Kadernota 2025-2028
Tekst van het document
2024
Verduurzaming maatschappelijk vastgoed
Naast verduurzaming binnen bestaande (vervangings-) budgetten stellen we een plan van aanpak op voor verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed.
2024
72
2024
2025
2026
Kadernota 2025-2028 - concept
5.3 Duurzaam produceren Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil voorwaarden scheppen zodat bedrijven hun productieprocessen circulair in kunnen richten. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Maatschappelijk effect • Mogelijk maken dat bedrijven hun productieprocessen circulair kunnen inrichten. • Verbindingen tussen bedrijfsleven onderling en onderwijs leggen. • De gemeente werkt duurzaam (beleid, huisvesting, wagenpark, inkoop). Wat zijn de doelen? 1. De gemeente stimuleert en faciliteert bedrijven en onderwijs in Etten-Leur die innovatieve oplossingen bieden. 2. De gemeente koopt duurzaam in. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We werken vanuit economie aan een plan van aanpak voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. Circulaire economie is een van de onderdelen. We bieden in het tweede kwartaal van 2024 drie varianten voor het circulair ambachtscentrum ter keuze aan het college en de raad aan.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Circulaire Economie
Omschrijving Aanpak en aanjagen van circulaire economie om de landelijke doelstelling volledig circulaire economie in 2050 en 50% in 2030 te realiseren.
planning:
Circulair Ambachtscentrum
We onderzoeken de mogelijkheden om te komen tot een circulair ambachtscentrum.
2024
Kadernota 2025-2028 - concept
2024
2025
2026
73
5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil bedrijventerreinen revitaliseren, herstructureren en vervolgens duurzaam inrichten om zo zuinig mogelijk met de beschikbare ruimte om te gaan. Maatschappelijk effect • Vitale en toekomstbestendige bedrijventerreinen met zuinig ruimtegebruik. • Bedrijven(-terreinen) betrekken bij energieopwekking. Wat zijn de doelen? 1. De structuur van bedrijventerreinen voldoet aan de behoefte van daar gevestigde ondernemers. 2. De inrichting van bedrijventerreinen voldoet aan de duurzaamheidseisen. 3. De beschikbare ruimte wordt zuinig gebruikt. 4. Het bedrijventerrein draagt bij aan de verduurzaming van Etten-Leur. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2023. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Het project Grote Oogst loopt. Werkgeversorganisatie VNO-NCW koos voor een andere rol die meer gericht is op ondersteunen. We onderzochten de mogelijkheden voor een energiehub. Er zijn twee regelingen voor vergroening van bedrijventerreinen opgezet. Op dit moment ronden we de communicatiestrategie af.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het realiseren van een energiehub is ingewikkeld. We moeten daarvoor nog veel aanvullend onderzoek uitvoeren.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Grote Oogst
74
Omschrijving Samen met bedrijven, provincie, VNO-NCW op industrieterrein Vosdonk mogelijkheden zoeken voor duurzame energie/elektriciteit en verdere verduurzaming op andere milieuthema's (zie ook 4.2).
planning: 2024
2025
2026
Kadernota 2025-2028 - concept
Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp
Toelichting
1. Verduurzamen woningen
De raad besloot bij de behandeling van de tweede bestuursrapportage 2023 dit bedrag in 2024 te gebruiken voor verduurzaming van woningen. We halen het daarvoor nu weer uit de algemene reserve. De raad besloot bij de behandeling van de tweede bestuursrapportage 2023 dit bedrag in 2024 te gebruiken voor verduurzaming van woningen. We halen het daarvoor nu weer uit de algemene reserve. Aan de Trompetlaan verkochten we grond.
2. Algemene reserve
3. Verkoop grond 4. Vergroenen bedrijventerrein 5. Reserve Bomenfonds 6. Subsidie carnaval 7. Overig
Kadernota 2025-2028 - concept
We richten het bedrijventerrein klimaatadaptief in. We vergroenen met bomen, heesters en vaste planten. We gebruiken hiervoor de reserve Bomenfonds. We richten het bedrijventerrein klimaatadaptief in. We vergroenen met bomen, heesters en vaste planten. We gebruiken hiervoor de reserve Bomenfonds. We verstrekten eenmalig subsidie voor de carnavalsstichtingen in Etten en Leur ten laste van de post onvoorzien. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.
75
Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
1. Verduurzamen woningen
200
0
0
0
0
2. Algemene reserve
-200
0
0
0
0
3. Verkoop grond
79
0
0
0
0
4. Vergroenen bedrijventerrein
-29
0
0
0
0
5. Reserve Bomenfonds
29
0
0
0
0
6. Subsidie carnaval
-20
0
0
0
0
7. Overig
-192
-149
-154
-159
-158
Totaal wijzigingen
-133
-149
-154
-159
-158
Actualisatie begroting 2024-2028
76
Kadernota 2025-2028 - concept
Paragrafen Vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten moeten we een aantal verplichte paragrafen bij de begroting en het jaarverslag opnemen, dit zijn: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Naast deze verplichte onderdelen nemen we ook een paragraaf Investeringen op. De belangrijkste ontwikkelingen in 2024 en voor de jaren 2025-2028 leest u hieronder.
