bijlage 5 Nota van beantwoording reacties deelnotitie Omgevingsvisie bouwlocaties en wegvarianten dd 01 nov 2021.pdf

Daar leest u dat een randweg op enige afstand van de bebouwde kom, de verkeersknelpunten op de Hoevenseweg, Concordialaan, Statenlaan en Aletta Jacobslaan niet oplost.

22 Bewoner Opmerking Waarom de rondweg pas zo laat aanleggen en daar niet mee beginnen om de huidige bewoners zo min mogelijk overlast te bezorgen?

Reactie college Wij willen de aanleg van de randweg laten aansluiten bij de ontwikkeling van de woonwijken. Daardoor kunnen de nieuwe woningen een deel van de aanlegkosten voor de nieuwe weg dekken.

23 Bewoner Opmerking Bewoner geeft aan dat hij graag een ‘echte’ rondweg ziet verschijnen die op zijn minst aansluit op Vossendaal om achter de Turfvaart op de provinciale weg naar Zevenbergen aan te sluiten. Maar hij geeft zijn voorkeur om de N389 en de N640 direct met elkaar te verbinden. Bewoner geeft aan dat er mogelijkheden zijn voor externe financiering indien er een wijk wordt gerealiseerd die inspeelt die op zijn tijd vooruitloopt (CO2-reductie, stikstof, energiezuinig, etc.). Etten-Leur kan zich onderscheiden door hierin een hoge ambitie neer te leggen.

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat op de route die u aangeeft nauwelijks sprake is van doorgaand verkeer. We weten uit verkeersonderzoek van begin 2020 dat er maar circa 2% doorgaand verkeer is op het traject N640 - N389 (en vice versa) dat door onze kern rijdt. Dat zijn ongeveer tweehonderd voertuigen en zes vrachtwagens per dag. Wij weten dat een randweg verder van de bebouwde kom de bestaande wegen niet ontlast.

Bewoner geeft aan de hand van een aantal (praktijk)voorbeelden suggesties om bij de uitwerking van de woonwijk rekening mee te houden. Bijvoorbeeld over de het gebruik van prefabwoningen, de wijze waarop met hemelwater omgegaan kan worden, erfafscheidingen, groenvoorziening en infrastructuur.

Bij een omvangrijk project zoals deze bouwlocaties en wegvarianten gaan wij ook op zoek naar mogelijkheden van externe financiering. Wij danken u voor de uitgebreide toelichting en suggesties die u geeft voor de nieuwe woonwijk. Die komen voor de huidige fase (richting bepalen) nog te vroeg, en zijn bruikbaar als in de volgende fase de inrichting centraal staat. Uw gewenste betrokkenheid bij een volgende stap stellen wij op prijs.

Bewoner geeft aan dat hij lid is van de actiegroep ‘zwaar verkeer doet ons zeer’, erg betrokken is bij de wijken Sander/ Lage Banken en graag meedenkt en –praat over de nieuwe woonwijk.

24 Bewoner Opmerking Bewoner wil alle informatie ontvangen met betrekking op de nieuwe afslag/rondweg die gepland staat naar Rijsbergen. Bewoner wil ook weten wat er allemaal is besproken op woensdag de 21ste op de bijeenkomst betreffende afslag 18. Op voorhand wordt door bewoner aangegeven dat zij geen rondweg voor de deur willen. Zij wonen kort tegen de weg en ervaren al steeds meer overlast van zwaar verkeer en meer drukte waardoor hun huis gaat scheuren. Bewoner vreest dat dit met een rondweg alleen maar erger wordt. Ook zal de waarde van het huis verminderen als het aan een drukke doorgaande weg komt te liggen.

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u de argumentatie waarom wij deze verbindingsweg niet opnemen in de ontwerp omgevingsvisie. U kunt overigens alle uitgevoerde onderzoeken terugvinden op onze website www.etten-leurdoethetgewoon.nl/omgevingsvisie. Dat geldt ook voor het verkeersonderzoek waar u op doelt. Inwoners die een reactie hebben ingediend worden daar ook nog specifiek op gewezen.

25 Bewoner Opmerking Bewoner maakt bezwaar tegen de aanleg van een verbinding tussen afslag 18 van de A58 en de Rijsbergseweg. Ze geven aan dat ze wonen op de Hilsebaan en er hier rustig willen blijven wonen met de kinderen.

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat wij, op basis van reacties van omwonenden en het verkeersonderzoek, hebben besloten deze verbindingsweg niet op te nemen in de ontwerp omgevingsvisie.

26 Bewoner Opmerking Bewoner geeft aan dat het hem opvalt dat aantal hele grote trekkers vanaf 04:30 uur aanwezig zijn en er veel gebruik maken van hun binnendoortje (Slagveld/ Hanekinderstraat) en dan met bruut geweld de bocht om gaan. Bewoner geeft aan dat daardoor vaak onveilige situaties ontstaan voor fietsers en wandelaars. En vraagt zich af of een verhuizing van De Regt ook in de plannen wordt meegenomen. Bewoner hoort weinig over de enorme geluid- en stank overlast van diesel. Bewoner vraagt zich af waarom de route Westpolderplas, watertoren, Rijsdijk niet beter benut wordt voor verkeer van De Regt.

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen en abstractieniveau. Daar leest u waarom wij kiezen voor een randweg en dat onze omgevingsvisie is bedoeld om de hoofdlijnen (de richting) voor Etten-Leur tot het jaar 2040 aan te geven. Uw reactie valt in die zin buiten de reikwijdte van de omgevingsvisie. Zoals u wellicht weet hebben we gesprekken gevoerd met de bedrijven in deze omgeving om het onderwerp verkeersveiligheid onder de aandacht te brengen. Bedrijven waarin hierin positief en constructief.

27 Bewoner Opmerking Bewoner ziet andere mogelijkheid voor tunnel onder spoor. Niet wegen in tunnel maar spoor in tunnel. Ook is het voor de bewoner een optie om in de hoogte te bouwen. Goedkopere appartementen en bouwen op gebieden die ‘intern’ ontstaan en niet naar buitengebieden uitwijken om te bouwen.

Reactie college Een volledige ondertunneling van het spoor is al eens globaal onderzocht, maar is om financiële en technische redenen niet haalbaar. Ook zou de route Roosendaal/ Breda dan enkele jaren zonder spoorverbinding zitten. We bouwen nu en de komende jaren in diverse wijken heel wat appartementen. Er zijn wat betreft locaties niet veel nieuwe mogelijkheden om nog meer appartementen in de bestaande wijken te bouwen. Van belang daarbij is nu dat het huidige door de gemeenteraad vastgestelde beleid is dat niet hoger wordt gebouwd dan 4 lagen.

28 Bewoner Opmerking Bewoners geven (namens 14 huishoudens) aan dat zij hun buurt als woonbuurt willen handhaven en op geen enkele wijze (kleinschalige) industrie in hun woonbuurt wensen. Bewoners memoreren aan een brief uit 2011 van gemeente Etten-Leur kenmerk 20110809/JV/2524 waarop door hen ook al is aangegeven het zeer onwenselijk te vinden op enigerlei industrie activiteiten binnen onze woonbuurt te krijgen.

Reactie college Op basis van de inhoudelijke reacties hebben wij het gebied rond Hoge Donk opnieuw beoordeeld. Wij volgen het standpunt van de bewoners en hebben het gebied in de ontwerp omgevingsvisie niet opgenomen als transformatiegebied van wonen naar bedrijventerrein.

29 Bewoner Opmerking Bewoner geeft dat het 1e plan voor een randweg de beste optie is, omdat er al een beginnende rotonde/weg ligt vanaf de Ambachtenlaan richting het spoor. Het alternatief van de rondweg heeft voor bewoner het grote nadeel dat er enkele prachtige huizen gesloopt moeten worden of heel erg dicht op deze drukke rondweg komen te staan. Volgens bewoner is er nog een alternatief mogelijk door de Oostelijke rondweg vanaf de Liesbosweg iets verder naar achter te schuiven en dan door de onbewoonbaar verklaarde, leegstaande boerderij aan de lage Bremberg 26 te laten lopen, Daar oversteken door enkele moestuinen en dan aan te sluiten op de weg naar het trivium.

