlichting op aan te sluiten. We brengen in beeld of de aanleg mogelijk is en wat de kosten zijn. Op basis daarvan bepalen we of het mogelijk is om (slimme) verlichting te realiseren op het Bolwerk.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

52

Kadernota 2025-2028 - concept

Naam project Aanpak knelpunten verkeersveiligheid

planning: Omschrijving We komen met een aanpak voor de knelpunten uit de 2024 2025 inventarisatie gevaarlijke verkeerssituaties en lossen deze voor zover dat mogelijk is op.

Verlichting fietspaden

We leggen (extra) verlichting aan op de Liesbosweg en het Bolwerk. Hierdoor creëren we een veilig verlichte toegang en ontsluiting voor de fietsers die in de ochtend en avond van deze routes gebruik maken.

Kadernota 2025-2028 - concept

2024

53

3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een veilige en schone leefomgeving als gegarandeerd basisniveau in alle wijken en op de bedrijventerreinen. Maatschappelijk effect • De leefomgeving is schoon, veilig en voldoet aan de afgesproken normen voor aanleg en beheer. • Het afvalbeleid is duidelijk voor inwoners en ondernemers. Wat zijn de doelen? 1. De aanlegkwaliteit van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau A+/A (CROW: kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur). 2. Het beheer en onderhoud van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau B of C. 3. Het behalen van de doelen uit het afvalbeleid. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We betrekken Handhaving actief bij het bestrijden van afvaldumpingen. Elke afvaldumping melden we. Herleidbare veroorzakers sporen we op en krijgen een bekeuring. We voeren het beheer en onderhoud van de openbare ruimte doelmatig uit op het gewenste niveau.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? In 2024 stellen we een groenplan op en in 2024/2025 stellen we een verhardingenplan op. In deze plannen kijken we naar het aanpassen van de onderhoudsniveaus zoals gewenst in het college uitvoeringsplan.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

54

Kadernota 2025-2028 - concept

Naam project Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen

Omschrijving We intensiveren het toezicht en de handhaving op zwerfafval en afval dumpingen.

planning: 2024

2025

Beheer openbare ruimte op niveau (groen en uitvoering)

Onderhoudsniveaus vaststellen en organisatie hierop aanpassen om aan afspraken te voldoen. Areaaluitbreiding, uitbesteden of zelf gaan doen in relatie tot beheer en onderhoud hierin meenemen.

2024

2025

Onderhoudsniveaus handhaven op huidig niveau (grijs-voorbereiding)

Terug naar A, B en C niveau van het CROW (kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur)

2024

Kadernota 2025-2028 - concept

55

3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op voldoende huisvesting van statushouders en andere bijzondere doelgroepen. Maatschappelijk effect • Een thuis voor alle aandachtsgroepen. Wat zijn de doelen? 1. Samen met woningcorporaties zorgen voor voldoende (tijdelijke) en betaalbare huisvesting voor: - statushouders; - spoedzoekers; - arbeidsmigranten; - sociaal en medisch urgenten; - uitstroom uit intramurale instelling; - Oekraïense vluchtelingen. 2. Voldoende en kwalitatief goede huisvesting van arbeidsmigranten binnen de kaders van het raadsbesluit op 7 februari 2022. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De huisvesting statushouders ligt op koers. Op 22 april 2024 besprak de raad een voorstel voor huisvesting van asielzoekers. Voor urgenten levert Alwel volgens de prestatieafspraken 2024 maatwerk. Het eerste project grootschalige huisvesting arbeidsmigranten is in voorbereiding.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Voor 2024 blijft de huisvesting van statushouders een aandachtspunt.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Projecten huisvesting van arbeidsmigranten/ asielzoekers/spoedzoekers/doorstromers

56

Omschrijving We werken mee aan oplossingen voor huisvesting van de genoemde doelgroepen en waar de markt niet met oplossingen komt, zorgen we zelf in samenwerking met Alwel voor passende woonoplossingen.

planning: 2024

2025

2026

Kadernota 2025-2028 - concept

Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Brug Halsche Vliet

Voor de realisatie van de brug Halsche Vliet gebruiken we de reserve Kwaliteitsverbetering landschap. Voor de realisatie van de brug Halsche Vliet gebruiken we de reserve Kwaliteitsverbetering landschap. De aanbesteding onkruidbestrijding valt duurder uit.