Kadernota 2025-2028 - concept
77
Lokale heffingen Aanpassing tarieven Belastingen De stijging van de belastingtarieven baseren we op de door het Centraal Planbureau gepubliceerde cijfers van de ‘prijs netto materiële overheidsconsumptie’. Leges Bij de stijging van de leges volgen we de stijging van de loonkosten. Dat doen we omdat de legeskosten vooral bestaan uit loonkosten. De uitgangspunten voor de berekeningen van de leges en tarieven van de gemeentelijke opbrengsten leest u hier.
78
Kadernota 2025-2028 - concept
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het weerstandsvermogen is de relatie tussen alle bekende risico’s waarvoor we geen maatregelen nemen en de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de mogelijkheden en de middelen die de gemeente heeft (of kan hebben) om onvoorziene kosten op te vangen. Door de financiële risico’s te beheersen en de weerstandscapaciteit hierop af te stemmen, voorkomen we dat elk risico dat zich voordoet direct dwingt tot bezuinigen of om de tarieven te verhogen.
Kadernota 2025-2028 - concept
79
Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Om ervoor te zorgen dat kapitaalgoederen, bijvoorbeeld gebouwen en wegen, lang mee gaan is onderhoud nodig. In deze paragraaf beschrijven we het beleid over het onderhoud van kapitaalgoederen. Ook geven we informatie over de uitgaven voor dit onderhoud. De kapitaalgoederen verdelen we in:
• kapitaalgoederen openbaar gebied; • kapitaalgoederen gebouwen; • kapitaalgoederen sportaccommodaties.
Ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied Kwaliteitsniveaus beheer openbare ruimte De kwaliteitsniveaus die we in de begroting 2024 opnamen gebruiken we ook in 2025. In het college uitvoeringsprogramma is opgenomen dat de kwaliteitsniveaus voor grootschalig onderhoud van verhardingen weer teruggebracht moeten worden naar de oude niveaus van 2020. Op dit moment onderzoeken we daarvan de gevolgen. Wegbeheer We beoordelen de onderhoudsvoorziening voor verhardingen iedere twee jaar. In 2024 vindt hiervoor een weginspectie plaats. Als de weginspectie klaar is voeren we de berekening van de onderhoudskosten uit voor de komende jaren op basis van de huidige kwaliteitsnorm. Dit is de basis van beheerplan verhardingen waar we dit jaar mee zijn gestart. Dit beheerplan verhardingen komt in 2025 voor goedkeuring naar de gemeenteraad met daarin alle financiële consequenties ook op basis van de gewenste kwaliteitsnorm. Daarmee worden de financiële consequenties in beeld worden gebracht van het weer op het niveau brengen en onderhouden op het kwaliteitsniveau zoals opgenomen in het college uitvoeringsplan. Groenbeheer We koppelen grootschalige werkzaamheden in het openbaar groen aan de planning voor werkzaamheden aan de weg en/of riool. Daardoor werken we zo efficiënt mogelijk.
In 2025 staat een groot aantal werkzaamheden aan riolering en wegen (civieltechnische werkzaamheden) op de planning. Aanpassing of vervanging van het openbaar groen is dan ook noodzakelijk. Het budget voor het beplanten van opengevallen plaatsen, ook wel inboet genoemd, nemen we op in de exploitatiebegroting. Aanpassingen in het groenbeheer naar aanleiding van het groenplan, zoals meer biodiversiteit en het vergroenen van het stedelijk gebied, voeren we door vanaf 2025.
80
Kadernota 2025-2028 - concept
Openbare verlichting Volgens de huidige afspraken voorzien we heel Etten-Leur binnen 3 jaar van LED-verlichting. Hiermee versnellen we de wens om te verduurzamen (CO2-verlaging). We voorkomen hiermee ook problemen met de levering van conventionele lampen en het risico op verwachte prijsstijgingen daarvan. Westpolderplas In 2023 is het onderzoek naar de blauwalgenproblematiek afgerond en voorgelegd aan de gemeenteraad. In 2024 stellen we een werkplan op met gedetailleerde schatting van de kosten. We streven ernaar de werkzaamheden voor aanvang van het zwemseizoen in 2025 af te ronden. Riolering Het Gemeentelijk Waterplan 2024-2028 stelde de raad in 2023 vast. De hierin omschreven wijze van rioolbeheer voeren we vanaf 2024 uit. Sloten en waterpartijen Het jaarlijks onderhoud (uitmaaien) van de sloten en waterpartijen voeren we uit op basis van samenwerkingsovereenkomst met het Waterschap en omliggende gemeenten. Deze werkzaamheden besteden we in 2024 opnieuw aan. Hierbij is er meer aandacht voor verduurzaming van de werkzaamheden door bijvoorbeeld het toepassen van elektrische voertuigen. We verwachten dat de kosten hierdoor toenemen. Voor het grootschalige onderhoud (baggeren en in het voorgeschreven model brengen) stellen we een nieuw plan op. Deze werkzaamheden voeren we nu wanneer dag nodig is uit. Om wateroverlast te voorkomen is hiervoor een meerjarenplanning noodzakelijk.