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat omwonenden tegen dit tracé zijn en er verkeerskundig ook nadelen aan kleven. De oostelijke variant van de randweg oost nemen wij niet op in de ontwerp omgevingsvisie. De optie die u noemt voor het tracé om de nieuwe woonwijk te ontsluiten is zeker de moeite waard om te onderzoeken in een volgende fase.

30 Bewoner Opmerking Bewoner vreest dat met de verbinding vanaf afrit 18 van de A58 een grote extra verkeersdruk ontstaat op de Bredaseweg, Lage Vaartkant e.d. En het een grote bottleneck oplevert om al het verkeer vanaf de noordkant van Etten-Leur richting de snelweg en vice-versa te krijgen. Als alternatief op het gebruiken van deze ontsluiting wil bewoner het voorstel doen voor het aanleggen van een extra (halve) afrit op de A58 ter hoogte van het Esso tankstation. Volgens bewoner is daar een afrit noordwaarts mogelijk en kan er een oprit in de richting van Roosendaal komen. Dit hele stuk snelweg krijgt dan een soort 3e rijbaan vanwege de in- en uitvoegstroken vanaf oprit Breda-West (nr 16). Daarmee verbetert volgens bewoner direct de doorstroming vanaf knooppunt Princeville. Bewoner geeft aan dat door samen met RWS de snelweg te verbreden naar 3 rijstroken tot aan afrit 18 de verbinding Breda naar Etten-Leur flink verbeterd. Bewoner stelt voor om vanaf deze nieuwe afrit een rondweg noordwaarts te trekken tussen de Lage Bremberg en de Moerdijkse Postbaan in. Deze loopt vrijwel precies naar het noorden, kan daar ook het spoor onderdoor met een tunnel en dan aansluiten. Verkeer dat vanuit Etten-Leur naar Breda wil, zou volgens bewoner wel naar oprit 18 moeten gaan bij Trivium. En vanaf daar richting Breda.

Datzelfde geldt voor verkeer vanuit Roosendaal dat naar Etten-Leur wil. Die nemen afrit 18 en gaan dan via Bredaseweg richting het noorden. Bewoner voorziet daarbij het doortrekken van de Bredaseweg tot ongeveer de plek waar nu de McDonalds is gevestigd. Daar kan dan de aansluiting op de extra afrit worden gemaakt door bijvoorbeeld een grote rotonde. De rondweg zelf kan met geluidsscherm of eventueel deels verdiept worden

Reactie college Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat het de Bredaseweg wél ontlast en er ook verkeerskundige nadelen aan kleven. Bovendien zijn omwonenden tegen dit tracé. Deze verbinding nemen we daarom niet op in de ontwerp omgevingsvisie. Op dit moment constateren wij geen knelpunten bij afrit 18 die om een oplossing vragen.

aangelegd om daarmee de ruimtelijke effecten en overlast van geluid en uitzicht te beperken. Bewoner realiseert zich dat deze opties op praktische en ook financiële bezwaren zullen stuitten. Echter, hij voorziet grote problemen wanneer de huidige oprit 18 door 3000 extra huishoudens en overig verkeer gebruikt zullen gaan worden. Daarom stelt bewoner voor nu al te kiezen voor een echte rondweg met een losse afrit. Dat zal in de toekomst het centrum en de wegen nabij afrit 18 ontlasten. De verkeersafwikkeling kan dan zich vooral afspelen bij de nieuwe afrit en de verbinding via de Bredaseweg. 31 Waterschap Brabantse Delta Opmerking

Reactie college

Het waterschap benadrukt dat woningbouw op locatie Lage Vaartkant een hele uitdaging is. Zij geven aan dat het een bijzonder laaggelegen gebied is en voor een groot deel ook aangemerkt is als reserveringsgebied waterberging. Dit betekent voor het waterschap dat het gebied inundatiegevoelig is.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Bouwlocaties. Daar leest u dat ook wij de uitdagingen zien om deze gebieden om te vormen naar woonwijk. Wij zien de realisatie van een woonwijk op deze plek echter ook als een unieke kans en aanjager om bestaande knelpunten in samenhang op te lossen. Wij zien kansen om het watersysteem in (met name Lage Vaartkant) te verbeteren. Wij denken graag met het waterschap (en ook met andere partijen) in een vroeg stadium na over de wijze waarop we verschillende doelstellingen (zoals ecologie, recreatie, water, woningbouw, verkeer) kunnen verenigen in de gebiedsontwikkeling.

Het waterschap geeft aan dat in een dergelijk gebied woningbouw niet wenselijk is en ook aan de randen van het beekdal woningbouw een uitdaging is. Woningbouw betekent voor hen een extra wateropgave en door eventuele ophogingen kunnen inundatievlekken zich verplaatsen en op andere locaties tot overlast leiden. Het waterschap adviseert daarom om in dit gebied niet te bouwen.

Van het gebied Hoge Haansberg geeft het waterschap aan dat de gemeente onterecht stelt dat deze woningbouwlocatie geen waterhuishoudkunde bezwaren kent. Het schap geeft aan dat door dit gebied de Lokkervaart loopt die onder andere functioneert als waterafvoer voor het industriegebied Vosdonk. Volgens het waterschap liggen ook langs deze waterloop inundatiegevoelige gebieden en is er sprake van knelpunten in de afwatering in de vorm van duikers en beperkte ruimte. Het waterschap ziet in de woningbouwontwikkeling op de Hoge Haansberg ook kansen voor verbetering van de huidige waterhuishouding. Daarom verzoeken zij om hen vroegtijdig bij de uitwerking te betrekken.

32 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoner geeft aan in juli 2019 en januari 2021 te hebben gereageerd op de nieuwe locaties voor woningbouw. Bewoner is nog steeds pertinent tegen bouwplannen in het buitengebied en een nieuwe ontsluitingswegen die ten koste gaan van de natuur.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze thematische beantwoording. Daar leest u waarop wij het woningprogramma baseren en dat we in onze (omgevings)visie bewust kiezen voor een hoog abstractieniveau en daarom nog veel uitwerking nodig is om vragen goed te kunnen beantwoorden. Ook leest u dat er binnen onze wegcapaciteit geen mogelijkheden zijn om de doorstroming te verbeteren, maar we daar nog wel grote knelpunten zien. Wij kunnen die alleen oplossen met de aanleg van nieuwe infrastructuur. Met het stelsel van randwegen doen we dat op een toekomstbestendige manier.

Bewoner stelt dat geen extra woningbouw moet plaatsvinden om het landelijk of regionaal woningtekort op te vangen omdat dit ten koste van het leefmilieu van de huidige inwoners van Etten-Leur. Bewoner vraagt om de exacte cijfers van het aantal woningzoekenden uit de gemeente Etten-Leur en wil weten wat de exacte cijfers per diverse woonvormen zijn die voor deze woningzoekenden nodig zijn?

Voor wat betreft uw vraag om exacte cijfers het volgende. We weten we van woningcorporatie Alwel dat er momenteel meer dan 6.000

Daarnaast vraagt bewoner zich af waarom in de informatiefolder foto's zijn geplaats van prachtige buitengebieden die men wil volbouwen. Bewoner geeft aan dat het opvalt dat de gemeente op kritische vragen antwoord dat de plannen nog niet definitief zijn en dat inwoners nauwelijks kunnen reageren op vage tekeningen die geen duidelijkheid geven over wat er in de naaste leefomgeving staat te gebeuren. Bewoner geeft aan zich iets anders voor te stellen bij groene zones dan een plek voor zorgboerderijen en maneges. Bewoner vraagt zich af wat dit voor plekken zijn. Bewoner leest in de denkrichting dat “extra woningbouw de gelegenheid biedt om het draagvlak van voorzieningen te behouden en nieuwe infrastructurele maatregelen te realiseren” en is van mening dat dan het huishoudboekje van de gemeente niet klopt. Volgens bewoner is zonder nieuwe woonwijken ook geen nieuwe infrastructurele maatregelen nodig zijn en vraagt naar de opvatting van de gemeente.

woningzoekenden zijn voor sociale en middeldure huurwoningen. Als het gaat om bepaalde doelgroepen verwijzen we naar het woningmarktonderzoek van 2019 (zie onze website onder Woonbeleid en woonvisie). Uit recente gesprekken met en stukken van diverse (belangen)groepen, zoals ouderenorganisaties en initiatiefnemers voor bijvoorbeeld tiny houses, collectieve bouwprojecten en ontwikkelende partijen en hun verkopende makelaars weten we dat er een grote behoefte is aan diverse woningtypen in uiteenlopende prijsklassen. In de loop van 2022 doet de gemeente weer een behoeftenonderzoek. Met betrekking tot uw vraag over het stedelijk uitloopgebied (de groene zones) melden wij u dat we daar functies voor ogen hebben die passen in de overgangszone van bebouwd gebied en landelijk gebied. Recreatieve functies (manage, zorgboerderij) en een stadspark passen in die omschrijving. Maar ook is het denkbaar dat een beperkt aantal woningen toegevoegd worden. Wij denken dan in de eerste plaats aan bijzondere woonvormen. Voor wat betreft uw opmerking over de foto; die is bedoeld om de betreffende locatie herkenbaar te maken.