2. Reserve Kwaliteitsverbetering Landschap 3. Aanbesteding onkruidbestrijding 4. Medewerker verkeer

6. Medewerker onderhoud sportparken

Binnen de huidige bezetting is het niet mogelijkheid om alle werkzaamheden op te pakken. Hiervoor is 0,5 fte nodig. Binnen de huidige bezetting is het niet mogelijkheid om alle werkzaamheden op te pakken. We gebruiken hiervoor het budget kleine verkeersmaatregelen. Voor het onderhouden van de drie gemeentelijke sportparken maken we gebruik van een medewerker van het Werkvoorzieningsschap (WVS). Omdat WVS geen medewerkers meer kan leveren en het werk er wel blijft, moeten we reguliere arbeidskrachten inschakelen. De kosten van een reguliere arbeidskracht zijn hoger dan die van een gesubsidieerde WVS medewerker. De extra kosten nemen we hier op.

7. Overig

Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

5. Budget kleine verkeersmaatregelen

Kadernota 2025-2028 - concept

57

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

1. Brug Halsche Vliet

-35

0

0

0

0

2. Reserve Kwaliteitsverbetering Landschap

35

0

0

0

0

3. Aanbesteding onkruidbestrijding

-60

-60

-60

-60

-60

4. Medewerker verkeer

0

-43

-43

-43

-43

5. Budget kleine verkeersmaatregelen

0

43

43

43

43

6. Medewerker onderhoud sportparken

0

-35

-35

-35

-35

7. Overig

-26

24

50

69

154

Totaal wijzigingen

-86

-71

-45

-26

59

Actualisatie begroting 2024-2028

58

Kadernota 2025-2028 - concept

4. Economie en werk in Etten-Leur Samen met ondernemers, inwoners en andere partners werken we aan een gezonde economie met volop kansen voor iedereen. We stimuleren het toegroeien naar een volledig circulaire economie in 2050 en geven daarin als gemeente zelf het goede voorbeeld. Werken biedt de mogelijkheid om in ons levensonderhoud te voorzien en is een belangrijke basis om mee te doen in onze samenleving. Een goed ondernemersklimaat met aantrekkelijke werkgelegenheid, ook voor mensen met een beperking en een afstand tot de arbeidsmarkt, is daarom van groot belang. We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, de verbinding van onderwijs met ondernemers, het aantrekken van arbeidsintensieve bedrijven die van toegevoegde waarde zijn, een goed vestigingsklimaat en aantrekkelijke vitale bedrijventerreinen. Voor het goed benutten van arbeidspotentieel blijven we inzetten op een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt.

Ontwikkelingen Revitalisering bedrijventerrein Vosdonk We stellen een plan van aanpak op voor de revitalisering van bedrijventerrein Vosdonk. Onderdeel van het opstellen van het plan van aanpak is te bepalen welke actieve rol we vervullen bij de revitalisering van het terrein. Ook brengen we de bijbehorende financiële gevolgen in beeld.

Kadernota 2025-2028 - concept

59

4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen kan meedoen en zo veel mogelijk mensen gaan aan het werk. Ook vrijwilligerswerk is werk; het doel is dan om daar waar mogelijk in te stromen op de arbeidsmarkt. Als dat laatste niet lukt, dan is het belangrijk dat mensen een zinvolle dagbesteding hebben. Maatschappelijk effect • Zo veel mogelijk Etten-Leurenaren hebben betaald werk. • Ook Etten-Leurenaren, die niet kunnen werken, doen mee door vrijwilligerswerk te doen of een zinvolle dagbesteding te hebben. Wat zijn de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal Etten-Leurenaren, dat niet werkt. 2. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden naar werk of dagbesteding. 3. Het voorkomen van armoedeval . 1

Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Gemeente, onderwijs en bedrijfsleven formuleerden gezamenlijk doelstellingen voor de onderkant van de arbeidsmarkt voor de regio West-Brabant. Het rapport naar de armoedeval in Etten-Leur is in afrondende fase. Rapport wordt aangepast aan wijzigingen in de (landelijke) armoederegelingen/toeslagen per januari 2024.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Vertraging in arbeidsmarktagenda en uitvoeringsplan door discussie over de benodigde regionale governance-structuur. Uitwerking van de governance-structuur wordt nu opgenomen in de regionale agenda. Uitwerking van arbeidsmarktgelden en uitvoeringsplan zijn doorgeschoven naar het tweede kwartaal 2024. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar de armoedeval kijken we welke maatregelen we nemen om de armoedeval te voorkomen of te beperken.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

1

Armoedeval is de situatie waarin iemand vanuit de bijstand gaat werken en er daardoor financieel op achteruit gaat.