We verwachten dat hierdoor de kosten toenemen. Afval In 2025 keuren we alle ondergrondse containers op techniek en veiligheid. De onderhoudswerkzaamheden stemmen we af op de keuringsresultaten. We onderzoeken de vervanging van alle minicontainers (restafval, oud papier en groente-, fruiten tuinafval) voor de laagbouw in de periode 2026 – 2028. Per 31 maart 2026 verloopt de overeenkomst met de huidige dienstverlener voor huur en transport van containers op de milieustraat. We evalueren deze dienstverlening en onderzoeken de mogelijkheden om: • het transport zelf (of in samenwerking) uit te gaan voeren, en; • in eigen beheer nieuwe containers aan te schaffen. In diezelfde evaluatie onderzoeken we de mogelijkheid om de reststromen (grondstoffen) op de milieustraat in samenwerking met andere regiogemeenten te (laten) verwerken. Hierbij houden
Kadernota 2025-2028 - concept
81
we rekening met de ontwikkelingen rond de huidige milieustraat en de recycledoelstelling (60% circulair in 2030).
82
Kadernota 2025-2028 - concept
Ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Op dit moment bespreken we de volgende veranderingen in het gebouwen bestand: • verkopen van het vergadercentrum op de Markt; • nieuwbouw van de huisvesting voor Jeugdland; • onderzoek naar nieuwbouw voor de scouting aan de Kokkenstraat en de Lambertusstraat.
Het verduurzamen van panden verdient aandacht. Hiervoor is nog geen budget opgenomen in het onderhoudsplan. De procedure voor de verkoop van het vergadercentrum op de Markt is gestart. Voor de huisvesting van de scouting en Jeugdland zijn op dit moment geen ontwikkelingen. Onderhoud kapitaalgoederen elektrische installaties gemeentelijke objecten We geven nieuwe medewerkers die met elektrische installaties werken hiervoor een training. We controleren of de werkzaamheden die uitgevoerd worden aan elektrische installaties conform wet en regelgeving worden uitgevoerd.
Kadernota 2025-2028 - concept
83
Financiering Financiering 2024 De rente op de kapitaalmarkt is hoger dan we de laatste jaren gewend waren. We gingen in de begroting 2024 uit van 3,5%. We sloten in 2024 tot nu toe twee geldleningen af voor net onder de 3%. Kasgeldleningen kosten op dit moment ongeveer 4%. Gemiddeld genomen past dit in de begroting.
We sluiten een langlopende lening af, wanneer financiering met kasgeld (door de kasgeldlimiet) niet meer mogelijk is. 2025-2028 In onze berekeningen gebruiken we twee rentepercentages: - een rentepercentage voor de grondexploitaties: 2,00% - een rentepercentage voor de overige investeringen: 1,0%. Voor de kadernota 2025-2028 gebruiken we de percentages die we in de begroting 2024 berekenden. De berekening van het rentepercentage voor de grondexploitaties wijzigt per 1 januari 2025. De aparte berekening vervalt. Vanaf 2025 hanteren we nog één percentage voor al onze investeringen. Bij het opstellen van de begroting 2025 bepalen we dit percentage.
84
Kadernota 2025-2028 - concept
Bedrijfsvoering Algemeen De organisatie ontwikkelt zich om te blijven voldoen aan de wensen en behoeften van de samenleving nu en in de toekomst. We werken aan de bestuurlijke doelen op een manier die past bij de uitgangspunten van het raadsprogramma. Onze organisatieontwikkeling is gebaseerd op zes bouwstenen: Etten-Leur maken we samen, we leren en experimenteren, we maken slim gebruik van digitale ontwikkelingen, we doen wat we zeggen en werken aan onze doelen en ambities.
Loonkosten In december 2023 werd een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (cao) afgesloten. Hiermee is er van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025 een cao met afspraken die het werken voor de gemeentelijke sector bij deze arbeidsmarktkrapte goed ondersteunt. Zo wordt doorwerken na de AOW-gerechtigde leeftijd eenvoudiger, komt er meer ruimte voor een hogere arbeidsmarkttoeslag en wordt een 40-urige werkweek makkelijker om af te spreken. In de nieuwe cao is een salarisstijging afgesproken van 6%: 4,75 % per 1 januari en 1,25 % per 1 oktober 2024. Medewerkers krijgen een extra vrije dag. De voorwaarden voor de Regeling Vervroegd Uittreden worden versoepeld van 43 naar 41 dienstjaren. Ook zijn er afspraken gemaakt over externe inhuur waarmee de gemeentelijke sector kan toewerken naar een goede en verantwoorde balans tussen vaste en tijdelijke arbeidsrelaties en externe inhuur. Voor de loonkosten 2025-2028 maken we een inschatting van de CAO stijging. Hiervoor gebruiken we de indexcijfers van het Centraal Plan Bureau. Deze cijfers gebruikt de Rijksoverheid ook bij het opstellen van de circulaires van het gemeentefonds.