33 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoners geven aan dat vooral binnenstedelijk gezocht moet worden naar woningbouwlocaties. Zij merken op dat de afgelopen decennia er ook binnenstedelijk (bouw)locaties onverwacht zijn vrijgekomen en dat in de toekomst niet anders zal zijn. Zij noemen Couperuslaan, B. Molenstraat, Markt en zeker het terrein van Gerrit Roovers (Zundertseweg) die mooie kansen bieden. Net het terrein dat straks vrijkomt bij Life & Garden.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze thematische beantwoording. Daar leest u op welke wijze de woningaantallen zijn bepaald en waarom er nieuwe wegen aangelegd worden. Ook leest u daar dat we ook binnenstedelijk weldegelijk ruimte vinden voor het woningbouwprogramma. En we dat de afgelopen twintig jaar ook benut hebben. Echter, indien we daar mee doorgaan en te veel woningen binnen onze bestaande kernen toevoegen, dan gaat dat ten koste van het dorpse karakter. Dan moeten we namelijk openbare groene gebieden bebouwen en ook woningen gaan stapelen (hoogbouw). Dat willen we voorkomen.

Bewoners zien ook het Fri-Jado/Tomado-terrein als geschikt terrein voor woningbouw/starterswoningen al dan niet in combinatie met een supermarkt. Bewoners geven aan dat een gemeente die het dorpse karakter wil behouden er géén goed aan doet om de gigantische uitbreidingsplannen als zodanig voort te zetten. Ook omdat de verkeersbewegingen volgens bewoner gigantisch toenemen.

Voor wat betreft het niet kunnen reageren op het lopende verkeersonderzoek het volgende. In deze fase wilden wij geluiden ophalen uit de samenleving om te bezien of we met de bouwlocaties en wegvarianten op de goede weg zitten. Het ontbreken van het Bewoners vinden het bouwen van ± 3.800 woningen voor een gemeente als verkeersonderzoek hoeft een principieel standpunt (voor of tegen) niet in Etten-Leur een ‘overdreven’ groot aantal en vindt dat het mooie platteland de weg te staan. Uit uw reactie leiden wij af dat dit (gelukkig) bij u ook niet niet opgeofferd zou meten worden aan mensen van buiten de gemeente het geval is geweest. Ten overvloede merken wij nog op dat bij de alle die geen enkele binding hebben met Etten-Leur. Etten-Leur een dorp met benodigde onderzoeken inmiddels beschikbaar zijn. U vindt ze stadse allures mag voor hen blijven voor wat het is. Zij geven aan dat Etten- opwww.etten-leurdoethetgewoon.nl/omgevingsvisie. Inwoners die een Leur niet hoeft te groeien om te overleven omdat in het verleden al reactie hebben ingediend ontvangen daarover een bericht. belangrijke activiteiten zijn verdwenen, zoals een (buiten)zwembad, ijsbaan en straks de huisartsenpost. Bewoners zien wel dat de verkeersafwikkeling een probleem is in de gemeente Etten-Leur en dat tijdens het plan Attelaken (in het verleden) de optie onder het spoor benut had moeten worden.

Bewoners geven aan dat, vanwege het lopende verkeersonderzoek, nog niet serieus gereageerd kan worden op het voorgestelde plan. Zij geven aan dat de gemeente door een onzorgvuldige manier van handelen veel onrust veroorzaakt door onduidelijke brieven/foto’s, slechte timing. En dat de financiële tegemoetkoming die de gemeente Etten-Leur krijgt van de Provincie om te bouwen, mede voor de regio, in geen enkele verhouding staat met wat bewoners van het buitengebied ervoor moeten opgeven.

34 Bewoner Opmerking

Reactie College Wij danken de bewoners hartelijk voor de zeer uitgebreide wijze waarop zij hun kennis en ervaringen over het gebied met ons delen.

Bewoners geven dat ze de oud(ste) bewoners en (oud)agrariërs van de Lange Bremberg zijn. Zij melden dat ze sinds de jaren '20 van de vorige eeuw als agrarisch ondernemers aan de Lage Bremberg actief zijn of waren. Zij willen met hun reactie hun opgebouwde gebiedskennis, ervaringen en informatie delen met de gemeente. Zij geven aan dat het ‘puur informatief’ is bedoeld. Hieronder volgt de volledige weergave van de ingediende informatiebrief. Naar aanleiding van uw visie op een eventueel plan tot aanleg van een nieuwe randweg en bouw van woonwijken op de locatie tussen de lage Vaartkant en de Lage Bremberg/ Turfstraat willen we U namens (oud- en huidige) oudste bewoners en (oud-) agrariërs woonachtig op de Lage Bremberg waarschuwen voor de mogelijk desastreuse gevolgen voor het doelgebied, voor ‘de Leur’ evenals voor het gebied Hoge Vaartkant als dit plan tot uitvoer zal komen. Dit als aanvulling op het reeds ingediend schrijven door “de werkgroep van de Lage Bremberg – Turfstraat – Teerlingstraat – Liesbosweg” waar ondergetekenden ook aan hebben bijgedragen. Ook in navolging van de bezwaren die U reeds bekend zijn van agrarische ondernemers aan de Hoge Vaartkant en de bezwaren van de Brabantse Delta, welke volstrekt logisch zijn.

We vertegenwoordigen in deze een groep oud en oudste bewoners van de Lage Bremberg die reeds al sinds de jaren ’20 van de vorig eeuw als agrarisch ondernemers hier actief zijn of waren. Met het doel van deze brief om onze zorgen met U te delen en U te informeren.

1. Een oeroude waterloopgang is een natuurkracht die niet te sturen valt. Er moet kennisgenomen worden van de zeer bijzondere en unieke oorsprong van het gebied tussen de Lage Bremberg en Lage Vaartkant. Bronnen vinden wij in zowel de geologische geschiedenisbank en van de praktijkkennis uit onze eigen geschiedenis. Ons gebied is een oeroud beekdal waar de brede waterloop ooit heeft gelopen vanuit Vlaanderen - Rijsbergen/ Vloeiweide en Schuitvaartjaagpad naar de Brandsche Vaart en dan naar de Leursche Haven, welke dan uiteindelijk in rivier de Mark uit komt. Ook wel de oorspronkelijke Turfvaart route genoemd. Een enorm bijzonder cultureel erfgoed in de gemeente Etten-Leur. Waar ook de oorsprong van “De Leur” ligt. Zo zijn de Lage Bremberg, de Turfstraat en de Pleinstraat de kraamkamer van (Etten-)Leur. De Heemkundekring geschriften laat ons ook weten dat ‘De Bremberg’ en de ‘Turfstraat’ al voorkomt in de geschriften van 600 n.C., allang voordat er sprake was van ‘Breda’. Kortom wederom een stuk cultureel erfgoed. Een prachtig bijzonder historisch gebied, als beekdal tussen Breda en Etten-Leur.