60

Kadernota 2025-2028 - concept

Naam project Uitwerken visie Werken aan Onderwijs en Human Capital agenda.

Omschrijving Goede samenwerking stimuleren tussen gemeente, (voortgezet) onderwijs en bedrijfsleven om schoolverlaters zoveel mogelijk rechtstreeks door te laten stromen naar de arbeidsmarkt.

planning:

Onderzoek naar armoedeval

Onderzoek naar armoedeval en waar nodig beperken/voorkomen van armoedeval.

2024

Kadernota 2025-2028 - concept

2024

61

4.2 Het versterken van de economie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een sterke lokale economie die voorbereid is op de kansen en uitdagingen van de toekomst. Maatschappelijk effect • Een sterke lokale economie die voorbereid is op de toekomst. Wat zijn de doelen? 1. Goed ondernemersklimaat. 2. Ruimte voor gevestigde bedrijven om uit te breiden. 3. Binnen de mogelijkheden bij inkoop voorrang geven aan Etten-Leurse bedrijven. 4. Tegengaan van leegstand en revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? In het tweede kwartaal van 2024 starten we met het maken van een plan voor de revitalisering van bedrijventerreinen. De werkgroep Vrijetijdseconomie laat zien dat de samenwerking tussen ondernemers en gemeente leidt tot goede resultaten. Bijvoorbeeld de stadspromotie via Stappen&shoppen. Er is nu ook een goede samenwerking tussen de winkeliersvereniging Promenade en het overdekte winkelcentrum. De verkoop van percelen op Vosdonk-Zuid verloopt voorspoedig. Op een groot deel van de locaties is al een optie genomen. We voerden de geplande bedrijfsbezoeken uit. Het college vergadert nu een keer per kwartaal bij een bedrijf. StartToGrow zet zich dit jaar weer in voor starters.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? De organisatiegraad in de winkelgebieden moet worden vergroot. Dan kunnen gemeente, vastgoedeigenaren en ondernemers gezamenlijk projecten starten en uitvoeren. Voor de locatie Fri-Jado loopt een rechtszaak. We streven ernaar de vertraging te beperken. Dan kunnen we in de tweede helft van 2024 starten met bouwrijp maken. Daarna volgt de verkoop.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

62

Kadernota 2025-2028 - concept

Naam project Duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen (zie ook 5.4) en revitalisering bedrijventerreinen door actief grondbeleid (revitaliseringsfonds)

planning: Omschrijving We zetten actief in op de ontwikkeling van toekomstbestendige 2024 2025 bedrijventerreinen. Daar waar nodig zetten we actief grondbeleid, betere benutting van gronden en panden (label C) in om de revitalisering te bespoedigen. We maken daarbij (bij voorkeur) gebruik van een revitaliseringsfonds (nog op te richten). We onderzoeken de investeringsbereidheid bij ondernemers om sneller stappen te zetten om duurzaam en toekomstbestendig te ondernemen.

Versterken lokaal ondernemerschap

We initiëren projecten en gaan actief inzetten om het lokaal ondernemerschap te versterken, zoals bij het winkelcentrum. Daarnaast zullen we de organisatiegraad bij lokale ondernemers stimuleren.

2024

Acquisitie verkoop bedrijventerrein (Fri-Jado)

We zetten actief in op de verkoop van de beschikbare bedrijfsgronden.

2024

Accountmanagement

We zetten adequaat accountmanagement in om verbindingen te realiseren, te weten wat er speelt, bedrijven en starters te laten groeien en beter in te spelen op economische kansen voor Etten-Leur.