Kadernota 2025-2028 - concept
85
Verbonden partijen Ontwikkelingen Onze uitgangspunten bij regionale samenwerking zijn kwaliteitsverbetering, krachtenbundeling en kostenbeheersing. In deze paragraaf melden we kort de bijzonderheden voor 2025 en de jaren daarna. Gemeenschappelijke Regeling West-Brabants Archief (WBA) De komende jaren staan in het teken van de invoering en consequenties van de nieuwe Archiefwet. Het terugbrengen van de wettelijke termijn van 20 naar 10 jaar om informatie over te dragen zorgt ervoor dat deelnemende gemeenten nog meer aandacht moeten besteden aan het op orde brengen van hun informatie. Tevens ligt de focus bij het WBA op de uitvoering van het Erfgoedplan voor de bescherming van het cultureel erfgoed. Ten aanzien van hun dienstverlening benut het WBA bewezen technologische innovaties om deze te verbeteren en processen te automatiseren Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Het belang van de kwaliteit van onze leefomgeving wordt steeds belangrijker. Voor onze gezondheid, veiligheid en voor de duurzaamheid van de natuur en de fysieke leefomgeving. Het zijn allemaal maatschappelijk actuele thema’s die impact en belang hebben voor iedere inwoner en ondernemer. De OMWB heeft een belangrijke rol bij de aanpak van deze vraagstukken. Met vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering kunnen we deze transities een duw in de goede richting geven.
De doorontwikkeling tot een professionele omgevingsdienst is cruciaal om deze rol ook daadwerkelijk waar te maken. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West Brabant De veiligheidsregio besteedt de komende jaren aandacht aan enkele zaken waarbij ze afhankelijk zijn van landelijke ontwikkelingen en besluitvorming. Voorbeelden hiervan zijn de inrichting van een toekomstbestendige brandweerzorg en een nieuwe vorm van arbeidsafspraken binnen de brandweer. De veiligheidsregio kan deze punten zowel inhoudelijk als financieel niet beïnvloeden. De veiligheidsregio geeft aan dat gemeenten rekening moeten houden met een kostenstijging. Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB) De RWB stelde n het voorjaar 2024 de Strategische Agenda met Actieprogramma 2024-2028 vast. In de komende jaren werkt de RWB via dit actieprogramma aan een economisch krachtige regio.
86
Kadernota 2025-2028 - concept
Grondbeleid Grondbeleid In deze paragraaf lichten we het grondbeleid toe. Naast de algemene ontwikkelingen benoemen we de risico’s. Ook lichten we een aantal wijzigingen in reserves toe. Algemene ontwikkelingen De omgevingsvisie geeft een beeld van de veranderingen in het bestaand stedelijk gebied en van de toekomstige uitbreiding daarvan tot 2040.
Wonen De afspraken over de woningbouwproductie voor de periode 2022 - 2040 baseren we op de in maart 2023 met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening gesloten Woondeal en de provinciale bevolkings- en woningbouwbehoefteprognoses van oktober 2023. Volgens deze prognoses moet Etten-Leur nog minstens 4.000 woningen opleveren. Hiervan zijn er in de periode 2022 tot medio 2024 ongeveer 1.000 opgeleverd. Het gemeentelijk woningbouwprogramma in deze kadernota baseren we nu op bekende afspraken en prognoses. Het gemeentelijk woningbouwprogramma voor de periode tot en met 2026 gaat uit van het raads- en college uitvoeringsprogramma. De woningen komen tot en met 2025 op diverse binnenstedelijke locaties en vanaf 2026 op nieuwe locaties buiten bestaand stedelijk gebied. Een overzicht van het regionale aanbod per 1 januari 2025 staat in het woningbouwprogramma 2025-2028. Woningbouw 2025-2028 in m2 verkopen woningbouw in m2
Prognose
gemeentelijke locaties
2025
2026
Schoenmakershoek-Oost
2.109
24.598
Haansberg deelgebied 1 Haansberg deelgebied 2
16.037
12.654 45.770
15.001 35.770
35.770
125.195
43.692 242.505
Totaal
18.146
83.022
50.771
35.770
125.195
312.904
Kadernota 2025-2028 - concept
2027
2028
> 2028
Totaal 26.707
87
Woningbouw 2025-2028 in aantallen Oplevering in aantallen: Prognose gemeentelijke locaties Totaal
2025
2026
2027
2028
> 2028
Totaal
2
147
344
233
1.768
2.494
Prognose locaties derden
2025
2026
2027
2028
> 2028
Totaal
Totaal
299
185
150
0
15
649
Totaal aantal woningen
301
332
494
233
1.783
3.143
2025
Oplevering in aantallen: Prognose 2026
2027
2028
> 2028
Totaal
sociale huur grondgebonden sociale huur appartementen
-
100
56
56
429
641
93
70
44
14
106
327
Totaal sociale huur
93
170
100
70
535
968
middeldure huur grondgebonden
-
15
43
28
217
303
middeldure huur appartementen
50
20
7
7
51
135
Totaal middeldure huur
50
35
50
35
268
438
dure huur grondgebonden
-
-
-
-
-
-
dure huur appartementen
-
-
-
-
-
-
Totaal dure huur
0
0
0
0
0
0
per categorie
betaalbaar < € 270.000 koopwoningen koopappartementen
-
15
64
28
227
334
91
-
7
7
55
160