De oorsprong van het Beekdal is het eerst te lezen in de geschiedschrijving anno 1200, waarbij de “Sint-Elisabethsvloed” bij enorm hoog water veroorzaakt wordt, heeft dat rivier ‘de Mark’ uit zijn oorspronkelijke bedding tegenovergesteld ging lopen richting de lagergelegen gebieden … en daar aansluiting kreeg op de Aa of Weerijs en … dus ook via het huidige Leur! En zo ontstond een Beekdal door het in- en uitspoelen van water uit de Mark… en uit de zee vanuit de Haringvliet. Wist U dat tot +/- het jaar 1710 het GETIJDEVERSCHIL nog zichtbaar en merkbaar was in de Leursche Haven en dus ook de Brandsche Vaart!? (Ter info: In 1507 werd met man en macht de polder van Zwartenberg ingedijkt. Om het water van de Leursche Vaart en de Halse Vliet buiten te houden, en uiteraard de Mark.) Door deze gebeurtenissen is de Leursche Haven ontstaan (wat later meer is uitgediept en als kanaal werd omgedoopt naar de Mark, voor de Turfvaart) en is dus ook het Beekdal ontstaan tussen de Vloeiweide en de Leur door de getijden: het gebied tussen Lage Bremberg en Lage Vaartkant. De brede baan van een zeer dikke en diepe leemlaag, die wij als agrariërs maar al te goed weten te zitten, geeft ons te kennen dat deze waterloop veel en veel ouder moet zijn dan de afgelopen 1000 jaar. Maar een oeroude watergang (rivierbedding) betreft dat duizenden jaren lang de leemlaag heeft afgezet.

Een leemlaag die later ontdekt werd en voor de steenfabriek een bron van grondstof werd. Wat in de vorige eeuw tot grote en erg diepe afgravingen heeft geleid. Het gebied tussen de Lage Bremberg en de Lage Vaartkant stond in de vorige eeuw erg vaak ONDER water. En werd pas na delving van de LEEMPUTTEN weer langzaam een beetje geschikt voor landbouw. Met name voor grasland/ beweiding voor de melkveebedrijven die de regio tot eind vorige eeuw nog kende. Maar als boeren weten we dat het gebied erg laag is, tot heel diep TOTAAL GEEN draagkracht heeft en erg vaak onder water komt bij hoog water of extreem nat seizoen. Wij lazen in BN-De Stem dat een gemeentewoordvoerder vertelde dat het beekdal misschien een metertje lager lag en dat kundige ingenieurs dit wel konden oplossen… We willen U wijzen op deze naïviteit en U waarschuwen. Alleen al het directe hoogteverschil tussen de Oostkant en de Westkant van de Lage Bremberg is al 2,10 meter! En dan loopt dit direct scherp af richting de Brandsche Vaart. De poldersloten lopen vanaf de Lage Bremberg wel 5,6 meter af naar de Brandsche Vaart. Dit zijn gewoon feiten die wij als boeren uit dit gebied gewoon weten. (Praktisch feitje: als je nu in een woonkamer gaat zitten op de Lage Bremberg waar je uitkijkt op het beekdal, kijk je dik over de maïs van 3 meter lengte heen naar de geparkeerde auto’s bij de Praxis!).

Hoe diep denkt U dan dat dit Beekdal is? Een metertje?)

We nemen aan dat U als gemeente toch zelf weet dat de Leursche Haven van oorsprong geheel door liep tot waar nu de spoorovergang is bij de Leur. En dat deze rivier/ haven later gedempt is tot waar nu ‘het Turfschip” staat. Maar de oude waterloop verander je nooit! Dat gaat ondergronds gewoon door. De oude waterstromen gaan onder de leemlagen gewoon door. En wat betreft de Leur is dit letterlijk. Al het water van de Brandsche Vaart gaat letterlijk onder de Leur door. Wat op zich al een gewaagde en uitdagende constructie is bij hoog water. Al met al… … willen we U met klem waarschuwen voor het maken van een desastreuse fout als U besluit om dit beekdal op te gaan hogen en vol te gaan bouwen met een nieuwe wijk/ wijken. Dit is niet “zomaar” een stukje Etten-Leur. Door deze werkzaamheden zal het beekdal met minstens 5 meter moeten worden opgehoogd (wat de ondergrond nooit gaat houden, maar daar later meer over) en ondanks dat U dan een brede watervliet met groene randen wilt maken… daardoor zal een gebied van minimaal 1 vierkante kilometer aan beekdal verdwijnen … waar gaat dat water blijven? Het water zal altijd ergens blijven… en dat is normaliter het volgende laagste punt. En waar denkt U dat dit zal zijn? Wij kunnen het U voorspellen: dat is DE LEUR! Dat was vroeger al, met name De Keen en Brandseweg. (Waar denkt U dat de naam Brandseweg vandaan komt? De Brandsche Vaart.

Het is boerenlogica, dat als je het beekdal ophoogt, het water zich naar de Leur zal verplaatsen. En wordt de oude havenloop (lichttorenhoofd, van Bergenplein, De Keen en Brandseweg) de waterbuffer. Dit kan simpelweg niet anders, of Zwartenberg moet ontpolderd worden. Bij enorme regenval (wat steeds vaker voor gaat komen) en/of bij enorm hoog water in de rivieren en op zee (de zeespiegel stijgt!) zal door de ophoging en de bouw in ons Beekdal het water omhoogkomen op de Leur zelf. - in de oorspronkelijke waterloop van de Leursche Haven, daar zullen de kelders vollopen, en erger. - Woonwijk De KEEN, wat vroeger ook een enorm laaggelegen/ niet dragende polder was! - De Brandseweg , idem dito. Daar zal het water naar boven komen als volgend laagste punt. Dat waren vroeger onze lage polders waar we met moeite onze maïs oogstten in het natte najaar. Naast dat ook de Hoge Vaartkant te maken zal krijgen met ophopende water… zoals de boeren daar terecht zeggen. Als (oud-) boeren weten wij als geen ander dat deze activiteit van het in- en uitkomende water nog steeds actueel is. Gedurende de laatste decennia zijn we allen erg verwend geraakt door de droogte.

Maar wij weten dat als het enorm veel gaat regenen, er hoog water komt uit de grote rivieren en het ook nog eens hoogtij wordt met Zuidwestenwind op zee… dat dan normaliter de Brandsche Vaart fors uit zijn oevers gaat treden! En dat dit water dan gebufferd/ opgevangen wordt in het Beekdal tussen de Lage Vaartkant en de Lage Bremberg. Tot aan de Lage Bremberg toe. Wat ook de reden is dat de gebouwen/bouwblokken aan de Lage Bremberg 5 en 7 vroeger op “terpen hoogte” zijn gebouwd! Zo ook de oude veestallen. Omdat vroeger anders de putten vol water kwamen. Sterker nog: we moesten uitkijken dat de putten niet gingen drijven op het opkomende water. En als bij ons aan de Lage Bremberg het water hoog stond, dan kon je erop rekenen dat wij NIET op onze akkers konden aan de Lamsweg te Zwartenberg. Want dan stond daar het (grond)water ook veel te hoog. En in de jaren ’70 en ’80 konden wij als kinderen schaatsen vanaf de Lage Bremberg over de weilanden naar de Lage Vaartkant. Omdat het in de winter vaak onder water stond. En deze tijden gaan onherroepelijk terugkeren met de klimaatverandering! Het water komt! Het is dan ook een af te raden plan om met deze wetenschap van de geschiedenis en in deze tijd van klimaatverandering (met hoog water in vooruitzicht) om in het Beekdal te gaan bouwen. Het is juist een broodnodige

‘waterbuffer”/ wateropvang gebied dat (Etten)-Leur nodig heeft! Als U dit gebied gaat volbouwen bent U gewaarschuwd: dan wordt de Leur, VALKENBURG 2.0. 2. Het beekdal was een gebied van diepe leemputten voor de steenfabriek. De huidige bijzondere eigenschappen van het gebied tussen de Lage Bremberg en de Lage Vaartkant komen ook voort uit de industriële activiteiten die hier hebben plaats gevonden. Eind van de 19e eeuw en in de vorige eeuw tot de jaren ’80 was het STEENFABRIEK (“DE BREMBERG BV”) actief vanuit de Bredaseweg 210, waar nu ‘Machinehandel Jansen’ actief is. De oudere bewoners van de Lage Bremberg die al 40 jaar of langer hier wonen hebben nog meegemaakt hoe dagelijks de vrachtwagens met LEEM vanuit het diepe gat uit de leemputten aan de Lage Bremberg naar de steenfabriek reden. Wij werden als kind altijd gewaarschuwd daar niet te gaan spelen (wat de ondeugd uiteraard toch deed...), want het was er enorm gevaarlijk omdat de gaten enorm diep waren. Waar ze de LEEM delfden, om er de stenen van te bakken. Voordat de vrachtwagens kwamen, ging dit met een treinspoortje met paarden-stelletjes en ook nog op pure menskracht met kruiwagens en duwkarretjes op het spoor. In het archief van de heemkundekring zijn nog velen foto’s te zien. Ook op internet vind je nog veel foto’s.