2024

Kadernota 2025-2028 - concept

2026

2025

2026

2025

2026

63

4.3 Toerisme en recreatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een groei naar een duurzame vrijetijdseconomie. Meer evenementen in het bijzonder voor de jongeren onder de 18 en het beter benutten van onze parken. Maatschappelijk effect • Een duurzame vrijetijdseconomie • Etten-Leur is aantrekkelijk voor vrijetijdsbesteding door inwoners en bezoekers. • Culturele voorzieningen zijn voor iedereen toegankelijk in aanbod en gebruik. Wat zijn de doelen? 1. Een duurzaam en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrije tijd. 2. Er zijn voldoende culturele voorzieningen en activiteiten. 3. Het wegnemen van onnodige regels voor ondernemers in toerisme en recreatie. 4. Het aantrekkelijker maken van de Markt door onder andere een autovrije of autoluwe markt. 5. Het stimuleren en/of faciliteren van evenementen voor jongeren onder de 18 jaar. 6. Levendige parken waar inwoners en bezoekers graag gebruik van maken. 7. We vermarkten Etten-Leur beter. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We voeren de acties uit het uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie uit. Voorbeelden zijn de digitale matrixborden en het onderzoek ruiteren menroutenetwerk. In 2024 loopt de samenwerkingsovereenkomst voor het Van Gogh Nationaal Park door.

Het onderzoek naar het autoluw maken van de Markt nemen we mee in het Mobiliteitsplan. We koppelen het uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie in 2024 aan het uitvoeringsplan van de Centrumvisie.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Versterking vrijetijdseconomie (project Oderkerkpark, Van Gogh Nationaal Park, doorontwikkeling cultuurhuis Nobelaer)

64

planning: Omschrijving Realiseren van een duurzaam en aantrekkelijk 2024 2025 vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrije tijd. Hiervoor stellen we in 2022 een uitvoeringsprogramma toerisme op wat in 2023-2024 en 2025 wordt uitgevoerd.

2026

Kadernota 2025-2028 - concept

4.4 Een levendig centrum Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het versterken van de regiofunctie van Etten-Leur door voorwaarden te scheppen voor levendige en aantrekkelijke winkelcentra. Maatschappelijk effect • Winkelgebieden zijn levendig, aantrekkelijk en leefbaar. • Versterken van de regiofunctie van Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Bijdragen aan en investeren in het aantrekkelijk maken en/of houden van winkelgebieden voor winkeliers, bezoekers en bewoners. 2. Stimuleren en ondersteunen van activiteiten in winkelgebieden. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De raad stelde de Centrumvisie vast. We werken nu aan het uitvoeringsprogramma. Daarin maken we een koppeling met het uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? De eigenaar van het overdekte winkelcentrum gaf in november 2023 aan nieuwe plannen te hebben. Het gaat om opwaardering van het winkelcentrum en het toevoegen van maximaal 60 woningen. Het definitieve ontwerp en de bijbehorende plannen ontvingen we nog niet.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Herontwikkeling Winkelcentrum

Uitwerken visie levendig en toekomstbestendig centrum

Kadernota 2025-2028 - concept

Omschrijving We werken actief mee aan de herontwikkeling van het winkelcentrum. We kijken ook wat het centrum nodig heeft om levendig en toekomstbestendig te blijven. Denk hierbij aan vergroening, vierkante meters voor detailhandel, woningbouw, maatschappelijke activiteiten, autoluwe Markt en versterking lokaal ondernemerschap.

planning:

We werken het advies om te komen tot een levendig en toekomstbestendig winkelcentrum uit. De acties die hieruit voortkomen voeren we daarna uit.

2024

2024

2025

65

4.5 Agrarische sector Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het behouden van een vitaal, leefbaar en aantrekkelijk buitengebied met ruimte voor economische activiteiten. Maatschappelijk effect • Vitaal, leefbaar en aantrekkelijk buitengebied. • Verduurzamen van het buitengebied. Wat zijn de doelen? 1. In het buitengebied is ruimte voor economische activiteiten en herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing. 2. Toeristisch-recreatief gebruik van het buitengebied stimuleren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Opstellen van een (eenvoudig) uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap: We voorzien een aantal investeringen in het buitengebied vanuit de reserve 'Kwaliteitsverbetering landschap'. We inventariseren mogelijke onderwerpen voor dat overzicht.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? De afronding van het uitvoeringsoverzicht kwaliteitsverbetering landschap in 2024 heeft aandacht nodig. Ook moet nog een beleidsmatige gedachtewisseling met de gemeenteraad plaatsvinden over enkele specifieke onderwerpen uit het buitengebied.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap

Omschrijving Voor de uitvoering van de Omgevingsvisie stellen we een uitvoeringsprogramma kwaliteitsverbetering landschap op.

planning: 2024

Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Werkbudget Centrumvisie

De raad stelde de centrumvisie vast. We ronden het uitvoeringsplan in het derde kwartaal 2024 af. Vanaf 2025 voeren we de acties uit het uitvoeringsplan uit en vragen hiervoor een werkbudget. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

2. Overig

66

Kadernota 2025-2028 - concept

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

1. Werkbudget Centrumvisie

0

-200

0

0

0

2. Overig

-4

-41

-53

-38

125

Totaal wijzigingen

-4

-241

-53

-38

125

Actualisatie begroting 2024-2028

Kadernota 2025-2028 - concept

67

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Duurzaam denken en doen gaat om het vinden van evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen: we kijken naar de huidige behoeften die mensen hebben en hoe die in de toekomst ontwikkeld kunnen worden zonder dat de mensen, het milieu of de economie in gevaar komen. Het is dus een zeer breed begrip en raakt in veel opzichten ons leven en onze omgeving. Duurzaamheid is meer dan alleen energie duurzaam opwekken. Het gaat ook om klimaat, behoud van natuur, voorkomen en hergebruiken van afval, biodiversiteit en circulaire economie. Samen hebben we de opgave onze leefomgeving goed door te geven aan volgende generaties. Samen met inwoners, regiogemeenten en partners als woningcorporaties, waterschap, energieleveranciers, netbeheerders, landbouw- en natuurorganisaties en ontwikkelaars werken we aan duurzame oplossingen.

Ontwikkelingen Realisatie Circulair Ambachtscentrum In september bieden we een voorstel aan voor de ontwikkeling van een Circulair Ambachtscentrum. Afhankelijk van het raadsbesluit nemen we in de begroting 2025 de benodigde (investerings)bedragen op. Onderzoek zomerinzameling groente, fruit en tuinafval We onderzoeken in 2025 de toekomst van de wekelijkse extra inzameling van groente, fruit en tuinafval in de zomerperiode. Onderzoek eigen beheer laadpalen Op termijn ontstaat de gelegenheid om als gemeente zelf laadpalen te exploiteren. Dat kan door locaties over te nemen van overeenkomsten die aflopen. We onderzoeken of overname mogelijk is en kijken dan naar de financiële en de personele gevolgen.

68

Kadernota 2025-2028 - concept

5.1 Duurzaam wonen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil minimaal 3.000 woningen verduurzamen. Maatschappelijk effect • Woningen en wijken verduurzamen. Wat zijn de doelen? 1. Minimaal 3.000 woningen verduurzamen. 2. Integrale benadering van de aanpak bij voorbereiding en uitvoering. 3. Energiebesparing stimuleren en realiseren. 4. Aantal zonnepanelen bij particulieren. Doel 2030 (95.000) - 2022 (61.440). Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We zien aanhoudende groei voor grootschalige en kleinschalige zonneprojecten. In 2023 kwamen er in Etten-Leur ruim 60.000 zonnepanelen bij. Woningeigenaren in Etten-Leur kunnen sinds 2023 subsidie aanvragen voor het isoleren van hun woning. Uiterlijk aan het begin van het tweede kwartaal in 2024 komt daar een subsidieregeling bij vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. Eigenaar-bewoners van de focuswijken Centrum-West en Baai/Noord kunnen gebruik maken van een aanbod om de woning te laten isoleren door een lokaal bouwbedrijf. We evalueren de eerste aanpak focuswijk in het tweede kwartaal van 2024. De lessen gebruiken we voor vervolgaanpakken. We benutten het extra budget van € 250.000 voor drie voorbeeldwoningen in wijken waar gemengd huur en koopwoningen in één blok zitten.