Totaal betaalbare koop < € 270.000
91
15
71
35
282
494
koopwoningen koopappartementen
-
49 -
65 29
24 4
128 55
266 88
Totaal betaalbare koop < € 355.000
0
49
94
28
183
354
dure koopwoningen
65
30
113
40
370
618
-
-
25
-
-
25
Totaal dure koop
65
30
138
40
370
643
bouwkavels
2
33
41
25
145
246
bouwkavels CPO*
-
-
-
-
Totaal bouwkavels
2
33
41
25
145
246
301
332
494
233
1.783
3.143
betaalbaar < € 355.000
dure koop appartementen
Totaal
-
*CPO: Collectief Particulier Opdrachtgeverschap
88
Kadernota 2025-2028 - concept
Bedrijventerreinen In 2017 maakte de regio met de provincie afspraken over de bedrijventerreinen. Hergebruik heeft de hoogste prioriteit. Aan het einde van 2024 maken de gemeenten en provincie nieuwe afspraken die lopen tot 2030. Etten-Leur wil vooral via herontwikkeling van bestaand bedrijventerrein aan de vraag voldoen. Door het ontbreken van geschikte en rendabele locaties gaan we niet over tot de aanleg van nieuw bedrijventerrein. In dit overzicht staat de totale voorraad aan bedrijfskavels bij het Grondbedrijf. Prognose bedrijventerreinen in m2
2025
2026
2027
2028
> 2028
Totaal 0
Kavel zonder woning (€140) 800
Kavel zonder woning (€185) Kavel met woning (€214)
2.153
Vosdonk-Zuid
2.953
800 2.153 0
0
0
0
2.953 0
- infrastructuur - milieustraat
18.721
18.721
- percelen
7.625
14.000
15.019
9.450
Vosdonk-Noord
26.346
14.000
15.019
9.450
0
64.815
46.094
Totaal
29.299
14.000
15.019
9.450
0
67.768
Wanneer we de voorraad bedrijfskavels afzetten tegen de prognose, dan blijkt dat de bestaande voorraad voor kleinschalige bedrijvigheid tot 2029 voldoende is. Grootschalige bedrijven (meer dan een hectare) kunnen we maar zeer beperkt onderbrengen. Behalve de gemeente Etten-Leur hebben ook anderen een beperkt aantal bedrijfskavels in de verkoop.
Detailhandel Bij detailhandel ligt het accent op het Winkelhart en wijk- en buurtcentra. Samen met vastgoedeigenaren en ondernemers kijken we naar de positie van het Winkelhart en andere centra. We werken aan concrete maatregelen om de leegstand aan te pakken. Ook bestaat de noodzaak om het totale winkelaanbod terug te brengen.
Kantoren Etten-Leur heeft geen gronden meer beschikbaar voor de bouw van kantoren. In regionaal verband zijn afspraken gemaakt om daar waar mogelijk het volume te laten krimpen.
Reserve Cultuur De voeding van de reserve cultuur vond plaats door een opslag op de grondprijs van € 0,50 per verkochte m2 bouwgrond, die niet in een eerder stadium bebouwd was. Het selecteren van de kunstenaar wordt begeleid door een aantal vaste commissieleden Cultuur in de wijken, aangevuld met een vertegenwoordiging uit de wijk. Het zijn uiteindelijk de wijkbewoners zelf die beslissen, wat er met de door hen gestorte bijdrage, aan kunst wordt gerealiseerd.
Kadernota 2025-2028 - concept
89
Afwisselend worden een “oude” wijk (Baai, Grauwe Polder en Trivium) en een “nieuwe” wijk (Schoenmakerhoek + Oost en de Streek) voorzien van een kunstwerk. Het streven is om, nadat een wijk zijn voltooiing nadert, het proces voor de realisatie van een kunstwerk op te starten. Op dit moment gebeurt dit in Schoenmakershoek.
Reserve Compenserend Groen en reserve Landschapsbeleid en beheer De storting in deze reserves is gebaseerd op de afspraken tussen de provincie en de gemeenten uit de regio West-Brabant. De juridische basis is de provinciale Omgevingsverordening. In de reserve Compenserend Groen storten we de bijdragen die we als gemeente zelf verschuldigd zijn als we woningbouw of bedrijventerreinen realiseren. In de reserve Landschapsbeleid en beheer worden de bijdragen van derden gestort die zij op basis van de provinciale Omgevingsverordening moeten betalen. In het onderstaande schema zijn de verschuldigde percentages opgenomen. Ontwikkeling Stedelijke uitbreiding in zoekgebieden voor stedelijke ontwikkeling (conform begrenzing Verordening)
Investering in kwaliteitsverbetering 1% van de totale gronduitgifteprijs
Uitbreiding bestemmingsvlak
20% van de waardevermeerdering van de grond
Uitbreiding bebouwing
20% van de waardevermeerdering van het object
Omzetting agrarisch bouwblok naar Wonen
20% van de waardevermeerdering van de grond
Niet-agrarische functie als nevenactiviteit of hergebruik op agrarisch bouwblok
20% van het verschil tussen een agrarische bedrijfsbestemming en de (gecorrigeerde) waarde van een bedrijfskavel
Overige ontwikkelingen (bijvoorbeeld Maatschappelijke functies, windturbines, reclamemasten en dergelijke)
Maatwerk
In het betreffende afsprakenkader is verder uitgewerkt hoe met de provinciale regeling Kwaliteitsverbetering van het landschap uit de provinciale Omgevingsverordening moet worden omgegaan. Dit is een wettelijke regeling en is niet vrij in te vullen. We moeten jaarlijks verantwoording afleggen waaraan het geld uit deze reserve is besteed.