Vanaf de Bredaseweg 210 (Machinehandel Jansen) gingen de karretjes direct naar de leemgroeven (Toen was er nog geen snelweg A58 natuurlijk.). In de loop der jaren waren er 3 zeer grote en zeer diepe leemkuilen afgegraven. De eerste recht achter de bebouwing van Lage Bremberg 5 en direct tegenover de ingang van het Steenfabriek (wat logisch was natuurlijk). Dit gat liep door tot Lage Bremberg 7. Met een enorme diepte. Oud bewoners die daar hun jeugd hadden in de jaren net na de oorlog waren hier getuigen van. En de verhalen die we van grootvaders hoorden over de leemopgravingen, de oorlogsrestanten die er begraven liggen en over de latere “manier” van het terug dicht delven van de putten … die verhalen kennen wij als geen ander. De afgravingen gingen verder over het hele gebied tussen de Lage Bremberg en Lage Vaartkant, met name ten Oosten van de Brandsche Vaart (dus de oude watergeul). Met nog twee extra diepe putten achter Lage Bremberg 7 en de laatste ten Zuiden van de huidige zorgkwekerij De Bremberg. Deze laatste leemput zijn pas in begin jaren ’80 van de vorige eeuw gedolven. Dus een kleine 40 jaar geleden. De Leem werd diep uitgegraven. We weten uit eigen praktijkervaring dat de leemputten tot wel 40 meter diep konden gaan. Later zijn deze putten allemaal stukje bij beetje weer dicht gereden met grond dat overal vandaan kwam (ook uit bouwputten in de regio).

Maar zoals U kunt verwachten… ging ook alles wat men vroeger kwijt wilden… de put in… zand erover en het was “opgeruimd”. Ook in en bij het einde van de TWEEDE WERELDOORLOG werden deze putten gebruikt om alles letterlijk te DUMPEN om ervan af te zijn. Wij hebben als boeren en als kinderen in de jaren ’50 tot ’80 enorm veel oorlogstuig en wapens boven geploegd en gevonden bij afgravingen voor de boerderijen. Onze voorouders spraken zelfs van gevechtsvliegtuigen die er de laatste rustplek vonden, onder in het ‘leemput’-gat. Kortom: er kunnen nogal wat verrassingen dieper in de grond zitten. We waren als kinderen zelf ooggetuigen hoe er hele wasmachines, koelkasten, banden en alles wat je maar kunt bedenken onder in het gat verdwenen, afkomstig uit geheel Etten-Leur en omstreken. Waar wel lagen van tien meter grond overheen is gereden, om er weiland te maken. En let wel: wat ook bekend was en gebruik van gemaakt werd door de gemeente Etten-Leur zelf! Wij herinneren ons heel goed de vrachtauto’s van de gemeente die er kwamen storten!

We waarschuwen U dan ook, mocht uw af te raden plan voortgezet worden, om eerst gedegen onderzoek te doen naar dieper gelegen raadsels. En te bedenken wat de draagkracht is van de grond. En dus niet alleen bodemonderzoek te doen in de buurt van de Brandsche Vaart zelf… Maar juist op de genoemde plekken waar de oude leemputten waren! En de putten zijn dus allemaal opgevuld met ‘opgereden grond’. En dus, het gebied tussen de Lage Bremberg en de Lage Vaartkant is eigenlijk een diep en groot MOERAS. Niet bepaald een ideaal gebied om forse bouwplannen het hebben. Wij waarschuwen U dat dit gebied tot heel diep geen enkele dragende bodem heeft. Dat weten wij als boeren op deze grond als geen ander. Ook heipalen zal dit niet oplossen. Hoe goed je ook aan grondsanering kunt doen, hoe ingenieus je de “water uitdaging” ook wilt oplossen, de (gewicht-) last van honderden tot duizend woningen + de benodigde ophoging zal op lange termijn nooit gehouden worden door de zeer zwakke en diepe losse bodem en de oeroude diepe waterloop zal zich niet laten sturen als er in de toekomst extreem hoog water komt. Dit gebied is simpelweg NIET geschikt. 3. Bouwen betekent ook wegjagen van alle vissen, vogels en dieren nabij en in ‘t Liesbos.

Naast de feiten van bovenstaande waarschuwingen, is het gebied tussen de Lage Bremberg en Lage Vaartkant eigenlijk nog het enige groene stuk open gebied tussen Breda - Liesbos en Etten-Leur. Wat enorm belangrijk is voor de natuur en alles wat daarin leeft en voorbij komt. Zoals al aangegeven is het een soort van ‘moeras’. Waar door de huidige boeren op bijzonder knappe wijze mee omgegaan wordt. Het is bijna een ‘kunst’ om op deze grond te kunnen telen en oogsten. En dat met behoud van het enorme belang van dit gebied voor de “Flora en Fauna’. Dit goede beheer van dit gebied door deze boeren zou zelfs even goed gewaardeerd moeten worden als de bergboeren-regeling. In de vele (polder)sloten naar de Brandsche Vaart toe (vanuit het Liesbos, Hoge Bremberg en Neerstraat) zit waterleven dat zijn directe verbinding geeft met de rivieren vanuit de ze regio. In het waterleven tussen de Lage Vaartkant en Lage Bremberg (waar het water hard stroomt!) zit enorm veel en bijzonder leven. Uiteraard vissen, maar ook kreeft en krabben. Deze vinden we vaak bij het uitbaggeren en maaien van de sloten i.o.v. het Waterschap. Tevens is deze ‘Groene Delta tussen Etten-Leur en Breda’ een broedvijver van (weide)vogels. Vaak zien we er ook zeemeeuwen, reigers, ooievaars en vele andere (weide)vogels. En het is er (nog) druk met de beschermde FAZANT.

Deze komen alleen als er veel voedsel te halen is… dus dat is er! En dat voedsel is juist HIER, omdat het een Delta is dat nooit geheel opdroogt… In het vroege voorjaar is het een enorm intensief broedgebied voor de weidevogels. In de winter komen wilde dieren uit het Liesbos (reeën, hazen, konijnen, fazanten, vossen, eekhoorns, etc.) vaak voedsel halen in het gebied tussen Lage Vaartkant en het Liesbos. Als het in de winter (eens) gesneeuwd heeft, staan in de vroege ochtend de pootafdrukken van de genoemde dieren tussen de huizen en op de weilanden van de Lage Bremberg. Als hier gebouwd gaat worden, komen er dus duizenden mensen wonen met daarbij al het verkeer! Dan wordt al dit wild letterlijk weggejaagd! En komen ze klem tussen de woning en mensendrukte vanuit de Lage Bremberg en van de andere kant uit Breda. 4. En is er nu ineens geen probleem met stikstofuitstoot en broeikasgassen voor ’t Liesbos? Duizenden mensen, miljoenen verkeersbewegingen erbij… is dat ineens niet schadelijk voor het Liesbos? De boeren moeten het liefst voor 50% weg voor de stikstof … maar dit kan wel? Het is grotendeels

ZUIDWESTEN- EN WESTENWIND in dit gebied gedurende het jaar. Alle uitstoot gaat direct naar het Liesbos! Alle uitlaatgassen van al dit extra verkeer dichter bij het Liesbos, alle uitstoot van het verwarmen van deze extra huizen en dan dichter bij het Liesbos…. Dit gaat direct ten koste van de gezondheid en groei van de bomen in het Liesbos. En ook dus daarmee dus ten koste van alles was huist en leeft in het Liesbos. De ruimtebuffer ten Westen van het Liesbos, dat het Beekdal tussen de Lage Vaartkant en Lage Bremberg geeft, is simpelweg erg belangrijk voor alle flora en fauna van het Liesbos. 5. Het cultureel erfgoed van de Lage Bremberg – Teerlingstraat – Turfstraat - Pleinstraat. Zoals eerder aangegeven is “De Bremberg” en dan met name hier de Lage Bremberg en de Turfstraat een historische straat. Dat al ver in het verleden genoemd wordt, al ver voor er überhaupt over Breda wordt gesproken. Een Turfvaart en een stukje van een verbindingslinie vanuit Antwerpen naar Rijsbergen naar de Leursche Haven. De straatstenen van de Lage Bremberg komen uit ‘de eigen’ steenfabriek De Bremberg BV en hebben het oude karrenpad van weleer verhard. Vroeger een unieke nostalgische straat vol boerderijen. En met monumentale boerderijen. Ondanks de moderne ontwikkelingen heeft onze straat toch nog het authentieke karakter van de oude boerenstraat behouden.