373 inwoners (stand 22 maart 2024) wisselden hun voucher in voor nieuw witgoed. Alle vouchers zijn gereserveerd. We houden dit getal bij in een live dashboard dat we dagelijks bijwerken. 155 inwoners (stand 22 maart 2024) maakten gebruik van de klussendienst. We houden dit getal bij een live dashboard dat we dagelijks bijwerken. De ingeschatte besparing is gemiddeld € 275 per woning per jaar.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? We gaven de klussendienst bij de aanbesteding een doelaantal mee. Het behalen van het doelaantal ligt nog niet op schema. We spreken de opdrachtnemer van de klussendienst erop aan. Als opdrachtgever denken we mee en bieden indien nodig ondersteuning.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

Kadernota 2025-2028 - concept

69

Naam project Regionale Energie Strategie (RES)

Omschrijving Klimaatdoelstellingen voor 2030 en vervolgens 2050 halen. Focus vanuit RES ligt bij "zon op dak".

planning: 2024

2025

2026

Transitievisie Warmte (TVW)

In 2050 is iedereen van het gas af. Start met verduurzamen van woningen. Deze raadsperiode 3.000 woningen verduurzamen, met name inzet op isoleren van oudere woningen.

2024

2025

2026

Transitievisie Warmte (TVW) - voorbeeldwoningen aardgasvrij ready

We werken toe naar een aardgasvrije gemeente in 2050. Het verduurzamen van woningen roept vragen op bij inwoners. Met het maken van aardgasvrij-ready voorbeeldwoningen in de wijk maken we duurzame maatregelen tastbaar en concreet.

2024

2025

2026

Witgoedregeling voor bestrijden van energiearmoede

We bieden inwoners uit de doelgroep de mogelijkheid om een oud witgoed apparaat om te ruilen voor een energiezuinige variant.

2024

2025

2026

Klussendienst voor bestrijden van energiearmoede Huishoudens die te maken hebben met energiearmoede worden door een klussendienst benaderd en voorzien van kleine energiebesparende maatregelen en praktische tips om de energierekening structureel te verlagen.

2024

2025

2026

70

Kadernota 2025-2028 - concept

5.2 Duurzame woon- en leefomgeving Wat wil de gemeenteraad bereiken? Een duurzame woon- en leefomgeving creëren en een duurzame gemeente zijn. Maatschappelijk effect • Duurzame woon- en leefomgeving creëren. • Duurzame gemeente zijn. Wat zijn de doelen? 1. Hittestress, wateroverlast en droogte voorkomen. 2. We beheren de gemeentelijke riool- en watervoorziening doelmatig en duurzaam om het (afval)watersysteem toekomstbestendig te maken. 3. Gebruik van fiets en openbaar vervoer stimuleren. 4. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld in duurzaamheid. 5. De gemeentelijke panden zijn duurzaam. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Het Gemeentelijk Waterplan is vanaf 2024 van kracht. We voeren de gemeentelijke zorgplichten en watertaken uit conform dit Waterplan. De verbinding en samenwerking tussen de verschillende vakdisciplines komt steeds beter tot stand. Omdat de verschillende collega's elkaar steeds makkelijker en eerder weten te vinden worden projecten integraler aangepakt. Zo ontstaan kansen voor vergroening die anders misschien niet naar voren waren gekomen. Het gezamelijk werken aan de verschillende beleidsstukken zoals het groenplan en mobiliteitsvisie helpt hierbij enorm.

Na het akkoord door de raad gingen we met het plan voor verduurzaming van het stadskantoor, parkeergarage en wijkunits aan de slag. We ronden dit in 2024 af. In 2024 maken we ook een plan voor het overige gemeentelijke vastgoed.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het blijft bij klimaatbestendigheid lastig om overzicht te houden op de ontwikkelingen in de techniek en hoe we deze goed kunnen toepassen in onze openbare ruimte en in de beheerplannen.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

Kadernota 2025-2028 - concept

71

Naam project Gemeentelijk waterplan in relatie tot klimaatadaptatie

Omschrijving Een gemeentelijk Waterplan beschrijft de bijdrage van de gemeentelijke zorgplichten en watertaken.

planning:

Klimaatadaptatie beleid en uitvoering.

Klimaatbestendig inrichten van het stedelijk en landelijk gebied met koppeling aan vergroten biodiversiteit en het vergroten van de hoeveelheid groen in de leefomgeving.