Risico's De financiële bedrijfsvoering van het Grondbedrijf is zo opgezet dat we risico’s opvangen zonder dat we een beroep doen op de algemene dienst van de gemeente. In de tabel geven we aan: • het actuele risicoprofiel van de grondexploitaties; • het noodzakelijke weerstandsvermogen op basis van de risicoberekening; • de verwachte exploitatieresultaten; • het aantal m2 grond dat in eigendom is.
90
Kadernota 2025-2028 - concept
(bedragen x € 1.000) Grondexploitaties
Bruto risicoprofiel benodigd Prognose 01-01-2025 weerstandsvermogen resultaat 37.045
12.970
voorraad gronden m2
1.691
956.700
Uit het overzicht van onze reserves blijkt dat de ‘Reserve exploitatie risico’s' toereikend is. Een gedetailleerd overzicht van de grondexploitatierisico’s staat hier. Daarin staat ook een totale berekening van het weerstandsvermogen dat nodig is. Uit dit overzicht blijkt dat de ‘Reserve exploitatie risico’s’ toereikend is. Risico's grondexploitatie per 1-1-2025 Woningbouwlocaties Prognose (bedragen x € 1.000)
boekwaarde
Risico
resultaat
m2
6.025
1.321
186
26.500
Spoorzone Juvenaat
5.030
6.408
3.211
43.700
Haansberg deelgebied 1 (Oost)
28.909
3.235
0
348.100
Schoenmakershoek-Oost
Nobelaer Woningbouwlocaties
-761
673
89
0
39.203
11.637
3.486
418.300
Bedrijventerreinen Vosdonk-Zuid
-321
659
271
2.953
Vosdonk Noord
10.702
1.822
-2.066
64.815
Bedrijventerreinen
10.381
2.481
-1.795
67.768
-
-
-
-
49.584
14.118
1.691
486.068
boekwaarde
Risico
Prognose resultaat
m2
70
7
0
11.925
Haansberg deelgebied 3 (Zuidwest)
1.036
104
0
64.500
Haansberg deelgebied 4 (Noord-West)
3.694
369
0
56.500
Haansberg deelgebied 5 (Noord) Meeuwisdijk
5.323
532
0
274.000
295
5
0
63.700
Totaal
10.418
1.017
0
470.625
Panden
boekwaarde
Risico
OZB of taxatiewaarde
Totaal
0
0
0
60.002
15.135
Kantoorlocaties Totaal
Materiële vaste activa Hilsebaan
Totaal exploitatiegebieden Totalen
956.693
boekwaarde
Risico
Woningbouwlocaties
39.203
11.637
Bedrijventerreinen
10.381
2.481
49.584
14.118
0
0
Materiële vaste activa Panden
10.418
1.017
0
0
Maximaal risico
60.002
15.135
Kantoorlocaties
Kadernota 2025-2028 - concept
0
91
Minimale waarde en voorzieningen
Minimale waarde
Voorzieningen exploitatie tekorten
Woningbouwlocaties
19.233
0
Bedrijventerreinen
6.777
2.070
26.010
2.070
Kantoorlocaties Materiële vaste activa Panden
10.418
Minimale waarde en voorzieningen
36.428
0 2.070
Berekening reëel risico: Boekwaarde
60.002
Risico
15.135
Planschade risico afgesloten complexen
405 75.542
Maximaal risico Minimale waarde gronden en panden
36.428
Voorziening exploitatie tekorten Minimale waarde en voorzieningen
2.070 -38.498
Gecorrigeerd risico Reëel risico
37.044 35%
12.970
(bedragen x € 1.000)
Prognose resultaat
voorraad gronden m2
Woningbouwlocaties Bedrijventerreinen
3.486 -1.795
418.300 67.768
1.691
486.068
Kantoorlocaties
0
0
Verspreide percelen
0
470.625
1.691
956.693
Totaal
92
Kadernota 2025-2028 - concept
Investeringen Krediet aanpassingen In de eerste bestuursrapportage 2024 stellen we de volgende aanpassingen in de investeringskredieten voor.
(bedragen x € 1.000)
Nieuw Verhoging kredietbedrag
1. Vervangen Slikbrug 2. Speelplan Brabantpark en speelschip De Keen
150 125
Totaal
275
150 362
1. Vervangen Slikbrug We vervangen de Slikbrug. 2. Investeringen speeltoestellen (Speelplan Brabantpark en speelschip de Keen) We realiseren een sportpark op de centrale locatie in het Brabantpark en een nieuw speelschip in De Keen.