En daar zijn we allen trots op en erg blij mee. Wij als bewoners doen al decennialang ons eigen onderhoud aan de straat, bermen en sloten. En ook de eigen winterdienst. Nu ook een geliefde straat voor mensen uit Etten-Leur om er te wandelen, te joggen en te fietsen. Waarbij ieder zichtbaar geniet van het nog rustige landschap, het prachtige uitzicht op het Beekdal en op de skyline van Etten-Leur. Uniek! Als je eens goed naar het karakter van de Lage Bremberg kijkt, haar bewoners, de huizen en boerderijen en daarbij het uitzicht (tussen het Beekdal en het Liesbos in), waar vind je dat nog terug in Etten-Leur? En dat te tezamen met de rijke geschiedenis, is het een stuk cultureel erfgoed wat de gemeente zou moeten koesteren. In plaats van het te betrekken bij de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk. Het is toch veel wijzer en wenselijker dat we voor de toekomst een waterbuffer gebied hebben en dan daarin een wandelpaden/ fietsroute maken in dit prachtige natuurgebied langs en door de Lage Bremberg voor de inwoners van onze gemeente? Een prachtig natuurpark, beheert door de boeren die er hun gras en gewassen telen zoals nu.

Is dat niet echt veel en véél meer wenselijker? Dan weer een stuk groen en natuur onherstelbaar verwoesten voor huizenbouw en een razende randweg voor al die extra bewoners? Nog niet te spreken over de enorme waardevermindering van al het onroerend goed aan de Lage Bremberg en Turfstraat als de plannen van de randweg via deze straten en de huizenbouw door zou gaan. Dat zal enorme claims tot gevolg gaan hebben. Naast het economische feit: dat het gaan bouwen in dit beekdal ongetwijfeld voor een vele malen hogere kostenpost zal gaan zorgen voor de gemeente Etten-Leur dan nu door ieder berekend zal worden… door de genoemde redenen van water en draagkracht. En de later nog komende kosten voor herstelwerkzaamheden, opruiming werkzaamheden en herbouw na waterrampen… die er zullen komen! 6. Boerenverstand zegt: dit plan helpt niet voor huidige woningnood! Voor wie gaan we nu eigenlijk bouwen? In BN- De Stem lezen we dat een gemeentewoordvoerder een jonge inwoner citeert: “waar kan ik gaan wonen?”. Waar men mee wil aangeven dat er toch echt gebouwd moet gaan worden. We hebben geen keuze volgens deze gemeentewoordvoerder. Maar: wat heeft deze jongere NU aan een plan voor 2040??? Dat lost de huidige vraag echt niet op. Dus in onze ogen is dit een non-issue om als reden op te geven. Ons boerenverstand zegt dat we nu op de TOP komen van de

vergrijzing. Waar nog veel 70- en 80-jarigen veel woningen als hun thuis hebben. Over 20 jaar is dit allang een gepasseerd probleem. Dan komen er zeer veel huizen vrij. Zeker genoeg voor de veel minder jongeren t.o.v. de ouderen. Dus daarvoor hoeven we nu echt niet te gaan bouwen in ons Beekdal. Zeker geen duizend woningen. Dus dan lijkt ons de vraag wel degelijk aan de orde: voor wie willen jullie het Beekdal dan volbouwen? En waarom? Als dit is omdat Etten-Leur zo graag groter wil worden voor de prestige en inkomsten en zo graag wil bijdragen aan de opvang van mensen van ‘elders’ (uit Breda of uit elders in het land of buitenland… dan vinden we dat een bar slechte reden om dit unieke stukje ‘Leur’ met alle gevaarlijke gevolgen van dien (zie onze waarschuwingen) vol te gaan bouwen. 7. Boerenverstand: de beste plaats voor de randweg! Hiervoor hebben we nog een tip aan U. Het bouwen van duizend woningen zal echt niet helpen als de gemeente de verkeerdrukte bij de Leur wil oplossen. Dan komen er juist zeer veel bewegingen bij. Dat gaat niks oplossen. Het verkeer naar de dorpskern op de Leur vanuit de nieuwe wijk zal dan ook enorm zijn. Kortom: ook voor de oplossing van de verkeersontsluiting van de Leur is het allesbehalve handig om een megagrote nieuwe wijk te gaan bouwen tussen de Lage Vaartkant en de Lage Bremberg.

Het zal dan een enorm bomvol kooppunt worden van verkeer vanuit de A58, van en naar de nieuwe wijk, vanaf en naar Etten-Leur Noord en vanuit Prinsenbeek/ Breda. Maar dat er een randweg moet komen, dat kan iedereen wel zien. Maar maak deze dan zo kort als het kan, en zo logisch mogelijk als kan. Maar ook…. Zo ver als mogelijk weg van het Liesbos! Om de eerdergenoemde redenen. Meest logische route van de randweg: Het meest logisch is dat deze direct doorgetrokken wordt vanuit de bestaande randwegen. Dus direct vanuit de Ambachtlaan onder het spoor door. En dan deze tunnel onder het spoor door en dan zo de randweg gelijk een draai meegeven richting het Westen achter Lage Bremberg 35 langs tussen de bestaande woningen door (waar daar plaats genoeg is) en dan met een brede BRUG haaks over de Brandsche Vaart heen en dan vervolgens recht op de Mc-Donalds af ten westen van Brandsche Vaart. Vandaar over de snelweg en dan rechtstreeks ten Westen van de Bollenstraat (achterlangs de manege daar) naar de rotonde bij de Rijsbergseweg. Dat is de meest economische manier, waarbij zo min mogelijk bestaand onroerend goed negatief beïnvloed wordt. De weg het kortst kan worden en dus laagste aanlegkosten. En je zover als kan van het Liesbos wegblijft met al het verkeer. En dan behoud je dus ook grotendeels het huidige beekdal en behoud Lage Vaartkant en Bremberg.

En blijft ook het authentieke karakter van de boerenstraten in takt. Woningbouw is onzes inziens een overweging op hoger gelegen gebieden in en rondom Etten-Leur. Dat lijkt ons pure logica. Hierbij onze attentie punten die we kenbaar wilden maken voor Uw besluitvorming proces. Puur informatief bedoeld. Zodat U een weloverwogen discussie en besluitvorming kunt hebben. Uit monde van het merendeel van onze oudere familie generaties en huidige oudere bewoners, als (oud-)bewoners en (oud-)agrarisch ondernemers aan de Lage Bremberg. Gebaseerd op informeel familiair overleg. We hopen U hiermee van dienst te zijn geweest. Doe er Uw voordeel mee. Lage Bremberg Etten-Leur.

35 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoner vindt een verbinding vanaf afslag 18 naar de Rijsbergseweg overdreven omdat de huidige ontsluiting richting Rijsbergen en Breda (Effen) prima voldoet. Hij geeft aan dat de kosten voor de aanleg van de nieuwe weg onnodig zijn, omdat er nu geen verkeersproblemen zijn. Bewoner verzoekt vooral in te zetten op verkeersveiligheid voor fietsers.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat wij op basis van reacties uit de omgeving en het verkeersonderzoek hebben besloten deze verbindingsweg niet op te nemen in de ontwerp omgevingsvisie.

36 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoner geeft aan dat woningbouw in de Lage Vaartkant niet realistisch is omdat het laag ligt (wateroverlast) en in een gebied ligt waar al veel verkeersoverlast is. Bewoner ziet wel mogelijkheden kleine/bijzondere woonlocatie.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen en bouwlocaties. Daar leest u waarom wij kiezen voor een randweg dicht langs de bebouwde kom. En dat wij de woningbouwlocaties juist zien als aanjager voor het oplossen van andere opgaven, zoals het verbeteren van de waterretentie.

Bewoner stelt dat in de Hoge Haansberg makkelijk 1.500 woningen gepland kunnen worden en vindt een extra toevoeging daar realistisch. De ligging nabij het winkelhart is bovendien gunstig. Bewoner ziet dit gebied als de structuurbepalende uitbreiding. Bewoner vindt dat Etten-Leur met in de toekomst 50-55.000 inwoners goed worden opgehangen aan het bovenlokale wegennet. De wegen van en naar de omliggende plaatsen moeten voldoende capaciteit hebben en het doorgaande verkeer moet buiten de lokale bebouwing blijven. Bewoner vindt het ontlasten van de as Schoonhout/ Plantijnlaan een goed streven.