Investeringsruimte 2025-2028 Om nieuwe investeringen te kunnen doen, nemen we jaarlijks een bedrag aan kapitaallasten op als beschikbare investeringsruimte. Deze bedragen zijn (inclusief de voorgestelde wijziging in deze kadernota): 2025: € 380.000 2026: € 300.000 2027: € 300.000 2028: € 300.000 Het bedrag dat we hiervoor kunnen investeren is afhankelijk van de levensduur van de investering.
Kadernota 2025-2028 - concept
93
Financiële positie Financiële positie reserves en voorzieningen Inleiding Het financiële beleid van Etten-Leur verdelen we onder in diverse elementen waaronder de reserves en voorzieningen. In oktober 2023 stelde de gemeenteraad het ‘Beleidskader reserves en voorzieningen’ in de ‘financiële verordening gemeente Etten-Leur 2023’ vast. We actualiseren het inzicht in de financiële positie ieder jaar bij het opstellen van de kadernota.
Doelstelling De doelstelling van deze ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2024’ is om een actueel beeld te geven van de ontwikkeling van onze reserves en voorzieningen. Zo kan de gemeenteraad zijn kaderstellende rol goed uitvoeren. Hierbij hoort onder andere het vaststellen van de uitgangspunten voor de reserves en voorzieningen. Deze uitgangspunten zijn afgeleid uit het ‘Beleidskader reserves en voorzieningen’. Voor de financiële positie reserves en voorzieningen geldt als basis de uitkomsten van de jaarrekening 2023 en de mutaties uit deze kadernota.
Samenvatting Deze samenvatting bevat de belangrijkste wijzigingen en beslispunten van de financiële positie. Uit het actuele overzicht van de reserves en voorzieningen blijkt dat de gemeente Etten-Leur op 1 januari 2024 15 reserves en 17 voorzieningen heeft. We actualiseerden de uitgangspunten en het te verwachten verloop van de reserves en voorzieningen. Als basis voor deze actualisatie gebruikten we de ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2023’, die als onderdeel van de kadernota 2024-2027 is vastgesteld. Naast enkele tekstuele wijzigingen stellen we voor: 1. De 'Reserve Volkshuisvesting algemeen' op te heffen en het saldo toe te voegen aan de Algemene reserve; 2. De 'Reserve Elektronische dienstverlening' op te heffen en het saldo toe te voegen aan de Algemene reserve; 3. De naam van de 'Voorziening Verlof' te wijzigen in 'Voorziening Verlof Individueel Keuzebudget'; 4. We heffen na gebruik van het resterende bedrag de 'Voorziening Vervanging riolering' op.
94
Kadernota 2025-2028 - concept
5. de ‘Financiële positie reserves en voorzieningen 2024’ vast te stellen.
Kadernota 2025-2028 - concept
95
Totaal reserves 2023-2028 De ontwikkeling van de reserves van 2023 tot en met 2028 staat in dit overzicht. (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Algemene reserve
19.413
18.022
20.515
23.108
25.701
28.294
Totaal algemene reserves
19.413
18.022
20.515
23.108
25.701
28.294
Dekkingsreserve kapitaallasten Onderwijs
9.767
9.275
8.798
8.337
7.890
7.443
Dekkingsreserve Sportvoorzieningen
5.240
4.953
4.667
4.380
4.094
3.807
Totaal bestemmingsreserves (dekking)
15.006
14.228
13.465
12.717
11.983
11.250
1
0
0
0
0
0
Reserve Kwaliteitsverbetering Landschap
498
463
463
463
463
463
Reserve Optimalisatie bedrijfsvoering
100
0
0
0
0
0
Reserve Automatisering
245
27
27
27
27
27
Reserve Elektronische dienstverlening
47
0
0
0
0
0
Reserve Bomenfonds
54
25
25
25
25
25
Reserve Volkshuisvesting algemeen
Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden
1.674
26
0
0
0
0
Reserve Infrastructurele oplossingen
2.500
4.000
5.500
7.000
8.500
10.000
Totaal bestemmingsreserves (overig)
5.119
4.541
6.015
7.515
9.015
10.515
Reserve Exploitatierisico's
10.500
10.500
10.500
9.500
9.500
9.500
Reserve Realisatie Omgevingsvisie
1.879
2.322
2.571
4.017
4.017
4.017
Reserve Compenserend groen
84
84
84
84
84
84
Reserve Cultuur
260
210
160
110
60
10
Totaal reserves Grondbedrijf
12.723
13.115
13.314
13.710
13.660
13.610
Totaal reserves Algemene Dienst en Grondbedrijf
52.261
49.906
53.309
57.050
60.359
63.669
96
Kadernota 2025-2028 - concept
Algemene reserve De reserves van de gemeente Etten-Leur verdelen we onder in de algemene reserve, de bestemmingsreserves en de bestemmingsreserves van het Grondbedrijf. Algemene reserves De gemeente Etten-Leur heeft een algemene reserve. We gebruiken deze reserve voor het opvangen van risico’s in algemene zin en het opvangen van risico’s waarvoor geen (toereikende) bestemmingsreserves zijn ingesteld.
Datum instelling
Algemene reserve Vóór 2000
Soort reserve
Algemene reserve
Doelstelling/ bestemming
De algemene reserve wordt gerekend tot de middelen die ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen (weerstandscapaciteit), zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma’s. De reserve kan boven het minimumniveau worden gezien als een vrije reserve, voor zover er geen concrete bestemming aan is gegeven.
Periode reserve
Niet bepaald.
Minimum
€0
Maximum
Geen maximum bepaald.
Overige toevoegingen
- Jaarlijkse toevoeging - Buitengewone baten - Voordelige rekeningsaldi na geautoriseerde resultaatbestemmingen
Wijze van besteding
Deze reserve is beschikbaar voor het realiseren van beleidsdoelstellingen. Voor dekking van diverse projecten is indien van toepassing een onttrekking aan de reserve geraamd.
We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) Stand 1 januari
2023
2024
2025
2026
2027
2028
21.225
19.413
18.022
20.515
23.108
25.701 2.593
0
783
2.493
2.593
2.593
Onttrekkingen
1.812
2.174
0
0
0
0
Stand 31 december
19.413
18.022
20.515
23.108
25.701
28.294
Stortingen
Kadernota 2025-2028 - concept
97
Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Bestemmingsreserves verdelen we onder in dekkingsreserves en overige bestemmingsreserves. Dekkingsreserves Er zijn twee reserves gevormd voor de dekking van de kapitaallasten van investeringen met een economisch nut (scholen en sportaccommodaties). Deze investeringen moeten we activeren zonder dat eventuele bijdragen uit reserves hierop in mindering zijn gebracht. Dekkingsreserve kapitaallasten Onderwijs Datum instelling
Dekkingsreserve kapitaallasten Onderwijs 2005
Soort reserve
Dekkingsreserve.
Doelstelling/ bestemming
De reserve wordt ingezet voor de dekking van kapitaallasten van brede scholen.
Periode reserve
Afschrijvingsperiode scholen (40 jaar).
Minimum
€0
Maximum
Niet bepaald.
Overige toevoegingen
Kapitaallasten die begroot zijn voor onderwijsinvesteringen worden, voor het gedeelte van de investering dat nog niet gerealiseerd is, in het lopende begrotingsjaar gestort in de dekkingsreserve kapitaallasten Onderwijs.
Wijze van besteding
Het deel van de jaarlijkse kapitaallasten van de brede scholen dat boven de begroting uitgaat.
We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000) Stand 1 januari Stortingen Onttrekkingen Stand 31 december
98
2023
2024
2025
2026
2027
2028
10.267
9.767
9.275
8.798
8.337
7.890
0
0
0
0
0
0
500
492
477
462
447
447
9.767
9.275
8.798
8.337
7.890
7.443
Kadernota 2025-2028 - concept
Dekkingsreserve Sportvoorzieningen Datum instelling
Dekkingsreserve kapitaallasten Sportvoorzieningen 2010
Soort reserve
Dekkingsreserve.
Doelstelling/ bestemming
De reserve wordt ingezet voor de dekking van de afschrijvingen van sportvoorzieningen in sportparken Lage Banken, De Streek, Hoge Neerstraat en Trivium.
Periode reserve
Afschrijvingsperiode sportvoorzieningen (40 jaar).
Minimum
€0
Maximum
Boekwaarde sportvoorzieningen (40 jaar).
Overige toevoegingen
Niet van toepassing.
Wijze van besteding
Jaarlijkse afschrijving van de sportvoorzieningen.
We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Stand 1 januari
5.526
5.240
4.953
4.667
4.380
4.094
Stortingen Onttrekkingen Stand 31 december
Kadernota 2025-2028 - concept
0
0
0
0
0
0
286
286
286
286
286
286
5.240
4.953
4.667
4.380
4.094
3.807
99
Reserve Volkshuisvesting algemeen Ook de overige bestemmingsreserves lichten we toe:
Datum instelling
Reserve Volkshuisvesting algemeen Vóór 2000
Soort reserve
Overige bestemmingsreserve.
Doelstelling/ bestemming
De reserve is bedoeld voor volkshuisvestingprojecten volgens het uitwerkingsprogramma Wonen.
Periode reserve
We heffen deze reserve op. Het saldo voegen we toe aan de Algemene Reserve.
Minimum
€0
Maximum
Geen maximum bepaald.
Overige toevoegingen
Incidentele baten volkshuisvesting, zoals bijvoorbeeld bij verkoop van woningen waarop een winstdelingsclausule ligt.
Wijze van besteding
Wanneer de kosten van het uitwerkingsprogramma Wonen in een jaar de exploitatiebegroting op de post Volkshuisvestingsbeleid overschrijden, onttrekken we de meerkosten in dat jaar aan deze reserve. Ook voor specifieke projecten op het gebied van volkshuisvesting kan een beroep op deze reserve gedaan worden.
We verwachten de komende jaren de volgende bestedingen: 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Stand 1 januari
1
1
0
0
0
0
Stortingen
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
0
1
0
0
0
0
Stand 31 december
1
0
0
0
0
0
(bedragen x €1.000)
100
Kadernota 2025-2028 - concept