Wij delen uw mening over de aansluiting van bij afrit 18. Die verbindingsweg nemen wij niet op in de ontwerp omgevingsvisie.

Bewoner stelt dat de route via de Oost, die loopt over bestaande woonstraten (Tuindersweg/Donkerstraat) en na een tunnel dwars (!) door de nieuwe wijk Lage Vaartstraat naar de al overbelaste Aansluiting nr. 18 van de A58, geen route is die het doorgaande verkeer zal aantrekken. Hij ziet in de verkeersprognoses (Goudappel) dat verkeer op het Schoonhout dan toeneemt. Bewoner vindt dat de aanleg van de randweg aan de westkant in 2040 geen oplossing is voor de huidige verkeersproblemen. Hij stelt dat gekozen moet worden voor een volwaardige doorgaande route die het bovenlokale verkeer afleidt van de centrale as Schoonhout/Plantijnlaan. En dat dit kan door aan de Westzijde van Etten-Leur een vrij liggende Rondweg aan te leggen de N389 in het noorden, en de Aansluiting nr. 19 van de A58. Ook stelt bewoner een weg voor tussen Rijsdijk en Vosdonk (verbinden van de N389 met de N640), waarbij in het ontwerp rekening wordt gehouden met landschap, verkaveling en de belangen van de bewoners en bedrijven in het gebied. Bewoner stelt dat de westelijke rondweg moet worden opgenomen in het Provinciaal Wegenplan en veel eerder dan 2036 kan worden aangelegd. Bewoner geeft aan dat voorgestelde verbinding van de N394 (Rijsbergseweg) met de drukke aansluiting nr.18 van de A58 geen belang dient omdat er nu al betere alternatieven zijn. Bewoner geeft aan dat in onze stad van ca.

50-55.000 inwoners de spoorlijn een structureel element is dat geaccepteerd moet worden, dat de spoorlijn geen grote barrière is voor voetgangers en fietsers maar de overweg bij het Lichttorenhoofd voor voetgangers en fietsers aandacht vereist bij de uitwerking van de visie. Volgens bewoner moet de barrièrewerking van het spoor voor het autoverkeer structureel worden opgelost, en stelt daar geen

kostbare tunnel voor nodig is. Zeker niet als het aantal treinpassages in de toekomst niet sterk toeneemt. Bewoner geeft aan dat een te grote belasting bij de overweg Markt/Hoevenseweg kan worden voorkomen als de nieuwe wijk Hoge Haansberg niet bij de Oude Grind/Haansberg via de Hoevenseweg wordt aangesloten maar direct op de Kattestraat. Van de overweg bij het Schoonhout veronderstelt bewoner dat dit probleem opgelost wordt als het doorgaande verkeer buitenom via de rondweg loopt. De overweg Lichttorenhoofd moet volgens bewoner voor het autoverkeer worden verplaatst naar de Ambachtslaan. Er lijkt zo, aldus bewoner, geen aanleiding om hier te praten over een tunnel onder het spoor. Bewoner ziet dat in de omgeving (Zevenbergen; Zundert; Baarle) rondwegen zijn aangelegd en stelt dat de noodzaak ervan voor Etten-Leur evident is. Volgens bewoner moet in de visie het ideale beeld van onze stad in de toekomst (2040) overtuiging worden geschetst en dat pas daarna de mitsen, maren, onderhandelingen en compromissen volgen.

37 Bewoner Opmerking

Reactie College

Onduidelijkheid Bewoners geven aan dat de huidige denkrichting (herziening d.d. 17 mei 2021) fors is gewijzigd ten opzichte van de eerdere denkrichtingen en de bouw van 1000 woningen in het gebied de Lage Bremberg volstrekt uit de lucht komt vallen. Daarnaast geven bewoners aan dat de gemeente tijdens de bijeenkomsten op veel vragen heeft geantwoord dat zaken nog niet bekend waren, of nog niet vaststaat. Dit maakt het voor bewoners lastig om voor te stellen wat de denkrichting inhoudt. Bewoners vrezen voor forse veranderingen in de karakteristieke uitstraling van de Lage Bremberg en Turfstraat indien deze worden opgenomen in de woonwijk of aan de rand hiervan komen te liggen. Maar omdat de plannen nog niet zijn uitgewerkt zien bewoners niet wat voor hen de impact wordt. Het maakt het moeilijk om een eventueel alternatief aan te dragen. Deze onduidelijkheid heeft voor bewoners een weerslag op het woongenot en de marktwaarde van de woningen. Men weet niet of ze moeten investeren in de eigen woning.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze thematische beantwoording. Daar leest u hoe de woningaantallen in de Lage Vaartkant tot stand zijn gekomen en hoe we in dat gebied omgaan met de aanwezige waarden. Ook leest u daar dat we met de omgevingsvisie tot 2040 op hoofdlijnen de richting bepalen en dat we in de fase daarna onderzoeken en gesprekken voeren over de inrichting. Ook in die fase is er de (wettelijke) mogelijkheid om plannen te beïnvloeden. Het ontbreken van bepaalde kennis of onderzoeken hoeft een principieel standpunt (voor of tegen de plannen) niet in de weg te staan. Uit uw reactie leiden wij af dat dit (gelukkig) bij u ook niet het geval is geweest. Ten overvloede merken wij nog op dat inmiddels alle noodzakelijke onderzoeken als bijlage beschikbaar zijn. U vindt ze op www.ettenleurdoethetgewoon.nl/omgevingsvisie. Inwoners die een reactie hebben ingediend ontvangen daarover een bericht.

Noodzaak randweg Bewoners geven aan dat er nog geen concreet plan lijkt te liggen voor de randweg en tunnel. En er bovendien nog onderzoeken lopen. Bewoners wensen om ook te kunnen reageren op de plannen indien alle onderzoeken zijn uitgevoerd. Bewoners missen in de plannen van de randweg bij de Lage Bremberg/ Turfstraat hoe dit de verkeersproblemen in Etten-Leur Noord oplost. En

De onderzoeken op gebied van natuur zijn verwoord in de milieueffectrapportage. In de fase van planuitwerking zullen meer natuuronderzoeken plaatsvinden.

Bij de thematische beantwoording leest u ook dat de resultaten van het verkeersonderzoek uitwijzen dat de randweg (inclusief de 1000 woningen) leidt tot een verbeterde situatie.

In de Notitie financiële doorrekening bouwlocaties en wegvarianten (te vinden op de website van de gemeente) uit 2020 geven wij de berekening van de kosten. Let wel, dit ging over de varianten die we in februari 2021

ook zijn ze benieuwd naar de inrichting van een dergelijke randweg (voor bijvoorbeeld fietsverkeer) en of ook wordt gekeken om andere vormen van vervoer (buiten autogebruik) aantrekkelijker te maken. Bewoners vermoeden dast het effect van de randweg voor Etten-Leur Noord en het Van Bergenplein teniet wordt gedaan door de toevoeging van 1000 woningen. Noodzaak extra woningbouw Bewoners twijfelen aan de noodzaak voor totaal 3800 extra woningen. Zij vragen zich af of Etten-Leur daarmee niet een té groot aandeel van de regionale bouwopgave voor rekening neemt. Daarbij is er namelijk het risico dat dit ten koste gaat van het groen-stedelijke woonmilieu.

Natuur Bewoners geven aan dat met het Beekdal en de Brandse Vaart een karakteristiek stuk natuur in Etten-Leur ligt. Bewoners vragen zich af of dat wel voldoende onderzocht is wat woningbouw betekent voor de verschillende beschermde soorten in dat gebied. Bewoners zien liever de kwalificatie dat het gebied zich leent voor natuurontwikkeling en recreatie zoals dat ook voor de Groene Wig is verwoord. Waterhuishouding Bewoners vrezen wateroverlast indien er gebouwd gaat worden. De Brandse Vaart voorziet voor een groot gebied in de hemelwaterafvoer. Met foto's laten zij zien dat het gebied al regelmatig onderwater staat. Een woonwijk en een tunnel realiseren in dit lage gebied zal de problemen alleen maar groter maken. Zij geven aan de zorgen te delen die ook het waterschap heeft geuit.

met de raad besproken. In die vergadering heeft de gemeenteraad verzocht om enkele alternatieven in het stelsel van randwegen te onderzoeken. Die berekening via u ook op de website www.ettenleurdoethetgewoon.nl/omgevingsvisie.

Kosten Bewoners geven aan dat de kosten voor de tunnel en de randweg wordt geschat op 70 miljoen euro. Bewoners melden dat die raming op geen enkel punt inzichtelijk is begroot en ze hebben grote vraagtekens bij de juistheid daarvan. Bewoners vrezen dat kosten in werkelijkheid vele malen hoger zullen zijn. Bijvoorbeeld omdat kosten gemaakt moeten worden om te tunnel bestendig te maken tegen de noodzakelijk opvang van water, het aanpassen van de huidige waterhuishouding, de extra kosten vanwege mogelijke bodemverontreiniging of maatregelen om overlast van de rijksweg (stikstof, geluid) tegen te gaan. Conclusie Bewoners vinden het uiterst onverstandig om een randweg met tunnel en woonwijk te realiseren. Zij geven aan dat er nog te veel onduidelijk is. Zij wensen eerst meer duidelijkheid over de plannen en de uitvoering van de noodzakelijke onderzoeken. Bewoners willen ook dán de mogelijkheid om op de plannen en onderzoeken te reageren.

38 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoner reageert namens 26 huishoudens uit de Bollenstraat, Bellendreef, Hilsebaan en Hoge Vaartkant. Bewoners verzoeken de mogelijke verbindingsweg tussen afslag 18 van de snelweg en de Rijsbergseweg uit de omgevingsvisie te halen, in welke variant dan ook. Bewoners voelen zich overvallen door het gemak en de onzorgvuldigheid waarmee de extra woningbouwtaak en de verbindingsweg aan de

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze thematische beantwoording. Daar leest u dat wij een verbindingsweg bij afslag 18 niet opnemen in de ontwerp omgevingsvisie. Reacties uit de omgeving en het verkeersonderzoek gaven die aanleiding. U leest bij de thematische beantwoording ook hoe de woningbouwopgave is bepaald. Voor wat betreft het niet goed kunnen reageren vanwege ontbrekende onderzoeken het volgende. In deze fase wilden wij geluiden ophalen uit de

omgevingsvisie is toegevoegd. Bewoners verzoeken de gemeente om eerst grondig (verkeers-)onderzoek te verrichten en pas daarna de mening van inwoners te peilen. Bewoners vrezen dat de weg alleen kan worden aangelegd indien er huizen worden gesloopt. Zij voelen niets voor onteigening omdat de plannen alleen nadelig voor hen uitpakken. Zij vrezen dat de verbindingsweg veel sluipverkeer aantrekt. En dat dit gaat leiden tot onveilige situaties en geluidshinder. Bewoners zijn van mening dat de gemeenteraad zich moet houden aan hun politieke afspraak om dat A58 te handhaven als scheidslijn tussen bebouwing en natuur. Bewoners vinden dat de aanwezige natuurwaarden niet vernield of beschadigd moeten worden door een weg. Bewoners vinden dat de gemeente eerst een Milieueffectrapportage moet uitvoeren worden over deze verbindingsweg in de omgevingsvisie opgenomen kan worden. Bewoners verwachten dat er nu geen betrouwbaar verkeersonderzoek kan worden uitgevoerd naar de gevolgen van de verbindingsweg. Zij geven aan dat (mede vanwege de COVID 19 pandemie) er een landelijke trend is dat meer thuisgewerkt gaat worden en het dus de vraag is of een weg nog nodig is. Bewoners verwachten dat de waarde van hun woning gaat dalen als gevolg van de geplande verbinding. De planschade zullen ze bij de gemeente claimen.

Bewoners willen graag geïnformeerd worden over: - Hoe zijn de schetstekeningen tot stand gekomen - Wanneer is het onderzoek naar verkeersstromen afgerond - Welke stappen gaat de gemeente zetten met tijdplanning en waar in dat traject kunnen bewoners reageren.

samenleving om te bezien of we met de bouwlocaties en wegvarianten op de goede weg zitten. Het ontbreken van bepaalde kennis of onderzoeken hoeft een principieel standpunt (voor of tegen) niet in de weg te staan. Uit uw reactie leiden wij af dat dit (gelukkig) bij u ook niet het geval is geweest. Ten overvloede merken wij nog op dat inmiddels alle noodzakelijke onderzoeken beschikbaar zijn. U kunt ze vinden via www.ettenleurdoethetgewoon.nl/omgevingsvisie. Inwoners die een reactie hebben ingediend ontvangen daarover een bericht. Van de schetsen die u toevoegt is door ons de versie met rode lijn gemaakt. Die gaf indicatief aan hoe een verbindingsweg zou kunnen lopen. De andere variant die u bijvoegt is niet door ons gemaakt.

39 Bewoner Opmerking

Reactie College

Bewoners geven aan dat ze verbaasd en overvallen zijn over de plannen van een verbindingsweg tussen afslag 18 van de A58 en de Rijsbergseweg. Zij stellen dat er geen onderzoek is dat de noodzaak daarvoor aantoont. Daarnaast voelen zij zich misleidt door de twee tekeningen die in omloop zijn die een verschillend tracé tonen. Bewoners wensen geen van beide tracés omdat het woongenot ernstig wordt aangetast (geluid, fijnstof, uitlaatgassen). Daarnaast vrezen bewoners dat de aanleg van deze verbinding juist tot meer onveilige verkeerssituaties zal leiden. Ook stellen zij dat de waarde van hun woning zal dalen.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat wij een verbindingsweg bij afslag 18 niet opnemen in de ontwerp omgevingsvisie. Reacties uit de omgeving en het verkeersonderzoek gaven ons die aanleiding. Van de schetsen die u toevoegt is door ons de versie met rode lijn gemaakt. Die gaf indicatief aan hoe een verbindingsweg zou kunnen lopen. De andere variant die u bijvoegt is niet door ons gemaakt.

40 Bewonersvereniging Pleinstraat Leur Opmerking

Reactie College

Bewoners hebben grote zorgen en bezwaren tegen het plan om een rondweg te realiseren als alternatief voor de eerder geplande randweg in Etten-Leur Noord. Bewoners geven aan dat deze variant (die uitkomt op de Pleinstraat) onbespreekbaar is. Zij stellen dat door deze variant huizen en bedrijven opgeofferd moeten worden. Zij geven aan dat de Pleinstraat de oudste straat op de Leur is en bijzonder is vanwege zijn ligging. Zij geven

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar onze beantwoording onder het thema Structuur van randwegen. Daar leest u dat wij deze oostelijke variant van de randweg oost niet opnemen in de ontwerp omgevingsvisie. Reacties uit de omgeving en het verkeersonderzoek gaven ons die aanleiding.

aan dat de waarde van hun huizen afneemt en willen de huidige rust, woonplezier en natuurwaarden behouden. Bewoners vrezen dat met de aanleg van dit alternatief geen verkeersproblemen worden opgelost en bovendien onteigeningsproces op gang brengt dat nog jaren kan duren. Bewoners stellen voor het tracé te behouden zoals dat al was bedacht in het plan Attelaken.

41 bewoner Opmerking Bewoner reageert namens 20 huishoudens uit de Donkerstraat, Schippersstraat en Lange Brugstraat. 1) Kijkend naar de groeicijfers van Etten-Leur van het CBS worden er jaarlijks gemiddeld 100 woningen gebouwd in Etten-Leur. De bevolkingsgroei in Brabant stagneert of neemt af tegen 2050. Waar in 2010-2020 nog een groei van >0.5% te zien was voor de gemeente EttenLeur wordt dit 0.25-0.50% voor 2020-2030 en daalt verder tot 0-0.25 % na 2030. Op basis van demografische gegevens groeit de bevolking van EttenLeur tussen 2020 en 2040 met 1.110 en de 3.410 bewoners. Met een huidig gemiddelde bezetting van 2,3 persoon per woning zijn hier ca. 500 – 1500 extra woningen voor nodig. Dit is veel minder dan de 3800 woningen (gemiddeld 200 woningen per jaar) die in de plannen staan in de periode tot 2040? o Waar baseert de gemeente haar woningbehoefte van 3800 woningen tot 2040 op? o Wat is het daadwerkelijke tekort aan woningen op dit moment en de verwachting voor 2040?